(NB) Giáo trình Thực hành biểu diễn tác phẩm múa ít người được đưa vào chương trình giảng dạy nhằm mục đích giúp cho học sinh làm quen với kỹ năng, kỹ thuật biểu diễn múa ít người, thể hiện năng lực biểu diễn cá nhân, học sinh vận dụng những kỹ thuật, kỹ năng, năng lực múa cơ bản đã học được ở các môn múa dân gian dân tộc, múa cổ điển Châu Âu vào việc thể hiện tác phẩm múa với cảm nhận cảm xúc âm nhạc để biểu đạt nội dung, ý nghĩa của tác phẩm múa tập thể mà biên đạo muốn truyền tải đến khán giả.
Trang 1UBND TỈNH LÀO CAI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ MÔN HỌC: THỰC HÀNH BIỂU DIỄN TÁC PHẨM MÚA ÍT NGƯỜI NGÀNH: NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN MÚA DÂN GIAN DÂN TỘC
Lào Cai, năm 2019
Trang 2TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các đào tạo và tham khảo
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm
Trang 3LỜI GIỚI THIỆU
Thực hành biểu diễn tác phẩm múa ít người là một trong những môn học nằm trong chương trình giảng dạy của ngành đào tạo Nghệ thuật biểu diễn múa dân gian dân tộc, là một bộ môn cung cấp những kiến thức và kỹ năng biểu diễn múa ít người (solo, duo, trio) cơ bản về ngôn ngữ, phong cách múa của một số dân tộc Việt Nam: Kinh, Tày, Thái, Dao, Mông … thông qua các tác phẩm biên đạo, sáng tác mới của biên đạo múa
Thực hành biểu diễn tác phẩm múa ít người được đưa vào chương trình giảng dạy nhằm mục đích giúp cho học sinh làm quen với kỹ năng, kỹ thuật biểu diễn múa ít người, thể hiện năng lực biểu diễn cá nhân, học sinh vận dụng những kỹ thuật, kỹ năng, năng lực múa cơ bản đã học được ở các môn múa dân gian dân tộc, múa cổ điển Châu Âu vào việc thể hiện tác phẩm múa với cảm nhận cảm xúc âm nhạc để biểu đạt nội dung, ý nghĩa của tác phẩm múa tập thể mà biên đạo muốn truyền tải đến khán giả Đặc biệt diễn tả nội tâm nhân vật thông qua ngôn ngữ hình thể kết hợp với biểu hiện sắc thái nét mặt Thể hiện một số tác phẩm múa ít người được đưa vào hàng tác phẩm tiêu biểu của múa Việt Nam và một số tác phẩm múa tập thể sáng tác mới của các biên đạo trong thời kỳ mới
Thực hành biểu diễn tác phẩm múa ít người là môn học cần học sinh phát huy vai trò cá nhân, trong quá trình học tập cần đạt được những kỹ năng múa kỹ xảo múa chuẩn xác, học sinh thực hiện được những ký thuật khó trong kỹ thuật quay, nhảy, nhanh trong tiết tấu, chắc trong khống chế, dẻo trong tạo hình Đặc biệt rèn cho học sinh có cảm nhận âm nhạc sâu sắc trong từng hơi thở tạo ra những chuyển động cơ thể, những động tác có hồn và ăn khớp với nhạc và thực hiện tác phẩm múa bằng xúc cảm
nội tâm nhân vật
Lào Cai, năm 2019
Người biên soạn
Hà Văn Trung
Trang 4MỤC LỤC
BÀI 1 Tác phẩm múa “Bến lụy” 5
I Lý thuyết _ 5
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm 5
1.1 Tác giả biên đạo múa NSND Anh Phương _ 5 1.2 Tác giả âm nhạc múa Nhạc sỹ Phó Đức Phương _ 7
1.3 Nội dung tác phẩm 8 1.3.1 Chất liệu múa của tác phẩm 8 1.3.2 Nội dung tác phẩm _ 8 1.3.3 Đoạn múa và tuyến múa 9
2 Các bước thực hiện _ 9
II Thực hành 9
BÀI 2 Tác phẩm múa “Duyên quê” 11
I Lý thuyết 11
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm _ 11
1.1 Tác giả biên đạo múa NSND Chu Thúy Quỳnh 11 1.2 Tác giả âm nhạc múa NSND Quang Vinh 12
1.3 Nội dung tác phẩm _ 13 1.3.1 Chất liệu múa của tác phẩm _ 13 1.3.2 Nội dung tác phẩm 13 1.3.3 Đoạn múa và tuyến, đội hình múa 13
2 Các bước thực hiện 14
II Thực hành _ 14
BÀI 3 Tác phẩm múa “Hoa núi” _ 16
I Lý thuyết 16
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm _ 16
1.1 Tác giả biên đạo múa Hà Trung _ 16 1.2 Tác giả âm nhạc múa nhạc sĩ NSUT Hồ Hoài Anh _ 17
1.3 Nội dung tác phẩm _ 18 1.3.1 Chất liệu múa của tác phẩm _ 18 1.3.2 Nội dung tác phẩm 18 1.3.3 Đoạn múa và tuyến, đội hình múa 18
2 Các bước thực hiện 19
II Thực hành _ 19
Trang 5
BÀI 1 Tác phẩm múa “Bến lụy”
Mục tiêu
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng:
- Trình bày được nội dung, ý nghĩa tác phẩm múa “Bến lụy”
- Thực hiện biểu diễn được tác phẩm múa “Bến lụy”
Nội dung chính:
I Lý thuyết
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm
1.1 Tác giả biên đạo múa NSND Anh Phương
Tác phẩm múa sức sống là một sáng tác biên đạo của Nghệ sĩ nhân dân Phạm Anh Phương Nắm giữ cương vị Giám đốc Nhà hát nhạc vũ kịch Việt Nam từ năm
1999, NSND Phạm Anh Phương đã đưa nghệ thuật hàn lâm đến gần hơn với công chúng Nói về sự lựa chọn của mình với múa, ông rất tâm đắc câu: “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” Sinh ra trong một gia đình không có ai theo nghệ thuật, Phạm Anh Phương sớm bộc lộ tài năng múa bẩm sinh khi còn là cậu bé 11 tuổi sinh hoạt trong CLB Thiếu nhi của phường Năm 1969, tài năng nhí ấy đã được tuyển vào trường múa Việt Nam
Tốt nghiệp trường Múa với tấm bằng loại ưu, Phạm Anh Phương được giữ lại trường giảng dạy Từ 1980 đến 1986, anh được Nhà nước cử đi học ở Liên Xô Về nước, anh tham gia sáng tác, biên đạo múa, đồng thời làm Giảng viên trường múa Việt Nam Từ năm 1997 đến nay, anh được bổ nhiệm giữ cương vị Giám đốc Nhà hát Vũ kịch Việt Nam
Trang 6
Trong lĩnh vực sáng tác, NSND để lại cho nghệ thuật múa Việt Nam nhiều tác phẩm ấn tượng về giá trị nghệ thuật cũng như giá trị thẩm mỹ cao Và những cái tên như “Hơi thở tình yêu” “Một lần và mãi mãi”, ‘Khai sơn phá thạch” (Kỷ niệm 300 năm Sài gòn), “Bến lụy” “Nghệ sĩ Lê Vi biểu diễn), Hồ tương tư (âm nhạc Nguyễn Thiện Đạo)… là những tác phẩm gắn liền với nghệ thuật múa Việt Nam từ những ngày đầu phát triển
Bên cạnh đó, Nghệ sĩ cũng tham gia xây dựng kịch múa cùng NSND Lê Công Nhạc, sáng tác tác phẩm múa Y Đăng, xây dựng vở balê “Nguồn sáng” cùng với Nghệ
sĩ Lê Phong…
NSND Phạm Anh Phương cũng là người đầu tiên được Bộ Văn hóa Thông tin (cũ) cử đi học về múa đương đại ở Australia Sau một năm du học và biểu diễn ở
Australia, nghệ sĩ Phạm Anh Phương đã dựng vở múa đương đại Cuộc sống, con
người và vũ trụ biểu diễn tại Hà Nội và TP.HCM, mang đến cho đời sống múa hơi thở mới…
Năm 1994, Phạm Anh Phương dựng Lời ru của rừng – tác phẩm múa đầu tiên thể nghiệm khuynh hướng mới: dân gian kết hợp với múa đương đại Sau này, Lời ru của rừng cùng với chùm tác phẩm của ông đã được tặng giải thưởng Nhà nước
Trong suốt quãng đường hoạt động, gắn bó và cống hiến cho nghệ thuật Múa Việt Nam, NSND Phạm Anh Phương được tặng thưởng nhiều Huy chương vàng, Huy chương bạc và giải thưởng chuyên ngành của Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam; bằng khen của Bộ trưởng Bộ Văn hóa – Thông tin vì có thành tích xuất sắc trong nghệ thuật từ 1996-1999; Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam tặng huy chương vì sự nghiệp Nghệ thuật múa Việt Nam 2000 Danh hiệu NSND anh vinh dự được phong tặng năm 2007
Cách đây khoảng10 năm, nghệ thuật hàn lâm hầu như vắng bóng Nghệ sĩ luôn mang trong mình một ao ước: được đứng trên sân khẫu biểu diễn, được nhìn thấy khán giả Với tư cách đoàn trưởng, NSND Phạm Anh Phương đã có không ít băn khoăn, trăn trở Làm sao để đáp ứng được mong ước biểu diễn của nghệ sỹ? Chỉ có một cách
Đó là xây dựng thật nhiều các chương trình nghệ thuật chất lượng cao Song song với đó, là việc thu hẹp khoảng cách của công chúng với nghệ thuật hàn lâm Thời gian đầu, khó khăn chồng chất khó khăn Mặc dù có những vở diễn khá ấn tượng, được đầu tư công phu nhưng vẫn vắng bóng khán giả NSND Phạm Anh Phương cho rằng, đó hiện đang là một thực tế đau xót của nước ta
Không phải vở diễn không hay, không phải diễn viên diễn không tốt…mà có lẽ
vì chưa có nhiều khán giả thực sự yêu thích bộ môn nghệ thuật này Để khản giả đến gần hơn với nghệ thuật hàn lâm không phải là việc một sớm, một chiều Điều đó cần
có sự định hướng, cần có chiến lược dài lâu Cụ thể hơn, bộ môn nghệ thuật này phải đưa vào giảng dạy trong nhà trường, in sách, quảng bá trên tivi Có như thế, công chúng mới có những hiểu biết để thưởng thức rồi yêu mến được
Trang 7Có những vở diễn NSND Phạm Anh Phương cùng toàn thể anh em trong Nhà hát gửi vé nhằm mục đích giới thiệu, quảng bá nhưng số người đi rất ít Không thể kéo dài mãi thực trạng này, toàn Nhà hát Vũ kịch nung nấu quyết tâm phải bán được vé
Kiên trì với định hướng ban đầu, sau gần 10 năm miệt mài, NSND Phạm Anh Phương cho biết, anh rất tự hào vì trong mấy năm trở lại đây Nhà hát đã bán được vé
và lượng khán giả thì ngày càng đến đông hơn
Trước đây, nhiều anh chị em nghệ sỹ phải bươn chải kiếm sống, nay Nhà hát đã nhận thêm nhiều “sô”, nên đời sống của anh chị em nghệ sỹ cũng được cải thiện hơn Tuy vậy, vẫn có một số nghệ sỹ muốn dứt áo ra đi khỏi Nhà hát Về điều này, NSND Phạm Anh Phương chia sẻ rằng: “Người nghệ sỹ muốn ra đi là vì nhiều lẽ Tôi luôn tôn trọng quyết định của họ bởi nếu một người đã viết đơn xin nghỉ việc tức là họ đã suy nghĩ, cân nhắc rất nhiều”
Đến bây giờ, có lẽ cái được nhất của Nhà hát chính là việc tạo thói quen thưởng thức múa, nghe nhạc giao hưởng cho công chúng Hà Nội Có rất nhiều hoạt động được NSND Phạm Anh Phương cùng các anh em nghệ sĩ triển khai như tặng vé xem nhạc miễn phí cho thành viên CLB, phát vé cho sinh viên, khuyến khích lớp khán giả trẻ tiếp cận với nghệ thuật
Được đánh giá là một trong những nhân tố đầu tiên của múa đương đại Việt Nam, những tác phẩm NSND Phạm Anh Phương biên đạo luôn mang những nét mới,
có tính đột phá Theo ông, đã đến lúc phải thay đổi để nghệ thuật được thăng hoa hơn nữa Cơ duyên của sự thay đổi này khởi nguồn từ năm 1998, khi đoàn nghệ thuật múa đương đại Phương Bắc của Australia sang Việt Nam biểu diễn
Nhận thấy, NSND Phạm Anh Phương là người có tố chất, lại được đào tạo bale
cơ bản nên đã mời ông sang đó hợp tác 1 năm “Từ đó, tôi bắt đầu với những thay đổi
và tôi mừng là cho đến tận bây giờ, tôi vẫn tiếp tục với hướng đi của mình, tiếp tục có những cống hiến, những thành công nhất định”, NSND Phạm Anh Phương chia sẻ Nghe cách NSND Phạm Anh Phương say sưa kể về múa và những câu chuyện xoanh quanh múa, không khó để nhận ra múa luôn chảy trong huyết mạch ông Kiên định với múa mấy chục năm trời, đến ngày hôm nay, NSND Phạm Anh Phương không bao giờ hối hận về con đường mình đã chọn cho dù con đường đó có rất nhiều chông gai
Có gian nan thử thách thì vinh quang mình đạt được càng có ý nghĩa Người nghệ sĩ ấy rất tâm đắc câu: “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” và coi đó là kim chỉ nam cho cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình
Nhiệt huyết cùng vốn ngoại ngữ thành thạo Nga, Anh, NSND Phạm Anh Phương tự tạo cho bản thân và Nhà hát những cơ hội hợp tác với nhiều nhà biên đạo múa tài năng, để rồi cho ra những tác phẩm có chất lượng nghệ thuật cao Có thể kể ở đây những tác phẩm từng được khán giả đón nhận nồng nhiệt như Spartacus, chương trình múa kỷ niệm 50 năm trường Múa Viêt Nam, và mới đây nhất là Nàng Giselle…
1.2 Tác giả âm nhạc múa Nhạc sỹ Phó Đức Phương
Trang 8Âm nhạc tác phẩm múa “Bến lụy” là sáng tác của Nhạc sỹ Phó Đức Phương
Phó Đức Phương (23 tháng 7 năm 1944 - 19 tháng 9 năm 2020) là một nhạc sĩ sáng
tác ca khúc quần chúng dòng nhạc trữ tình Việt Nam, từng nhận được 1 đề cử tại giải Cống hiến Quê ông ở Đa Ngưu -Tân Tiến (Văn Giang - Hưng Yên) Ông từng là Giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) và là phó chủ tịch Hội âm nhạc Hà Nội Ông qua đời ngày 19 tháng 9 năm 2020 vì ung thư tụy Phó Đức Phương sinh năm 1944, tuổi Giáp Thân, quê quán ở Văn Giang, Hưng Yên Ông
có người chú ruột là nhà cách mạng Phó Đức Chính - đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng - nổi tiếng
Năm 1962, ông học khoa Toán trường Đại học Sư phạm Năm 1965, ông làm nông trường viên chăn nuôi thuộc nông trường Cửu Long (Hòa Bình) rồi năm1966, trở
về thi vào trường Âm nhạc Việt Nam Năm 2002, Phó Đức Phương làm giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam do chính ông cùng 200 nhạc sĩ khác kiến nghị lên Quốc hội, Trung ương Đảng, Chính phủ
Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời trưa ngày 19 tháng 9 năm 2020 sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư tụy, hưởng thọ 76 tuổi
Ông đã được trao tặng giải thưởng Nhà nước về văn học - nghệ thuật đợt 1-2001 Cùng nhiều huân huy chương khác
1.3 Nội dung tác phẩm
1.3.1 Chất liệu múa của tác phẩm
Tác phẩm múa “Bến lụy” là tác phẩm múa đơn nữ được tác giả biên đạo múa
sử dụng chất liệu múa dân gian dân tộc Kinh kết hợp với kỹ thuật múa cổ điển Châu
Ây và múa đương đại
1.3.2 Nội dung tác phẩm
Thể hiện thân phận của người phụ nữ Việt Nam thời phong kiến nhỏ bé, hồng nhan bạc mệnh, số phận trôi nổi giữa đường đời Đi tìm hạnh phúc giữa bển đời mênh
Trang 9mông nhưng vô vọng trong vòng xoay của cuộc đời Nội tâm nhân vật trải qua nhiều cung bậc cảm xúc của nỗi buồn, từ hi vọng cho đến tuyệt vọng trông chốn nhân gian
1.3.3 Đoạn múa và tuyến múa
Tác phẩm múa “Bến lụy” gồm có 4 đoạn tương ứng với 4 đoạn âm nhạc: Chậm – nhanh – chậm – nhanh
Sử dụng đạo cụ là dải lụa dòng sông, các kỹ thuật guộn ngón hờ kết hợp với các
kỹ thuật quay lớn, nhảy lớn và những kỹ thuật múa đương đại Di chuyển tuyến linh
hoạt
2 Các bước thực hiện
- Bước 1 Chuẩn bị
+ Trang phục
+ Giầy
+ Tự khởi động
- Bước 2 Thực hiện các động tác, tổ hợp múa
- Bước 3 Thực hiện các động tác, tổ hợp múa trên các tuyến với âm nhạc
- Bước 4 Luyện thuần thục các động tác, tổ hợp múa trên các tuyến với âm nhạc có sắc thái biểu cảm trên khuôn mặt
II Thực hành
PHIẾU THỰC HÀNH
Trang 10PHIẾU THỰC HÀNH
Công việc: Thực hành múa tác phẩm “Bến luỵ”
Bước công
việc Nội dung Yêu cầu kỹ thuật
Trang thiết
Bước 1 Chuẩn bị - Đúng, đủ trang
phục
Không
Bước 2 Thực hành động
tác đơn lẻ
Đúng chuẩn Không
Bước 3 Thực hiện động
tác trên các tuyến với âm nhạc
- Thực hiện đúng động tác với âm nhạc
- Thực hiện được liên tục nhiều lần
Không
Bước 4 Thực hiện động
tác trên các tuyến với âm nhạc có sắc thái biểu cảm trên khuôn mặt
- Thực hiện đúng động tác với âm nhạc
- Thực hiện được liên tục nhiều lần
- Biểu cảm sắc thái
Không