(NB) Giáo trình Vẽ trang trí cơ bản cung cấp cho người học những kiến thức như: Những vấn đề chung về trang trí; Màu sắc và những vấn đề về màu sắc; Nguyên tắc của bố cục trang trí; Chép hoa lá thiên nhiên; Chép côn trùng động vật; Cách điệu và xây dựng họa tiết bằng bút sắt, bút chì, mực nho;...Mời các bạn cùng tham khảo!
Những vấn đề chung về trang trí
Nguồn gốc và lịch sử phát triển của bộ môn trang trí
1 Đôi nét về lịch sử phát triển của nghệ thuật trang trí
Nghệ thuật trang trí ra đời từ quá trình lao động sản xuất và đấu tranh sinh tồn của con người, bắt nguồn từ thời kỳ sơ khai khi họ sống trong hang động và dọc các triền sông Ban đầu, con người sử dụng những công cụ thô sơ như cây và đá để săn bắn và tìm kiếm thức ăn Theo thời gian, họ cải tiến những công cụ này, đánh dấu chúng để khẳng định quyền sở hữu Qua đó, nghệ thuật trang trí dần dần hình thành, với những hình ảnh đẹp mắt và các công cụ phục vụ cuộc sống như rìu, dao, ấm, chén, chiêng, cồng, v.v.
Loài người đã trải qua năm hình thái kinh tế - xã hội, mỗi sự chuyển đổi đều mang tính cách mạng, thúc đẩy sự tiến bộ trong sản xuất và cải thiện đời sống Nghệ thuật là những dấu ấn ghi lại sự tiến hóa qua các thời kỳ Tại các di chỉ khảo cổ, nghệ thuật trang trí đã xuất hiện từ rất sớm, khi con người bắt đầu có trí khôn Ở Nhật Bản, các nghệ nhân tiền sử đã chế tác gốm sứ từ 14.000 năm trước Công Nguyên, trong giai đoạn đầu của thời kỳ Jōmon Những sản phẩm gốm sứ đầu tiên có kích thước nhỏ, đáy tròn và được trang trí hoa văn, hình dạng giống như chiếc vạc dùng để nấu thức ăn, được coi là tích bản cổ xưa nhất của gốm sứ sau này.
Hình 1.1 "Jar with cord marks", 1000 TCN
Trong thời kỳ Celtics, vàng và đồng là những kim loại chủ yếu được sử dụng để thiết kế đồ trang sức và vũ khí Ngành nghề này có nguồn gốc từ thời tiền sử của Ai-len (3500-1100 TCN) và đạt đỉnh cao từ 400 năm TCN đến 100 CN, với những kiệt tác nổi bật như 'Broighter Collar', chiếc kiềng vàng, và 'Gundestrup Cauldron', chiếc chậu bạc Pagan.
Hình 1.1.2 "Gundestrup Cauldron", 200 TCN và 300 CN
Trong thời kỳ Trung cổ châu Âu, nghệ thuật dệt may đạt đến đỉnh cao với những tác phẩm nổi bật như tấm thảm 'Lady and the Unicorn' của Pháp và tấm thảm thêu 'Bayeux' của người Norman Bên cạnh đó, thời kỳ này còn chứng kiến sự phát triển của nhiều loại hình nghệ thuật trang trí khác, bao gồm kỹ thuật sơn son thiếp vàng cho bản thảo, nghệ thuật nhuộm màu thủy tinh và nghệ thuật khắc khảm.
Hình 1.3 "The Lady and the Unicorn", c 1500
Trong triều đại nhà Minh (1368-1644), nghệ thuật gốm sứ đã có sự cải tiến đáng kể với kỹ thuật nung mới, cho phép sử dụng màu sắc sáng và trang trí phức tạp Đặc biệt, kỹ thuật tráng men với thuốc nhuộm cô ban đã tạo ra sản phẩm độc đáo của thời kỳ này: bình sứ họa tiết xanh trắng.
Vào thế kỷ 18 tại Pháp, nghệ thuật trang trí Rococo đã chiếm ưu thế, thể hiện qua các món đồ nội thất như cột đèn lộng lẫy và tủ tráng men tinh xảo Những sản phẩm này nổi bật với sự bất cân xứng và phong cách kịch hóa tự nhiên, phản ánh nguồn cảm hứng chủ đạo của thời kỳ này.
Tại Nga, phong cách trang trí mỹ phẩm rực rỡ tương tự như Rococo được thể hiện qua những quả trứng Fabergé, là những món đồ trang sức tinh xảo mô phỏng hình dáng của trứng Những sản phẩm này được lấy cảm hứng từ mẫu thiết kế năm xưa, thể hiện sự khéo léo và nghệ thuật cao trong chế tác.
Vào năm 1885, những chiếc 'trứng Fabergé' đã được chế tác đặc biệt cho hoàng tộc, thu hút sự chú ý của họ bởi vẻ đẹp lộng lẫy bên ngoài và kho báu ẩn chứa bên trong.
Hình 1.6 Ảnh chụp của Andrey Mihaylov/Shutterstock
Sau thời kỳ trước, nghệ nhân châu Âu và châu Mỹ đã trở lại với phong cách tối giản, dẫn đến sự ra đời của nhiều trào lưu nghệ thuật như nghệ thuật thủ công, tân nghệ thuật và nghệ thuật chiết trung Mỗi trường phái mang những đặc điểm riêng: nghệ thuật thủ công chịu ảnh hưởng từ nghệ thuật Trung cổ, tân nghệ thuật phản ánh vẻ đẹp tự nhiên, và nghệ thuật chiết trung tập trung vào hình khối hình học Tuy nhiên, tất cả đều nhấn mạnh yếu tố khéo léo, điều quan trọng trong nghệ thuật trang trí.
Hình 1.17 "Strawberry Thief," thiết kế năm 1883, in năm 1934
Ngày nay, nhiều sản phẩm trang trí được sản xuất hàng loạt, nhưng nhiều nghệ nhân đương đại vẫn mong muốn gìn giữ và phát triển nghệ thuật thủ công, đặc biệt là trong lĩnh vực dệt may Họ đã tái sinh các nghề thủ công như khâu vá và thêu dệt bằng cách kết hợp kỹ thuật và phong cách hiện đại Ulla Stina-Wikander là một ví dụ tiêu biểu, khi cô kết hợp kỹ thuật thêu chéo với phong cách đương đại và chia sẻ niềm đam mê tái chế của mình Cô thiết kế những vật dụng đặc biệt cho các bà nội trợ và tái sinh kỹ thuật thêu chữ thập, mang đến cho nó một diện mạo mới, nhằm giới thiệu và truyền bá rộng rãi loại hình nghệ thuật này.
2 Tác dụng của nghệ thuật trang trí trong đời sống xã hội
Trang trí là hoạt động thiết yếu của con người, phục vụ cho nhu cầu phát triển về thể chất, trí tuệ và thẩm mỹ Đây không chỉ là mong muốn cá nhân mà còn là nhu cầu của cộng đồng, góp phần làm cho cuộc sống trở nên tươi đẹp hơn.
3 Các loại hình trang trí
Vật phẩm gia đình , đồ chơi ,trang sức , vàng bạc , đá quý , thủy tinh sành sứ cao cấp phục vụ sinh hoạt , tiện nghi cao cấp
3.2 Trang trí nội , ngoại thất
3.3 Trang trí sân khấu điện ảnh
Kịch , tuồng , chèo , phông màn quầu áo hóa trangánh sáng phục vụ biểu diễn , thiết kế quay cảnh quay phim , chế tạo đạo cụ
3.4 Trang trí công nghiệp : (desings )
Chế tạo mẫu dáng công nghiệp ( máy móc + xe hơi )
3.5 Trang trí thời trang : mẫu vải , quần áo giầy dép…
3.6 Trang trí đồ họa , ấn phẩm
Bìa sách , trình bày báo , minh họa tạp chí in hàng loạt
3.7 Trang trí đồ họa độc lập , một số loại khác nhau
Sáng tạo kiểu chữ tranh các loại ( gỗ , kẽm ,đồng ,cắt dán giấy ) các loại trang trí
Phương pháp học tập bộ môn trang trí
1 Giới thiệu về bộ môn trang trí
Môn trang trí là một phần quan trọng trong nghệ thuật tạo hình, được đào tạo theo yêu cầu của nhà trường nhằm phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu thẩm mỹ Bài viết này sẽ giới thiệu một cách khái quát những vấn đề lý thuyết cơ bản và kỹ năng thực hành cần thiết, giúp học sinh hiểu rõ bản chất của môn trang trí một cách tối đa.
2 Những yêu cầu cần lưu ý
Để thực hiện hiệu quả các bài tập và tạo ra những tác phẩm nghệ thuật trang trí, người học cần chuẩn bị một số dụng cụ chuyên môn Việc chuẩn bị bộ đồ dùng này sẽ giúp tăng cường hiệu suất và chất lượng cho các bài tập.
- Bút lông tròn: 3 chiếc từ số 1-5-7
- Ê ke (có góc vuông loại 30 cm)
- Bút sắt (loại ngòi chấm mực-1 chiếc)
- Mực nho (một thỏi nếu có)
- giấy can : 1m (hoặc giấy than 1-2 tờ) dùng để can hình
Bài 2: Mầu sắc và những vấn đề về mầu sắc
Kết thúc bài người học đạt được
+ Người học trình bày được khái niệm về mầu sắc, những nguyên tắc cơ bản của của mầu sắc và chất liệu màu dân gian
+ Thực hành được cánh pha các loại màu từ mầu cơ bản
+ Thực hành được vòng tròn mầu sắc
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
+ Thực hiện khả năng tự học thông qua những bảng màu tự pha
Sự biến đổi kỳ diệu của màu sắc qua quá trình tự học đã truyền cảm hứng cho tôi thực hiện nhiều thử nghiệm khác nhau với màu sắc.
Mầu sắc và những vấn đề về mầu sắc
Lý thuyết về mầu sắc và những vấn đề về màu sắc
1 Khái niệm về màu sắc
Là hiệu quả hiển thị của các loạiánh sáng có bước sóng dài, ngắnkhác nhau, là do sự phản chiếu của ánh sángtrên những vật thể
Màu sắc có thể được coi là sản phẩm của ánh sáng, với màu sắc mà chúng ta cảm nhận từ một vật thể là sự tương tác giữa ánh sáng và màu sắc của chính vật thể đó, cùng với ảnh hưởng từ màu sắc của các vật thể xung quanh và bầu khí quyển.
Theo quang học: Khi luồng áng sáng trắng đi qua lăng kính mặt trời thì tách ra 7 sắc gồm: Vàng, cam, đỏ, lục, lam, chàm, tím
Trong hội hoạ, màu sắc được tạo ra từ các chất liệu cụ thể, bao gồm sắc tố chiết xuất từ khoáng chất, hóa chất và thảo mộc Đặc biệt, màu đen và trắng được xem là màu vô sắc, mang lại sự tương phản độc đáo trong tác phẩm nghệ thuật.
Màu bổ túc bao gồm các cặp màu tương phản như: Đỏ - Xanh, Cam - Lam, Vàng - Tím Nhưng ở sắc độ nhạt hơn
Màu bổ túc khi đứng cạnh nhau tạo ra sự hài hòa và không gây chói mắt như các cặp màu tương phản khác Dù vẫn là các cặp màu tương phản, nhưng khi giảm sắc độ và đặt trong một tổng thể, chúng vẫn gây ấn tượng mạnh mẽ Màu bổ túc là hai màu gần nhau, hỗ trợ và tôn lên vẻ đẹp của nhau, ví dụ như màu xanh làm màu đỏ trở nên nổi bật hơn Hiện tượng này có thể thấy trong tự nhiên, nơi màu sắc tương tác với nhau Một thí nghiệm cho thấy khi nhìn màu đỏ lâu, ta có cảm giác xuất hiện màu xanh bên cạnh Ba bộ màu bổ túc cơ bản bao gồm: xanh bổ túc cho đỏ, lam bổ túc cho da cam, và tím bổ túc cho vàng Tuy nhiên, còn nhiều bộ màu khác có sắc thái tương tự cũng có tác động bổ túc Sử dụng màu bổ túc cần cân nhắc, vì nếu dùng quá nhiều sẽ gây rối mắt, do đó cần có màu đệm để tạo sự hài hòa.
3 Nguyên tắc cơ bản của màu sắc
Ba yếu tố cơ bản của màu sắc
- Sắc: Độ đậm hoặc nhạt của một màu nào đó khi pha trắng hoặc pha đen (Hình 1.2.3)
Quang độ là mức độ sáng hoặc tối của một màu, thể hiện sự liên kết giữa các sắc thái đậm nhạt Chẳng hạn, trong vòng thuần sắc, màu vàng được xem là màu sáng nhất, trong khi màu tím là màu tối nhất, điều này do hiện tượng đập mắt gây ra.
Cường độ màu là mức độ mạnh yếu của một màu sắc, phản ánh sự tươi sáng mà thị giác cảm nhận được từ sự kích thích ánh sáng Chẳng hạn, màu vàng thường có quang độ sáng hơn, trong khi màu cam có cường độ mạnh hơn nhờ vào độ tươi thắm của nó.
Hòa sắc, với ý nghĩa là sự hài hòa về màu sắc, kết hợp giữa sự êm ái trong chuyển màu và sự cân bằng giữa màu chính và màu nền Phương pháp phối màu này không chỉ xuất hiện trong tranh trang trí mà còn trong tranh phong cảnh và nhiếp ảnh Điểm khác biệt giữa hòa sắc và tương phản là sự nhẹ nhàng trong cách chuyển màu, không gây gắt như tương phản, mặc dù cả hai đều sử dụng các cặp màu đối để tạo sự chính phụ cho tác phẩm.
Hình 2.4 Hòa sắc nóng Hình 2.5 Hòa sắc tương phản Hình 2.6 Hòa sắc lạnh
Value – sắc độ, hay còn gọi là tone (tạm dịch: sắc thái thể hiện độ sáng tối của màu (Hình 2.7)
Trong một tương quan mầu, mầu mới lộ hết bản sắc – mầu nóng , lạnh, sáng tối
Màu sắc trong bức tranh có thể tạo ra sự tương phản hoặc hòa hợp, mang đến cảm xúc lộng lẫy hoặc êm dịu, tùy thuộc vào vị trí và diện tích tương đối của từng sắc độ, cũng như khoảng cách và đặc tính chung của toàn thể bức tranh.
Một nhóm màu, đứng cạnh nhau trong vòng tròn màu (không cần phân biệt nóng - lạnh), khi chúng đứng gần nhau trông khá giống nhau (Hình 2.8)
Hình 2.8 Các màu gần nhau tạo ra màu sự hòa hợp mầu
Hai màu sắc đối lập khi đặt cạnh nhau không chỉ mang ý nghĩa khác biệt mà còn làm nổi bật sự tương phản, tạo ra hiệu ứng thị giác mạnh mẽ Trong thế giới màu sắc, sự kết hợp này mang đến những hiệu quả tương phản đáng chú ý.
- Tương phản sắc: Là sự tương phản của chính bản thân những màu cơ bản
- Tương phản những màu nguyên chất và những màu bổ túc, tương phản của màu nóng và lạnh, tương phản của độ đậm nhất và độ nhạt nhất (Hình 1.2.10)
Bảng màu nóng lạnh là tập hợp các màu nóng, lạnh được phối kết hợp với nhau trong cùng một vòng tròn màu nhất định
Màu nóng, bao gồm các gam màu như đỏ, da cam và vàng, thường gợi lên cảm giác về nhiệt độ cao Việc sử dụng những màu sắc này trong trang trí không chỉ tạo nên sự ấn tượng mà còn mang lại không gian ấm cúng.
Các gam màu dịu nhẹ như xanh da trời, xanh lá cây và tím nhạt mang lại cảm giác thoải mái, dễ chịu cho người sử dụng Trong khi màu nóng tạo ấn tượng mạnh mẽ, màu lạnh lại thể hiện sự nhẹ nhàng và êm dịu.
6 Một số mầu sắc của dân gian cổ truyền
Màu đen được chiết xuất từ than gỗ xoan, rơm nếp hoặc than lá tre, sau khi ngâm trong chum vại vài tháng; màu xanh có nguồn gốc từ gỉ đồng hoặc lá chàm, thường được sử dụng bởi các dân tộc thiểu số phía Bắc để nhuộm quần áo; màu vàng được lấy từ hoa giành giành và hoa hòe, loài hoa dùng để pha nước uống thanh nhiệt vào mùa hè; màu đỏ xuất phát từ gỗ vang và sỏi son trên núi Thiên Thai; màu trắng từ điệp Những chất màu này được trộn với bột nếp để tạo thành một lớp hồ, giúp giấy tranh cứng hơn sau khi phơi khô.
II Thực hành về mầu sắc và những vấn đề về mầu sắc
Thực hành chuyển độ của một màu nóng và một màu lạnh
(Hình 2.12) Vẽ lại vòng tròn màu sắc (Hình
III Các lỗi thường gặp, nguyên nhân, cách khắc phục
- Màu thể hiện trong mảng chưa đều, chưa mịn, nguyên nhân nghiền màu chưa nhuyễn, khắc phục sử dụng bay để nghiền màu nhiều hơn
Sắc độ màu trong bài viết chưa đạt được sự mềm mại mong muốn, nguyên nhân là do tỷ lệ pha trộn màu đen và trắng chưa hợp lý Để khắc phục tình trạng này, cần thực hành thường xuyên để cải thiện kỹ năng pha màu.
Bài 3: Nguyên tắc của bố cục trang trí
Kết thúc bài người học đạt được
+ Nêu được nguyên tắc của bố cục trang trí
+ Trình bày được các bước tiến hành một bài trang trí cơ bản
+ Thực hiện được các bước tiến hành một bài trang trí cơ bản thông qua nội dung tự chọn
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
+ Tích cực tham gia vào giờ giảng
+ Thích thể hiện thêm các bài thực hành khác có cùng nội dung
1 Nguyên tắc trang trí cơ bản
1.1 Nguyên tắc cân đối, đăng đối Đây là một nguyên tắc hết sức cơ bản trong trang trí Nó có ý nghĩa là sự sắp xếp hài hòa, hợp lí giữa các mảng với tổng thể không có mảng quá to phá vỡ khung hình định trang trí , hoặc quá nhỏ làm bố cục bị lỏng lẻo, vụn vặt Sự cân đối có nghĩa là các mảng, các họa tiết, các độ đậm nhạt và màu sắc phải được bố trí cân bằng làm cho mắt người xem được dẫn đi hết diện tích được trang trí không có sự bố trí bị lệch hoặc bị dồn vào một phía
Nguyên tắc tương phản và cân đối là hai yếu tố cốt lõi trong trang trí, có thể áp dụng cho mọi phong cách Tương phản mang đến sự đa dạng và phong phú cho không gian, trong khi cân đối đảm bảo bố cục hài hòa và thăng bằng Một thiết kế đẹp cần tuân thủ những nguyên tắc này để tạo nên sự hấp dẫn và ấn tượng cho người nhìn.
1.1.1 Quy luật lặp lại (Hình 3.1)
Hình 3.1 Quy luật lặp đi lặp lại theo hàng ngang
Hình 3.2 Quy luật lặp đi lặp lại theo hàng dọc
Hình 3.3 Quy luật lặp đi lặp lại theo dạng xoay vòng
1.1.2 Quy luật tắc xen kẽ
Hình 3.4 Quy luật xen kẽ theo hàng ngang
Hình 3.5 Quy luật xen kẽ theo hàng dọc
Hình 3.6 Quy luật xen kẽ theo dạng xoay vòng 1.1.3 Quy luật đảo ngược
Hình 3.7 Quy luật đảo ngược 1.1.4 Quy luật chồng hình
Hình 3.8 Quy luật chồng hình theo hàng ngang
Hình 3.9 Quy luật chồng hình theo hàng dọc
Hình 3.10 Ứng dụng quy luật chồng hình trong Typography
Hình 3.11 Quy luật chồng hình theo hướng xoay vòng
Phá thế là phương pháp sử dụng các yếu tố tạo hình như đường nét, hình mảng, màu sắc và độ đậm nhạt để thay đổi bố cục nghệ thuật, tạo nên sắc thái mới cho tác phẩm Qua đó, bố cục có thể chuyển từ hình thế này sang hình thế khác, tùy thuộc vào từng tác phẩm cụ thể để đạt được hiệu quả nghệ thuật mong muốn.
2 Cách sắp xếp bố cục
- Dựa theo tính chất của các hình
- Mầu sắc và đậm nhạt
Các lỗi thường gặp, nguyên nhân, cách khắc phục
- Màu thể hiện trong mảng chưa đều, chưa mịn, nguyên nhân nghiền màu chưa nhuyễn, khắc phục sử dụng bay để nghiền màu nhiều hơn
Sắc độ màu trong bài viết cần được điều chỉnh để trở nên mềm mại hơn Nguyên nhân chính là tỷ lệ pha trộn màu đen và trắng chưa hợp lý Để khắc phục vấn đề này, việc thực hành thường xuyên là rất cần thiết.
Nguyên tắc của bố cục trang trí
Lý thuyết
1 Nguyên tắc trang trí cơ bản
1.1 Nguyên tắc cân đối, đăng đối Đây là một nguyên tắc hết sức cơ bản trong trang trí Nó có ý nghĩa là sự sắp xếp hài hòa, hợp lí giữa các mảng với tổng thể không có mảng quá to phá vỡ khung hình định trang trí , hoặc quá nhỏ làm bố cục bị lỏng lẻo, vụn vặt Sự cân đối có nghĩa là các mảng, các họa tiết, các độ đậm nhạt và màu sắc phải được bố trí cân bằng làm cho mắt người xem được dẫn đi hết diện tích được trang trí không có sự bố trí bị lệch hoặc bị dồn vào một phía
Nguyên tắc tương phản và cân đối là hai yếu tố cơ bản trong trang trí, áp dụng cho mọi phong cách Tương phản tạo sự đa dạng và phong phú cho không gian, trong khi cân đối đảm bảo sự hài hòa và thăng bằng trong bố cục Một thiết kế đẹp cần tuân thủ những nguyên tắc này để đạt được hiệu quả tối ưu.
1.1.1 Quy luật lặp lại (Hình 3.1)
Hình 3.1 Quy luật lặp đi lặp lại theo hàng ngang
Hình 3.2 Quy luật lặp đi lặp lại theo hàng dọc
Hình 3.3 Quy luật lặp đi lặp lại theo dạng xoay vòng
1.1.2 Quy luật tắc xen kẽ
Hình 3.4 Quy luật xen kẽ theo hàng ngang
Hình 3.5 Quy luật xen kẽ theo hàng dọc
Hình 3.6 Quy luật xen kẽ theo dạng xoay vòng 1.1.3 Quy luật đảo ngược
Hình 3.7 Quy luật đảo ngược 1.1.4 Quy luật chồng hình
Hình 3.8 Quy luật chồng hình theo hàng ngang
Hình 3.9 Quy luật chồng hình theo hàng dọc
Hình 3.10 Ứng dụng quy luật chồng hình trong Typography
Hình 3.11 Quy luật chồng hình theo hướng xoay vòng
Phá thế là phương pháp sử dụng các yếu tố tạo hình như đường nét, hình mảng, màu sắc và đậm nhạt để thay đổi bố cục, từ đó tạo ra sắc thái mới cho tác phẩm Kỹ thuật này giúp bố cục chuyển đổi từ hình thức này sang hình thức khác, mang lại hiệu quả nghệ thuật độc đáo cho mỗi tác phẩm cụ thể.
2 Cách sắp xếp bố cục
- Dựa theo tính chất của các hình
- Mầu sắc và đậm nhạt
3 Các bước tiến hành một bài trang trí cơ bản Đây cũng là ba thao tác chính để thực hiện các bài trang trí khác và kể cả những bài trang trí nâng cao
Bước 1: Tìm ý và xây dựng bố cục
Tìm kiếm họa tiết cách điệu chủ đạo như cỏ cây, hoa lá, côn trùng, động vật và con người là rất quan trọng Cần xác định quy luật bố cục riêng, bao gồm các yếu tố như lặp lại, xen kẻ, chồng hình, đối xứng hoặc bất đối xứng Sử dụng sắc độ màu hòa sắc nóng, lạnh, trung tính hay tương phản sẽ tạo nên nhịp điệu hấp dẫn cho bài viết.
Bước 2: Tìm mảng hình chính và sắp xếp họa tiết theo các trục
Sau khi xác định nội dung, cần sắp xếp các mảng miếng để tạo bố cục hài hòa giữa mảng chính và các mảng phụ Khi phân mảng, nên thay đổi kích thước linh động, tránh sự đồng nhất về kích thước Tìm kiếm họa tiết và chủ đề trang trí, sử dụng các thủ pháp cách điệu để làm nổi bật Kết hợp nét cong và nét thẳng để tạo sự phong phú và hài hòa cho đường nét Ngoài họa tiết chính, cần xây dựng hình ảnh phụ liên quan, đảm bảo tính thẩm mỹ và gọn gàng để thuận tiện cho các bước tiếp theo.
Bước 3: Tiến hành phác thảo độ đậm nhạt để xác định độ sáng tối và các sắc thái trung gian trong bài vẽ Để đạt được sự hoàn hảo, bạn cần áp dụng quy luật tương phản giữa sắc độ hình và nền.
Khi phối màu, cần chú ý đến sự tương phản giữa nền tối và hình sáng, cũng như ngược lại Sử dụng bảng sắc độ giúp việc chọn lựa màu sắc trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn Nên vẽ với các gam màu nóng, lạnh, trung tính và tạo sự tương phản rõ rệt để tăng tính thẩm mỹ cho tác phẩm.
Dựa vào phác thảo trắng đen, xác định vị trí màu sáng, tối và cường độ để tạo điểm nhấn cho họa tiết chính, trong khi sử dụng cường độ yếu cho nền Cần chú ý đến sự cân bằng giữa gam màu nóng, lạnh và trung tính, đảm bảo không sử dụng quá nhiều màu nóng hoặc lạnh, mà phải có sự hòa quyện giữa chúng để tạo ra tỷ lệ màu chủ đạo hợp lý.
Mục đích của việc cân bằng màu sắc là để tránh sự cạnh tranh quá gay gắt giữa các mảng màu nóng Hòa sắc trung tính thường khó đạt được, vì nó không tạo cảm giác nóng hay lạnh cho người nhìn Thông thường, hòa sắc này sử dụng gam màu trầm, đặc biệt là tông tím trầm, không quá xanh cũng như không quá đỏ.
Bố cục màu hòa sắc lạnh tạo cảm giác mát mẻ với các tông màu xanh như xanh lá mạ, xanh lá cây, xanh đậm, xanh lam và xanh chàm tím Để xác định màu nóng hay lạnh, cần có ít nhất hai màu để so sánh, và giữa các màu lạnh cũng tồn tại độ nóng lạnh khác nhau Độ nóng lạnh của màu sắc thay đổi theo cường độ ánh sáng Trong một bài bố cục, nếu màu lạnh chiếm khoảng 70% và màu nóng chiếm 30%, thì được gọi là hòa sắc lạnh.
Sử dụng quá nhiều màu xanh (màu lạnh) có thể tạo ra cảm giác không dễ chịu, dẫn đến những cảm nhận tiêu cực như màu sượng, màu rợ, và màu chua Những thuật ngữ này thường được dùng để mô tả sự không hài hòa trong màu sắc, cả trong cuộc sống thực tế lẫn trong nghệ thuật Sự phối hợp không hợp lý giữa các màu sắc này có thể gây cảm giác khó chịu, chói mắt, và thậm chí tạo ra cảm giác vị chua.
Bố cục màu hòa sắc nóng bao gồm các màu sắc gây cảm giác nóng như đỏ, vàng, vàng cam, da cam, và đỏ cam Để xác định màu nóng hay lạnh, cần so sánh ít nhất hai màu Trong nhóm màu nóng, màu nào chứa nhiều sắc đỏ sẽ mang lại cảm giác nóng hơn Độ nóng lạnh của màu sắc cũng thay đổi theo cường độ ánh sáng chiếu vào Nếu trong một bố cục, màu nóng chiếm khoảng 70% và màu lạnh chỉ 30%, thì được gọi là hòa sắc nóng.
Sử dụng quá nhiều màu đỏ (màu nóng) có thể tạo ra cảm giác màu sắc bị cháy hoặc rợn Thuật ngữ "màu bị cháy, màu rợ" diễn tả sự nhận xét hoặc cảm giác về màu sắc trong cuộc sống thực hoặc trong nghệ thuật Những màu sắc này thường không hài hòa, gây cảm giác khó chịu và thậm chí có thể khiến người xem cảm nhận được vị cháy khét.
Vẽ một bài trang trí tự do theo các nguyên tắc đã học trên cơ sở các bước thực hiện của một bải trang trí
III Các lỗi thường gặp, nguyên nhân, cách khắc phục
Hình thức bố cục chưa thống nhất và thiếu sinh động do họa tiết trang trí rối rắm, rườm rà và vụn vặt, dẫn đến các hình mảng lắt nhắt, rời rạc Để khắc phục, cần phân bố hài hòa giữa họa tiết và nền, tạo điểm nhấn cho trang trí và làm nổi bật ý đồ thiết kế Việc kết hợp hợp lý giữa hình mảng và các chi tiết, đường nét một cách uyển chuyển sẽ giúp tôn vinh vẻ đẹp của họa tiết trang trí, đồng thời tạo sự hài hòa cho bố cục.
Chép hoa lá thiên nhiên
Phương pháp tạo họa tiết
1.1 Các bước ghi chép hoa lá thật
1.1.1 Quan sát và lựa chọn những hoa lá có hình dáng đẹp, có đường nét hấp dẫn Khi quan sát phải chú ý đến đặc điểm cấu tạo của hoa, lá/
-Hình đặc điểm và chi tiết
Khi quan sát hoa dâm bụt, hoa hồng, hoa ly và hoa đào, bạn nên chọn nhiều hướng nhìn khác nhau để ghi chép, không chỉ tập trung vào một hướng duy nhất Việc này giúp bạn tìm ra góc nhìn đẹp và đặc trưng nhất cho từng loại hoa.
Bông hoa được nhìn từ các hướng khác nhau
* Những điển cần tránh khi chép hoa lá
- Không nên đi vào diễn chi tiết khi chưa có hình đại thể chung, không nên đi sâu vào chi tiết, lược bỏ những chi tiết không đẹp…
1.2 Tập đơn giãn hoa lá
Đơn giản hóa là quá trình loại bỏ những chi tiết không cần thiết và rườm rà, chỉ giữ lại những yếu tố điển hình và cần thiết Điều này bao gồm việc loại bỏ những phần thừa thãi như những chỗ rách, lá và hoa nhỏ không cần thiết Mục tiêu là giữ lại những bộ phận giúp hoa lá mang tính trang trí và thể hiện sự tinh tế Đơn giản hóa không có nghĩa là làm xấu đi, mà là cắt bỏ sự phức tạp để tạo ra sự cô đọng và trang nhã hơn cho hình vẽ hoa lá.
Bước đầu tiên trong việc tạo ra họa tiết trang trí là ghi chép thực tế, từ đó bày tỏ quan niệm cá nhân về nghệ thuật trang trí Đây cũng là bước khởi đầu để chuyển hóa nhận thức về thiên nhiên thành tư duy sáng tạo, nhằm nâng cao giá trị cái đẹp trong cuộc sống.
Sự tìm tòi sáng tạo cần gắn liền với việc khai thác thực tế thiên nhiên Một họa tiết đẹp không chỉ phản ánh chân thực và sâu sắc sự vật mà còn thể hiện sự sáng tạo độc đáo.
Qúa trình này thông qua các bước sau
Bước 1: quan sát nhận xét
Sau khi nhận được hoa lá quả, động vật thì phải tiến hành nhận xét trước khi chép
- Nhận xét đặc điểm và cấu tạo của hoa lá quả , tỉ lệ tổng thể và tỉ lệ từng bộ phận
- Hình từng cánh hoa cái lá, cái chung cái riêng
- Dáng thay đổi của hoa lá trên bề mặt và sự đổi chiều trong không gian
Bước 2: Quy hình dáng chung tổng thể của hoa lá vào hình kỷ hà
Bước 3: Chia nhỏ từng đoạn và phác thảo các hình khối đơn giản tương ứng với các mảng và bộ phận chi tiết của hoa lá Hãy xác định các hướng chính của cành hoa hoặc lá, đồng thời phác thảo hình dạng của các bộ phận bằng những nét thẳng và cong đơn giản, nhằm phân chia từng bộ phận để tạo ra các hình khối chi tiết.
Bước 4: tiến hành vẽ hình và hoàn chỉnh hình
III Các lỗi thường gặp, nguyên nhân, cách khắc phục
Hình vẽ chưa phản ánh đầy đủ đặc điểm của mẫu vật do lựa chọn góc quan sát không phù hợp Để khắc phục tình trạng này, cần quan sát mẫu vật từ nhiều góc độ khác nhau trước khi quyết định chọn góc tốt nhất cho hình vẽ.
Bài 5: Chép côn trùng động vật
Kết thúc bài người học đạt được
+ Nêu được nét giống và khác nhau của chép côn trùng động vật với chép hoa lá
+ Nêu được cách thực hiện chép côn trùng động vật
+ Thực hiện được những hình chép côn trùng động vật để làm tư liệu cho bài vẽ trang trí
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
Thực hiện năng lực tự học thông qua việc ghi chép và thu thập tư liệu về côn trùng và động vật sẽ giúp nâng cao kiến thức và hiểu biết Việc nghiên cứu côn trùng không chỉ mở rộng tầm nhìn mà còn gia tăng tình yêu đối với các loài động vật.
1 Phương pháp tạo họa tiết
1.1 Các bước ghi chép chép côn trùng động vật
1.1.1 Quan sát và lựa chọn những hoa lá có hình dáng đẹp, có đường nét hấp dẫn Khi quan sát phải chú ý đến đặc điểm cấu tạo chép côn trùng động vật
- Hình đặc điểm và chi tiết
Con bướm Cào cào Tê giác Cá ngựa
1.1.2 Chọn hướng nhìn và quan sát côn trùng động vật, không nên chỉ nhìn một hướng một chiều…Qua việc nhìn các hướng ta chọn hướng nào đẹp và đặc trưng nhất
Cá vàng được nhìn từ các hướng khác nhau
* Những điển cần tránh khi chép côn trùng động vật
Do đặc tính chuyển động của động vật, việc ghi chép hình ảnh gặp nhiều khó khăn Người học cần phải quan sát kỹ lưỡng và thể hiện nhanh chóng để nắm bắt được hình dáng của đối tượng.
- Không nên đi vào diễn chi tiết khi chưa có hình đại thể chung, không nên đi sâu vào chi tiết, lược bỏ những chi tiết không đẹp…
1.2 Tập đơn giãn hoa lá
Đơn giản hóa là quá trình loại bỏ những chi tiết không cần thiết để giữ lại những yếu tố điển hình và cần thiết Điều này giúp tạo ra những hình vẽ hoa lá mang tính trang trí, nâng cao từ mức tự nhiên lên hình thức tinh tế hơn Đơn giản không có nghĩa là làm xấu đi, mà là cắt bỏ sự rườm rà để lại sự cô đọng và tinh tế.
1.3 Cách điệu côn trùng động vật
Bước đầu tiên trong việc tạo ra họa tiết trang trí là dựa trên ghi chép thực tế, giúp bày tỏ quan niệm và ý thức thẩm mỹ cá nhân Qua đó, chúng ta chuyển đổi nhận thức về thiên nhiên thành tư duy sáng tạo nhằm nâng cao vẻ đẹp trong cuộc sống.
Sự sáng tạo cần gắn liền với việc khám phá và khai thác vẻ đẹp của thiên nhiên Một họa tiết được coi là đẹp khi nó phản ánh chân thực và sâu sắc thực tế của sự vật, đồng thời thể hiện sự sáng tạo đặc trưng.
Qúa trình này cũng tương tự một bài chép hoa lá
Bước 1: quan sát nhận xét
Sau khi nhận được côn trùng động vật thì phải tiến hành nhận xét trước khi chép
- Nhận xét đặc điểm và cấu tạo côn trùng động vật tổng thể và tỉ lệ từng bộ phận
- Hình từng bộ phận côn trùng động vật, cái chung cái riêng
Dáng vẻ của côn trùng động vật thay đổi trên bề mặt và có sự chuyển hướng trong không gian Bước tiếp theo là quy hình dáng tổng thể của côn trùng vào các hình khối hình học.
Cách điệu và xây dựng họa tiết bằng bút sắt, bút chì, mực nho
Cách điệu hoa lá
Để sáng tác được những mẫu hoa lá cách điệu phải tiến hành theo các bước
- Chọn hình và lọc ra những dáng hoa lá đẹp có nhiều chi tiết có thể khai thác thành họa tiết trang trí
- Quy vào một hình kỷ hà nhất định, lược bớt những chi tiết ko cần thiết
- Sắp xếp lại cho hài hòa, thuận mắt và có nhiều yếu tố trang trí
- Dựa vào thực tế phân chia đậm nhạt bằng hình mảng và đường nét.
Cách điệu côn trùng động vật
Để sáng tác được những mẫu hoa lá cách điệu phải tiến hành theo các bước
- Chọn hình và lọc ra những dáng hoa lá đẹp có nhiều chi tiết có thể khai thác thành họa tiết trang trí
- Quy vào một hình kỷ hà nhất định, lược bớt những chi tiết ko cần thiết
- Sắp xếp lại cho hài hòa, thuận mắt và có nhiều yếu tố trang trí
- Dựa vào thực tế phân chia đậm nhạt bằng hình mảng và đường nét
Thực hành cách điệu và xây dựng họa tiết 5 hình hoa lá, 5 hình động vật
III Các lỗi thường gặp, nguyên nhân, cách khắc phục
Hình cách điệu chưa đạt được tính trang trí cao do sự tham lam trong chi tiết, làm mất đi tính tổng thể Để khắc phục, cần lựa chọn kỹ lưỡng các yếu tố hình nét từ hình thật và đưa vào một cách hợp lý.
Trang trí hình vuông
Đặc điểm trang trí hình vuông
- Dựa vào tính chất chung của hình ta thấy, hình vuông luôn gây cảm giác chắc chắn
Hình vuông, từ góc độ hình học, là một mặt phẳng khép kín với bốn cạnh có chiều dài bằng nhau, tạo thành bốn góc vuông tại điểm giao nhau của các cạnh Đây là một hình dạng có tính quy ước, thể hiện rõ ràng các đặc điểm của diện tích.
Nguyên tắc trang trí hình vuông
- Nguyên tắc cân đối, đăng đối
Các bước tiến hành một bài trang trí hình vuông
Bước 1: Tìm ý và xây dựng bố cục
Tìm kiếm họa tiết cách điệu chủ đạo như cỏ cây, hoa lá, côn trùng, động vật và con người, thường được ứng dụng trong các sản phẩm như thảm, gạch hoa, và khăn trải bàn Cần xác định quy luật bố cục riêng, bao gồm các phương pháp như lặp lại, xen kẽ, chồng hình, đối xứng qua trục hoặc bất đối xứng Sử dụng sắc độ màu hòa sắc nóng, lạnh, trung tính hoặc tương phản để tạo nhịp điệu cho tác phẩm.
Bước 2: Tìm mảng hình chính và sắp xếp họa tiết theo các trục
Sau khi xác định nội dung, bước tiếp theo là sắp xếp các mảng miếng để tạo bố cục hài hòa giữa mảng chính và các mảng phụ Cần chú ý đến kích thước của các mảng, đảm bảo sự linh động và hợp lý, tránh tình trạng quá to hay quá nhỏ Việc tìm kiếm họa tiết và chủ đề trang trí cần được thực hiện với các thủ pháp cách điệu để làm nổi bật Kết hợp các đường nét cong và thẳng sẽ tạo ra sự phong phú và hài hòa Ngoài họa tiết chính, cần xây dựng hình ảnh phụ liên quan, từ đường nét đến chủ đề, để tạo sự liên kết Đường nét gọn gàng và thẩm mỹ sẽ thuận lợi cho các bước tiếp theo.
Bước 3 trong quá trình vẽ là phác thảo độ đậm nhạt, giúp xác định độ sáng tối và trung gian của bức tranh Để tạo ra một tác phẩm hoàn hảo, cần áp dụng quy luật tương phản giữa sắc độ hình và nền, ví dụ như nền tối thì hình sáng và ngược lại Sử dụng bảng sắc độ sẽ hỗ trợ việc phối màu dễ dàng hơn, bao gồm các gam màu nóng, lạnh, trung tính và tương phản.
Dựa trên phác thảo trắng đen, xác định vị trí màu sáng và tối, cùng với cường độ mạnh cho họa tiết chính và cường độ yếu cho nền, nhằm tạo điểm nhấn chính phụ Sử dụng gam màu nóng, lạnh, trung tính và tương phản để tăng tính thẩm mỹ cho tác phẩm.
Vẽ một bài trang trí hình vuông thực hiện theo yêu cầu theo các bước thực hiện như trên
III Các lỗi thường gặp, nguyên nhân, cách khắc phục
Để tạo cảm giác chắc chắn và vuông vức cho hình vuông, cần khắc phục việc sắp xếp chưa hợp lý bằng cách sử dụng chủ yếu các trục đối xứng trong thiết kế.