(NB) Giáo trình Vẽ hình họa khối cơ bản và biến dạng cung cấp cho người học những kiến thức như: Vẽ khối cơ bản; Vẽ khối lập phương, khối chóp; Vẽ khối trụ, khối cầu; Vẽ chai nước, miếng bí ngô, quả táo; Vẽ ấm đất, củ su hào, lọ hoa; Vẽ nồi nhôm, bát sứ, quả xoài;... Mời các bạn cùng tham khảo!
Mục tiêu
- Trình bày được khái niệm về hình họa, nguồn gốc của hình họa
- Hiểu được các yếu tố cơ bản của hình họa
- Biết được vị trí, vai trò của môn hình họa đối với học tập và sáng tác mỹ thuật
- Biểu đạt được chất liệu chì, bột màu và một số phương pháp thực hành hình họa cơ bản
- Trình bày được các bước tiến hành một bài vẽ hình họa
- Năng lực phân tích - tổng hợp
- Năng lực tự học, tự nghiên cứu, tự bồi dưỡng
- Năng lực liên hệ kiến thức môn học với các vấn đề trong thực hành, thực tiễn
- Năng lực cảm thụ thẩm mỹ
Nội dung chi tiết
Khái niệm về hình họa
Hình họa là môn nghệ thuật vẽ người hoặc vật với độ chính xác cao, sử dụng nhiều kỹ thuật và chất liệu như chì, bột màu, và sơn dầu Nghiên cứu vẻ đẹp con người, đặc biệt là người mẫu khỏa thân, luôn được coi trọng trong sáng tạo mỹ thuật, vì con người là sản phẩm tinh túy nhất của tự nhiên Việc nghiên cứu và thể hiện tỷ lệ cơ thể con người là mục tiêu quan trọng của những người học vẽ Các tác phẩm nghệ thuật từ hình mẫu khỏa thân mang chất lượng và nội dung khác biệt so với tranh ảnh đồ trụy Để vẽ người mẫu thành công, cần có quá trình luyện tập bài bản, bắt đầu từ những kiến thức và kỹ năng cơ bản trong hình họa.
Nguồn gốc và sự phát triển của hình họa
Sự phát hiện các bức vẽ trong hang động An-ta-mi-ra ở Tây Ban Nha vào năm 1975 đã gây ra sự ngạc nhiên lớn và khơi dậy cuộc tranh luận sôi nổi trong giới khảo cổ học Những bức tranh vẽ bò rừng sống động và đẹp mắt khiến người ta khó tin rằng chúng có thể được thực hiện cách đây hơn 10.000 năm, khi mà con người thời tiền sử chỉ sử dụng công cụ thô sơ và có trình độ nghệ thuật hạn chế.
Nghiên cứu nhiều năm đã xác nhận rằng tranh vẽ ở hang An-ta-mi-ra là nghệ thuật Tiền sử, nổi bật với hình ảnh đàn bò rừng được thể hiện sống động và chân thực Các nghệ sĩ thời kỳ này không chỉ sử dụng kỹ thuật khắc chìm và nét vẽ đen mà còn khéo léo tạo ra hiệu ứng bóng và ánh sáng, làm nổi bật các sắc thái tương phản một cách tinh xảo.
Tại các hang động ở Tây Ban Nha, Pháp, Nga và Châu Phi, người ta đã phát hiện nhiều bức vẽ cổ xưa Những tác phẩm này nổi bật ở chỗ người nguyên thủy đã biết cách loại bỏ chi tiết không cần thiết, chỉ giữ lại những điểm cơ bản và đặc trưng Họ đã tinh giản hình thức để diễn tả bản chất của đối tượng, sử dụng các yếu tố hình học và đồ họa hóa một cách khéo léo.
Khảo cổ học Việt Nam đã phát hiện những hình vẽ khắc trên vách đá tại động Người Xưa (Hòa Bình), bao gồm hình mặt người và thú với phong cách sinh động và đơn giản Những hình ảnh này được khắc một cách khái quát, thể hiện góc nhìn chính diện với đầy đủ các đặc điểm như mắt, mũi, miệng, tạo nên sự sống động Ngoài ra, các viên đá sỏi cũng có khắc hình nét mặt người, góp phần làm phong phú thêm di sản văn hóa cổ đại của nước ta.
Na ca ( Thái Nguyên) Với trán nhẵn, Cằm rộng, mũi dài, mắt nheo và miệng cười Tiêu biểu cho nghệ thuật người nguyên thủy Việt Nam
Những trống đồng cổ được phát hiện ở Đông Sơn ( Thanh Hóa) vào năm
Năm 1924 không chỉ là thời kỳ đỉnh cao về kỹ thuật chế tác mà còn là biểu tượng của văn minh người Việt cổ Nghệ thuật tạo hình trên trống đồng nổi bật với hình ảnh con người, thể hiện vai trò chủ đạo trong sinh hoạt thường ngày như chèo thuyền hay giã gạo Các hình vẽ người được thể hiện một cách đơn giản và cách điệu, mang tính đồ họa và hình khối một cách sinh động.
Nghệ thuật ra đời từ nhu cầu của con người trong lao động sản xuất và đấu tranh với thiên nhiên Người nguyên thủy đã sáng tạo ra ngôn ngữ nghệ thuật, bao gồm hội họa, để thể hiện cuộc sống của họ Những tác phẩm hội họa đầu tiên mang dấu ấn hình họa rõ nét, với hình vẽ động vật và con người thể hiện các động tác sống động Qua những nét vẽ viền và mảng màu đậm, hình ảnh phản ánh khả năng quan sát của người nghệ sĩ Dù đơn giản hay tinh tế, chất hiện thực luôn là sản phẩm đầu tiên của mỗi bức tranh.
Vai trò của hình họa đối với học tập và sáng tác mỹ thuật
3.1 Hình họa là môn học cơ bản
3.2 Hình họa với các môn học mỹ thuật
3.3 Hình họa với sáng tác mỹ thuật
Ngôn ngữ tạo hình trong nghiên cứu hình họa
4.3 Ánh sáng và màu sắc trong hình họa
4.4 Bóng bản thân - bóng ngả
4.5.Sáng - tối và đậm - nhạt
Khái lược chương trình môn học hình họa tại khoa SP Nghệ Thuật - ĐHSP HN
Các bước tiến hành một bài vẽ hình họa
- Quan sát: Ở nhiều góc độ khác nhau để nắm được sự thay đổi về đặc điểm của mẫu ở từng vị trí quan sát
+ Đặc điểm về hình dáng, cấu trúc, tỷ lệ giữa các bộ phận và sự thay đổi của các đường hướng
+ Đặc điểm về màu sắc, ánh sáng, hệ thống đậm nhạt, chất của mẫu vv
+ Đặc điểm vị trí, tầm cao thấp của toàn bộ mẫu và từng vật mẫu
Bố cục bài vẽ có vai trò quan trọng về mặt thẩm mỹ, vì vậy sinh viên cần lựa chọn một góc vẽ phù hợp, đảm bảo rõ trọng tâm và đáp ứng nhiều yếu tố khác nhau.
+ Một số góc vẽ cơ bản sau: Nhìn thẳng (Chính diện trước); Nghiêng 1/2, nghiêng ắ; Sau lưng ( Đối với vẽ bỏn thõn và toàn thõn, mẫu bày ở giữa lớp)
9.3 Quy trình vẽ một bài hình họa cơ bản
B2 Bố cục dựng hình tổng thể trên tờ giấy
Vẽ tương quan giữa các bộ phận bằng nét phác đơn giản, sau đó kiểm tra và chỉnh sửa tổng quát về bố cục, hình dáng, tỷ lệ và cấu trúc Đặc biệt chú ý đến đường hướng ngang dọc và các yếu tố tạo hình khác trước khi tiến hành vẽ đậm nhạt.
Xác định nguồn sáng chính chiếu lên mẫu là bước đầu tiên quan trọng Tiếp theo, cần phân chia các vùng sáng tối và xác định độ đậm nhạt tổng thể Sau đó, hãy vẽ các chi tiết với độ đậm nhạt sâu hơn, chú ý đến hệ thống đậm nhạt lớn phía sau để tạo chiều sâu cho tác phẩm.
10 Tiêu chí cơ bản để đánh giá, nhận xét một bài vẽ hình họa
Kiểm tra bằng bài viết ( Làm ở nhà )
Câu 1 Em hãy trình bày:
- Khái niệm về hình họa Vai trò của hình họa đối với các môn học mỹ thuật và sáng tác mỹ thuật
Câu 2 Để hoàn thành một bài vẽ hình họa cơ bản chúng ta cần phải thực hiện ác bước như thế nào?
Câu 3 Em hãy cho biết các tiêu chí đánh giá, nhận xét một bài vẽ hình họa Câu 4 Ngôn ngữ đặc trưng của hình họa
VẼ KHỐI LẬP PHƯƠNG, KHỐI CHÓP
Mục tiêu
- Người học phân tích được vẻ đẹp của hình khối, đường nét trong thiên nhiên và mối quan hệ giữa chúng
- Trình bày được các bước tiến hành một bài vẽ
Bài hình họa cần thể hiện rõ các hình khối lập phương và khối chóp cơ bản, chú trọng vào mối tương quan giữa hình và khối, tỷ lệ, cũng như sự đậm nhạt Đồng thời, việc tạo không gian cho mẫu cũng là yếu tố quan trọng để bài vẽ trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.
Sử dụng chất liệu chì đen hiệu quả, kết hợp với que đo và dây rọi, giúp tạo ra các tác phẩm nghệ thuật với tỷ lệ chính xác Việc diễn tả tương quan đậm nhạt dựa trên toàn bộ bức tranh sẽ nâng cao chất lượng và tính chân thực của bài vẽ.
3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
Thể hiện thái độ nhiệt tình, tự tin, tích cực, say mê trong học tập
II Nội dung chi tiết
Khi quan sát mẫu, hãy chú ý đến vị trí của nó so với tầm mắt, xem nó nằm cao hay thấp Đồng thời, cần xem xét nguồn ánh sáng chiếu vào mẫu, bao gồm cả độ cao, độ mạnh và sự hiện diện của các nguồn sáng phụ ngoài nguồn chính.
Tỷ lệ chung và tỷ lệ riêng của từng khối giúp xác định bố cục hình vẽ trên giấy, từ đó tìm ra các góc nhìn đẹp Việc so sánh vị trí các mặt đáy của hình khối giúp xác định độ cách xa và độ chéo, tạo ra cơ sở ổn định cho việc quan sát và nhận xét Những yếu tố này cũng góp phần hình thành không gian, tạo nên sự đa dạng về độ đậm nhạt theo quy luật mắt nhìn.
Chú ý đến đặc điểm cấu trúc của khối lập phương và khối chóp, tìm đặc điểm nổi bật của mẫu
Trước khi bắt đầu vẽ, việc sắp xếp bố cục mẫu trên giấy là rất quan trọng để đảm bảo tính hợp lý Tùy thuộc vào góc nhìn và cách bày trí mẫu, người vẽ có thể chọn cách sắp xếp dọc hoặc ngang cho tờ giấy Hình vẽ cần chiếm diện tích phù hợp, không bị lệch sang trái hay phải, và phải đảm bảo sự cân đối giữa các phần trên dưới Ngoài ra, cần lưu ý đến khoảng trống xung quanh để có thể diễn tả bóng đổ và không gian một cách hiệu quả.
Sau khi ước lượng bằng mắt và phác họa các khung hình đầu tiên bằng hình khối đơn giản, cần sử dụng que đo để xác định tỷ lệ chính xác hơn Để kiểm tra độ chính xác của tỷ lệ trong hình vẽ, hãy nhân tỷ lệ đã đánh dấu trên que đo với các kích thước tương ứng trên giấy.
Sau khi đo tỷ lệ và xác định vị trí sơ bộ, bắt đầu vẽ phác lại các đường chu vi của từng khối hình mẫu Nét phác cần nhẹ tay và thẳng để tránh làm rách giấy Cầm bút cách xa đầu khoảng 2/3 thân để dễ dàng vẽ Dựa vào tỷ lệ, vẽ các đường phụ trợ dần thu ngắn cho sát với mẫu, phản ánh kết cấu và đặc trưng của đối tượng Ở giai đoạn sau, các nét phác có độ đậm nhạt khác nhau, tạo liên hệ giữa các hình trong không gian thực.
Để tạo chiều sâu cho hình vẽ, cần sử dụng các nét phác hình kỷ hà nhưng ngắn hơn và gần gũi với mẫu hơn, đặc biệt chú ý đến các đỉnh tiếp giáp giữa các mảng.
Quan sát nguồn sáng cẩn thận giúp bạn điều chỉnh độ đậm nhạt của nét vẽ Trước khi đánh bóng và tạo khối, hãy kiểm tra lại bài vẽ để đảm bảo tổng thể ánh sáng được hài hòa Cần xác định rõ các mảng khối chính, phụ, cũng như độ dày và mỏng của chúng, cùng với các vị trí sáng tối Nheo mắt khi quan sát mẫu là một phương pháp hiệu quả để nhận diện rõ hơn sự khác biệt về sáng tối trong quá trình đánh bóng.
Chú ý các mặt tiếp giáp giữa các khối với nhau, cũng như độ phản quang ánh sáng trong vùng tối của mẫu
Tiếp tục khám phá chi tiết và tạo hình không gian thực tế của mẫu, chúng ta sẽ so sánh với mẫu thật và nhấn mạnh các độ đậm bằng nét để phản ánh chính xác nhất sự sống động của mẫu.
Tập trung quan sát toàn bộ bài vẽ so với mẫu thật để hoàn tất bài vẽ
Yêu cầu của bài vẽ hình họa là tạo hình nổi trong không gian hai chiều, vì vậy việc chính xác về hình và tỷ lệ của vật mẫu là rất quan trọng Đánh bóng, tạo khối và không gian cũng đóng vai trò thiết yếu trong kết quả cuối cùng Giai đoạn này cần sự cẩn trọng và tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với trình độ của người vẽ Kiểm tra bằng que đo và dây dọi kết hợp với mắt nhìn là cần thiết Kỹ thuật sử dụng bút chì và tẩy để tạo độ đậm nhạt và không gian rất quan trọng, cần chú ý đến mảng đậm nhạt khác nhau Quá trình đánh bóng là việc xóa dần các ranh giới và nét phác ban đầu, đồng thời cần tránh việc tạo ra không gian giả mà phải tôn trọng không gian thực của mẫu.
Để bài vẽ trở nên sinh động và tự nhiên, cần tránh sự khô cứng và máy móc, từ đó giúp người học hình họa phát triển khả năng sáng tạo và nghiên cứu hiệu quả hơn trong tương lai.
- Bài này là một mẫu cơ bản ban đầu, có nhiều đặc điểm nên cần vẽ tiếp giáp sáng tối của khối
- Có đặc điểm, cấu trúc, tỷ lên và chất liệu thạch cao mẫu
- Cách vẽ linh hoạt , xử lý các nét bút chì có hiệu quả tốt Hình khối và bóng thống nhất, không ròi rạc và tách rời nhau
- Diễn tả được chất thạch cao
- Bài vẽ có tính bao quát chung
* Câu hỏi, bài tập, nội dung ôn tập và thảo luận
Chuẩn bị cho bài vẽ khối trụ, khối cầu
VẼ KHỐI TRỤ, KHỐI CẦU
Kích thước 40x60cm Chất liệu chì
- Người học phân tích được vẻ đẹp của hình khối, đường nét trong thiên nhiên và mối quan hệ giữa chúng
- Trình bày được các bước tiến hành một bài vẽ
Bài vẽ hình họa cần thể hiện rõ các hình khối cơ bản như khối trụ và khối cầu, đồng thời chú trọng đến mối tương quan về hình dáng, tỷ lệ và độ đậm nhạt Việc tạo không gian cho mẫu vẽ cũng là yếu tố quan trọng giúp tăng tính chân thực và thu hút cho tác phẩm.
Sử dụng chất liệu chì đen kết hợp với que đo và dây rọi trong quá trình vẽ giúp tạo ra tỷ lệ chính xác và diễn tả rõ ràng tương quan đậm nhạt, từ đó nâng cao chất lượng tác phẩm nghệ thuật.
3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
Thể hiện thái độ nhiệt tình, tự tin, tích cực, say mê trong học tập
II Nội dung chi tiết
Khi quan sát mẫu, cần chú ý đến vị trí của nó so với tầm mắt, liệu nó có ở cao hay thấp Đánh giá nguồn ánh sáng chiếu vào mẫu, xem xét cường độ ánh sáng mạnh hay yếu, và xác định xem có nguồn sáng phụ nào khác ngoài nguồn chính hay không.
Tỷ lệ chung của mẫu và tỷ lệ riêng của từng khối là yếu tố quan trọng để xác định bố cục hình vẽ trên giấy Việc tìm ra các góc độ nhìn đẹp giúp nâng cao chất lượng nghệ thuật So sánh vị trí các mặt đáy của hình khối cho phép xác định độ cách xa và độ chéo, tạo ra cơ sở ổn định dễ quan sát Điều này cũng góp phần vào việc tạo nên các độ đậm nhạt của quy luật mắt nhìn trong không gian nghệ thuật.
Chú ý đến đặc điểm cấu trúc của khối lập phương và khối chóp, tìm đặc điểm nổi bật của mẫu
Trước khi bắt đầu vẽ, việc sắp xếp bố cục mẫu trên giấy là rất quan trọng Tùy thuộc vào góc nhìn và loại mẫu, người vẽ có thể chọn cách sắp xếp dọc hoặc ngang Hình vẽ cần chiếm diện tích hợp lý, không bị lệch sang bên trái hay phải, và cũng không thừa thiếu ở các cạnh Bên cạnh đó, cần chú ý đến khoảng trống xung quanh để có thể diễn tả bóng của không gian một cách hiệu quả.
Sau khi phác thảo những khung hình đầu tiên bằng hình kỷ hà với nét nhẹ để ước lượng tỷ lệ chung của mẫu, cần sử dụng que đo để xác định các tỷ lệ chính xác hơn Để kiểm tra tỷ lệ trên hình vẽ, phải nhân tỷ lệ được đánh dấu trên que đo với hình vẽ trên giấy để đảm bảo tính chính xác.
Sau khi đo tỷ lệ và xác định vị trí sơ bộ, bắt đầu vẽ phác các đường chu vi của từng khối hình mẫu Nên giữ nét phác nhẹ tay và thẳng để tránh làm rách giấy Cầm bút cách xa đầu khoảng 2/3 để thuận tiện hơn Dựa vào tỷ lệ các hình khối, vẽ các đường phụ trợ, từ từ điều chỉnh cho sát với mẫu Khi hoàn thành, hình vẽ phác sẽ phản ánh được kết cấu và đặc trưng của đối tượng Ở giai đoạn sau, các nét phác sẽ có độ đậm nhạt khác nhau, tạo điểm nhấn và liên kết giữa các hình trong không gian thực của chúng.
Để tạo chiều sâu cho hình vẽ, hãy sử dụng các nét phác hình kỷ hà nhưng ngắn hơn và gần gũi với mẫu hơn, đồng thời chú ý đến các đỉnh tiếp giáp giữa các mảng.
Quan sát nguồn sáng kỹ lưỡng là bước đầu tiên để tạo độ đậm nhạt cho nét vẽ Sau khi hoàn thành bức tranh, tiến hành đánh bóng và tạo khối với sự chú ý đến tổng thể ánh sáng và độ đậm nhạt, tránh sa vào chi tiết nhỏ Cần xác định các mảng khối chính và phụ, cũng như độ dày mỏng của chúng, cùng với các vị trí sáng nhất và tối nhất Nheo mắt khi quan sát mẫu giúp nhận diện rõ hơn các mức độ sáng tối trong quá trình đánh bóng.
Chú ý các mặt tiếp giáp giữa các khối với nhau, cũng như độ phản quang ánh sáng trong vùng tối của mẫu
Tiếp tục khám phá chi tiết và mô tả không gian thực tế của mẫu, chúng ta sẽ so sánh với mẫu thật và nhấn mạnh các độ đậm bằng nét để đảm bảo tính chính xác và chân thực nhất.
Tập trung quan sát toàn bộ bài vẽ so với mẫu thật để hoàn tất bài vẽ
Yêu cầu của bài vẽ hình họa là tạo hình nổi trong không gian hai chiều, đòi hỏi sự chính xác về hình và tỷ lệ của vật mẫu Việc đánh bóng, tạo khối và không gian rất quan trọng, vì kết quả bài vẽ phụ thuộc nhiều vào giai đoạn này Cần thận trọng và tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với trình độ người vẽ, đồng thời kết hợp kiểm tra bằng que đo và dây dọi với mắt nhìn Kỹ thuật sử dụng nét bút chì và tẩy để tạo đậm nhạt và không gian cũng rất quan trọng, cần chú ý đến mảng đậm nhạt khác nhau Quá trình đánh bóng là quá trình xóa dần ranh giới và nét phác ban đầu, cần tránh diễn tả không gian giả và tôn trọng không gian thực của mẫu.
Để tránh cho bài vẽ trở nên khô cứng và máy móc, việc tạo ra sự sáng tạo và linh hoạt là rất quan trọng Điều này giúp hình họa không bị lặp lại và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình nghiên cứu sau này.
- Có đặc điểm, cấu trúc, tỷ lên và chất liệu thạch cao mẫu
- Cách vẽ linh hoạt , xử lý các nét bút chì có hiệu quả tốt Hình khối và bóng thống nhất, không ròi rạc và tách rời nhau
- Diễn tả được chất thạch cao
- Bài vẽ có tính bao quát chung
* Câu hỏi, bài tập, nội dung ôn tập và thảo luận
Chuẩn bị cho bài vẽ khối trụ, khối cầu
VẼ CHAI NƯỚC, MIẾNG BÍ NGÔ, QUẢ TÁO
40cm x 60cm Chất liệu chì
Người học nắm vững cấu tạo của vạn vật dựa trên các khối hình cơ bản, từ đó nâng cao khả năng diễn tả hình khối, đường nét và đậm nhạt trong các bài vẽ mẫu phức tạp Qua cách thể hiện không gian của mẫu, người học có thể gợi lên chất liệu và màu sắc của đối tượng, ngay cả khi chỉ sử dụng màu đen trắng.
Bài viết tập trung vào việc vẽ hình họa các hình khối biến dạng cơ bản, nhấn mạnh mối tương quan về hình dáng, tỷ lệ khối, độ đậm nhạt và khả năng tạo không gian cho mẫu vẽ.
Sử dụng chất liệu chì đen hiệu quả, kết hợp với que đo và dây rọi, giúp đảm bảo tỷ lệ chính xác trong bài vẽ, đồng thời thể hiện được tương quan đậm nhạt một cách hài hòa và toàn diện.
3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
- Thể hiện thái độ nhiệt tình, tự tin, tích cực, say mê trong học tập
II Nội dung chi tiết
Các mẫu được quan sát có cấu trúc hình trụ và hình cầu, với quả táo gần giống hình khối cơ bản, trong khi miếng bí ngô có hình dạng elip Chai nước có hình trụ tròn, tất cả các vật đều có bề mặt nhẵn và bóng Ánh sáng chiếu vào ba mẫu từ các hướng khác nhau tạo ra độ chiếu sáng đa dạng.
Phân tích các mẫu vật qua đồ vật và hoa quả cho thấy có thể sử dụng trục đối xứng để chia đôi hình trụ và hình cầu, từ đó xác định vị trí và cấu trúc của chai nước, miếng bí ngô và quả táo Mặc dù các vật thể này có cấu trúc khác nhau, chúng vẫn nằm trong dạng hình khối biến dạng Hơn nữa, hình dáng của mẫu vật còn phụ thuộc vào vị trí và góc nhìn của người vẽ, dẫn đến sự biến đổi trong không gian.
Trước khi bắt đầu vẽ, việc sắp xếp bố cục mẫu trên giấy là rất quan trọng để đảm bảo tính hợp lý Tùy thuộc vào góc nhìn và cách bày trí, người vẽ có thể chọn cách sắp xếp dọc hoặc ngang cho tờ giấy Hình vẽ cần chiếm một diện tích vừa đủ, không bị lệch sang trái hay phải, và không thừa hay thiếu ở các cạnh Đồng thời, cần chú ý đến khoảng trống xung quanh để có thể thể hiện bóng đổ và không gian một cách rõ ràng.
Để tạo khung hình cho mẫu vẽ, trước tiên cần đo tỷ lệ chiều rộng và chiều ngang của toàn bộ mẫu, đảm bảo rằng hình dáng gần giống hình vuông Tiếp theo, xác định tỷ lệ của từng vật mẫu và nối các điểm lại với nhau để tạo ra một lược đồ đơn giản về hình thể của từng mẫu vật.
Kiểm tra độ chính xác của các đường trục dọc, diện và điểm của mẫu Tiến hành phân mảng sáng tối lớn và phân tích sự khác biệt về độ đậm nhạt giữa các diện sáng tối.
Chú ý: Các độ sáng tối ngay trong một vật thể cũng không giống nhau
Để tạo chiều sâu cho hình vẽ, cần sử dụng các nét phác theo hình kỷ hà nhưng ngắn hơn và gần gũi hơn với mẫu Lưu ý đến các đỉnh tiếp giáp giữa các mảng để đảm bảo sự hài hòa trong tổng thể tác phẩm.
Quan sát kỹ nguồn sáng là bước quan trọng để xác định độ đậm nhạt của nét vẽ Sau khi kiểm tra lại bài vẽ, tiến hành đánh bóng và tạo khối bằng cách chú ý đến tổng thể ánh sáng và độ tương phản, không chỉ tập trung vào chi tiết Cần xác định rõ các mảng khối chính và phụ, cũng như độ dày và mỏng của chúng, cùng với các vị trí sáng nhất và tối nhất Nheo mắt khi quan sát mẫu sẽ giúp dễ dàng nhận diện sự khác biệt về sáng tối trong quá trình đánh bóng.
Chú ý các mặt tiếp giáp giữa các khối với nhau, cũng như độ phản quang ánh sáng trong vùng tối của mẫu
Để tạo ra một hình ảnh chân thực về mẫu, cần đi sâu vào chi tiết và mô tả không gian một cách sống động So sánh với mẫu thật, hãy nhấn mạnh các độ đậm bằng nét để phản ánh chính xác thực tế của sản phẩm.
Yêu cầu của bài vẽ hình họa là tạo hình nổi trong không gian hai chiều, vì vậy sự chính xác về hình và tỷ lệ của vật mẫu là rất quan trọng Việc đánh bóng, tạo khối và không gian đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng lớn đến kết quả bài vẽ Giai đoạn này cần sự thận trọng và tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với trình độ của người vẽ Cần kết hợp kiểm tra bằng que đo và dây dọi với quan sát bằng mắt Kỹ thuật sử dụng nét bút chì và tẩy để tạo độ đậm nhạt và không gian cũng rất quan trọng, đặc biệt là việc chú ý đến các mảng đậm nhạt khác nhau Quá trình đánh bóng giúp xóa dần các ranh giới và nét phác ban đầu.
Cần tránh lối diễn tả không gian giả mà phải tôn trọng không gian thực của mẫu
Để tránh cho bài vẽ trở nên khô cứng và máy móc, cần tạo ra sự sáng tạo và linh hoạt trong hình họa Điều này sẽ giúp hạn chế những khó khăn trong quá trình nghiên cứu sau này.
- Bài này là một mẫu biến dạng ban đầu, có nhiều đặc điểm nên cần vẽ sát mẫu
- Có đặc điểm, cấu trúc, tỷ lên và chất liệu của mẫu
- Cách vẽ linh hoạt, xử lý các nét bút chì có hiệu quả tốt Hình khối và bóng thống nhất, không ròi rạc và tách rời nhau
- Diễn tả được chất đồ vật khác nhau
- Bài vẽ có tính bao quát chung
* Câu hỏi, bài tập, nội dung ôn tập và thảo luận
Chuẩn bị cho bài vẽ biến dạng sau
VẼ ẤM ĐẤT, CỦ SU HÀO, LỌ HOA
Người học sẽ hiểu rõ cấu tạo của vạn vật thông qua cấu trúc khoa học của các khối hình cơ bản Khả năng diễn tả hình khối, đường nét và đậm nhạt trong các bài vẽ mẫu phức tạp được nâng cao Bằng cách thể hiện không gian của mẫu, người học có thể gợi cảm nhận về chất liệu và màu sắc của đối tượng, ngay cả khi chỉ sử dụng màu đen trắng.
Bài hình họa thể hiện các hình khối biến dạng cơ bản, chú trọng vào mối tương quan giữa hình và khối, tỷ lệ, đậm nhạt, đồng thời tạo ra không gian cho mẫu.
Sử dụng chất liệu chì đen hiệu quả cùng với que đo và dây rọi trong quá trình vẽ giúp đảm bảo tỷ lệ chính xác và thể hiện rõ tương quan đậm nhạt trong toàn bộ tác phẩm.
3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
- Thể hiện thái độ nhiệt tình, tự tin, tích cực, say mê trong học tập
II Nội dung chi tiết
Các mẫu được quan sát có cấu trúc hình trụ và hình cầu, trong đó ấm đát gần giống với hình cầu cơ bản và củ xu hào cũng tương tự Lọ hoa có hình dạng trụ tròn Tất cả các vật liệu đều có bề mặt nhẵn hoặc thô, bóng hoặc không bóng Ánh sáng chiếu vào ba mẫu từ các hướng khác nhau, tạo ra sự khác biệt về độ chiếu sáng.
Phân tích các mẫu vật thông qua đồ vật và quả cho thấy có thể sử dụng trục đối xứng để chia đôi các hình trụ và hình cầu, từ đó xác định vị trí và cấu trúc của các vật như ấm đất, củ xu hào, và lọ hoa Mặc dù có sự khác biệt về cấu trúc, các vật này vẫn thuộc dạng hình khối biến dạng Hình dáng của mẫu vật còn bị ảnh hưởng bởi vị trí và góc nhìn của người vẽ, dẫn đến sự biến đổi trong không gian.
Khi sắp xếp bố cục mẫu trên giấy, cần chú ý đến cách trình bày hợp lý theo góc nhìn của người vẽ Việc lựa chọn sắp xếp dọc hay ngang phụ thuộc vào mẫu bày và góc quan sát Hình vẽ cần chiếm diện tích vừa đủ, không bị lệch trái hay phải, và đảm bảo cân đối giữa các phần trên dưới Ngoài ra, cần chú ý đến khoảng trống xung quanh để tạo điều kiện cho việc diễn tả bóng của không gian.
Để phác thảo khung hình chung, trước tiên cần đo tỷ lệ chiều rộng và chiều ngang của toàn bộ mẫu vẽ, đảm bảo rằng hình dáng gần giống hình vuông Tiếp theo, đo và xác định tỷ lệ của từng vật mẫu, sau đó nối các điểm lại với nhau để tạo ra một lược đồ đơn giản về hình thể của từng mẫu vật.
Kiểm tra tính chính xác của các đường trục dọc, diện và điểm của mẫu Tiến hành phân mảng sáng tối lớn và phân tích sự khác biệt về độ đậm nhạt giữa các diện sáng và tối.
Chú ý: Các độ sáng tối ngay trong một vật thể cũng không giống nhau
Để cải thiện hình vẽ, hãy sử dụng các nét phác theo hình kỷ hà nhưng ngắn hơn và gần gũi hơn với mẫu Đặc biệt chú ý đến các đỉnh tiếp giáp giữa các mảng để tạo sự hài hòa cho tác phẩm.
Khi vẽ, cần quan sát kỹ nguồn sáng để điều chỉnh độ đậm nhạt của nét vẽ Sau khi hoàn thành, hãy kiểm tra lại tác phẩm và tiến hành đánh bóng để tạo khối Chú ý đến tổng thể ánh sáng và độ đậm nhạt, không nên quá chú trọng vào chi tiết nhỏ Quan trọng là xác định các mảng khối chính và phụ, độ dày mỏng của chúng, cùng với các vị trí sáng nhất và tối nhất Nheo mắt khi quan sát mẫu là phương pháp hiệu quả giúp nhận diện rõ ràng các sắc thái sáng tối trong quá trình đánh bóng.
Chú ý các mặt tiếp giáp giữa các khối với nhau, cũng như độ phản quang ánh sáng trong vùng tối của mẫu
Tiếp tục khám phá chi tiết và mô tả không gian thực của mẫu, đồng thời so sánh với mẫu thật để nhấn mạnh độ đậm và nét vẽ, giúp hình ảnh trở nên sống động và gần gũi với thực tế hơn.
Yêu cầu của bài vẽ hình họa là tạo hình nổi trong không gian hai chiều, đòi hỏi sự chính xác về hình và tỷ lệ của vật mẫu Việc đánh bóng, tạo khối và không gian là rất quan trọng, ảnh hưởng lớn đến kết quả bài vẽ Giai đoạn này cần sự cẩn trọng, tính toán kỹ lưỡng và phù hợp với khả năng của người vẽ Cần kết hợp kiểm tra bằng que đo, dây dọi và mắt nhìn để đạt hiệu quả tốt nhất Kỹ thuật sử dụng bút chì và tẩy để tạo độ đậm nhạt và không gian đóng vai trò quan trọng, cần chú ý đến các mảng đậm nhạt khác nhau Quá trình đánh bóng là quá trình xóa dần các ranh giới và nét phác ban đầu.
Cần tránh lối diễn tả không gian giả mà phải tôn trọng không gian thực của mẫu
Để tránh cho bài vẽ trở nên khô cứng và máy móc, cần tạo ra sự sáng tạo và linh hoạt trong hình họa Điều này sẽ giúp hạn chế những khó khăn trong quá trình nghiên cứu sau này.
- Bài này là một mẫu biến dạng, có nhiều đặc điểm nên cần vẽ sát mẫu
- Có đặc điểm, cấu trúc, tỷ lên và chất liệu của mẫu
- Cách vẽ linh hoạt, xử lý các nét bút chì có hiệu quả tốt Hình khối và bóng thống nhất, không ròi rạc và tách rời nhau
- Diễn tả được chất đồ vật khác nhau
- Bài vẽ có tính bao quát chung
* Câu hỏi, bài tập, nội dung ôn tập và thảo luậ
VẼ NỒI NHÔM, BÁT SỨ, QUẢ XOÀI
Người học cần nắm vững cấu tạo của vạn vật dựa trên các khối hình cơ bản và nâng cao khả năng diễn tả hình khối, đường nét, cũng như độ đậm nhạt trong các bài vẽ mẫu phức tạp Qua việc thể hiện không gian của mẫu, người học có thể gợi cảm nhận về chất liệu và màu sắc của đối tượng, ngay cả khi chỉ sử dụng màu đen trắng.
Bài hình họa thể hiện các hình khối biến dạng cơ bản, nhấn mạnh mối tương quan về hình, khối, tỷ lệ và đậm nhạt, đồng thời tạo ra không gian sống động cho mẫu.
Sử dụng chất liệu chì đen hiệu quả, kết hợp với que đo và dây rọi, giúp tạo ra các tác phẩm vẽ có tỷ lệ chính xác Điều này cho phép diễn tả tương quan đậm nhạt một cách rõ ràng và đồng bộ, nâng cao chất lượng tổng thể của bức tranh.
3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
- Thể hiện thái độ nhiệt tình, tự tin, tích cực, say mê trong học tập
II Nội dung chi tiết
Các mẫu vật thể như nồi nhôm và bát xứ có hình dạng gần giống khối trụ tròn, trong khi quả xoài lại tương tự khối cầu Tất cả đều có bề mặt nhẵn bóng, phản chiếu ánh sáng khác nhau khi được chiếu sáng từ các hướng khác nhau.
Phân tích các mẫu vật từ đồ vật và quả cho thấy có thể sử dụng trục đối xứng để chia đôi hình trụ và hình cầu, từ đó xác định vị trí và cấu trúc của nồi nhôm, bát xứ, và quả xoài Mặc dù các vật có cấu trúc khác nhau, nhưng về cơ bản chúng đều thuộc dạng hình khối biến dạng Hình dáng của các mẫu vật còn phụ thuộc vào vị trí và góc nhìn của người vẽ, dẫn đến sự biến đổi trong không gian.
Khi vẽ, cách sắp xếp mẫu trên giấy phụ thuộc vào góc nhìn và mẫu bày, có thể chọn sắp dọc hoặc ngang Hình vẽ cần chiếm diện tích vừa đủ, không bị lệch sang trái hay phải, cũng như không thừa hoặc thiếu ở các phía Đặc biệt, cần chú ý đến khoảng trống xung quanh để có thể thể hiện được bóng của không gian một cách hợp lý.
Để phác thảo khung hình cho mẫu vẽ, trước tiên cần đo tỷ lệ chiều rộng và chiều ngang của toàn bộ mẫu, thường có hình dạng gần giống hình vuông Sau đó, xác định tỷ lệ của từng vật mẫu và nối các điểm lại với nhau, tạo ra một lược đồ đơn giản thể hiện hình thể của từng mẫu vật.
Kiểm tra tính chính xác của các đường trục dọc, diện và điểm của mẫu Tiến hành phân mảng sáng tối lớn và phân tích sự khác biệt về độ đậm nhạt giữa các diện sáng tối.
Chú ý: Các độ sáng tối ngay trong một vật thể cũng không giống nhau
Để tạo chiều sâu cho hình vẽ, hãy sử dụng các nét phác theo hình kỷ hà nhưng ngắn hơn và gần gũi hơn với mẫu Đặc biệt chú ý đến các đỉnh tiếp giáp giữa các mảng để đảm bảo sự liên kết và hài hòa trong tác phẩm.
Để vẽ đậm nhạt hiệu quả, hãy quan sát kỹ nguồn sáng và kiểm tra lại bài vẽ trước khi tiến hành đánh bóng và tạo khối Cần chú ý đến tổng thể ánh sáng, xác định các mảng khối chính và phụ, cũng như độ dày và mỏng của khối Đặc biệt, hãy xác định các vị trí sáng nhất và tối nhất Nheo mắt khi quan sát mẫu là phương pháp tối ưu giúp bạn dễ dàng nhận diện sự tương phản giữa sáng và tối trong quá trình đánh bóng.
Chú ý các mặt tiếp giáp giữa các khối với nhau, cũng như độ phản quang ánh sáng trong vùng tối của mẫu
Tiếp tục khám phá chi tiết và tạo hình ảnh sống động cho mẫu, so sánh với mẫu thật để làm nổi bật các độ đậm và nét vẽ, đảm bảo sự chính xác và chân thực nhất.
Yêu cầu của bài vẽ hình họa là tạo hình nổi trong không gian hai chiều, đòi hỏi sự chính xác về hình và tỷ lệ của vật mẫu Việc đánh bóng, tạo khối và không gian rất quan trọng, ảnh hưởng lớn đến kết quả bài vẽ Giai đoạn này cần thận trọng và tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với trình độ của người vẽ, đồng thời kết hợp kiểm tra bằng que đo và dây dọi Kỹ thuật sử dụng nét bút chì và tẩy để tạo đậm nhạt và không gian cũng đóng vai trò quan trọng, cần chú ý đến mảng đậm nhạt khác nhau Quá trình đánh bóng là xóa dần các ranh giới và nét phác ban đầu, đồng thời cần tránh diễn tả không gian giả mà phải tôn trọng không gian thực của mẫu.
Để bài vẽ trở nên sinh động và tự nhiên, cần tránh sự khô cứng và máy móc trong hình họa Việc này giúp người học không bị nhàm chán và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình nghiên cứu sau này.
- Bài này là một mẫu biến dạng, có nhiều đặc điểm nên cần vẽ sát mẫu
- Có đặc điểm, cấu trúc, tỷ lên và chất liệu của mẫu
- Cách vẽ linh hoạt, xử lý các nét bút chì có hiệu quả tốt Hình khối và bóng thống nhất, không ròi rạc và tách rời nhau
- Diễn tả được chất đồ vật khác nhau
- Bài vẽ có tính bao quát chung
* Câu hỏi, bài tập, nội dung ôn tập và thảo luận
Chuẩn bị cho bài vẽ biến dạng sau
VẼ PHÍCH NƯỚC, QUẢ ĐU ĐỦ, QUẢ CÀ
Kích thước 40cmx60cm Chất liệu chì
Người học nắm vững cấu tạo của vạn vật dựa trên các khối hình cơ bản, từ đó nâng cao khả năng diễn tả hình khối, đường nét và độ đậm nhạt trong bài vẽ mẫu phức tạp Qua việc thể hiện không gian của mẫu, người học có thể gợi cảm nhận về chất liệu và màu sắc của đối tượng, ngay cả khi chỉ sử dụng màu đen trắng.
Bài hình họa thể hiện các hình khối biến dạng cơ bản, chú trọng vào mối tương quan giữa hình và khối, tỷ lệ, đậm nhạt, đồng thời tạo ra không gian cho mẫu.
Sử dụng chất liệu chì đen hiệu quả, kết hợp với que đo và dây rọi trong quá trình vẽ giúp đảm bảo tỷ lệ chính xác và diễn tả tương quan đậm nhạt một cách hài hòa trên toàn bộ tác phẩm.
3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
- Thể hiện thái độ nhiệt tình, tự tin, tích cực, say mê trong học tập
II Nội dung chi tiết
Các mẫu được quan sát có cấu tạo từ khối trụ tròn và khối cầu, với phích nước có hình dạng khối trụ cơ bản, trong khi quả đu đủ và quả cà gần giống khối cầu Tất cả các vật chất đều có bề mặt nhẵn và bóng khác nhau Ánh sáng chiếu vào ba mẫu từ các hướng khác nhau, tạo ra độ chiếu sáng đa dạng.
Phân tích các mẫu vật từ đồ vật và quả cho thấy có thể sử dụng trục đối xứng để chia đôi hình trụ và hình cầu, giúp xác định vị trí và cấu trúc hình dáng của phích nước, quả đu đủ và quả cà Mặc dù các vật này có cấu trúc khác nhau, chúng vẫn nằm trong dạng hình khối biến dạng Hơn nữa, hình dáng của các mẫu vật còn phụ thuộc vào vị trí và góc nhìn của người vẽ, dẫn đến sự biến đổi trong không gian.
Tùy thuộc vào mẫu bày và góc nhìn của người vẽ, việc sắp xếp tờ giấy có thể là dọc hoặc ngang Hình vẽ phác cần chiếm một bề mặt vừa đủ, không bị lệch trái hay phải, cũng như không thừa trên thiếu dưới Quan trọng là phải chú ý đến khoảng trống của nền để có thể diễn tả bóng của không gian một cách hợp lý.
Để tạo khung hình cho mẫu vẽ, trước tiên cần đo tỷ lệ chiều rộng và chiều ngang của toàn bộ mẫu, đặc biệt khi hình vẽ gần giống hình vuông Sau đó, xác định tỷ lệ của từng vật mẫu và nối các điểm lại với nhau để có được một lược đồ đơn giản phản ánh hình thể của từng mẫu vật.
Kiểm tra tính chính xác của các đường trục dọc, diện và điểm của mẫu Tiến hành phân mảng sáng tối lớn và phân tích sự khác biệt về độ đậm nhạt của các diện sáng tối.
Chú ý: Các độ sáng tối ngay trong một vật thể cũng không giống nhau
Để tạo chiều sâu cho hình vẽ, bạn nên sử dụng các nét phác họa theo hình khối nhưng ngắn hơn và gần gũi với mẫu hơn, đặc biệt chú ý đến các đỉnh giao nhau giữa các mảng.
Để vẽ đậm nhạt hiệu quả, cần quan sát kỹ nguồn sáng và kiểm tra lại bài vẽ trước khi tiến hành đánh bóng và tạo khối Chú ý đến tổng thể ánh sáng và độ đậm nhạt, xác định các mảng khối chính và phụ, cũng như độ dày và mỏng của khối Nên nheo mắt khi quan sát mẫu để dễ dàng nhận diện các vị trí sáng nhất và tối nhất trong quá trình đánh bóng.
Chú ý các mặt tiếp giáp giữa các khối với nhau, cũng như độ phản quang ánh sáng trong vùng tối của mẫu
Để làm nổi bật không gian thật của mẫu, chúng ta cần đi sâu vào chi tiết và sử dụng các yếu tố gợi tả Việc so sánh với mẫu thật giúp nhấn mạnh các độ đậm bằng nét, từ đó tạo sự sát thực và thu hút hơn cho người xem.
Yêu cầu của bài vẽ hình họa là tạo hình nổi trong không gian hai chiều, đòi hỏi sự chính xác về hình và tỷ lệ của vật mẫu Việc đánh bóng, tạo khối và không gian cũng rất quan trọng, ảnh hưởng lớn đến kết quả bài vẽ Do đó, cần hoàn chỉnh bài vẽ một cách thận trọng, tính toán kỹ lưỡng và phù hợp với khả năng của người vẽ Trong giai đoạn này, việc kiểm tra bằng que đo và dây dọi kết hợp với mắt nhìn là cần thiết Kỹ thuật sử dụng nét bút chì và tẩy để tạo đậm nhạt và không gian cũng đóng vai trò quan trọng, cần chú ý đến các mảng đậm nhạt khác nhau Quá trình đánh bóng là bước xóa dần các ranh giới và nét phác ban đầu.
Cần tránh lối diễn tả không gian giả mà phải tôn trọng không gian thực của mẫu
Để tránh cho bài vẽ trở nên khô cứng và máy móc, việc tạo ra sự sáng tạo và cá tính là rất quan trọng Điều này giúp hình họa không trở nên quen mắt, quen tay, từ đó hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình nghiên cứu sau này.
- Bài này là một mẫu biến dạng, có nhiều đặc điểm nên cần vẽ sát mẫu
- Có đặc điểm, cấu trúc, tỷ lên và chất liệu của mẫu
- Cách vẽ linh hoạt, xử lý các nét bút chì có hiệu quả tốt Hình khối và bóng thống nhất, không ròi rạc và tách rời nhau
- Diễn tả được chất đồ vật khác nhau
- Bài vẽ có tính bao quát chung
* Câu hỏi, bài tập, nội dung ôn tập và thảo luận
Chuẩn bị cho bài vẽ biến dạng sau
Giáo trình đã sử dụng tài liệu và một số hình minh họa của các cuốn sách sau
[1] Triệu Khắc Lễ, Hình họa 1.2.3 (Dự án đào tạo giáo viên THCS), NXB ĐHSP,