Giáo trình Organ quyển 2 - Trường Cao đẳng Lào Cai

Giáo trình Organ – quyển 2 áp dụng cho người hoạ ngành Organ năm thứ hai tương ứng học kỳ III, học kỳ IV của khoá học. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm chi tiết nội dung giáo trình!

UBND TỈNH LÀO CAI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI

GIÁO TRÌNH NỘI BỘ ORGAN – QUYỂN 2

NGÀNH: ORGAN

Lào Cai, năm 2019

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Giáo trình ORGAN hệ trung cấp 3 năm là bộ giáo trình do chủ trương thay đổi phương thức đào tạo của trường Cao đẳng Lào Cai sau khi sáp nhập và chuyển bộ chủ quản thuộc bộ LĐTBXH Từ qui định học theo tiết nay học theo giờ và từ đặc thù một học sinh trên một giảng viên nay theo nhóm 4 đến 5 học sinh trên một buổi học Nắm bắt sự thay đổi đó, Ban giám hiệu nhà trường đã chủ trương cho các khoa phòng và trung tâm đào tạo rà soát lại giáo trình một cách chi tiết và tiến hành soạn lại bộ giáo trình mới thiết thực và thuận lợi nhất cho người dạy cũng như người học

Với trách nhiệm mỗi giáo viên là một chủ biên hoặc thành viên trong nhóm chủ biên, biên soạn lại bộ giáo trình mới nhằm khai thác kinh nghiệm thực tiễn qua quá trình giảng dạy cũng như năng lực và sự nhiệt huyết trong đội ngũ giảng viên Sự đa dạng trong các giáo trình cũ đã làm cho công tác giảng dạy cũng như theo dõi quản lý thiếu tính đồng bộ Bởi vậy trong giáo trình mới yêu cầu các chương, phần, các dạng bài lý thuyết cũng như thực hành phải theo một fom nhất định và có thời lượng tương đương phù hợp với ngành nghề và thời gian đào tạo Với mục đích và yêu cầu đó giáo trình được tổng hợp từ rất nhiều sách và bài tập của rất nhiều tác giả trong cũng như ngoài nước trên khắp thế giới từ thế kỷ 17 Việc tạo ra tính xuyên suốt cho người học theo thứ

tự cũng như trình độ từ dễ đến khó đều là kiến thức thực tiễn được giảng viên tích lũy trên 20 năm giảng dạy đối với học sinh miền núi

Giáo trình này là tài liệu của khoa Văn hóa nghệ thuật cũng như trường Cao đằng Lào Cai được biên tập phù hợp với chương trình đào tạo giai đoạn mới Chỉ cho phép lưu hành nội bộ và nghiêm cấm sao chép dưới mọi hình thức

LỜI GIỚI THIỆU

Organ là loại nhạc cụ điện tử được phát triển và cuối thập niên 80 của thế kỷ trước Nhờ có sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật nên Organ được số hóa tích hợp hầu hết các loại âm sắc của khí nhạc trên thế giới Bởi vậy không những nó có thể dùng để độc tấu như các loại nhạc cụ thông thường mà còn còn có thể chơi như một dàn nhạc nhẹ thu nhỏ có cả phần đệm và phần giai điệu theo ý muốn Nhờ có tính năng phong phú đó mà Organ trở thành loại nhạc cụ phổ biến dùng cho hầu hết các loại hoạt động âm nhạc chuyên nghiệp đến không chuyên trong đời sống tinh thần của toàn xã hội

Là loại đàn phát triển dựa theo cấu trúc đàn phím (Keyboad) nên việc học và sử dụng đều dựa trên các loại bài học của đàn Piano cổ điển cùng như các bản nhạc chuyển soạn sau này của giới làm nghề Việc học, luyện tập và giáo trình cũng theo đó mà có

sự dịch chuyển thay đổi theo nhu cầu phát triển của xã hội

Giáo trình Organ – quyển 2 áp dụng cho người hoạ ngành Organ năm thứ hai tương ứng học kỳ III, học kỳ IV của khoá học

Nhờ có tính năng hiện đại và phương thức sử dụng rất quần chúng nên Organ được chia các mức độ giáo trình học rất phong phú Có thể từ bổ túc nghề đến các bậc học sơ cấp, trung cấp và thậm chí cao đẳng đại học tùy theo nhu cầu và mức độ của người học Trong cuốn giáo trình này tác giả chỉ đề cấp đến mức độ đào tạo trung cấp

cơ bản nhất cho người mới bắt đầu vào học đàn Organ (hệ 3 năm) Bộ giáo trình sẽ được chia nhỏ theo mỗi năm học theo thứ tự 1 – 2 – 3 Trong giáo trình 1 người học sẽ được làm quen từ bài học cơ bản đơn giản nhất như tư tế ngồi hoặc đứng khi chơi đàn Các qui định về ngón tay và các thế bấm Các bài tập kỹ thuật từ dễ đến khó nhằm giúp người học có thể tự tin trong suốt quá trình học Đó cũng là mong muốn của tác giả cuốn giáo trình này

MỤC LỤC

NHỮNG THUẬT NGỮ ÂM NHẠC THƯỜNG DÙNG

Bài 1: Bài tập kỹ thuật

Ở trình độ 2 các bài tập kỹ thuật là sự nâng cao rõ rệt về khả năng sử dụng ngón bẫm trên phím đàn

- Chơi đúng tư thế và các ngón tay:

Là việc hình thành và luyện tập giải phóng cơ thể hoàn thiện theo qui định của chuyên ngành Các ngón tay phải mềm mại, có lực độ tương đương nhau và có độ linh hoạt nhạy bén như nhau Việc này đòi hỏi người dạy cũng như người học có thái độ đúng đắn kiên trì Say mê và khổ luyện Các bài học kỹ thuật khó và thường khô khan (do giai điệu không hay, ngón khó chơi…) nhưng đây lại là cẩm nang cơ bản để người học có thể tiếp cận và đi sâu vào chuyên ngành Nói đúng hơn đây là chìa khóa quyết định việc học tốt hay không khi bước vào học chuyện ngành Việc này đòi hỏi người dạy phải có kinh nghiệm nhìn ra ưu nhược điểm của người học và đưa ra phương án sửa chữa kịp thời Tránh để lâu thành cố tật không sửa được sẽ ảnh hưởng đến quá trình thực hiện sau này

- Biết chuyển thế linh hoạt và đúng:

Chuyển thế là dạng kỹ thuật thay đổi các ngón liên tục di chuyển trên một phần hoặc toàn bộ phím đàn Thông qua phần học gam, người học hình thành cách chuyển thế giữa ngón 1 và 3 cũng như 1 và 4 để có thể đưa ra phương án xếp ngón tay sao cho hợp lý khi di chuyển trên nguyên tắc các ngón 1 và 5 hạn chế chơi trên hang phím đen Tùy theo mức độ thuận lợi của mỗi cá nhân mà việc chuyển thế cho giai điệu là không duy nhất nên việc này người dạy cần rèn cho người học tính sáng tạo của họ Đồng thời biết đưa ra những đánh giá nhận xét đúng đắn để kịp thời uốn nắn sửa chữa cũng như khích lệ động viên giúp cho việc tiếp thu hiệu quả nhất có thể

- Biết tự sắp ngón cho giai điệu:

Do giai điệu phát triển nên câu nhạc có thể kéo dài, số lượng nốt lớn và cách xa nhau nên với 5 đầu ngón tay cần phải có sự linh hoạt di chuyển Muốn thể hiện được giai điệu một cách chính xác và liên tục cần có sự sắp xếp ngón tay cho giai điệu một cách khoa học và tỉ mỉ Dựa trên sự di chuyển thuận lợi ưu việt của mỗi cá nhân mà việc sắp ngón tay cũng có phần khác nhau Cũng như trên, việc này cần có sự sáng tạo của mỗi cá nhân theo khả năng thực hiện thuận lợi nhất Do đó mà người dạy và người học cùng thống nhất đưa ra phương án sắp xếp ngón tay sao cho chính xác và hiệu quả

Trong phần học này luôn nhắc nhở qui tắc ngón 1-5 ít sử dụng trên phím đen để người học ghi nhớ thành kỹ năng

- Đọc được nốt nhạc ở cả hai khóa Son và Fa:

Là phần học bắt buộc gắn liền suốt quá trình thao tác nên người dạy cần hình thành cho người học khả năng ghi nhớ vị trí nốt thông qua các tess thay đổi khóa nhạc

để nâng cao khả năng ghi nhớ cũng như sự phản ứng tức thời giúp cho việc ghi nhớ dễ dàng hơn, hiệu quả hơn

- Bước đầu phân biệt được các dấu hiệu khác nhau giữa Legato – Non legato và Stacato bằng tai nghe:

Các kỹ thuật này là dạng biểu hiện dùng để sử lý sắc thái sau này cho tác phẩm Mỗi dạng kỹ thuật có nhiều tương ứng khác nhau tùy theo yêu cầu và phong cách viết nhạc của trường phái âm nhạc cũng như mỗi tác giả Phần học này thường gắn liền với các tác phẩm cổ điển và cũng xuyên suốt quá trình học cũng như chơ đàn của mỗi người

Ở trình độ 1 việc phân biệt các kỹ thuật này đòi hỏi tuy không cao lắm và nghiêng về

xu hướng phân biệt rạch ròi nhưng cũng là phần học rất quan trọng giúp người học hình thành khả năng phân biệt các cách chơi đàn khác nhau

Bài 2: Tiểu phẩm - Sonatin

Là các tác phẩm nhỏ thể hiện một nội dung ngắn, đơn giản và thường chỉ có một chủ đề Tiểu phẩm thường có kỹ thuật đơn giản không có tính đột biến Tuy nhiên tiểu phẩm là bài học đưa người học vào tư duy cảm xúc bởi có giai điệu đẹp Là yếu tố hình thành tư duy để học các tác phẩm lớn Đồng thời cũng là nơi phô diễn các dạng kỹ thuật

đã được học một cách rõ nét nhất

Thông thường tiểu phẩm hoặc Sonatin đều mang tính chất vui tươi, tình cảm và thiên

về màu sắc dân ca Sắc thái thể hiện cũng vừa phải không ủy mị cũng như không quá gay gắt đột biến Hòa âm của thể loại này cũng thuần túy trong phạm vi cơ bản T-S-D Điều cần chú ý khi chơi thể loại này là cần có sự cảm nhận tinh tế hòa đồng với giai điệu nên trước khi vào bài cần cho nghe trước để cảm nhận về phong cách cũng như ý

đồ tác phẩm Điều quan trọng không thiếu nữa là cần giới thiệu về tác giả và thời điểm tác phẩm ra đời sẽ cho người học nhận biết sâu sắc nhất có thể về tác phẩm mà mình sẽ thực hiện

Bài 3: tác phẩm chuyển soạn

Là loại bài học bắt buộc sử dụng bằng đàn Organ Loại bài tập này mang tính chất phô diễn năng lực sử dung đàn Keyboad của mỗi người Do đó người học cần được trang bị đàn có tính năng tối thiểu đáp ứng được với bài học Sự ghi nhớ của các cây đàn hiện đại hiện nay đã làm cho khả năng diễn tấu và sử dụng đàn của đa số người học giảm đi đáng kể do sự phát triển của khoa học kỹ thuật như đã nói ở phần giới thiệu Loại bài học này có những kiến thức cơ bản cần nắm rõ như:

- Nhạc đệm (Rhythm) và thông số tempo của nó

- Âm sắc (Voice) và các tính chất tính năng của các nhạc cụ

- Hợp âm (Chords) và các thể đảo của chúng

Tác phẩm chuyển soạn là sự khoe mới của tác phẩm được trình diễn theo một dạng đặc biệt mà trong đó chúng chỉ giữ lại chủ đề của tác phẩm để làm hạt nhân Phần còn lại chính là khả năng diễn tấu và biến tấu của chủ đề Do vậy với các bài học đầu tiên người học cần hình thành đầu óc sáng tạo Có năng lực ngẫu hứng và kỹ thuật đủ

để thể hiện tác phẩm thông qua sự cảm thụ của cá nhân Bên cạnh đó là khả năng khai thác sử dụng tốt cây đàn vào tác phẩm một cách hoàn chỉnh Có thể nói khi chơi tác phẩm chuyển soạn là việc nói chuyện giao tiếp với người nghe bằng cây đàn

Bài 4: Nhạc Jazz

- Là thể loại nhạc có sự phức tạp nhất trong âm nhạc đương đại Sự phức tạp thể hiện từ ngón đánh đến hòa âm và các thủ pháp đảo nghịc phách một cách ngẫu hứng nhưng rất chặt chẽ đã từ lâu là món ăn tinh thần cho nhiều tầng lớp trong xã hội jazz là một thể loại âm nhạc bắt nguồn từ cộng đồng người châu Phi ở Hoa Kỳ vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 Jazz nổi lên ở nhiều nơi trên nước Mỹ với phong cách âm nhạc độc lập phổ biến vào thời đó; liên kết bằng kết nối chung giữa âm nhạc Mỹ gốc châu Âu và âm nhạc Mỹ gốc Phi với một xu hướng thiên về biểu diễn Jazz có lịch sử kéo dài hơn 100 năm, từ thời kỳ ragtime tới ngày nay, và rất khó để có thể định nghĩa hoàn hảo Jazz thường ứng tác, sử dụng polyrhythm (phức điệu), nhấn lệch (syncopation) và nốt swing, cũng như những khía cạnh của hòa âm châu Âu, âm nhạc đại chúng nước Mỹ, và các yếu tố âm nhạc châu Phi như nốt blue và ragtime Jazz lan

ra khắp thế giới, nó hiện diện tại mọi nền văn hóa âm nhạc quốc gia, vùng, và khu vực, nảy sinh ra nhiều phong cách riêng biệt New Orleans jazz khởi đầu vào đầu thập niên

1910, kết hợp đội hình brass band quân đội, điệu quadrille, biguine, ragtime và blues với ứng tác phức điệu tập thể Thập niên 1930, swing big band, Kansas City jazz, và Gypsy jazz là những phong cách nổi trội Bebop xuất hiện vào thập niên 1940, đưa jazz

từ thứ âm nhạc đại chúng nhảy nhót thành "âm nhạc của nhạc công", với nhịp độ nhanh

và ứng tác dựa trên hợp âm Cool jazz phát triển vào cuối thập niên 1940, giới thiệu loại

âm nhạc bình tĩnh và mượt mà hơn với những dòng giai điệu dài Thập niên 1950 chứng kiến sự nổi lên của free jazz, khi nhạc công chơi nhạc mà không cần beat hay cấu trúc nào, và hard bop, mang theo ảnh hưởng từ rhythm and blues, nhạc Phúc âm, và blues, đặc biệt ở cách chơi piano và saxophone Modal jazz ra đời cũng vào những năm 1950,

sử dụng mode làm cơ sở của cấu trúc âm nhạc và ứng tác Jazz-rock và jazz fusion xuất hiện vào cuối thập niên 1960 - đầu 1970, kết hợp ứng tác jazz với phần nhịp (rhythm), nhạc cụ điện và âm thanh được khuếch đại của rock Thập niên 1980, smooth jazz trở nên thành công, có được nhiều lượt phát trên radio cũng như sự chú ý từ đại chúng

Phần phụ lục:

1; Bài tập kỹ thuật

ETUDE 1

ETUDE 5

ETUDE 6

ETUDE 7

ETUDE 8

ETUDE 9

ETUDE 10

ETUDE 11

ETUDE 12

2: Tiểu phẩm - Sonatin

ROMANCE

1 Tác phẩm chuyển soạn:

4: Nhạc Jazz