(NB) Trong Giáo trình Đàn Tranh 2 này, người học sẽ áp dụng các kỹ thuật đã học để diễn tấu các bài dân ca, các ca khúc chuyển soạn Đàn Tranh. Mục tiêu chính của Đàn Tranh 2 là người học thực hiện chính xác và chắc chắn các kỹ thuật cơ bản. Do vậy không nên nóng vội, nhảy qua các giai đoạn.
Trang 1UBND TỈNH LÀO CAI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
MÔN HỌC: ĐÀN TRANH 2 NGÀNH: BIỂU DIỄN NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG
Lào Cai, năm 2019
Trang 22
LỜI GIỚI THIỆU
Tiếp theo Chương trình Giáo trình Đàn Tranh 1, Giáo trình Đàn Tranh 2 tiếp tục củng cố, nâng cao kỹ năng tay phải, đồng thời bổ sung kỹ thuật tay trái đó là các
kỹ thuật (ngón)
- Ngón Vỗ
- Ngón Láy
Trong Giáo trình Đàn Tranh 2 này, người học sẽ áp dụng các kỹ thuật đã học để diễn tấu các bài dân ca, các ca khúc chuyển soạn Đàn Tranh Mục tiêu chính của Đàn Tranh 2 là người học thực hiện chính xác và chắc chắn các kỹ thuật cơ bản Do vậy không nên nóng vội, nhảy qua các giai đoạn
Lào Cai, năm 2019
Người biên soạn Bùi Hương Thảo
Trang 3MỤC LỤC
Bài 1 Những kỹ thuật cơ bản của tay trái 5
1 Ngón vỗ 5
1.1 Lý thuyết 5
1.2 Thực hành 5
2 Ngón nhún (láy) 6
2.1 Lý thuyết 6
2.2 Thực hành 6
Bài 2 Ứng dụng các kỹ thuật trong diễn tấu các bài dân ca 7
1 Lý thuyết 7
2 Thực hành 7
Bài 3 Ứng dụng các kỹ thuật trong diễn tấu các bài ca khúc thiếu nhi chuyển soạn cho đàn Tranh 9
1 Lý thuyết 9
2 Thực hành 9
3 Hướng dẫn tự học 10
PHỤ LỤC 11
I Bài tập kỹ thuật 11
Bài tập số 1 (Kỹ thuật quãng tám) 11
Bài tập số 2 (Kỹ thuật quãng tám , song thanh) 11
Bài tập số 3 (quãng tám & Á) 11
Bài tập số 4 (Quãng tám & song thanh) 12
Bài tập số 5 (Quãng tám & song thanh) 12
Bài tập số 5 (Á & song thanh- Hợ âm 3,4) 12
Bài tập số 6 (Kỹ thuật rung) 13
Bài tập số 7 (Kỹ thuật rung) 13
Bài tập số 8 (Kỹ thuật ngón vỗ) 13
Bài tập số 9 (Kỹ thuật ngón nhún - láy) 14
Bài tập số 10 (Ngón láy) 14
2 Tác phẩm chuyển soạn 15
Bài: Đêm qua em mơ gặp Bác Hồ - Phạm Tuyên 15
Bài: Làng em tươi xanh 15
Bài: Ra vườn hoa -Văn Tân- KT quãng tám 15
3 Dân ca 16
Bài: Cây trúc xinh – Dân ca Quan họ 16
Bài: Bèo dạt mây trôi – Dân ca Quan họ 17
Trang 44
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: Đàn Tranh 2
I Vị trí, tính chất của môn học
- Vị trí: Đàn Tranh 2 là học phần thứ 2 trong 6 học phần cơ bản trong chương trình đào tạo hệ trung cấp âm nhạc - chuyên ngành Đàn Tranh Học phần nghiên cứu
về cấu trúc và những kỹ thuật cơ bản về Đàn Tranh trong âm nhạc
- Tính chất: Là một trong những môn chuyên ngành đào tạo Âm nhạc hệ 3 năm
II Mục tiêu môn học
- Về kiến thức:Trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ thuật cơ bản về
nhạc cụ Đàn Tranh trong ngành âm nhạc
- Về kỹ năng: Học sinh nhận biết và diễn tấu được từng bản nhạc khác nhau trong âm nhạc
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
+ Rèn luyên cho học sinh ý thức tôn trọng và có nhận thức đúng đắn về ngành nghề âm nhạc
+ Có tinh thần tập luyện nghiêm túc, trách nhiệm với công việc được giao và có tinh thần hợp tác
Trang 5Bài 1 Những kỹ thuật cơ bản của tay trái
Mục tiêu
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng
- Kiến thức: Trình bày được kỹ thuật ngón vỗ láy
- Kỹ năng: Diễn tấu được ký thuật cơ bản ngón rung, vỗ, láy - Năng lực tự chủ
và trách nhiệm: Tự học và thực hành ngoài giờ
Nội dung chính:
1 Ngón vỗ
1.1 Lý thuyết
Có hai loại vỗ
- Vỗ đồng thời: tức là cùng lúc tay phải gảy dây, tay trái vỗ sẽ nghe thấy hai âm: một âm phụ cao hơn nửa cung hoặc 1 cung luyến nhanh ngay xuống âm chính (âm phụ do ngón tay trái vỗ tạo nên)
- Vỗ sau: tay phải gảy dây xong, tay trái mới vỗ lên dây, như vậy sẽ nghe thấy 3
âm luyến: âm thứ nhất do tay phải gảy lên dây, âm thứ hai do ngón vỗ tạo nên, âm này cao hơn âm thứ nhất khoảng nửa cung hoặc 1 cung tiếp đó là âm thứ ba do ngón tay vỗ xong nhấc lên ngay, dây đàn được trở lại trạng thái cũ, âm thanh còn lại vang lên theo
độ căng của dây đó lúc đầu
- Ngón vỗ đồng thời (ky hiệu V): yêu cầu tiếng vỗ hoẻ mạnh, dứt khoát, tiếng vang cùng tay gảy
- Ngón vỗ sau: (ký hiệu ˄) Gảy rồi mới vỗ, tiếng vỗ nghe mềm mại, tình cảm hơn
- Mô hình, ký hiệu
1.2 Thực hành
Bước 1: Kiểm tra lại dây đàn
Trang 66
Bước 2 Gảy từng dây cho vang đều
Bước 3 Gảy các dây khác nhau theo nhịp phách
Bài tập luyện: bài số 8
2 Ngón nhún (láy)
2.1 Lý thuyết
- Ngón nhún: là cách nhấn liên tục trên một dây nào đó làm cho âm thanh cao lên không quá một cung liền bậc Ngón tay nhún tạo thành những làn sóng có giao động lớn hơn ở ngón rung, làm cho âm thanh thêm mềm mại, tình cảm sâu lắng
- Dùng ngón tay trái nhún đều êm, Ngón thường dùng trong nhạc Phong cách Huế
- Mô hình, ký hiệu
2.2 Thực hành
Bước 1: Kiểm tra lại dây đàn
Bước 2 Gảy từng dây cho vang đều
Bước 3 Gảy các dây khác nhau theo nhịp phách
Bài tập luyện: bài số 9, bài số 10
Trang 7Bài 2 Ứng dụng các kỹ thuật trong diễn tấu các bài dân ca
Mục tiêu
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng
- Kiến thức: Trình bày kỹ thuật ngón vỗ láy
- Kỹ năng: Thực hiện diễn tấu các bài dân ca
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Tự học và thực hành ngoài giờ
Nội dung chính:
1 Lý thuyết
- Dân ca Việt Nam rất phong phú và đa dạng, mỗi loại hình dân ca đều có màu sắc, tính chất riêng Do vậy khi diễn tấu các bà dân ca ngoài kỹ thuật tay phải (tạo giai điệu) thì tay trái hỗ trợ tạo nên màu sắc cho giai điệu
- Các bài dân ca Việt Nam chuyển soạn cho Đàn Tranh nói riêng và các nhạc cụ nói chung đều có đặc điểm:
+ Đường nét chính của giai điệu bài dân ca vẫn được giữ,
+ Giai điệu được phối bổ sung âm, biến tấu nhằm khai thác tính năng nhạc cụ
và đem lại hiệu quả tốt nhất về phần nghe
- Các chú ý khi diễn tấu các bài dân ca:
+ Nghe trước các bài dân ca để hiểu lòng bản của bài (Giai điệu chính của bài) + Sử dụng các kỹ thuật cơ bản để diễn tấu linh hoạt, đúng tính chất của bài
+ Các bài dân ca chuyển soạn cho nhạc cụ hầu như không lạm dụng phô diễn
kỹ thuật mà thiên về khai thác tính năng nhạc cụ mà vẫn giữ cái hồn của dân nhạc
2 Thực hành
Bước 1 Tìm hiểu về bài dân ca (Tính chất, thuộc dân tộc vùng miền nào)
Bước 2 Lên dây đàn phù hợp với giọng của bài
Bước 3 Thực hiện từng phần của bài
- Giai đoạn đầu thực hiện chậm, kết hợp với đập nhịp
- Giai đoạn này tập đúng tốc độ, tính chất (các kỹ thuật, sắc thái) của giai điệu
- Chú ý nếu những chỗ khó, hay mắc lỗi cần luyện tập riêng nhiều lần
Trang 88
Bước 4 Thực hiện diễn tấu cả bài
Nội dung thực hiện
Bài Cây trúc xinh- Dân ca Quan họ
Bài Bèo dạt mây trôi- Dân ca Quan họ
3 Hướng dẫn tự học
- Tự luyện tập các bài Tìm tư liệu nghe bài dân ca
Trang 9Bài 3 Ứng dụng các kỹ thuật trong diễn tấu các bài ca khúc thiếu nhi
chuyển soạn cho đàn Tranh
Mục tiêu
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng
- Kiến thức: Trình bày các bước luyện tập tác phẩm
- Kỹ năng: Thực hành diễn tấu được một số ca khúc thiếu nhi chyển soạn cho Đàn Tranh
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Tự học và thực hành ngoài giờ
Nội dung chính:
1 Lý thuyết
- Ca khúc dành cho thiếu nhi Việt Nam rất nhiều Tính chất chung các bài là vui tươi có tốc độ nhanh và nhanh vừa
- Các tác phẩm chuyển soạn cho Đàn Tranh nói riêng và các nhạc cụ nói chung đều có đặc điểm:
+ Đường nét chính của giai điệu vẫn được giữ,
+ Giai điệu được phối bổ sung âm, biến tấu nhằm khai thác tính năng nhạc cụ
và đem lại hiệu
- Các chú ý khi diễn tấu các bài ca khúc thiếu nhi:
+ Nghe trước các bài
+ Sử dụng các kỹ thuật cơ bản để diễn tấu linh hoạt, đúng tính chất của bài
2 Thực hành
Bước 1 Tìm hiểu về bài ca khúc
Bước 2 Lên dây đàn phù hợp với giọng của bài
Bước 3 Thực hiện từng phần của bài
- Giai đoạn đầu thực hiện chậm, kết hợp với đập nhịp
- Giai đoạn này tập đúng tốc độ, tính chất (các kỹ thuật, sắc thái) của giai điệu
- Chú ý nếu những chỗ khó, hay mắc lỗi cần luyện tập riêng nhiều lần
Bước 4 Thực hiện diễn tấu cả bài
Trang 1010
Nội dung thực hiện
Bài Đêm qua em mơ gặp Bác Hồ- Tác giả Xuân Giao
Bài Những em bé ngoan- Tác giả Phan Huỳnh Điểu
3 Hướng dẫn tự học
- Tự luyện tập các bài Tìm tư liệu nghe bài dân ca
- Luyện tập thêm bài …
Trang 11PHỤ LỤC
I Bài tập kỹ thuật
Bài tập số 1 (Kỹ thuật quãng tám)
Bài tập số 2 (Kỹ thuật quãng tám , song thanh)
Bài tập số 3 (quãng tám & Á)
Trang 1212
Bài tập số 4 (Quãng tám & song thanh)
Bài tập số 5 (Quãng tám & song thanh)
Bài tập số 5 (Á & song thanh- Hợ âm 3,4)
Trang 13Bài tập số 6 (Kỹ thuật rung)
Bài tập số 7 (Kỹ thuật rung)
Bài tập số 8 (Kỹ thuật ngón vỗ)
Trang 1414
Bài tập số 9 (Kỹ thuật ngón nhún - láy)
Bài tập số 10 (Ngón láy)
Trang 152 Tác phẩm chuyển soạn
Bài: Đêm qua em mơ gặp Bác Hồ - Phạm Tuyên
Bài: Làng em tươi xanh
Bài: Ra vườn hoa -Văn Tân- KT quãng tám
Trang 1616
3 Dân ca
Bài: Cây trúc xinh – Dân ca Quan họ
Trang 17Bài: Bèo dạt mây trôi – Dân ca Quan họ