Phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật thông qua việc sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3 4 tuổi

6.2 Tìm hiểu thực trạng về việc sử dụng trò chơi học tập của giáo viên khi dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật.. 6.3 Xây dựng hệ thống một số trò chơi h

MỤC LỤC Trang

1.1 Sơ lƣợc về lịch sử của vấn đề nghiên cứu 8

1.2.3 Vai trò của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ 15

1.2.4 Trò chơi học tập đối với sự phát triển của trẻ 18 1.3 Khả năng phân biệt các hình hình học cà hình dạng 20

các sự vật của trẻ mẫu giáo

Định nghĩa về hình hình học 20

1.3.2 Đặc điểm nhận thức của trẻ về hình hình học và 21 hình dạng các sự vật

1.4 Vai trò của trò chơi học tập đối với khả năng 24 phân biệt các hình hình học và hình dạng của sự vật

Chương II: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26

2.1.1 Nghiên cứu khả năng phân biệt các hình hình hình học 26

Đối tƣợng điều tra 30

PHẦN I PHẦN MỞ ĐẦU.

1 Lý do chọn đề tài

Trò chơi là một món ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ thơ Đặc biệt

ở tuổi mẫu giáo chơi chính là hoạt động chủ đạo đối với sự phát triển của trẻ Nhiều trò chơi xuất hiện ở lứa tuổi này như: Trò chơi đóng vai theo chủ đề, trò chơi xây dựng, trò chơi học tập, trò chơi vận động, trò chơi đóng kịch… trong đó trò chơi học tập là trò chơi có vai trò quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ Trong quá trình chơi trẻ phải sử dụng các giác quan, ngôn ngữ thể hiện các thao tác chơi, nhiệm vụ chơi Do đó các giác quan của trẻ trở nên tinh nhạy hơn, ngôn ngữ mạch lạc hơn và tư duy trực quan phát triển mạnh mẽ Mặt khác qua trò chơi học tập trẻ tiếp thu, lĩnh hội, củng cố, khắc sâu được nhiều tri thức, khái niệm, biểu tượng về thế giới xung quanh một cách có hệ thống hơn, các thao tác trí tuệ không ngừng được phát triển và tình cảm trí tuệ được hình thành

Đặc biệt đối với việc hình thành biểu tượng toán cho trẻ, nhất là trẻ 3-4 tuổi thì trò chơi học tập có vai trò rất quan trọng Như chúng ta biết rằng: Bản thân toán học là một môn khoa học rất trừu tượng và "khô", là một bộ môn rất khó mà đối với trẻ lại càng khó hơn Vì vậy mà việc sử dụng trò chơi để dạy toán cho trẻ là một vấn đề cần được quan tâm, bởi trò chơi chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống các em Trò chơi tạo được sự hấp dẫn lôi cuốn đối với trẻ,

nó phù hợp với đặc điểm học tập của trẻ "học mà chơi, chơi mà học" Vui chơi là phương tiện để truyền tải nội dung các biểu tượng nhằm đạt được mục đích học tập, tạo không khí thoải mái, phù hợp với đặc điểm của trẻ song hiệu quả vẫn đem lại như mong muốn Khi chơi trẻ sẽ được thúc đẩy bằng động cơ chơi: Cố gắng làm đúng, làm nhanh, nói đúng, tìm đúng…để thắng cuộc, để được khen…lúc đó nội dung học tập được lồng vào nội dung của trò chơi Mặt khác

khi tham gia vào trò chơi học tập trẻ sẽ tự giác, tích cực chủ động, thực hiện các hành động chơi, các trò chơi, tạo cho trẻ sự hứng thú, nhẹ nhàng, các em sẽ không có cảm giác gò bó bắt buộc, máy móc

Bên cạnh đó trên thực tế qua các đợt kiến tập, thực tập cũng như thực hành thường xuyên tại các trường mầm non, chúng tôi nhận thấy việc dạy hình thành biểu tượng về hình hình học và hình dạng các sự vật cho trẻ mẫu giáo, nhất là trẻ

3 - 4 tuổi tuy có nhiều ưu điểm nhưng vẫn còn có những hạn chế nhất định như: Các giáo viên dạy trẻ một cách máy móc theo tiết dạy, tạo cho tiết học gò bó mà trẻ 3- 4 tuổi thì rất khó có thể đạt được kết quả cao Mặt khác những tri thức đưa đến cho trẻ còn thiếu chính xác như: Quả hồng xiêm có dạng hình tròn…những câu hỏi đặt ra cho trẻ không chuẩn xác như:

Quả bóng là hình gì ? Ông mặt trời là hình gì ? Chính vì vậy mà việc tạo ra một giờ học thoái mái có hiệu quả là rất cần thiết đối với trẻ nhỏ, nhất là trẻ 3- 4 tuổi Đó chính là lý do tôi chọn đề tài này

2 Mục đích nghiên cứu:

Đề tài nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật thông qua trò chơi học tập

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Trẻ 3- 4 tuổi

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng

các sự vật của trẻ 3- 4 tuổi thông qua việc sử dụng trò chơi học tập

4 Giả thuyết khoa học:

Nếu biết cách sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3- 4 tuổi sẽ phát triển ở trẻ khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật

5 Phạm vi nghiên cứu:

Việc sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật ở trường mầu non Trường Thi-Thành Phố Vinh

6 Nhiệm vụ nghiên cứu:

6.1 Tìm hiểu cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

6.2 Tìm hiểu thực trạng về việc sử dụng trò chơi học tập của giáo viên khi dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật

6.3 Xây dựng hệ thống một số trò chơi học tập trong dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật theo tinh thần của cơ sở lý luận đã được làm sáng tỏ ở trên và thực trạng dạy trẻ ở Trường Mầm Non

7.Phương pháp nghiên cứu:

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

Thu thập và xử lý tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp quan sát việc tổ chức trò chơi học tập của giáo viên khi dạy trẻ 3- 4 tuổi

- Phương pháp đàm thoại với các cô giáo mầm non về việc sử dụng trò chơi để dạy toán cho trẻ

- Phương pháp điều tra Ankét

7.3 Phương pháp thực nghiệm

7.4 Phương pháp thống kê toán học

Để chứng minh độ tin cậy cuả kết quả nghiên cứu

8 Kế hoạch và thời gian nghiên cứu:

- Tháng 11/2001: Nhận đề tài

- Tháng 11- 12/2001: Viết đề cương - đọc tài liệu tham khảo

- Tháng 1- 2/2002: Hoàn chỉnh đề cương, soạn chương trình thực nghiệm, tiến hành thực nghiệm thăm dò

- Tháng 3- 4/2002: Tiến hành thực nghiệm sư phạm, xử lý kết quả thực nghiệm

- Tháng 4-5/2002: Viết công trình, tóm tắt công trình, hoàn chỉnh văn bản khoa học

9 Cấu trúc đề tài:

Đề tài gồm 3 phần và 3 chương

Phần I: Phần mở đầu

Phần II: Phần nội dung

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Phần III: Kết luận và kiến nghị

PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG.

Chương 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Cơ sở lý luận

1.1 Sơ lược về lịch sử của vấn đề nghiên cứu

Từ lâu hoạt động vui chơi của trẻ mẫu giáo đã cuốn hút sự quan tâm của các nhà triết học, dân tộc học, sinh học, tâm lý học, giáo dục học…Sự quan tâm trên không phải là ngẫu nhiên bởi lẽ các nhà giáo dục học, tâm lý học quan tâm đến chơi của trẻ vì chơi chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống của chúng Còn các nhà dân tộc học thì lại quan tâm đến chơi như là một hiện tượng của nền văn hoá loài người, là cái nôi sáng tạo của nhân dân…

Ngay từ thời xa xưa, mỗi dân tộc đều đã nghĩ ra được những trò chơi học tập lý thú để giáo dục và dạy dỗ con trẻ Họ dùng trò chơi để dạy trẻ tiếng mẹ đẻ, cho trẻ làm quen với thế giới xung quanh, giúp chúng tiếp thu nền văn hoá của dân tộc mình cũng như của loài người

Vào giữa thế kỷ XIX- đầu thế kỷ XX, một số nhà giáo dục tiêu biểu như: Ph.Phreben ( người Đức), M.Montesori ( người Ý), P A Pesonopva ( người Nga)…đã có ý tưởng gắn trò chơi học tập với việc dạy trẻ học, dùng trò chơi làm phương tiện giáo dục cho trẻ mẫu giáo, họ đã xây dựng được một hệ thống trò chơi học tập dành cho trẻ mẫu giáo… Ý tưởng sử dụng trò chơi học tập trong dạy học tiếp tục được phản ánh trong hàng loạt các công trình nghiên cứu của các nhà giáo dục học Liên Xô ( cũ ) A.P Usova, A.L.Radina, A.N Avanhesova, A.L Sorokina, A.K Bandarenco… Theo họ, trò chơi học tập có ảnh hưởng đến

sự phát triển năng lực nhận thức của trẻ mẫu giáo và coi trò chơi là một biện pháp giáo dục trí tuệ có hiệu quả

Mặc dầu được quan tâm nhiều như vậy, song ít ai đề cập đến việc sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3-4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật Có chăng họ chỉ sử dụng trò chơi học tập như là một thủ thuật dạy học nhằm củng cố những tri thức đã biết hoặc như là một trò chơi ngoài giờ học, nhất là cho lứa tuổi mẫu giáo lớn mà ít ai đi sâu nghiên cứu lứa tuổi mẫu giáo bé Trong khi đó lứa tuổi này có vai trò rất quan trọng làm nền tảng cho sự phát triển sau này của trẻ

Bên cạnh đó, trong các đề tài nghiên cứu của các anh chị đi trước cũng vậy Họ chỉ thường nghiên cứu trò chơi học tập với các môn học như: Môi trường xung quanh, Phát triển ngôn ngữ,… mà ít ai chọn đề tài nghiên cứu về trò chơi học tập đối với việc dạy toán cho trẻ, nhất là dạy trẻ 3-4 tuổi phân biệt các hình hình hình học và hình dạng các sự vật lại càng mờ nhạt

1.2 Các vấn đề về trò chơi

1.2.1 bản chất của trò chơi Theo tiến sỹ Nguyễn Thị Ánh Tuyết:

Chơi là một hoạt động vô tư, người chơi không chủ tâm vào một lợi ích thiết thực nào cả, trong khi chơi các mối quan hệ của con người với tự nhiên và

xã hội được mô phỏng lại, nó mang lại cho người chơi một trạng thái tinh thần thoải mái vui vẻ, dễ chịu Vậy bản chất của trò chơi là gì?

Trước hết có thể nói rằng chơi là một hiện tượng mang tính xã hội Trong lịch sử mỗi dân tộc đều có một kho lớn trò chơi trẻ em được tích luỹ và truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Trong đó trẻ em một mặt được giải trí, mặt khác lại được hiểu biết thêm về thế giới xung quanh và hoàn thiện những khả năng của mình, làm quen với nhưng phương thức hoạt động của loài người

Mỗi xã hội đều có ảnh hưởng đến nội dung trò chơi của trẻ em bằng con đường tự phát hay tự giác Hơn thế nữa trò chơi còn được sử dụng như một

phương tiện giáo dục, như một phương tiện truyền đạt những kinh nghiệm xã hội

từ thế hệ này sang thế hệ khác

Bản chất xã hội của trò chơi cũng được biểu hiện bởi những điều kiện mà mỗi xã hội tạo ra cho trẻ em chơi Nhưng không phải xã hội nào cũng đều có thể tạo ra được những điều kiện đó Trong một xã hội mà trẻ em ở mỗi gia đình đã tham gia rất sớm vào công việc lao động nặng nhọc, làm cho chúng bị tước đi tuổi thơ và mất đi người bạn đồng hành, đó là trò chơi

Bản chất xã hội của trò chơi còn được biểu hiện trong nội dung của trò chơi Đặc biệt là trong nội dung của trò chơi đóng vai theo chủ đề Trò chơi này

là việc trẻ em mô phỏng lại đời sống xã hội của người lớn Trong đó các nhân vật của trò chơi là những con người củ thể có tư tưởng đạo đức… phản ánh lối sống, nghề nghiệp của một xã hội nhất định Trong đó trò chơi của trẻ ta có thể nhìn thấy dấu vết của thời đại

Như vậy các trò chơi của trẻ em ở các dân tộc và ở mọi thời đại đều mang trong mình những dấu ấn sâu sắc về sự phát triển của xã hội Chỉ có xuất hiện từ bản chất xã hội của trò chơi mới có thể giải thích được tính chất lịch sử củ thể của nội dung các trò chơi trẻ em

Nhà tâm lý học nổi tiếng Pháp là Henri- Wallon (1879-1962) trong khi nghiên cứu tâm lý trẻ em cũng đã xem trò chơi của chúng là một hiện tượng xã hội đáng quan tâm Ông đã chỉ ra đặc tính phức tạp và đầy mâu thuẫn trong hoạt động vui chơi của đứa trẻ và đã xác định một loạt mức độ phát triển hoạt động vui chơi qua các lứa tuổi Động cơ vui chơi của trẻ em theo H.Wallon là sự cố gắng tích cực của đứa trẻ để tác động lại thế giới bên ngoài nhằm lĩnh hội cho được những năng lực của con người chứa trong thế giới đó Trong trò chơi trẻ luyện tập được những năng lực vận động, cảm giác và những năng lực trí tuệ, luyện tập các chức năng và các mối quan hệ xã hội

Khẳng định bản chất xã hội của trò chơi trẻ em cũng là khẳng định tác động tích cực của người lớn lên trò chơi trẻ em Trong khi vấn đề trẻ em chơi một cách tự nhiện chủ động, người lớn có thể hướng dẫn chúng chơi một cách có mục đích, có phương hướng và có kế hoạch, nhằm tạo ra sự phát triển có hiệu qỉa nhất Nói cách khác là có thể sử dụng trò chơi như là một phương tiện giáo dục quan trọng đối với trẻ em

1.2.2 Đặc điểm của trò chơi

Vui chơi cần cho mọi người ở mọi lứa tuổi, đối với trẻ em thì vui chơi đã tạo nên cuộc sống sinh động của chúng, trò chơi và tuổi thơ chính là hai người ban thân thiết không tách rời nhau được hay nói một cách khác trò chơi đúng là cuộc sống của trẻ Trong khi chơi trẻ có dịp thể hiện xúc cảm của mình Đó chính là cơ hội để trẻ rèn luyện trí tuệ, làm nảy sinh nhiều sáng kiến, tạo tiền đề cho những hoạt động sáng tạo sau này Khi chơi trẻ thả sức mà mơ ước tượng tượng, những phẩm chất ý chí của trẻ như tính dũnh cảm, lòng kiên trì…đều được hình thành trong trò chơi, trò chơi giúp cho các em có ý thức kỷ luật hơn, trò chơi cũng là phương tiện để giáo dục thẩm mỹ cho trẻ…Vậy trò chơi có những đặc điểm gì?

Đặc điểm đầu tiên chúng ta có thể nói đến đó là: Hoạt động vui chơi của trẻ em là một hoạt động mang tính chất vô tư Trong khi chơi đứa trẻ không chủ

tâm nhằm tới một lợi ích thiết thực nào cả

Chúng ta biết rằng: Trong học tập, người học chủ tâm nắm vững tri thức khoa học và những khỹ năng kỷ xảo cần thiết Trong lao động, người lao động chủ tâm tạo ra những giá trị vật chất và tinh thần cho xã hội Còn nguyên cớ thúc đẩy tham gia vào trò chơi chính là sự hấp dẫn của bản thân qúa trình chơi chứ không phải là kết quả đạt được của hoạt động vui chơi Nói cách khác, khi chơi đứa trẻ không chủ tâm nhằm vào một lợi ích nào cả…chính vì vậy nhiều nhà tâm

lý học đã cho rằng: Động cơ của hoạt động vui chơi nằm ngày trong quá trình hoạt động chứ không nằm ở kết quả, hành động chơi mang mục đích tự nó Điều

đó có nghĩa là chơi chỉ để mà chơi, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra điều đó khi quan sát trẻ chơi

Chẳng hạn trong trò chơi " Khám bệnh" cái hấp dẫn trẻ chơi chính là ở chỗ khi đóng vai người " Bác sỹ" đứa trẻ được đeo cái ống nghe vào tai và đặt cái ống nghe đó lên " Người bệnh" còn việc khám có đúng bệnh không hay có chữa được bệnh không, điều đó trẻ chẳng cần quan tâm tới…

Hiểu được hoạt động vui chơi của trẻ em mang tính chất vô tư như vậy, người lớn khi tổ chức, hướng dẫn cho trẻ chơi nên tránh việc gán vào trò chơi những lợi ích thiết thực buộc trẻ gắng sức để đạt cho bằng được vì mỗi khi đã gieo vào đầu óc đứa trẻ một sự vụ lợi nào đó thì lập tức cũng tước đi ở chúng tính hồn nhiên vô tư trong khi chơi Như vậy không còn là chơi nữa.Vậy chơi phải thật thoải mái, thật vô tư

Một đặc điểm nữa mà ta có thể nhận thấy của trò chơi là hoạt động vui chơi của trẻ em là một hoạt động mô phỏng lại cuộc sống của người lớn, mô phỏng lại những mối quan hệ giữa con người với tự nhiên và xã hội

Khi quan sát trẻ chơi trò chơi "Nấu ăn" thì chúng ta có thể thấy rõ đặc điểm trên Ở đây các vai chơi cho đến các đồ chơi đều không phải là thật mà chỉ

là những vật thay thế tượng trưng cho người thật, vật thật như trẻ đóng "Bà nội trợ, " ống bơ, vỏ sò, vỏ trai, có thể làm bát, thịt cá có thể là những mảnh gỗ khối nhựa… tất cả cũng là những gì đó hao hao giống vẻ bề ngoài với người thật, vật thật mà thôi và dù người ta có cố tình là giống đi chăng nữa thì cũng chỉ là một

sự mô phỏng và chính sự mô phỏng đó lại là điều kiện cần thiết để có thể tạo cho trẻ những hành động được tự do thoải mái trong khi chơi và thúc đẩy chúng đạt tới niềm say mê đến tận cùng với bao ước mơ ngỗ nghĩnh và thú vị Như vậy

chính trò chơi đã làm nảy sinh trí tượng tượng của trẻ em, kích thích cho trí tượng tượng phát triển

Mặt khác tính chất tượng trưng của trò chơi cũng được thể hiện ở chỗ Khi chơi trẻ thử ướm mình vào một nhân vật nào đó trong cuộc sống và hành động ngụ ý vào những vật thay thế, tất cả những cái đó đều chỉ là giả bộ, là ký hiệu, nhưng lại mang ý nghĩa rất thực vì nó đã mô phỏng được những điều có thực đã từng xảy ra như vậy trong cuộc sống Từ đó, ở trẻ em đã ra đời một chức năng tâm lý mới - chức năng ký hiệu tượng trưng Sự ra đời này chứng tỏ trẻ đã bước sang một bước mới của việc nhận thức thế giới, nhờ một loại hình đặc trưng của con người, đó là nhận thức thế giới thông qua các hệ thống ký hiệu

Một đặc điểm thứ ba nữa của trò chơi đó là: Hoạt động vui chơi của trẻ em không phải là một hoạt động bắt buộc mà là một hoạt động mang tính tự do

Khác với các hoạt động khác, vui chơi là hoạt động không nhằm tạo ra sản phẩm nên hành động chơi không buộc phải tuân thủ theo một nguyên tắc chặt chẽ của hoạt động thực tiễn Điều đó giúp trẻ có được những hành động tự do trong khi chơi Ví dụ như trong trò chơi "Lái xe" nếu như trẻ phải tuân thủ các thao tác cũng như các nguyên tắc của một tài xế thực sự thì trò chơi đó không còn là hoạt động tự do nữa Như thế thì không phù hợp với đặc điểm của trò chơi Và các trò chơi khác như trò chơi "Bế em", trò chơi " Bác sỹ" cũng vậy khi

mẹ đưa cho trẻ một đứa trẻ thật bảo trẻ bế thì trẻ không thể tự do thoải mái như trẻ bế em búp bê được và trẻ không thể tắm rửa, cho "Em" ăn được mà trong trò chơi có thể làm các việc đó một cách tự do thoải mái

Tính tự do của hoạt động chơi còn được thể hiện ở chỗ hành động chơi hoàn toàn xuất phát từ nguyện vọng và hứng thú cá nhân, chứ không phải từ một

sự áp đặt nào ở bên ngoài Đứa trẻ chơi vì thích, trẻ có quyền chơi hoặc thôi không chơi nữa khi đã chán, có quyền lựa chọn trò chơi, bạn chơi…

Ngay trong trò chơi có luật là trò chơi mà mọi hành động của người chơi đều bị bắt buộc phải tuân thủ theo luật của chơi thì đứa trẻ vẫn có quyền tự do Bởi vì mỗi khi mà đứa trẻ đã tự nguyện tuân thủ luật chơi Một hành động tự nguyện như vậy chính là hành động tự do.Tính tự do đã giúp trẻ có được sự thoải mái, vui vẻ trong khi chơi Đó chính là điều kiện để trẻ hăng say tìm tòi, khám phá và làm nảy sinh nhiều sáng kiến

Ngoài ra một đặc điểm nữa không kém phần quan trọng của trò chơi đó là:

Hoạt động vui chơi của trẻ là một hoạt động độc lập và tự điều khiển

Một đặc điểm khá nổi bật khi tham gia vào trò chơi đứa trẻ thể hiện rõ nhất độc lập, chủ động của mình.Trong khi chơi trẻ hoạt động tích cực và bộc lộ hết mình Trong khi chơi trẻ tự làm lấy mọi việc như: Chọn trò chơi, chọn vai chơi, tìm đồ chơi…đặc biệt là độc lập trong suy nghĩ để khắc phục những trở ngại và tìm kiếm cách chơi tốt hơn

Tính độc lập là một phẩm chất của trẻ được phát triển khá nhanh và khá rõ nét trong hoạt động vui chơi Một biểu hiện độc đáo của tính độc lập đó là sự điều khiển hành vi trong khi chơi Chính tính độc lập và sự tự điều chỉnh hành vi

đó không những gây cho trẻ niềm hào hứng và lòng tự tin trong cuộc chơi mà còn giúp chúng phát huy khả năng tự lập của mình trong cuộc sống

Một đặc điểm không thể không nói đến trong trò chơi đó là: Hoạt động vui chơi của trẻ em là một hoạt động mang màu sắc xúc cảm chân thực mãnh mẽ

Đứa trẻ lao vào cuộc chơi với cả sự say mê và lòng nhiệt tình vốn có của

nó Khi mô tả cuộc sống con người vào trò chơi đứa trẻ lúc thì vui vẻ, lúc thì buồn sầu, điều đó tuỳ thuộc vào hoàn cảnh, vào khả năng tưởng tượng tích cực của trẻ.Nhờ vậy mà xúc cảm của trẻ được biểu hiện với nhiều sắc thái thật muôn màu muôn vẽ

Nhờ có thế giới tình cảm mà trò chơi dễ dàng thâm nhập và tác động mạnh

mẽ đến trẻ em hơn mà tình cảm đối với trẻ em lại là động cơ mạnh mẽ nhất Nhiều khi trẻ nhập vai vào trò chơi, hoá thân vào trò chơi có khi tưởng chừng như lẫn lộn giữa chơi và thực Nhiều khi chúng coi con búp bê như là đứa con của mình Dẫu biết rằng trong trò chơi mọi cái đều giả vờ, đều là không có thật…Nhưng tình cảm mà các em biểu hiện trong trò chơi là tình cảm chân thực, thẳng thắn, không hề mang tính chất giả tạo, không bao giờ đứa trẻ lại thờ ơ với cái mà nó biểu hiện, " Người mẹ" tỏ ra thực sự buồn rầu khi "Đứa con" ( Có khi chỉ là cái gối ) không nghe lời

Trong khi chơi đứa trẻ phải hình dung lại những gì đã xẩy ra trong cuộc sống xung quanh để không chỉ thực hiện đúng luật chơi mà còn tuân thủ theo

lô gíc nội tâm của các nhân vật mà mình đóng vai Có lúc tỏ ra ân cần chu đáo khi phải chăm sóc " Người bệnh", có lúc thì phải đề cao cảnh giác khi đang tấn công "Kẻ tội phạm" Những biểu hiện tình cảm đó vừa sống động, vừa chân thực

mà những diễn viên tài giỏi không phải lúc nào cũng có thể đạt tới

1.2.3 Vai trò của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ

Những phẩm chất tâm lý và những đặc điểm nhân cách của trẻ em mẫu giáo được phát triển mạnh mẽ nhất là trong hoạt động vui chơi Vì thế trò chơi có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ

1.2.3.1 Hoạt động vui chơi ảnh hưởng mạnh đến sự hình thành tính chủ định của quá trình tâm lý

Trong trò chơi ở trẻ bắt đầu hình thành chú ý và ghi nhớ có chủ định Khi chơi trẻ tập trung chú ý tốt hơn và ghi nhớ được nhiều hơn, bởi bản thân trò chơi đòi hỏi trẻ phải tập trung vào những đối tượng được đưa vào tình huống của trò chơi và nội dung của chư đề nếu đứa trẻ không chú ý và nhớ những điều kiện của trò chơi thì nó sẽ hành động không đúng luật và có nguy cơ bị các bạn cùng

chơi đuổi đi Để trò chơi được thành công buộc đứa trẻ phải tập trung chú ý và ghi nhớ một cách có mục đích

1.2.3.2 Tình huống trò chơi và những hành động của vai chơi ảnh hưởng thường xuyên đến sự phát triển của hoạt động trí tuệ của trẻ mẫu giáo Trong trò chơi đứa trẻ học hành động với vật thay thế mang tính chất tượng trưng Vật thay thế trở thành đối tượng của tư duy Trong khi hành động với vật thay thế trẻ em học suy nghĩ với đối tượng thực Dần dần hành động chơi với các vật thay thế được rút gọn và mang tính khái quát Nhờ đó hành động chơi với các vật thay thế bên ngoài ( hành động vật chất ) được chuyển vào bình diện bên trong ( bình diện tinh thần ) Như vậy trò chơi góp phần rất lớn vào việc chuyển tư duy từ bình diện bên ngoài ( tư duy trực quan - hành động ) vào bình diện bên trong ( tư duy trực quan - hình tượng) Trò chơi còn giúp trẻ tích luỹ biểu tượng làm cơ sở cho hoạt động tư duy, đồng thời những kinh nghiệm được rút từ các mối quan

hệ qua lại trong lúc chơi cho phép đứa trẻ đứng trên quan điểm của những người khác để tiên đoán hành vi tương lai của họ, để trên cơ sở đó mà lập kế hoạch hành động và tổ chức hành vi của bản thân mình

1.2.3.3 Vui chơi ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo Tình huống trò chơi đòi hỏi mỗi đứa trẻ tham gia vào trò chơi phải có một trình độ giao tiếp bằng ngôn ngữ nhất định Nếu đứa trẻ không diễn đạt được mạch lạc nguyện vọng và ý kiến của mình đối với trò chơi, nếu nó không hiểu được những lời chỉ dẫn hay bàn bạc của các bạn cùng chơi thì nó không thể nào tham gia trò trò chơi được Để đáp ứng được những yêu cầu của việc cùng chơi trẻ phải phát triển ngôn ngữ một cách mạch lạc Chơi chính là điều kiện kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ một cách nhanh chóng

1.2.3.4 Trò chơi có vai trò đến sự phát triển trí tưởng tượng của trẻ Trong hoạt động vui chơi đứa trẻ học thay thế đồ vật này bằng đồ vật khác, nhận đóng

các vai khác nhau Năng lực này là cơ sở để phát triển trí tưởng tượng, chính hoạt động vui chơi của trẻ đã làm nảy sinh hoàn cảnh chơi tức là làm nảy sinh trí tưởng tượng

Trong khi chơi trẻ thả sức mà suy nghĩ tìm tòi, thả sức mà ước mơ tưởng tượng Những hình ảnh tưởng tượng vừa ngây thơ vừa phi lý không chỉ đem lại cho tuổi thơ niềm hạnh phúc mà cần cho mỗi người sau này lớn lên, dù đó là người lao động chân tay, nhà khoa học hay người nghệ sỹ Phương tiện có hiệu quả nhất để nuôi dưỡng trí tưởng tượng đó là trò chơi

1.2.3.5 Trò chơi có vai trò rất lớn trong đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo: Đứa trẻ lao vào trò chơi với tất cả tinh thần say mê của nó Trong khi chơi trẻ tỏ ra rất vui sướng và nhiệt tình khi phản ánh vào trò chơi những mối quan hệ giữa người và người, nhập vào các mối quan hệ đó thì những rung động mang tính người được gợi lên ở trẻ Hơn nữa, thái độ vui vẻ hay buồn rầu của trẻ kại còn tuỳ thuộc vào hoàn cảnh được tạo nên bởi trí tưởng tượng, do đó trong trò chơi trẻ đã biểu hiện được những tình cảm của con người

Đứa trẻ bị hấp dẫn bởi trò chơi đến mức say mê, vì qua trò chơi trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong xã hội bằng con mắt trẻ thơ Những tình cảm

mà trẻ bộc lộ trong trò chơi là tình cảm chân thực thẳng thắn, không có gì là giả tạo, không bao giờ đứa trẻ thờ ơ với cái mà nó biểu hiện khi nhập vai

1.2.3.6 Trò chơi có vai trò trong việc hình thành phẩm chất ý chí cho trẻ Khi tham gia vào trò chơi về những quan hệ với các bạn cùng chơi buộc trẻ phải đem những hành động của mình phục tùng những yêu cầu hất định, bắt nguồn từ

ý đồ chung của cuộc chơi Do đó trẻ buộc phải điều tiết hành vi của mình trong mối quan hệ qua lại với nhau sao cho phù hợp với quy tắc của trò chơi Việc thực hiện quy tắc của trò chơi đã trở thành một trong những yếu tố cơ bản của trò chơi làm cho các thành viên trong đó hợp tác chặt chẽ với nhau, từ đó mà trẻ biết

điều tiết hành vi của mình theo chuẩn mực xã hội thông qua nội dung chơi, biết điều khiển hành vi của mình bằng ý chí, đạt ý muốn riêng phục tùng mục đích chung của nhóm chơi

Qua trò chơi trẻ còn được hình thành những phẩm chất ý chí như tính mục đích, tính kỷ luật, tính dũng cảm Những đức tính này do nội dung trò chơi và vai chơi quyết định

Trò chơi là phương tiện phát triển toàn diện nhân cách của trẻ, qua việc phát triển các chức năng tâm lý mà phát triển các mặt của nhân cách: Trí tuệ, thể chất, đạo đức, thẩm mỹ

Trò chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo vì nó tạo ra những nét tâm

lý đặc trưng cho tuổi mẫu giáo mà nổi bật hơn hết là tính hình tượng và tính dễ xúc cảm kiến cho nhân cách của trẻ mẫu giáo mang tính độc đáo khó tìm thấy ở các lứa tuổi khác

A.X Macarencô đã viết "Trò chơi có một ý nghĩa rất quan trọng đối với trẻ Ý nghĩa này cũng chẳng khác gì ý nghĩa của sự hoạt động, sự làm việc và sự phục vụ đối với người lớn Đứa trẻ thể hiện như thế nào trong trò chơi thì sau này trong phần lớn trường hợp nó cũng thể hiện như thế trong công việc Vì thế một nhà hoạt động trong tương lai trước tiên phải được giáo dục trong trò chơi Toàn bộ lịch sử của mỗi con người - là một nhà hoạt động hay một cán bộ có thể quan niệm như là một quá trình phát triển của trò chơi sang sự thực hiện các công việc cũng vì vậy mà ta có quyền gọi trò chơi như là trường học của cuộc sống"

1.2.4 Trò chơi học tập đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ Trò chơi học

tập có tác dụng thúc đẩy hoạt động trí tuệ của người chơi để giải quyết các tình huống xảy ra trong trò chơi nhằm đạt được các nhiệm vụ nhận thức nhất định Đây là loại trò chơi chủ yếu là dùng thao tác trí óc Trò chơi học tập đặc biệt

quan trọng đối với trẻ em, đó là phương tiện có hiệu quả để phát triển trí tuệ và cũng là con đường độc đáo giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh một cách hào hứng

Theo các nhà nghiên cứu đi trước thì trò chơi học tập sẽ có ý nghĩa hơn nếu chúng được coi như là một phương pháp, một hình thức dạy học mang tính phát triển cho trẻ mẫu giáo Bởi vì bên cạnh việc trò chơi thoả mãn nhu cầu và hứng thú của trẻ thì trò chơi còn giúp cho trẻ vượt qua khó khăn trở ngại để tìm được lời giải đáp, tìm ra điều bí mật mà nhiệm vụ chơi đã đặt ra cho trẻ lúc ban đầu Dưới hình thức chơi sinh động, trẻ dễ dàng lĩnh hội những tri thức, những

kỹ năng, kỹ xảo mới, trò chơi học tập có ảnh hưởng tích cực đến trí tuệ của trẻ

Đó chính là sự chuẩn hoá từ thao tác cụ thể bên ngoài với các đồ vật vào các thao tác cụ thể bên trong dưới dạng những biểu tượng và những khái niệm Nhờ cấu trúc đặc biệt của luật chơi có chứa đựng yêu cầu đòi hỏi mới đối với phương thức giải quyết, chơi đã dần dần thức trẻ làm chủ hoạt động của mình một cách tích cực Trẻ càng ngày càng cảm thấy thoả mãn nhiều hơn do sự nỗ lực của trí tuệ , do kết quả thắng lợi của trò chơi mang lại Trò chơi này không chỉ hình thành phát triển cho trẻ năng lực lĩnh hội những điều chưa biết mà còn hình thành cho chúng kỹ năng sắp xếp và phân tích nhiệm vụ học tập, điều kiện thực hiện một cách cụ thể, rõ ràng Từ đó tìm kiếm các phương thức hợp lý để giải quyết nhiệm vụ học tập trong trò chơi Đây chính là những phẩm chất trí tuệ cần thiết để trẻ vào học ở trường phổ thông

Mặt khác, nhờ có trò chơi học tập mà việc củng cố kiến thức được tiến hành một cách đa dạng, tạo ra hứng thú đối với trẻ khi chúng sử dụng những điều đã biết vào hoàn cảnh mới Với một số tiết học nhất định, cô giáo có thể tiến hành dưới hình thức trò chơi, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, đẩy mạnh tính tích cực của trẻ , bắt buộc trẻ phải huy động hoạt động trí tuệ của

mình Chẳng hạn trong trò chơi " Cái túi kỳ diệu" trẻ được tiếp xúc với những đồ dùng, đồ vật quen thuộc nhưng trò chơi lại bắt buộc trẻ phải mô tả lại chúng mà muốn mô tả được trẻ phải nhớ lại xem chúng có những đặc điểm, công dụng gì? Tính chất như thế nào?… Chẳng hạn trò chơi " Con gì biến mất" đòi hỏi trẻ phải quan sát và ghi nhớ kỹ để phát hiện trong những con vậ đã nhìn thấy con gì không còn ở đó nữa

Có thể nói để giải quyết các nhiệm vụ mà trò chơi học tập đã đặt ra, nhờ

đó óc phán đoán, suy luận, khả năng phân tích tổng hợp, khái quát hoá những phẩm chất tư duy khác được phát triển, tức là phát triển trí thông minh Trò chơi trí uẩn là một trò chơi phát triển trí tuệ đã được thưc thách qua nhiều thế hệ và được chấp nhận tính hiệu quả của nó trong việc rèn luyện trí não của người chơi

Như vậy muốn trò chơi học tập thực sự góp phần giáo dục và phát triển trí tuệ cho trẻ mẫu giáo đòi hỏi cô giáo phải có những biện pháp tổ chức và biết sự dụng nó vào mục đích giáo dục và dạy học…Bên cạnh đó cô giáo còn phải nghiên cứu tạo ra những trò chơi mới, góp phần thực hiện những yêu cầu mới của giáo dục và dạy học trong giai đoạn hiện nay

Ngày nay các trường mẫu giáo nước ta, trò chơi học tập được sử dụng làm phương tiện giáo dục và phát triển hoạt động nhận cảm, phát triển ngôn ngữ, làm quen với môi trường xung quanh, hình thành biểu tượng toán sơ đẳng…cho trẻ mẫu giáo Ví dụ trong chương trình mẫu giáo bé, trò chơi học tập giúp trẻ gọi đúng tên các đồ vật theo dấu hiệu màu sắc, kích thước, hình dạng, so sánh các đồ vật với nhau Tuy nhiên vẫn có những giả định hoặc khẳng định không đúng khi cho rằng trong trò chơi học tập trẻ không cần suy nghĩ và không có trách nhiệm Ngược lại trò chơi đòi hỏi sự hoạt động trí tuệ rất phức tạp

1.3 Khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật của trẻ mẫu giáo

* Một số khái niệm cơ bản về hình hình học

- Lớp các hình, các vật thể đồng dạng về hình gọi là hình dạng

- Trẻ mẫu giáo được làm quen với hai dạng hình học đó là:

+) Hình học phẳng: Bao gồm các hình: Tròn, vuông, tam giác, chữ nhật Những biểu tượng mà trẻ cần nhận biết đó là

+ Hình tròn: Là hình có đường bao cong, nhẵn và lăn được

+ Hình vuông: Là hình có 4 cạnh dài bằng nhau, các đường bao phẳng, không lăn được, hình vuông có thể xếp bằng 4 que tính dài bằng nhau + Hình tam giác: Là hình có ba cạnh, có thể xếp bằng 3 que tính, có đường bao phẳng không lăn được

+ Hình chữ nhật là hình có 4 cạnh, trong đó 2 cạnh dài bằng nhau, hai cạnh ngắn hơn bằng nhau, hình chữ nhật có đường bao phẳng nên không lăn được, Hình chữ nhật có thể xếp được bằng 4 que tính, hai que dài hơn dài bằng nhau hai que ngắn hơn dài bằng nhau

+) Các hình học không gian: Bao gồm các hình khối: Khối vuông, khối chữ nhật, khối cầu , khối trụ Những biểu tượng trẻ cần nhận biết đó là:

+ Khối vuông: Là hình khối có tất cả 6 mặt đều là hình vuông, mặt bao của khối vuông phẳng và nhẵn, không lăn được

+ Khối chữ nhật: Có tất cả 6 mặt, trong đó có mặt là hình chữ nhật, khối chữ nhật có mặt bao phẳng, nhẵn và không lăn được

+ Khối cầu: Là hình khối có mặt bao cong và nhẵn, khối cầu lăn được tuỳ

ý, các khối cầu không chồng được lên nhau

+ Khối trụ: Có hai mặt phẳng ở hai đầu là hình tròn, không lăn được tuỳ ý, các khối trụ có thể chồng được lên nhau

1.3.2 Đặc điểm nhận thức về hình hình học và hình dạng các sự vật

Một trong các tính chất của vật thể trong môi trường xung quanh là hình dạng của các sự vật

Ngay từ khi còn nhỏ, trẻ đã có khả năng nhận biết về hình dạng các vật trong môi trường xung quanh Hình dạng của bất kỳ sự vật hiện tượng nào đều có thể quy về các dạng hình học nhất định hoặc được biểu thị như

sự kết hợp một số hình học được sắp xếp theo một kiểu nào đó trong không gian

VD: Ngôi nhà được tạo bởi một hình chữ nhật và một hình tam giác Thuyền buồm được tạo từ các hình tam giác và hình chữ nhật

Các hình học là những mẫu chuẩn được sử dụng để xác định hình dạng các vật xung quanh và các phần của các vật Trẻ em nhận biết được hình dạng của các vật thể và hình hình học là nhờ sự tham gia tích cực của các giác quan Sau đó dùng lời khái quát những hiểu biết đó

Ban đầu trẻ chưa nhận ra các hình hình học , với trẻ các hình được coi như các vật bình thường và từ đó trẻ gọi tên tương ứng của các vật

VD: Hình trụ là cái cốc, hộp sữa bò, hình tam giác là lá cờ, cánh buồm…

Từ những nhận biết mang tính cơ sở đó dưới sự hướng dẫn của người lớn, nhận thức của trẻ được mở rộng dần, trẻ bắt đầu có sự so sánh

VD: Hình vuông giống khăn mùi soa…

VD: Trẻ có thể nhận biết được cái xắc xô, cái vòng… nhưng trẻ chưa nhận thấy được tất cả các đồ vật đó đều có dạng hình tròn… ở lứa tuổi này trẻ chưa có khả năng khái quát, so sánh, phân biệt giữa các hình

1.3.2.2 Trẻ từ 3- 4 tuổi:

Trẻ đã có khả năng gọi đúng tên, phân biệt được hình dạng khác nhau của vât thể, bước đầu nhận biết gọi đúng tên một số hình hình học dưới sự hướng dẫn của người lớn, dễ dàng hơn trong việc so sánh hình dạng các hình hình học với các đồ vật thường ngày Đặc điểm nhận thức của trẻ là tư duy trực quan cụ thể nên các giác quan tay, mắt có vai trò tích cực trong quá trình nhận biết phân biệt các vật và các hình hình học Ở lứa tuổi này trẻ chưa phát triển đầy đủ về mặt thể chất nên hoạt động các giác quan còn nhiều hạn chế:

+ Hoạt động của tay mới chỉ dừng lại ở việc cầm nắm chưa có ý thức + Quan sát chỉ mới tập trung vào một dấu hiệu nào đó chứ chưa thấy được đặc điểm chi tiết đặc trưng của vật

+ Trẻ chưa có khả năng so sánh phân biệt các hình hình học, đặc biệt là các hình có sự khác nhau ít như hình vuông và hình chữ nhật

Ở lứa tuổi này vốn ngôn ngữ và kinh nghiệm sống còn ít, việc diễn đạt còn gặp không ít khó khăn và thiếu chính xác nên việc cô giáo hướng dẫn trẻ dùng lời nói diễn tả được những hiểu biết của mình về đối tượng là rất quan trọng, cần phải cho trẻ hoạt động tích cực trong việc nhận biết các hình hình học

1.4 Vai trò của trò chơi học tập đối với kả năng phân biệt các hình hình học

và hình dạng các sự vật

Việc cung cấp cho trẻ các biểu tượng sơ đẳng về toán là điều kiện chuẩn bị cho trẻ những cơ sở ban đầu để trẻ bước vào phổ thông đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn và phù hợp với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật hiện đại, đáp

ứng được yêu cầu chiến lược về phát triển con người, đặc biệt là về mặt trí tuệ Phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật cho trẻ

là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng góp phần làm giàu biểu tượng về thế giới xung quanh cho trẻ Vậy làm thế nào giúp trẻ phát triển được khả năng đó tốt nhất? Đó là trò chơi học tập Vậy trò chơi học tập có vai trò như thế nào đối với khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật?

Trò chơi học tập có tác dụng thúc đẩy các hoạt động trí tuệ của người chơi nhằm đạt được các nhiệm vụ nhận thức nhất định Trò chơi học tập có vai trò rất quan trọng đối với trẻ em, đó là phương tiện có hiểu quả để phát triển trí tuệ và cũng là con đường độc đáo giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh một cách hào hứng

Đặc biệt trò chơi học tập có vai trò rất to lớn trong việc phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật Chúng ta biết rằng các

sự vật xung quanh thường được quy về một dạng hình học nào đó Vì thế mà phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vât sẽ góp phần làm giàu biểu tượng về thế giới xung quanh cho trẻ Toán học vốn rất khô khan, trong khi đó nhận thức của trẻ còn rất hạn chế, vì thế mà trò chơi học tập

sẽ làm cho các em có cảm giác thoải mái, đưa các em vào hoạt động học tập một cách tự nhiên và sinh động hơn Mặt khác các hình hình học và hình dạng các sự vật là những biểu tượng rất khó nhớ và khó tưởng tượng đối với trẻ Khi sử dụng trò chơi học tập thì trẻ sẽ dễ dàng hơn khi nhận biết các hình hình học Vì muốn nhận thức được các hình hình học và hình dạng các sự vật thì trẻ phải sử dụng các giác quan như xúc giác, thị giác mà trò chơi học tập sẽ giúp trẻ thực hiện được những điều đó

VD: Thông qua trò chơi " chiếc túi kỳ lạ" bắt buộc trẻ phải sử dụng dến xúc giác sờ đường bao quanh của mình để tìm hình; trò chơi " Tìm hình" trẻ

phải sử dụng đến thị giác để tìm xung quanh xem có đồ vật đồ chơi nào có dạng các hình hình học …

Bên cạnh đó qua trò chơi học tập trẻ sẽ tìm được các hình một cách nhanh chóng hơn vì trò chơi học tập phát triển trí tưởng tượng cho trẻ, đưa trẻ vào thế giới tuổi thơ " học mà chơi, chơi mà học"

VD: Trò chơi "tìm hình" bắt buộc trẻ phải tưởng tượng và hình dung lại, nhớ lại xem những đồ vật đồ chơi nào có dạng hình hình học Khi trẻ chơi, trẻ giao tiếp với nhau để tìm được hình theo yêu cầu của cô hoặc là cùng nhau nói

to hình mà mình vừa tìm được

Có thể nói trò chơi học tập nó không những thúc đẩy sự phát triển trí tụê của trẻ nói chung mà nó còn có vai trò quan trọng trong sự phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật của trẻ Nó làm cho bản tính vốn " khô" của toán trở nên mềm mại hơn, tạo cho trẻ không khí thoải mái, nhẹ nhàng hơn khi làm quen với biểu tượng toán, phù hợp với đặc điểm của trẻ "học

mà chơi, chơi mà học"

CHƯƠNG 2:

NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Nội dung nghiên cứu:

2.1.1 Nghiên cứu việc tổ chức trò chơi học tập của giáo viên cho trẻ 3- 4 tuôỉ

- Tiến hành dự giờ của giáo viên trong các tiết dạy:

Tiết 1: Bài 2: Trẻ nhận biệt và gọi đúng tên hình vuông, hình tròn

Tiết 2: Bài 4: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình tam giác, hình chữ nhật Tiết 3: Bài 8: Luyện tập cho trẻ nhận biết và goin đúng tên các hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật, biết tạo nhóm đồ vật theo dấu hiệu hình dạng

2.1.2 Nghiên cứu nhận thức của giáo viên về việc sử dụng trò chơi học tập để dạy toán cho trẻ

- Đàm thoại với các giáo viên mầm non về việc sử dụng trò chơi học tập

để dạy toán cho trẻ

- Sử dụng điều tra Ankét làm rõ hơn nhận thức của giáo viên mầm non về việc dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật thông qua trò chơi học tập

2.1.3 Thực nghiệm sư phạm trên trẻ 3- 4 tuổi

2.2 Cách tiến hành các phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp quan sát sư phạm:

* Mục đích: xác định thực trạng việc tổ chức trò chơi học tập của giáo viên khi dạy trẻ 3- 4 trong giờ làm quen với biểu tượng toán phân biệt các hình hình học và hình dạng sự vật

*Đối tượng: Giờ dạy của giáo viên cho trẻ 3 - 4 tuổi

* Nội dung:

Bài 2: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình vuông, hình tròn

Bài 4: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình tam giác, hình chữ nhật

Bài 8: Luyện tập cho trẻ nhận biết và gọi đúng tên các hình: vuông, tròn, tam giác, chữ nhật, biết tạo nhóm đồ vật theo dấu hiệu hình dạng

*Thời gian: ba buổi vào các giờ làm quen với biểu tượng toán trong tuần

* Cách tiến hành:

- Buổi thứ nhất: Dự giờ bài 2: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên gọi đúng tên hình vuông, hình tròn

+ Cho trẻ ngồi theo hình vòng tròn

+ " Trời tối " trẻ nhắm mắt lại , cô đi chia các rổ đồ chơi, đặt sau lưng mỗi cháu

+ " Trời sáng "_ Trẻ mở mắt, cô yêu cầu trẻ lấy rổ đồ chơi để trước mặt

Và hỏi trẻ hãy nhìn xem trong rổ đồ chơi có những gì? hình gì ?

+ Chọn hình giống cô giơ lên và hỏi trẻ có biết đây là hình gì không? + Cô giới thiệu hình vuông và cho trẻ nhắc lại tên hình

+ Yêu cầu trẻ chọn hình giống cô giơ lên(hình tròn)

+ Cho trẻ nhắc 2-3 lần tên hình (hình tròn)

+ Cô giơ hình- cháu nói tên hình và giơ hình đó lên

+ Cô nói tên hình- cháu chọn hình giơ lên và nói to tên hình đó

+ Cho trẻ lăn hình tròn - lăn được

+ Cho trẻ lăn hình vuông- không lăn được

+ Cô yêu cầu trẻ cầm hình vuông, lấy ngón tay sờ xung quanh hình

+ Cô yêu cầu trẻ cầm hình tròn , sờ đường bao của hình

+ Cô hỏi trẻ: Vì sao hình tròn lăn được?

Vì sao hình vuông không lăn được?

+ Cho trẻ nhìn xung quanh lớp xem có đồ vật , đồ chơi nào có dạng hình

tròn và hình vuông

+ Cô cho trẻ hát một bài rồi cất đồ dùng và kết thúc tiết học

- Buổi thứ 2: Dự giờ bài 4: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình tam giác, hình chữ nhật

+ Cho trẻ ngồi hình chữ u

1 Ôn nhận biết hình vuông

+ Cô giơ xen kẻ hình vuông và hình chữ nhật, nếu là hình vuông thì trẻ nói "hình vuông", nếu là hình chữ nhật thì trẻ nói " không phải hình vuông "

2 Cho trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình tam giác, hình chữ nhật

+ Cô cho trẻ chọn hình giống hình của cô (hình tam giác)

+ Cô giới thiệu và cho trẻ nói to " hình tam giác"

+ Cho trẻ chọn hình giống hình của cô giơ lên ( hình chữ nhật)

+ Cô giới thiệu và cho trẻ nói to " hình chữ nhật"

+ Cô giơ hình - các cháu chọn hình và nói to tên hình đó

+ Cô nói tên hình - các cháu chọn hình giơ lên

+ Cho trẻ chơi trò chơi " về đúng nhà":

Cô treo các hình: Hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật làm

số nhà, các cháu đi xung quanh lớp vừa đi vừa hát, khi cô nói " về nhà có hình…" các cháu chạy về nhà có hình đó

( cho trẻ chơi 3 - 4 lần và kết thúc giờ học)

- Buổi thứ 3: Dự giờ bài 8 : Luyện tập nhận biết và gọi đúng tên các hình: vuông, ròn, tam giác, chữ nhật, tạo nhóm đồ vật theo dấu hiệu hình dạng

+ Cô phát cho mỗi trẻ một rổ đồ chơi

+ Cô giơ hình - cháu nói tên hình và giơ hình đó lên

+ Cô đưa bức tranh khác ra và hỏi:

- Bức tranh này vè gì ?

- Hình bạn gái xếp bằng những hình gì ? + Cho trẻ sờ vào rổ đồ chơi, nhắm mắt lại chọn hình

theo yêu cầu của cô

+ Cho trẻ chọn tất cả các hình tròn đặt ra trước mặt

+ Cho trẻ chọn hình theo yêu cầu của cô

+ Cho trẻ chơi trò chơi "về đúng nhà" ai có hình gì thì về đúng nhà có hình

đó Ai vào nhầm nhà sẽ phải nhảy lò cò

(Cho trẻ chơi 3 -4 lần và kết thúc giờ học)

2.2.2 Phương pháp đàm thoại:

Tiến hành đàm thoại với các giáo viên dạy mẫu giáo bé Phương pháp này được sử dụng với phương pháp điều tra nhằm làm rõ thêm mức độ nhận thức của giáo viên trong việc sử dụng trò chơi học tập và việc phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật cho trẻ 3 - 4 tuổi thông qua trò chơi học tập

2.2.3 phương pháp điều tra Ankét:

*Mục đích điều tra: Tìm hiểu thực trạng sử dụng trò chơi học tập để phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật cho trẻ 3- 4 tuổi

* Đối tượng điều tra: 25 giáo viên trực tiếp dạy trẻ mẫu giáo bé

* Nội dung điêù tra:

- Điều tra về trình độ đào tạo, thâm niên công tác của giáo viên

- Nhận thức của giáo viên về việc phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật thông qua trò chơi học tập để dạy trẻ 3- 4 tuổi

* Thời gian điều tra: Từ tháng 2/2002 - 4/2002

* Các trường điều tra:

- Trường mầm non Hoa Hồng - TP Vinh

-Trường mầm non Bình Minh - TP Vinh

-Trường mầm non Hưng Dũng I - TP Vinh

-Trường mầm non Trường Thi - TP Vinh

- Trường mầm non Lê Lợi - TP Vinh

- Trường mầm non Quang Trung II - TP Vinh

- Trường mầm non Hồng Sơn - TP Vinh

c Chưa bao giờ sử dụng

Câu 3: Khi sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ phân biệt các hình hình học

và hình dạng các sự vật (3- 4 tuổi) thì chị thường sử dụng nó vào thời điểm nào ?

a Là phương tiện củng cố

b Là phương pháp dạy học

c Cả hai

Câu 5: Chị có nghĩ rằng sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật sẽ có hiệu quả hơn không ?

2.2.4 Phương pháp ghi chép:

Ghi lại kết quả thực hiện của trẻ

* Mục đích: Nhằm ghi lại kết quả của trẻ một cách chính xác hơn

* Cách tiến hành: Chúng tôi đã nhờ một người khác ghi lại những gì mà trẻ thể hiện khi chúng tôi tiến hành đo đầu trước thực nghiệm Mặt khác chúng tôi đã sử dụng phương pháp này để ghi lại hoặc đánh dấu những hiểu biết cũng như những biểu hiện của trẻ trong quá trình quan sát dự giờ

- Nhóm đối chứng: Gồm 15 trẻ lớp mẫu giáo bé Trường mầm non Trường Thi

Hai giáo viên của lớp thực nghiệm và đối chứng đều tốt nghiệp trung học

sư phạm mầm non, tuổi nghề 6 và 10 năm

* Đối tượng tác động: Lớp mẫu giáo bé - Trường mầm non Trường Thi Đây là lớp gồm 30 cháu, sức khoẻ tốt, học lực trung bình, có 36,5% cháu

có bố mẹ làm nghề tự do, 24,4% cháu có bố mẹ làm nghề dạy học

Lớp được chia làm 2 nhóm, mỗi nhóm gồm 15 cháu

* Nội dung thực nghiệm :

- Trẻ tìm được hình vuông và hình tròn trong số các hình gắn trên cây

- Trẻ nhận biết hình vuông, hình tròn và màu sắc của nó

2 Chuẩn bị:- Một cây to có dán các hình: Tròn, vuông, tam giác, chữ nhật.(vừa tầm đứng của trẻ) có màu sắc khác nhau

- 2 rổ có gắn hình vuông và hình tròn (dùng để đựng hình trẻ lấy được từ trên cây) cho 2 đội

Lần hai có thể cho trẻ lấy các hình trên cây theo màu sắc

VD: Tổ "thỏ nâu" lấy cho cô hình vuông màu đỏ

Tổ " thỏ vàng" lấy cho cô hình tròn màu xanh

Trò chơi 2: " Thỏ về đúng chuồng"

1 Yêu cầu: - Trẻ nhận ra được đâu là hình tròn đâu là hình vuông Và tìm đúng hình của mình

- Phát triển khả năng chú ý và tính nhanh nhẹn cho trẻ

2 Chuẩn bị: - Phấn hoặc giấy đề can

- Mỗi trẻ một lô tô hình vuông hoặc hình tròn

Có thể cho cả lớp chơi cùng một lúc nếu số trẻ ít ( Khoảng 25 cháu)

Lưu ý: Khi kiểm tra cháu đã về đúng hình của mình chưa thì nhớ hỏi trẻ cháu về hình gì? Trẻ nói to hình đó

Trò chơi 3: " Tìm hình"

1 Yêu cầu: - Trẻ biết nhận dạng hình tròn và hình vuông

- Rèn luyện khả năng quan sát và tính nhanh nhẹn cho trẻ