Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Việc lựa chọn điểm nghiên cứu là một yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của đề tài Chúng tôi đã quyết định chọn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội làm địa bàn nghiên cứu vì đây là khu vực có tính đại diện cao.
- Đời sống dân cư đã và đang phát triển nhu cầu xây dựng ngày càng tăng;
Huyện Gia Lâm có mức phát triển kinh tế- xã hội trung bình so với các quận huyện khác trong thành phố, cho thấy tình hình phát triển không quá khó khăn nhưng cũng không hoàn toàn thuận lợi.
- Hệ thống Quản lý nhà nước về xây dựng đã được quan tâm tạo mọi điều kiện để hoạt động có hiệu quả.
Huyện Gia Lâm bao gồm 20 xã và 02 thị trấn, trong đó thị trấn Trâu Quỳ và Yên Viên là những khu vực bắt buộc phải xin phép xây dựng theo quy định của thành phố Hà Nội Với tốc độ đô thị hóa phát triển nhanh chóng tại hai thị trấn này, tôi sẽ tập trung nghiên cứu công tác quản lý Nhà nước về cấp giấy phép xây dựng tại thị trấn Trâu Quỳ và Yên Viên.
- Loại mẫu và số lượng mẫu:
+ Lãnh đạo UBND huyện phụ trách chọn 01 người
+ Cơ quan chuyên môn phòng Quản lý đô thị chọn 09 người.
Phòng Quản lý đô thị huyện là cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND huyện, có nhiệm vụ tham mưu và hỗ trợ UBND huyện trong việc cấp phép xây dựng.
Đội Thanh tra xây dựng huyện Hà Nội gồm 20 cán bộ lãnh đạo, là tổ chức trực thuộc Sở xây dựng, có nhiệm vụ phối hợp và tư vấn cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện trong công tác thanh tra Đội đảm nhận các quyền hạn và nhiệm vụ liên quan đến quản lý trật tự xây dựng và các lĩnh vực khác theo quy định pháp luật.
+ Cán bộ, lãnh đạo làm công tác quản lý trật tự xây dựng tại UBND thị trấn Trâu Quỳ: 05 mẫu.
+ Cán bộ, lãnh đạo làm công tác quản lý trật tự xây dựng tại UBND thị trấn Yên Viên: 05 mẫu.
- Các hộ xây dựng: 40 mẫu.
Phương pháp chính được áp dụng là phỏng vấn trực tiếp để thu thập ý kiến từ các cán bộ làm công tác Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng tại địa phương, cùng với ý kiến của một số người dân.
Bảng 3.4 Tổng hợp số lượng mẫu điều tra
Số chủ hộ xin cấp phép XD
Cán bộ chuyên môn xã
Cán bộ chuyên môn huyện
Lãnh đạo huyện phụ trách
Cán bộ thanh tra huyện
3.2.2 Phương pháp thu thập số liệu
Số liệu thứ cấp là những thông tin đã được công bố, được thu thập thông qua việc điều tra mẫu phiếu, khảo sát thực địa và phỏng vấn trực tiếp các cán bộ quản lý cấp giấy phép xây dựng cùng các hộ gia đình liên quan.
- Thiết kế mẫu phiếu điều tra
Mẫu phiếu điều tra được thiết kế với bộ câu hỏi nhằm khảo sát đối tượng là cán bộ quản lý cấp giấy phép xây dựng và chủ hộ xây dựng tại huyện Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của các chính sách xây dựng đến đời sống người dân và tình hình kinh tế xã hội của địa phương.
Phương pháp thu thập thông tin, số liệu đã công bố sẽ tập trung vào một số vấn đề sau:
- Thông tin quy chế, quy định trong công tác quản lý nhà nước về cấp giấy phép xây dựng.
- Thông tin hệ thống tổ chức công tác quản lý nhà nước xây dựng.
- Thông tin quản lý trật tự xây dựng theo quy hoạch.
- Thông tin cấp phép, phê duyệt trong quản lý trật tự xây dựng.
- Thông tin hướng dẫn trong quản lý nhà nước về trật tự xây dựng.
- Thông tin thanh tra, kiểm tra, xứ lý sai phạm trong quản lý trật tự xây dựng.
- Thông tin công tác tuyên truyền quản lý nhà nước về trật tự xây dựng.
- Thông tin nhận thức và hiểu biết của người dân về trật tự xây dựng.
- Thông tin năng lực, trình độ của cán bộ làm công tác quản lý cấp giấy phép xây dựng.
- Thông tin sự phối hợp giữa cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương.
Phương pháp tiếp cận có sự tham gia của người dân được thực hiện thông qua phỏng vấn trực tiếp, sử dụng bộ câu hỏi đã được thiết kế sẵn Qua đó, chúng tôi thống nhất và phân tích các số liệu đã thu thập được.
Huyện Gia Lâm bao gồm 20 xã và 02 thị trấn, trong đó tôi sẽ tập trung nghiên cứu hai thị trấn tiêu biểu là Trâu Quỳ và Yên Viên, nhằm đánh giá công tác quản lý Nhà nước về trật tự xây dựng tại đây.
3.2.3 Phương pháp xử lý thông tin
Chúng tôi đã sử dụng phần mềm Excel để nhập và tổng hợp các số liệu thu thập được, nhằm hệ thống hóa các tiêu thức cần thiết và thể hiện chúng qua đồ thị và bảng biểu.
3.2.4.1 Phương pháp thống kê mô tả, thống kê so sánh
Phương pháp nghiên cứu các hiện tượng kinh tế - xã hội được thực hiện thông qua việc mô tả và phân tích các số liệu thu thập được Phương pháp này sử dụng các chỉ tiêu để đánh giá và hiểu rõ hơn về các hiện tượng này.
Phương pháp này được áp dụng để tham khảo ý kiến từ các cán bộ có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về xây dựng, nhằm đề xuất các giải pháp hiệu quả để cải thiện quản lý trật tự xây dựng tại địa phương.
3.2.5 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
Công tác quản lý cấp giấy phép xây dựng tên địa bàn huyện Gia Lâm qua một thời gian nghiên cứu tôi áp dụng 03 nhóm chỉ tiêu như:
Nhóm chỉ tiêu phản ánh quy trình cấp phép của cơ quan chức năng, bao gồm mức độ dễ dàng hay khó khăn của thủ tục, thời gian hoàn thành cấp phép, và những kiến nghị từ người dân, tổ chức liên quan đến công tác cấp phép.
Nhóm chỉ tiêu này phản ánh thực trạng công tác quản lý xây dựng, bao gồm cách phát hiện các công trình xây dựng không phép và sai phép, số lần thanh tra, kiểm tra, cùng với số lượng vi phạm trong lĩnh vực xây dựng và các sai phạm khác.
Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Đánh giá thực trạng công tác quản lý cấp phép tại huyện gia lâm
4.1.1 Tổng quan về công tác quản lý cấp phép xây dựng
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nội thành
Hà Nội, đặc biệt là huyện Gia Lâm, đang trải qua quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế và phát triển hạ tầng giao thông kỹ thuật Từ năm 2011 đến tháng 6/2013, huyện đã thực hiện khoảng 298 dự án với tổng đầu tư hơn 1.925,7 tỷ đồng, chủ yếu tập trung vào hạ tầng kỹ thuật và xã hội như cải tạo trường học, nâng cấp đường giao thông và chương trình nước sạch Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu xây dựng của người dân và doanh nghiệp ngày càng tăng, dẫn đến sự xuất hiện của các khu đô thị mới và siêu thị Điều này đặt ra yêu cầu cao cho chính quyền địa phương trong việc nâng cao hiệu quả cấp phép xây dựng, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị theo quy hoạch.
Trong thời gian gần đây, huyện Gia Lâm đã cải thiện công tác cấp phép xây dựng, với số lượng giấy phép tăng lên qua các năm Tuy nhiên, số giấy phép cấp vẫn còn thấp hơn đáng kể so với số lượng công trình xây dựng hàng năm tại hai thị trấn và một số tuyến đường chính được phân cấp.
Bảng 4.1: Bảng kết quả công tác cấp phép xây dựng trong giai đoạn 2012-2015
Cấp phép nhà ở gia đình
Cấp phép cho Doanh nghiệp Gia hạn giấy phép
Cấp giấy phép đào hè đường
Nguồn: Báo cáo tổng kết công tác cấp phép xây dựng của Phòng Quản lý Đô thị huyện Gia Lâm (2012-2015)
Trong giai đoạn 2011-2015, huyện cấp khoảng 277 giấy phép xây dựng mỗi năm, trong khi trung bình có khoảng 550 công trình xây dựng được thực hiện ở 2 thị trấn và một số tuyến đường chính Điều này cho thấy ý thức xin phép trước khi xây dựng của người dân còn thấp, đồng thời công tác tuyên truyền pháp luật về cấp phép xây dựng của chính quyền địa phương chưa được chú trọng Hơn nữa, công tác kiểm tra và xử lý các công trình xây dựng không phép của Thanh tra xây dựng huyện chưa nghiêm, không đủ sức răn đe đối với người dân.
Kết quả cấp phép xây dựng trên địa bàn có tăng hàng năm nhưng con số
Mặc dù số lượng giấy phép xây dựng hàng năm vẫn thấp, chất lượng giấy phép và tỷ lệ hồ sơ không được cấp phép vẫn còn cao, cùng với tiến trình giải quyết hồ sơ xin phép xây dựng bị chậm trễ Do đó, huyện Gia Lâm cần nâng cao hiệu quả trong công tác cấp phép xây dựng, cải thiện cả về số lượng, chất lượng và thời gian giải quyết hồ sơ trong thời gian tới.
4.1.2 Thực trạng công tác quản lý cấp phép xây dựng tại huyện Gia Lâm
4.1.2.1 Về bộ máy tổ chức thực thi quản lý cấp phép xây dựng
Hệ thống tổ chức quản lý nhà nước quản lý cấp giấp phép xây dựng trên địa bàn huyện Gia Lâm được thể hiện như sau
Các Phòng, ban liên quan (4)
Phòng Quản lý đô thị
UBND các xã, thị trấn
(5) Đội Thanh tra xây dựng huyện (3)
Người dân, tổ chức xin cấp phép xây dựng
Sơ đồ 4.1: Bộ máy quản lý cấp giấy phép xây dựng trên địa bàn
Nguồn: Báo cáo của Phòng Quản lý đô thị huyện Gia Lâm
Theo sơ đồ, các đơn vị quản lý nhà nước về cấp phép xây dựng bao gồm: UBND huyện, phòng Quản lý đô thị, đội Thanh tra xây dựng, các phòng ban liên quan và UBND cấp xã.
(1) Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm
UBND huyện Gia Lâm là cơ quan nhà nước có trách nhiệm quản lý và tổ chức thi hành Hiến Pháp, Luật, cùng các văn bản từ cơ quan cấp trên, đồng thời thực hiện các quyết định của hội đồng nhân dân cùng cấp.
UBND huyện có trách nhiệm ra quyết định và chỉ thị trong khuôn khổ nhiệm vụ, quyền hạn được quy định bởi pháp luật, đồng thời tổ chức thực hiện và kiểm tra việc thi hành các văn bản này.
Về nhiệm vụ và quyền hạn
Quản lý nhà nước ở địa phương đóng vai trò quan trọng trong các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ, văn hóa xã hội, y tế, khoa học kỹ thuật, công nghệ và môi trường Sự hiệu quả trong quản lý sẽ thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
- Tuyên truyền giáo dục pháp luật
- Bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
- Phòng chống thiên tai, bảo vệ tài sản nhà nước
- Quản lý công tác tổ chức biên chế, lao động tiền lương
- Tổ chức và chỉ đạo công tác thi hành án
- Tổ chức thực hiện thu chi ngân sách
- Thực hiện quản lý địa giới hành chính
(2) Phòng Quản lý đô thị
Phòng Quản lý đô thị được thành lập vào tháng 3 năm 2005, theo quyết định số 201/2004/QĐ-UB của UBND thành phố Hà Nội, nhằm tách biệt chức năng từ phòng Địa chính - Nhà đất và đô thị của các quận huyện.
Phòng Quản lý đô thị là cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận, huyện, chịu sự hướng dẫn về chuyên môn từ Sở, Ngành thành phố Phòng có tư cách pháp nhân và sử dụng con dấu riêng theo quy định của Nhà nước.
Phòng Quản lý đô thị thuộc UBND huyện Gia Lâm có 13 cán bộ, trong đó 11 cán bộ biên chế và 2 cán bộ hợp đồng, tất cả đều có trình độ đại học và sau đại học, được đào tạo đúng chuyên môn công việc.
Đội ngũ lãnh đạo phòng bao gồm ba vị trí quan trọng: Trưởng phòng phụ trách chung, Phó phòng phụ trách quy hoạch và cấp phép xây dựng, cùng với một Phó phòng phụ trách giải phóng mặt bằng.
Phòng có nhiệm vụ tư vấn cho UBND huyện trong việc quản lý nhà nước liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, xây dựng nhà ở và công sở, cũng như các lĩnh vực giao thông và bưu chính viễn thông.
- Phòng là cơ quan thực hiện việc cấp phép xây dựng, hiện tại phòng có
Số lượng cán bộ hiện tại chỉ có 13 người trong khi khối lượng công việc của huyện khá lớn, dẫn đến tình trạng quá tải và hồ sơ tồn đọng đáng kể qua các tháng Việc giải quyết các hồ sơ này đúng hạn trở thành một thách thức lớn Thiếu hụt cán bộ là một trong những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến công tác cải cách hành chính và quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn.
- Phòng có nhiệm vụ chủ yếu sau:
+ Thứ nhất: Quản lý quy hoạch kiến trúc
UBND huyện sẽ phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị theo phân cấp của Thành phố Đồng thời, huyện cũng sẽ lập kế hoạch và theo dõi việc thực hiện các kế hoạch, quy hoạch xây dựng, sửa chữa nhà ở, cũng như xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật và giao thông đô thị tại địa phương.
Giải pháp nâng cao công tác quản lý cấp phép xây dựng trên địa bàn huyện
Dựa trên nghiên cứu về tình hình quản lý cấp phép xây dựng tại huyện Gia Lâm, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm cải thiện và nâng cao chất lượng công tác này trong tương lai.
4.2.1 Rà soát, điều chỉnh các văn bản pháp luật về cấp giấy phép xây dựng cho phù hợp với thực tế
Hệ thống văn bản pháp luật đóng vai trò quan trọng trong quá trình cấp phép xây dựng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng đô thị Việc hoàn thiện hệ thống này bao gồm việc cập nhật các luật, nghị định, thông tư hướng dẫn và quy định hành chính liên quan đến cấp giấy phép xây dựng.
Để công tác thực hiện hiệu quả và nhanh chóng, việc soạn thảo các văn bản chính sách cần phải phù hợp với thực tế, đồng bộ và nhất quán Các văn bản này cần đầy đủ chi tiết nhưng không rườm rà, tránh các thủ tục không cần thiết Khi văn bản được thực thi, cần công bố rộng rãi để người dân nắm bắt thông tin Hệ thống văn bản pháp luật phải luôn phù hợp với thực tiễn.
Văn bản pháp luật cần phải có tính khả thi để đảm bảo hiệu quả khi áp dụng Nếu thiếu tính khả thi, nó không chỉ phản ánh một hệ thống pháp luật yếu kém mà còn cản trở tiến trình công việc liên quan Do đó, trong quá trình soạn thảo văn bản, các cơ quan hành chính nhà nước cần chú trọng đến tính khả thi Một biện pháp hữu ích là xây dựng dự thảo và trước khi ban hành văn bản chính thức, nên tham khảo ý kiến từ các chuyên gia và công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng để thu thập ý kiến từ cộng đồng, những người có lợi ích liên quan.
Thứ hai là phải có tính nhất quán
Hệ thống văn bản pháp luật cần đảm bảo tính nhất quán từ cấp trung ương đến địa phương và trong các quy định đã ban hành, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực thi và áp dụng.
Để áp dụng hiệu quả các văn bản pháp luật, cần tránh sự chồng chéo và không đồng nhất, điều này giúp giảm bớt khó khăn trong thực hiện Các cơ quan ban hành luật cần tiến hành rà soát hệ thống văn bản hiện có, đảm bảo rằng các văn bản mới được ban hành phải dễ áp dụng và thuận lợi cho người dân cũng như doanh nghiệp.
Thứ ba: Tính chi tiết, cụ thể của văn bản
Các văn bản cần quy định rõ từng điều khoản cho các trường hợp áp dụng cụ thể, nhằm giúp cán bộ chuyên ngành dễ dàng giải quyết công việc dựa trên cơ sở pháp lý Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ mà còn giúp người dân hiểu rõ tình hình, từ đó giảm thiểu tranh chấp và khiếu nại liên quan đến thủ tục hành chính không rõ ràng.
Thứ tư : Văn bản phải được công khai
Khi triển khai một văn bản trong thực tế, đặc biệt là trong lĩnh vực cấp phép, cần đảm bảo rằng nó sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của cộng đồng Do đó, việc thực thi văn bản cần được công khai và minh bạch thông qua nhiều hình thức như công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng, đài phát thanh, báo chí, Internet, và dán thông báo tại các bản tin của huyện, xã, cũng như bộ phận Một cửa.
Trong thời đại công nghệ hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong cấp phép xây dựng, đặc biệt là hệ thống thông tin địa lý (GIS), đã trở thành giải pháp hiệu quả cho quản lý đô thị Hệ thống dựa trên bản quy hoạch chi tiết 1/500 của huyện, giúp người dân không cần mang giấy tờ hay xếp hàng, mà chỉ cần truy cập Internet, điền thông tin trên website của Phòng Quản lý Đô thị và gửi hồ sơ trực tuyến Giao diện hệ thống cung cấp đầy đủ thông tin về hồ sơ, bao gồm mã số, ngày giao nhận, chủ đầu tư và các thông số liên quan, giúp người thụ lý hồ sơ nhanh chóng xác định vị trí đất và hoàn tất thủ tục cấp phép Việc kiểm tra hiện trường trước khi cấp phép vẫn được thực hiện bởi cán bộ Phòng Quản lý Đô thị Nhờ ứng dụng công nghệ thông tin, thời gian cấp phép được rút ngắn và quy trình trở nên thuận tiện hơn cho người dân.
Cụ thể, UBND huyện Gia Lâm cần:
Soạn thảo và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý sử dụng đất, quy hoạch, cấp phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng là cần thiết để giải quyết hiệu quả các vấn đề trong thực tế quản lý.
Hàng năm, tiến hành rà soát và thống kê các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành trong từng lĩnh vực cụ thể, đồng thời cập nhật các quy định đã được thay thế hoặc không còn hiệu lực, nhằm công khai thông tin cho các tổ chức và cá nhân trên địa bàn.
UBND huyện có trách nhiệm ban hành các văn bản chỉ đạo và hướng dẫn về quản lý quy hoạch xây dựng, nhằm hỗ trợ UBND các xã, thị trấn thực hiện hiệu quả Trong trường hợp phát sinh tình huống thực tế, cần kịp thời xin ý kiến chỉ đạo từ cơ quan cấp trên và phân công rõ ràng trách nhiệm cho các tổ chức, cá nhân được giao nhiệm vụ theo phân cấp của Thành phố, nhằm tránh tình trạng chung chung và vi phạm pháp luật.
4.2.2 Rà soát, điều chỉnh quy hoạch, đẩy mạnh công tác lập quy hoạch chi tiết 1/500 và tăng cường công tác quản lý xây dựng theo quy hoạch, công khai quy hoạch Để phủ kín quy hoạch chi tiết 1/500 trên địa bàn huyện Gia Lâm cần phải có sự chỉ đạo thống nhất từ trung ương xuống địa phương, sự kết hợp giữa các ban ngành liên quan như : Viện quy hoạch, Sở Quy hoach- Kiến trúc, Sở xây dựng, Sở Tài nguyên Môi trường, Phòng Quản lý Đô thị huyện, Phòng Tài nguyên Môi trường huyện… để có thể đưa ra một giải pháp tối ưu nhằm đẩy nhanh tốc độ lập quy hoạch chi tiết 1/500 trên địa bàn.
UBND huyện Gia Lâm cần sớm xin ý kiến chỉ đạo của UBND Thành phố
Hà Nội đang phối hợp với các cơ quan liên quan để tăng cường công tác lập quy hoạch chi tiết 1/500, đặc biệt là tại hai thị trấn Trâu Qùy và Yên Viên Mục tiêu là hỗ trợ Viện quy hoạch, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng và Sở Tài nguyên Môi trường trong việc ưu tiên lập quy hoạch, từ đó tạo thuận lợi cho công tác cấp phép xây dựng.
UBND huyện Gia Lâm cần chỉ đạo các phòng ban phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Xây dựng để lập các đồ án quy hoạch tỷ lệ 1/2000, làm cơ sở cho việc triển khai quy hoạch chi tiết.
89 tiết 1/500 UBND huyện Gia Lâm cần chủ động đẩy nhanh kế hoạch đến năm