Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học theo phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở huyện cao lãnh tỉnh đồng tháp luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

TRẦN VĂN CẢNH MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CAO LÃNH - TỈNH ĐỒNG THÁP LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

TRẦN VĂN CẢNH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CAO LÃNH - TỈNH ĐỒNG THÁP

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 05

NGHỆ AN 2012

TRẦN VĂN CẢNH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CAO LÃNH - TỈNH ĐỒNG THÁP

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 05

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hà Văn Hùng

NGHỆ AN 2012

Với tình cảm chân thành tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quíthầy lãnh đạo Trường Đại học Vinh, Khoa Sau đại học cùng tất cả thầy,

cô đã giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ tôi suốt quá trình học tập, nghiên cứuhoàn thành luận văn tốt nghiệp

Đặc biệt xin được bày tỏ lòng tri ân chân thành sâu sắc đến PGS.TS

Hà Văn Hùng, người đã trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ, độngviên tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luậnvăn

Xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Trường Đại học Đồng Tháp, PhòngQuản lý khoa học và Sau đại học, Sở Giáo dục và Đào tạo Đồng Tháp,Phòng Giáo Dục và Đào Tạo huyện Cao Lãnh, các trường THCS, TH-THCS, THCS-THPT huyện Cao Lãnh, đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè,người thân đã hết lòng hỗ trợ, tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong việc học tập,nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Dù đã hết sức cố gắng song chắc chắn luận văn không tránh khỏinhững thiếu sót, xin được sự chia sẻ và rất mong nhận được những ý kiếnđóng góp quý báu

Vinh, tháng 01 năm 2012

Tác giả

Trần Văn Cảnh

MỞ ĐẦU……….

NỘI DUNG Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề ………

1.1.1 Trên thế giới

1.1.2 Ở Việt Nam

1.2 Một số khái niệm cơ bản………

1.3 Các quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về dạy-học theo phòng học bộ môn………

1.3.1 Các quan điểm chỉ đạo của Bộ Giáo dục và đào tạo về dạy học theo phòng học bộ môn………

1.3.2 Một số cơ sở nhận thức về công tác quản lý nâng cao hiệu quả khai thác phòng học bộ môn………

1.4 Quan niệm và cơ sở lý luận của việc quản lý phòng học bộ môn………

1.4.1 Phương pháp dạy học………

1.4.2 Lý luận về dạy-học theo phòng học bộ môn………

1.4.3 Vai trò quan trọng của phòng học bộ môn………

1.5 Những nguyên tắc quản lý phòng học bộ môn………

1.5.1 Nguyên tắc thống nhất giữa sự tổ chức quản lý sư phạm và quản lý cơ sở vật chất………

1.5.2 Nguyên tắc về sự thân thiện trong việc tổ chức dạy học… 1.5.3 Nguyên tắc về tính hiệu quả………

1

7 7 7 8 10

12

12

14

17 17 19 21 23

23 24 24

HỌC CƠ SỞ HUYỆN CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP2.1 Khái quát về kinh tế, văn hóa xã hội ở huyện Cao Lãnh, tỉnhĐồng Tháp……… 2.1.1 Về vị trí địa lý, dân cư huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp 2.1.2 Tình hình kinh tế, xã hội của huyện Cao Lãnh………2.2 Vài nét về giáo dục và đào tạo của huyện Cao Lãnh……….….2.3 Thực trạng cải tiến phòng học truyền thống thành phòng học

bộ môn ở các trường trung học cơ sở huyện Cao Lãnh………

2.4 Thực trạng tổ chức quản lý hoạt động dạy-học theo phòng học

bộ môn ở các trường trung học cơ sở huyện Cao Lãnh………

2.4.1 Thực trạng tổ chức quản lý việc dạy-học ở các trường

trung học cơ sở huyện Cao Lãnh ………2.4.2 Thực trạng hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên phụ trách phòng

học khai thác đồ dùng dạy học ……… 2.4.3 Thực trạng hiệu trưởng chỉ đạo hướng dẫn học sinh

phương pháp, kỹ năng học tập theo phòng học bộ môn …

2.5 Nguyên nhân thành công và tồn tại của công tác tổ chức học

tập theo phòng học bộ môn cấp THCS ở huyện Cao Lãnh……

2.5.1 Nguyên nhân thành công………

2.5.2 Những nguyên nhân ảnh hưởng không tốt đến việc

dạy-học theo phòng dạy-học bộ môn

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG DẠY HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CAO

LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

27272728

57

65

3.1.2 Đảm bảo tính khoa học và thực tiễn

3.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả và khả thi

3.1.4 Đảm bảo tính toàn diện

3.2 Các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học theo phòng học bộ môn ở các trường THCS huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp ………

3.2.1 Biện pháp 1: Tăng cường chỉ dạo cải tiến phòng học truyền thống thành phòng học bộ môn

3.2.2 Biện pháp 2: Đổi mới công tác quản lý về chuyên môn

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy-học

3.2.4 Biện pháp 4: Thường xuyên quản lý giáo viên rèn luyện kỹ năng học tập cho học sinh theo phòng học bộ môn

3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường chỉ đạo tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng phát triển hình thức học tập với phòng học bộ môn

3.2.6 Biện pháp 6: Tích cực phối hợp với cha mẹ học sinh và các đoàn thể giáo dục ý thức học tập theo phòng học bộ môn cho học sinh

3.3 Những yêu cầu đặt ra trong quá trình tổ chức thực hiện các biện pháp………

3.3.1 Đối với học sinh

3.3.2 Đối với giáo viên

3.3.3 Đối với hiệu trưởng nhà trường

3.4 Sự phối hợp giữa các biện pháp………

66 66 69

70

70 76

80

81

84

85

86 86 88 90 92

3.5.2 Nội dung phiếu khảo nghiệm………

KẾT LUẬN

1 Kết luận………

2 Kiến nghị………

TÀI LIỆU THAM KHẢO………………

93 97 97 99 102

VIẾT TẮT VIẾT ĐẦY ĐỦ

TH-THCS Tiểu học-trung học cơ sở

THCS-THPT Trung học cơ sở-trung học phổ thông

GVCN Giáo viên chủ nhiệm

làm trung tâm, trong quá trình học tập cơ bản là thay đổi về chất[29; 411].Chúng ta có thể chuẩn bị cho HS của mình bước vào môi trường làmviệc thực tế bằng cách tạo cho họ những cơ hội thực như vậy để làm việc đểgiải quyết vấn đề và tạo ra sản phẩm Dạy-học theo phòng học bộ môn tạo rakhông khí học tập sôi nổi, gây hứng thú học tập, tạo điều kiện cho HS tíchcực hoạt động nhận thức, hiểu và nắm tri thức một cách dễ dàng và sâu sắchơn, hình thành khả năng độc lập suy nghĩ, biết bảo vệ ý kiến của mình, khảnăng diễn đạt, lập luận vấn đề, khả năng thực hành Nhiều công trình nghiêncứu cho thấy kỹ năng thực hành rất kém của người Việt Nam đang đặt ra chongành GD nước nhà nói chung và ngành giáo dục Đồng Tháp nói riêng việc

GD ý thức thực hành cho thế hệ trẻ Việc thực hiện đổi mới phương pháp dạyhọc chưa được thực hiện triệt để bằng những hình thức tổ chức dạy-học thíchứng Việc khai thác đồ dùng dạy học chưa hết công suất, trong lúc nhiều nhàgiáo tiếp tục kêu đồ dùng dạy học (ĐDDH) còn thiếu và yếu

Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ VIII của Đảng nêu rõ mục tiêu củachương trình phát triển giáo dục đào tạo là “ nâng cao dân trí…, đào tạo nhânlực…, bồi dưỡng nhân tài… ” [1] nguồn nhân lực nước nhà đang là vấn đềbức xúc của toàn xã hội Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy khả năng làmviệc độc lập của người Việt Nam là tốt Song khả năng hợp tác, hoạt động,

làm việc trong nhóm là rất hạn chế Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ IX

của Đảng đã định hướng phát triển giáo dục đào tạo: “ tiếp tục quán triệt quanđiểm giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu” “ đảm bảo sự nghiệp giáo dụcphát triển ổn định chất lượng, hiệu quả đáp ứng nhu cầu về con người vànguồn nhân lực cho đất nước phát triển nhanh và bền vững ”[2] Nghị quyếtĐại hội toàn quốc lần thứ X của Đảng đã đánh giá chất lượng giáo dục và đào

tạo còn thấp, nhiều vấn đề hạn chế, yếu kém chậm được khắc phục: “ Chấtlượng giáo dục còn nhiều yếu kém, khả năng chủ động sáng tạo của học sinh,sinh viên ít được bồi dưỡng, năng lực thực hành của học sinh sinh viên cònyếu phương pháp dạy còn nặng nề chưa phù hợp ”, đồng thời Đại hội toànquốc lần thứ X cũng đã xác định “ Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chấtlượng dạy và học Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học ”

Để thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ trên, Đại hội nêu lên những phươnghướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2006-2010 là: “ phát triểnmạnh khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhânlực, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ”.[3]

Trước đòi hỏi cấp bách của việc đổi mới giáo dục, nhất là đổi mớiphương pháp dạy học, được sự đồng ý của lãnh đạo Bộ, từ năm 2003, Dự ánPhát triển GD THCS phối hợp với các vụ chức năng của Bộ đã chỉ đạo thíđiểm "Dạy học theo hướng phòng bộ môn" tại một số trường THCS điểmthuộc tỉnh Hà Tây Nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động phòng học bộmôn Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế công nhận phòng học bộmôn(PHBM) trường trung học đạt chuẩn quốc gia Đến năm 2008 Bộ Giáodục và Đào tạo mở rộng thêm thí điểm tại một số tỉnh và ban hành Qui định

về phòng học bộ môn cho phù hợp với tình hình mới

Ngoài ra, Bộ GD&ĐT còn qui định nhiệm vụ quyền hạn, chế độ đối vớigiáo viên phụ trách phòng học bộ môn Thực tế triển khai dạy học theoPHBM với hệ thống lí luận dạy-học được nghiên cứu công phu cùng với sựchỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục, sự hưởng ứng tích cực của các trường,các thầy giáo, cô giáo nên đã thu được những kết quả khả quan "Dạy họctheo hướng phòng bộ môn" đã và đang trở thành nhu cầu của các trườngTHCS nhằm khai thác có hiệu quả thiết bị đồ dùng dạy học được cung ứng

bằng nhiều nguồn trong các năm qua trên cơ sở nhận thức được những ưu thế

hỗ trợ tích cực cho đổi mới phương pháp dạy học của mô hình dạy học này.Trong xu thế ấy, thời gian qua Đảng bộ, chính quyền, ngành giáo dụchuyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp đã tích cực chỉ đạo các cấp học nói chung

và cấp học trung học cơ sở (THCS) nói riêng đổi mới phương pháp dạyhọc(PPDH), tăng cường tổ chức các hoạt động tích cực của học sinh Nhưngnhìn chung vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định Nguyên nhân thì nhiều,nhưng cơ bản vẫn là do chưa có môi trường học tập, trang thiết bị và các điềukiện tối thiểu để tổ chức dạy học phát huy tính tích cực chủ động của họcsinh, theo xu thế dạy-học lấy học sinh làm trung tâm…Việc nghiên cứu đổimới phương pháp dạy học, tổ chức cho học sinh hoạt động nhận thức theohướng tích cực tự lực là đòi hỏi bức xúc không chỉ của ngành GD mà còn làlòng mong đợi của cả xã hội về một thế hệ trẻ thích nghi với xã hội hiện đại -thời kỳ hội nhập

Khảo sát, đánh giá xác đáng thực trạng, dự báo đúng tình hình quản lýphòng học bộ môn sẽ xác lập được các biện pháp hợp lý, khả thi, tất yếu sẽthúc đẩy thực hiện đạt mục tiêu đổi mới công tác quản lý, nâng cao chấtlượng dạy-học cấp trung học cơ sở cả nước nói chung và của huyện Cao Lãnhnói riêng

Vì những lý do trên, tôi đã lựa chọn đề tài “Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học theo phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở huyện Cao lãnh, tỉnh Đồng Tháp” làm đề tài nghiên cứu cho

Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục, mã số 60.14.05

3.1 Khách thể nghiên cứu: các hoạt động quản lý, tổ chuyên môn, giáo

viên, học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

3.2 Đối tượng nghiên cứu: một số biện pháp quản lý PHBM ở các

trường trung học cơ sở phục vụ việc đổi mới phương pháp dạy học

3.3 Phạm vi nghiên cứu: quan điểm, chính sách, chủ trương của Đảng,

Nhà nước, ngành giáo dục về đổi mới phương pháp dạy học Công tác tổchức dạy-học theo phòng học bộ môn ở trường phổ thông nói chung và cấptrung học cơ sở nói riêng

Luận văn tập trung nghiên cứu những giải pháp quản lý phòng học bộ

môn của cán bộ quản lý, tổ chuyên môn, giáo viên, học sinh ở các trường

trung học cơ sở huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp nhằm đáp ứng yêu cầu đổimới phương pháp dạy học

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được một số biện pháp quản lý phòng học bộ môn ở các

trường trung học cơ sở và vận dụng một cách hợp lý thì sẽ phục vụ tốt việc

đổi mới phương pháp dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Cao Lãnh,tỉnh Đồng Tháp

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận về dạy-học theo phòng học bộ môn và việc đổi mớiphương pháp dạy học

- Đánh giá thực trạng quản lý của Hiệu trưởng về hoạt động dạy-họctheo PHBM ở các trường THCS huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

- Đề ra các biện pháp cụ thể: vận dụng các chế độ quản lý hoạt động

dạy-học theo phòng học bộ môn (giáo viên, học sinh, giáo viên phụ trách

phòng học bộ môn, tổ chuyên môn, cán bộ quản lý nhà trường…); bồi dưỡng

lý luận dạy-học cho cán bộ quản lý, giáo viên; rèn luyện kỹ năng học tập theophòng học bộ môn cho học sinh; tăng cường công tác xã hội hoá (XHH) đểhoàn thiện các phòng học bộ môn.

6 Phương pháp nghiên cứu

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các văn bản

Luật, Chỉ thị, Nghị quyết, Quyết định của Đảng và Nhà nước, các tài liệunước ngoài có liên quan, phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá vấn

đề nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: quan sát sư phạm, khảo

sát điều tra, phỏng vấn, trao đổi,…qua các phiếu hỏi nhằm khảo sát thực

trạng về việc quản lý hoạt động dạy-học thông qua việc sử dụng phòng học

bộ môn góp phần đổi mới phương pháp dạy học ở bậc THCS huyện Cao

Lãnh, thu thập thông tin cần thiết cho việc nghiên cứu Phương pháp tổng kếtkinh nghiệm thực tiễn tổ chức, phương pháp chuyên gia để thu thập thông tinlàm sáng tỏ cơ sở thực tiễn, tiên liệu các giải pháp

* Nhóm phương pháp hỗ trợ: gồm phương pháp (PP) thống kê toán học

và phương pháp so sánh, đánh giá để xử lý số liệu thu thập được

7 Những đóng góp mới của đề tài

- Bổ sung cơ sở lý luận về học tập theo phòng học bộ môn và việc đổimới phương pháp dạy học

- Đánh giá được ý nghĩa của hình thức học tập theo phòng học bộ môn

- Hệ thống một số nguyên tắc dạy học theo phòng học bộ môn và hiệuquả rèn luyện kỹ năng học tập theo phòng học bộ môn

- Phát hiện một số khó khăn, tồn tại về việc quản lý phòng học bộ môncần phải giải quyết ở các trường trường trung học cơ sở huyện Cao Lãnh, tỉnhĐồng Tháp.

- Đề ra các biện pháp quản lý phòng học bộ môn ở các trường trung học

cơ sở huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị và tài liệu tham khảo, luận vănđược chia thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2 Thực trạng việc tổ chức quản lý hoạt động dạy-học theo

phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở huyện Cao Lãnh, tỉnh ĐồngTháp

Chương 3 Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học theo

phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở huyện Cao lãnh, tỉnh ĐồngTháp

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, với việc xây dựng kiểu “nhà trườnghoạt động”, vấn đề học tập cộng đồng đã được nhiều nhà giáo dục học, tâm lýhọc phương Tây chú ý nghiên cứu Trong số đó J.Dewey đã chú ý phát triểnhình thức học tập thực tiễn Theo ông môi trường có ảnh hưởng rất lớn tới sựphát triển nhân cách của trẻ, do đó càng tạo cho trẻ một môi trường càng gầnvới đời sống càng tốt Một trong số môi trường đó là môi trường làm việcchung sẽ tạo cho trẻ có thói quen trao đổi kinh nghiệm, có cơ hội phát triển lýluận, cơ hội rèn luyện kỹ năng sống [25]

1.1.1 Trên thế giới

Tư tưởng giáo dục của J.Dewey cho rằng phải tổ chức nhà trường trởthành một môi trường mà trẻ có thể sống hoạt động và học tập Đối với vấn đềnày theo ông sự làm việc chung qua thực tiễn sẽ là giải pháp thoả đáng về mặt

sư phạm Roger Cousinet, nhà giáo dục người Pháp, một phần chịu ảnh hưởngcủa nhà xã hội học người Đức Durkheim cho giáo dục như là một phươngthức để xã hội hoá và tổ chức cho trẻ hoạt động Hình thức học tập qua thựctiễn sau này đã được Peter Peterson, Dottreu (Thuỵ Sĩ), Elsa Kohler (Áo),A.Jakul (Ba Lan), Kôtôv (Nga) và những nhà GD khác đã nghiên cứu vậndụng và phát triển Hình thức dạy học này được sử dụng rất phổ biến ở cácnước phương Tây.[5]

Những năm 1830 các nhà khoa học Anh đã phát minh ra phòng học bộmôn và bắt đầu sử dụng lan truyền sang các nước châu âu

Ở Nga, sau Cách mạng tháng Mười đã sử dụng hình thức dạy học nàydưới dạng hình thức theo đội - thí nghiệm một cách không đúng đã dẫn tới hạ

thấp vai trò của người GV và xem nhẹ việc học tập cá nhân của từng học sinh.

Do đó, đã bị phê bình và loại bỏ khỏi nhà trường Xô Viết lúc bấy giờ Đếnnăm học 1950-1951, nước Nga (Liên Xô cũ) đã bắt đầu tiến hành triển khaiviệc chuyển dạy học truyền thống sang dạy học theo phòng học bộ môn vàphải sau gần 30 năm, nước Nga mới hoàn thành được mô hình chuyển đổinày

Cộng hoà liên bang Đức năm 1974 đã có trên 90% số trường phổ thông

có PHBM các môn Vật lý, Hoá học, Sinh vật 6 năm sau, Đức đã có 95% tổng

số trường THCS và 100% số trường THPT dạy học theo phòng học bộ môn.Mông Cổ triển khai hệ thống PHBM từ năm 1980 và đến nay đa số cáctrường được trang bị phòng học bộ môn [10]

1.1.2 Ở Việt Nam

Ở Việt Nam hình thức học tập qua thực tiễn đã có từ lâu Ông cha ta đã

có câu: “ Học phải đi đôi với hành ” Đặc biệt sau Cách mạng tháng 8-1945trong nhà trường chúng ta có phong trào học tập dân chủ Phong trào đó tồntại và phát triển trong suốt những thập kỷ vừa qua dưới những hình thức khácnhau Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Cần học tập lấy tự học làm cốt ”, “phải nâng cao và hướng dẫn việc tự học” [31] Các vị lãnh đạo Đảng và nhànước ta đã nhấn mạnh nếu biết kết hợp quá trình đào tạo ở trường lớp vớiquyết tâm tự học - tự đào tạo thì đó là con đường ngắn nhất để tạo ra nội lựccần thiết cho sự phát triển một con người và cho đất nước Chúng ta phải tạođược một phong trào tự học - tự đào tạo mạnh mẽ như kiểu cao trào xoá mùchữ hồi cách mạng tháng tám Trong những năm chín mươi của thế kỷ trước,

đã nổi lên các công trình nghiên cứu về PPDH tích cực lấy người học làm

trung tâm Một số tác phẩm tiêu biểu như : “Phương pháp GD tích cực lấy người học làm trung tâm”, “Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học”,

“Học và dạy cách học”, “Những vấn đề cơ bản GD học hiện đại”, “Bản chất của việc dạy học lấy HS làm trung tâm ” [9]

Điều 6, Chương 1, Luật giáo dục: “Phương pháp giáo dục phải phát huytính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, lòng say mêhọc tập và ý chí vươn lên” [22] Nhiều nhà khoa học, nhà giáo, nhân dân tâmhuyết với sự nghiệp giáo dục đã phát biểu : “ đổi mới phương pháp dạy vàhọc là một chìa khoá quan trọng của cải cách giáo dục”[32]

Thời Pháp thuộc đã có các phòng thí nghiệm Tuy nhiên, đến nay, cácphòng học này vẫn chưa thể “khẳng định” được mình Trước đòi hỏi cấp báchcủa việc đổi mới giáo dục, nhất là đổi mới phương pháp dạy học, năm 2003,được sự đồng ý của lãnh đạo Bộ GD-ĐT, Dự án phát triển giáo dục THCSphối hợp với các Vụ chức năng của Bộ đã chỉ đạo thí điểm “Dạy học theophòng học bộ môn” tại một số trường THCS thuộc tỉnh Hà Tây Đến năm

2005 mở rộng thí điểm thêm tại 7 tỉnh nữa là Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Lào Cai,Thái Bình, Hà Tĩnh, Đà Nẵng và Lâm Đồng

Nhắm đút kết kinh nghiệm, ngày 2 và 3-1-2009 tại thành phố Vinh, tỉnhNghệ An, Hội thảo "Chỉ đạo, quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

ở các trường phổ thông" của Bộ Giáo dục và Ðào tạo do GS Nguyễn ThiệnNhân, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Giáo dục và Ðào tạo chủ trì được

tổ chức nhằm tiếp tục tìm kiếm giải pháp mới, góp phần nâng cao hiệu quảdạy học Đến ngày 9 và 10/12/2009, tại Đà Lạt, Bộ GD-ĐT đã tổ chức Hộithảo “Tổ chức quản lý và sử dụng phòng học bộ môn (PHBM) ở trườngTHCS” để bàn các định hướng phát triển cho phòng học bộ môn

Hiện nay, trước yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp GD nhằm đàotạo những con người chủ động sáng tạo, thích nghi với môi trường luôn biếnđộng, nhằm đáp ứng được sự phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là sự nghiệpcông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hình thức học tập theo nhóm qua

phòng học bộ môn đang được đặt ra một cách cấp thiết Trên cơ sở những lýluận đã nêu, chúng tôi sẽ đi sâu đề cập đến một số giải pháp xây dựng phònghọc bộ môn trong điều kiện của những phòng học truyền thống với đặc thùvùng đồng bằng sông Cữu Long phục vụ việc đổi mới phương pháp dạy họcnhằm nâng cao chất lượng dạy-học ở các trường trung học cơ sở , huyện CaoLãnh, tỉnh Đồng Tháp

1.2 Một số khái niệm liên quan tới đề tài:

- Quản lý: có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý như sau:

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao động nói chung và kháchthể quản lý, nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [20; 159]

- Quản lý là tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể quản lý đếnkhách thể quản lý về mặt kinh tế, văn hoá, xã hội, chính trị…bằng một hệthống các luật lệ, các nguyên tắc, các chính sách, các phương pháp cụ thểnhằm tạo ra môi trường và điều kiện cần thiết cho sự phát triển của đối tượng[28; 85]

- Quản lý là tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội

và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích đề ra Sự tác độngcủa quản lý bằng cách nào đó để người bị quản lý luôn tự giác, phấn khởi đemhết năng lực, trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích bản thân, cho tổ chức xã hội [24;107]

- Quản lý là quá trình đạt tới mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụngcác hoạt động chức năng như: Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo hoặc lãnh đạo

và kiểm tra [30; 276]

- Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thểquản lý ( người quản lý ) đến khách thể quản lý ( người bị quản lý ) trong một

tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đựơc mục đích của tổ chức[28; 58].

- Nhìn chung có thể thống nhất rằng: Quản lý là sự hoạt động có hướngđích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý, nhằm làm cho hệ thống quản

lý vận hành theo kế hoạch, đạt được mục tiêu đề ra

Thực tiễn đã chỉ rằng, không có một học thuyết chung cho mọi dân tộc,mọi thời đại Các tư tưởng và học thuyết quản lý trong lịch sử là sản phẩm trítuệ của một nền văn minh, văn hoá cụ thể là sự chi phối trực tiếp quan điểmtriết học nhật định Theo V.I.Lênin, cách tiếp cận với khoa học quản lý khônngoan và hiệu quả là phải cần tất cả những kinh nghiệm, phương pháp quản lýtốt nhất ở các nước tiên tiến và vận dụng nó vào hoàn cảnh cụ thể của nướcmình, đồng thời chú ý đến tính đặc thù của từng ngành, từng tổ chức cụ thể

- Quản lý giáo dục

Theo P.V Khudominxki, quản lý giáo dục là những tác động có hệthống, có kế hoạch, có ý thức và mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấpkhác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (từ Bộ GD&ĐT đến các nhàtrường), nhằm mục đích bảo đảm việc giáo dục đường lối chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước, đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hòa của

họ, trên cơ sở nhận thức và sử dụng các quy luật chung vốn có của chủ nghĩa

xã hội cũng như các quy luật khách quan của quá trình dạy học, giáo dục, của

sự phát triển về thể chất và tâm lý của thế hệ trẻ [33; 187]

Theo V.G.Afanaxep: quản lý giáo dục theo nghĩa hẹp là tập hợp nhữngbiện pháp (tổ chức, phương pháp cán bộ, giáo dục, kế hoạch, tài chính…)đảm bảo cho sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáodục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượngcũng như chất lượng Quản lý giáo dục theo nghĩa rộng: là hoạt động điều

hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệtrẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội [34; 314].

Ngày nay giáo dục không chỉ dành cho thế hệ trẻ mà giáo dục cho mọilứa tuổi, dưới nhiều hình thức đào tạo Tuy nhiên giáo dục cho thế hệ trẻ vẫn

là trọng tâm, cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thốnggiáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân [23; 214]Nhìn chung, có thể hiểu quản lý giáo dục là những tác động có hướngđích của chủ thể quản lý giáo dục đến đối tượng quản lý giáo dục nhằm đạtmục tiêu giáo dục đề ra

- Phòng học truyền thống

Phòng học truyền thống, là nơi thầy trò cùng nhau học tập Ở đó có bảngđen, phấn trắng, bàn học sinh được xếp từng dãy hướng về người thầy trênbục cao để nghe thầy giảng dạy-theo quan điểm lấy người dạy làm trung tâm.Người dạy di chuyển theo từng tiết học, học sinh ngồi cố định suốt buổi học.Thiết bị dạy học (TBDH) không có một chỗ đứng cố định tại lớp học để được

sử dụng và bảo quản

- Phòng học bộ môn: là nơi xếp các thiết bị dạy học theo đúng “bộ” của

nó một cách khoa học nhất Thiết bị dạy học (TBDH) có một chỗ đứng cốđịnh tại lớp học để được sử dụng và bảo quản Lớp học, TBDH và giáo viên

bộ môn không di chuyển, còn học sinh thì di chuyển lớp học theo thời khoábiểu Mô hình đó chính là mô hình phòng học bộ môn

1.3 Các quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về dạy-học theo phòng học bộ môn

1.3.1 Các quan điểm chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy-học theo phòng học bộ môn

“Việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông phải quán triệt mục tiêu,yêu cầu, về nội dung, phương pháp giáo dục của các bậc học, cấp học qui

định trong Luật giáo dục Đó là, tăng cường tính thực tiễn, kỹ năng thực hành,năng lực tự học, coi trọng kiến thức khoa học xã hội và nhân văn ”[21].Những quan điểm chỉ đạo ấy đã được ngành giáo dục tập trung thực hiện Nộidung học vấn được hình thành và phát triển trong nhà trường phải góp phầnquan trọng để phát triển hứng thú và năng lực nhận thức của HS, cung cấpcho HS những kỹ năng cần thiết cho việc tự học và tự GD sau này CấpTHCS thuộc bậc trung học, đóng vai trò cầu nối giữa tiểu học và trung họcphổ thông Học sinh THCS không thích ngồi nghe những lời giải thích tỉ mỉcủa GV như ở lớp đầu bậc tiểu học, mà chờ đợi những hình thức tìm hiểu mớiđối với bài học mới mà ở đó tính tích cực, tính hoạt động (động não) của tưduy và tính độc lập của chúng được thực hiện Các khả năng trí tuệ được khêugợi, yêu cầu tự suy ngẫm và tự khái quát hoá tài liệu được đề cao Thái độ tựnghiên cứu đã trở thành một đặc trưng của học sinh trung học cơ sở Vớinhững đối tượng này thì các hình thức học tập đa dạng linh hoạt Nội dunghọc tập phù hợp với mong muốn, khả năng và thiên hướng của học sinh.Những quan hệ thầy-trò, bạn bè, với tinh thần hướng dẫn, giúp cho ngườihọc đạt tới mục đích nhận thức theo những yêu cầu tự phát hiện, tự giải quyết,

tự chiếm lĩnh [16]

Với định hướng như thế từ năm 2003 Bộ GD&ĐT đã có những chủtrương về xây dựng phòng học bộ môn góp phần đổi mới PPDH, hỗ trợ choquá trình tự học, tự phát hiện, tự chiếm lĩnh tri thức mới và thực hành theonăng lực của người học Giáo viên giúp học sinh khai thác đồ dùng, mẫu vật

và các tài liệu khác một cách có ý thức và chủ động theo hướng nghiên cứu đểgiải quyết vấn đề Tăng cường các hoạt động tìm tòi, quan sát, thí nghiệm, đođạc, thực hành, làm báo cáo, tự điều tra…Thay đổi các hình thức tổ chức họctập trong điều kiện cho phép như thảo luận nhóm, tạo điều kiện và không khíthích hợp để HS có thể tranh luận với nhau, với GV cũng như tự đánh giá và

đánh giá lẫn nhau về kết quả tìm tòi phát hiện Trong điều kiện kinh phí cònhạn chế không thể xây dựng mới hàng ngàn phòng học bộ môn theo chuẩntrên cả nước, Bộ vẫn cho phép cải tạo phòng học truyền thống thành phònghọc bộ môn [10].

1.3.2 Một số cơ sở nhận thức về công tác quản lý nâng cao hiệu quả khai thác phòng học bộ môn

* Cơ sở triết học

Một là, quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về bản chất con người Trên

cơ sở duy vật biện chứng, chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định, con người cótính xã hội và bản thân hoạt động của con người cũng là hoạt động mang tính

xã hội: “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các mốiquan hệ xã hội” những mối quan hệ đó biểu hiện trong toàn bộ hoạt động cụthể của con người, trong đó có cả hoạt động nhận thức Khẳng định tính xãhội của con người, chủ nghĩa Mác-Lênin đã khẳng định: không có con ngườitrừu tượng mà chỉ có những con người sống, lao động trong một xã hội nhấtđịnh, một thời đại nhất định với các mối quan hệ xã hội nhất định Chỉ trongtoàn bộ những mối quan hệ cụ thể đó, con người mới bộc lộ và thể hiện đượcbản chất thực sự của mình Đặc biệt, trong thời đại hiện nay – thời đại của xuthế mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế và khu vực, con người hiện đại khôngnhững phải thông minh, năng động, sáng tạo mà còn phải biết sống hòa nhậpvới môi trường cộng đồng; biết ứng xử đúng đắn, có khả năng giao tiếp tốt…Phương pháp thảo luận nhóm, hợp tác thực hành thể hiện rõ bản chất xã hộicủa con người thông qua quá trình thảo luận và thực hành của học sinh

Hai là, quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về lý luận nhận thức Các

nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin đã chỉ ra rằng nhận thức không phải

là một hành động tức thời, giản đơn, máy móc mà đó là một quá trình biệnchứng, tích cực và sáng tạo với hai giai đoạn: nhận thức cảm tính và nhận

thức lý tính Trong đó nhận thức lý tính đóng vai trò đặc biệt quan trọng Chỉ

có nhận thức lý tính mới đem lại cho con người sự nhận thức đúng đắn sâusắc về bản chất của sự vật, hiện tượng

Trong giai đoạn nhận thức lý tính, con người phải sử dụng các thao tác

tư duy như so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa…đượcbiểu hiện bằng các hình thức: khái niệm, phán đoán, suy lý Các thao tác tưduy càng được sử dụng thường xuyên, càng được gọt giũa bao nhiêu thì nócàng sắc bén, linh hoạt bấy nhiêu Quá trình dạy học về bản chất là quá trìnhnhận thức của học sinh Quá trình nhận thức đó cũng có những nét tương tựnhư quá trình nhận thức của con người Đó là, quá trình phản ánh thế giớikhách quan vào ý thức con người, dựa trên sự huy động cao các thao tác tưduy, làm cho vốn hiểu biết của chủ thể phong phú thêm, hoàn thiện hơn.Chính quá trình thực hành là quá trình học sinh huy động rất nhiều thao tác tư

duy, sáng tạo, tự tìm tòi trong nhận thức học tập

* Cơ sở tâm lý học

Một số lý thuyết khoa học gần đây đã làm sáng tỏ bản chất việc học dướinhững cách nhìn mới Tâm lý học hoạt động, khi nghiên cứu bản chất tâm lýngười đã chỉ ra rằng tâm lý hình thành trong hoạt động Tứ đó, một số nhàkhoa học nhấn mạnh: “Nhà trường hiện đại ngày nay là nhà trường hoạt động,dùng phương pháp hoạt động…Thu hẹp sự cưởng bức của nhà giáo thành sựhợp tác bậc cao” [13] “Phương pháp giáo dục bằng hoạt động là dẫn dắt họcsinh tự xây dựng công cụ làm trẻ thay đổi từ bên trong…Hoạt động cùngnhau, hoạt động hợp tác giữa thầy và trò, hoạt động giữa trò và trò, có một tácdụng lớn” [12] Từ đó, có thể rút ra kết luận: “cần kết hợp hoạt động cá nhânvới hoạt động nhóm trong thực hành” Dạy học là tổ chức các dạng hoạt độnghọc tập khác nhau cho học sinh; dạy học cần thay đổi phương thức cưỡng bứchọc sinh học tập bằng phương thức hợp tác, làm việc cùng nhau Theo quan

điểm tâm lý học lịch sử, L.X Vưgôtxki cho rằng các chức năng tâm lý cấpcao xuất hiện trước hết ở mức độ liên nhân cách giữa các cá nhân, trước khichúng tồn tại ở mức độ tâm lý bên trong Jean Piaget (1896-1980) với thuyếtmâu thuẩn nhận thức xã hội đã cho rằng: trong khi tương tác cùng nhau, mâuthuẩn nhận thức xã hội xuất hiện đã tạo ra sự mất cân bằng về nhận thức giữamọi người Các cuộc tranh luận diễn ra liên tục và được giải quyết Trong quátrình đó, những lý lẽ, lập luận chưa đầy đủ sẽ được bổ sung và điều chỉnh[15].Như vậy, học là một quá trình xã hội, trong quá trình đó, con người liêntục đấu tranh giải quyết các mâu thuẩn nhận thức Lý thuyết Kiến tạo ra đờinhững năm 80 của thế kỷ XX cũng là một cơ sở khoa học của dạy học hiệnđại.[26; 30-34] Lý thuyết này đề cập đến một số điểm:

- Thứ nhất, hoạt động nhận thức ở ngoài là quá trình tiếp nhận thông tin

từ ngoài vào, được chọn lọc trên cơ sở nhu cầu và lợi ích cá nhân Đây là mộtquá trình thu nhận tích cực Như vậy học là quá trình người học tự kiến tạo, tựxây dựng tri thức cho chính mình

- Thứ hai, học là quá trình mang tính xã hội, văn hóa và liên nhân cách.

Do vậy, học không chỉ chịu sự tác động của các tác nhân nhận thức, mà cònchịu ảnh hưởng của các yếu tố xã hội và sự tương tác giữa các cá nhân Học làquá trình người học thể hiện ra bên ngoài những đặc điểm tâm lý bên trongcủa mình Do đó, nghiên cứu hoạt động học phải trong mối quan hệ với cácyếu tố xã hội và sự hợp tác giữa các cá nhân Có nhà khoa học đã khái quáthọc là quá trình cá nhân tự kiến tạo kiến thức cho mình nhưng đó là nhữngkiến thức thông qua tương tác với các cá nhân khác, với xã hội và thực tiễn

mà có [11].Từ đó, quan niệm về học, quan niệm về hoạt động dạy và phươngpháp dạy học cũng thay đổi Hoạt động dạy là hoạt động của GV nhằm tổchức và hướng dẫn hoạt động học của HS, để họ tự khám phá và thực hiệnnhiệm vụ học tập Trong số PPDH đang được sử dụng, phương pháp dạy học

hợp tác theo phòng học bộ môn có nhiều ưu thế trong thực hiện các mục tiêu

GD mới hiện nay

* Cơ sở giáo dục học

Khoa học giáo dục đã chỉ ra rằng: giáo dục là một quá trình mà trong đóbằng tác động chủ đạo của nhà giáo dục nhằm phát huy tính tích cực và tựgiác ở HS, để hình thành và phát triển ở học sinh ý thức, tình cảm, hành viđạo đức phù hợp với các chuẩn mực xã hội Như vậy, trong quá trình GD nếunhư nhà giáo dục đóng vai trò chủ đạo - người tổ chức, điều khiển quá trìnhdạy học thì người được giáo dục không chỉ là đối tượng của tác động GD màhơn thế, người được giáo dục giữ vai trò chủ thể giáo dục có tính chủ động(tích cực, đôc lập, tự giác) Nhờ đó, người được giáo dục không thụ động tiếpnhận một cách máy móc các tác động GD mà họ còn có khả năng tự vậnđộng, tự vương lên bằng cách biến tác động bên ngoài, có tính khách quancủa nhà GD thành các tác động bên trong có tính chủ quan của họ Phươngpháp học tập hợp tác theo phòng học bộ môn là phương pháp phát huy vai tròchủ thể chủ động của người được giáo dục

1.4 Cơ sở lý luận của việc quản lý phòng học bộ môn

1.4.1 Phương pháp dạy học

* Thuật ngữ phương pháp: bắt nguồn từ tiếng Hy lạp “methodos”, có

nghĩa là con đường là công cụ nhận thức Theo nghĩa thông thường, phươngpháp là những cách thức, thủ đoạn được chủ thể sử dụng để thực hiện mụcđích nhất định Còn theo nghĩa khoa học, phương pháp là hệ thống nhữngnguyên tắc được rút ra từ tri thức về các qui luật khách quan để điều chỉnhhoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn nhằm thực hiện mục tiêu nhấtđịnh

Phương pháp (PP) là một phạm trù hết sức quan trọng, có tính quyếtđịnh đối với mọi hoạt động A N Krưlôp đã nhấn mạnh tầm quan trọng của

phương pháp: Đối với con tàu khoa học, phương pháp vừa là chiếc la bàn, lạivừa là bánh lái, nó chỉ ra phương hướng và cách hoạt động.

* Phương pháp dạy học

Là một trong những yếu tố quan trọng của quá trình dạy học Cùng mộtnội dung nhưng HS có hứng thú hay không, kết quả bài giảng đạt hiệu quảnhư thế nào, phần lớn phụ thuộc vào phương pháp dạy học Xung quanh kháiniệm phương pháp dạy học, hiện nay còn tồn tại các ý kiến khác nhau,U.L.Babanxki, 1983, cho rằng phương pháp dạy học là cách thức tương tácgiữa thầy và trò nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và pháttriển trong quá trình dạy học I.Ia.Lécne, 1981: Phương pháp dạy học là hệthống những hành động có mục đích của GV nhằm tổ chức hoạt động nhậnthức và thực hành của HS đảm bảo cho các em lĩnh hội nội dung học vấn.I.D.Dverép, 1980: phương pháp dạy học là cách thức hoạt động tương hỗ giữathầy và trò nhằm đạt được mục đích dạy học Hoạt động này được thể hiệntrong việc sử dụng các nguồn nhận thức, các thủ thuật logic, các dạng hoạtđộng độc lập của HS và cách thức điều khiển quá trình nhận thức của giáoviên Ngoài ra còn có các định nghĩa khác nhau, có thể tóm tắt trong hai dạng

cơ bản sau đây:

Theo quan điểm điều khiển học, PPDH là cách thức tổ chức hoạt độngnhận thức của HS và điều khiển hoạt động này Theo quan điểm logic, PPDH

là những thủ thuật logic được sử dụng để giúp HS nắm kiến thức, kỹ năng, kỹxảo một cách tự giác Quá trình dạy - học hiểu theo tiếp cận hệ thống gồm 6thành tố cơ bản (mục tiêu, nội dung, PP, phương tiện, tổ chức, đánh giá)tương tác với nhau tạo thành một chỉnh thể, vận hành trong môi trường GDcủa nhà trường và môi trường kinh tế-xã hội của cộng đồng Việc lựa chọn sửdụng, đổi mới PPDH phải được đặt trong mối quan hệ qua lại với nhữngthành tố nói trên, đặc biệt với mục tiêu và nội dung [14]

1.4.2 Lý luận về dạy-học theo phòng học bộ môn

Học tập ở phòng học bộ môn không đơn thuần là hoạt động tự học mộtcách tự phát của HS mà phải đặt dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên.Trong dạy - học ở phòng học bộ môn đòi hỏi người GV phải gia công rất nhiều

để chỉ đạo các hoạt động nhận thức của học sinh Hoạt động của người thầybao gồm: định hướng phát triển tư duy cho HS, lựa chọn nội dung của vấn đề

và đảm bảo tính vừa sức của HS, tổ chức HS trao đổi trên lớp, chuẩn bị cácphương tiện trực quan cần thiết…Hoạt động chỉ đạo của GV như thế nào đểcho mọi thành viên trong lớp đều trao đổi, tranh luận tích cực Đó là việc làmkhông dễ dàng đòi hỏi người giáo viên đầu tư công phu vào thiết kế bài dạy.Trong việc tổ chức dạy-học ở phòng học bộ môn, HS tiếp thu các tri thứckhoa học thông qua con đường nhận thức: từ tri thức của bản thân thông quahoạt động hợp tác với bạn để hình thành tri thức có tính chất xã hội của cộngđồng lớp học Giáo viên kết luận về cuộc đối thoại, đưa ra nội dung của vấn

đề làm cơ sở cho học sinh tự kiểm tra, tự điều chỉnh tri thức của bản thân tiếpcận với tri thức khoa học của nhân loại

Học sinh có khả năng tự điều chỉnh nhận thức góp phần tăng cường tínhmềm dẻo trong tư duy và năng lực tự học Đó chính là nhân tố quyết định sựphát triển bản thân người học Việc tổ chức học tập ở phòng học bộ môn sẽphát huy được nội lực của học sinh, tư duy tích cực - độc lập - sáng tạo trongquá trình học tập Góp phần giải quyết thành công các vấn đề là động cơ trítuệ kích thích trực tiếp lòng say mê học tập của học sinh Đó chính là độnglực của quá trình dạy học

Ngoài ra, học tập ở phòng học bộ môn sẽ giúp HS biết hợp tác với bạntrong quá trình học tập Từng bước hình thành kỹ năng lao động hợp tác trong

xã hội hiện đại Học sinh biết tự đánh giá, tự điều chỉnh vốn tri thức của bảnthân là cơ sở hình thành phương pháp tự học, tạo nên động lực thúc đẩy sựphát triển bền vững của mỗi cá nhân trong cuộc sống

Giải quyết các vấn đề nhỏ vừa sức với HS được tổ chức thường xuyêntrong quá trình học tập là phương thức để HS tiếp cận với kiểu dạy học hìnhthành và giải quyết các vấn đề có nội dung khái quát hơn Qua đối thoại trò -trò, thầy - trò sẽ tạo ra bầu không khí học tập sôi nổi, tích cực góp phần hìnhthành mối quan hệ giao tiếp trong cộng đồng xã hội.

Phương pháp học tập ở phòng học bộ môn dựa trên cơ sở tâm lý học chorằng nhân cách của trẻ được hình thành thông qua các hoạt động chủ động,thông qua các hành động có ý thức Trí thông minh của trẻ phát triển nhờ sự

“đối thoại” giữa chủ thể hoạt động với đối tượng và môi trường Mối quan hệgiữa học và làm đã được nhiều tác giả nói đến, “suy nghĩ tức là hành động”(J.Piagiê), “Cách tốt nhất để hiểu là làm” (Kant) “Học để hành; học và hànhphải đi đôi Học mà không hành thì vô ích; hành mà không học thì hànhkhông trôi chảy” [17]

Phương pháp học tập ở phòng học bộ môn, học sinh - chủ thể của hoạtđộng học - được cuốn hút vào những hoạt động học tập do giáo viên tổ chức

và chỉ đạo Thông qua đó HS được tự lực khám phá những cái mình chưa biếtchứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã sắp đặt sẵn Được đặt vàonhững tình huống của đời sống thực tế, HS trực tiếp quan sát, thảo luận, làmthí nghiệm, giải quyết vấn đề đặt ra theo cách suy nghĩ của mình Từ đó, HSvừa nắm được kiến thức, kỹ năng mới, vừa nắm được phương pháp “làm ra”những kiến thức, kỹ năng đó, không nhất thiết rập theo những khuôn mẫu sẵn

có, được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo

Học tập ở phòng học bộ môn không chỉ đơn giản là tự chiếm lĩnh tri thức

mà còn là quá trình hành động Khả năng hành động là một yêu cầu được đặt

ra không phải chỉ đối với từng cá nhân mà cả ở cấp độ tập thể, cộng đồng.Phương pháp giảng dạy sẽ giúp cho từng HS biết hành động và tích cực thamgia các chương trình hành động của tập thể, của cộng đồng Trong phươngpháp dạy-học ở phòng học bộ môn, học chữ và học làm gắn quyện với nhau

“Từ học làm đến biết làm, muốn làm và cuối cùng muốn tồn tại và phát triểnnhư nhân cách một con người lao động, tự chủ, năng động và sáng tạo”.

1.4.3 Vai trò quan trọng của phòng học bộ môn

* Phòng học bộ môn tạo môi trường học tập đa dạng, năng động, sáng tạo, tự chủ cho giáo viên và học sinh

Phòng học bộ môn sẽ tạo môi trường học tập đa dạng, năng động, sáng

tạo, tự chủ cho giáo viên và học sinh, góp phần tích cực vào công tác chỉ đạođổi mới phương pháp dạy học, tạo những bước đi vững chắc cho phong tràoXây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực mà ngành giáo dục đangtriển khai

* Phòng học bộ môn là xu thế chung của nền giáo dục hiện đại

Dạy học bằng phòng học bộ môn là xu hướng chung mà các nước phát

triển trên thế giới đang thực hiện Với phòng học truyền thống chỉ có bảngđen, phấn trắng, bàn, ghế; phòng học và học sinh không hề di chuyển theomỗi bộ môn khác nhau, chỉ có giáo viên bộ môn di chuyển theo thời khóabiểu; giáo viên tự mang thiết bị dạy học đến lớp nếu nội dung bài giảng cầnthiết bị Phương pháp dạy học này chỉ phù hợp với kiểu dạy chay, học chay,thầy đọc, trò chép, rất thụ động

Trong khi đó, phòng học bộ môn là phòng học được trang bị những tàiliệu trực quan, những thiết bị học tập, bàn ghế và các dụng cụ khác phục vụhọc tập mà ở đó chúng được sử dụng một cách tích cực trong bài học, tronggiờ ngoại khóa, các tiết tự chọn

* Qua phòng học bộ môn, công tác giáo dục học sinh được tiến hành một cách có hệ thống, với mức độ khoa học cao

Dạy học theo phòng học bộ môn, công tác giáo dục học sinh được tiến hành một cách có hệ thống, với mức độ khoa học cao về hoàn thiện quá trình

giáo dục trong nhà trường Phòng học bộ môn có thiết bị dạy học được bố trísẵn theo yêu cầu của môn học, có tủ đựng thiết bị dạy học để ngay trong

khuôn viên lớp học, có khu vực chuẩn bị các bài thí nghiệm thực hành củagiáo viên và học sinh Phòng học bộ môn còn có bàn ghế được thiết kế thuậnlợi cho việc thực hiện các thí nghiệm, thực hành, hoạt động nhóm của HS và

dễ dàng sử dụng thiết bị dạy học

* Hoạt động dạy học của thầy trò được xây dựng theo hướng gắn với việc sử dụng thiết bị môn học

Hoạt động dạy học của thầy trò được xây dựng theo hướng gắn với việc

sử dụng thiết bị môn học Phòng học bộ môn nhằm tạo ra không gian linh

hoạt, học sinh có thể tiếp nhận kiến thức đa chiều qua đọc tài liệu, làm thínghiệm, thực hành

* Phòng học bộ môn tạo được niềm hứng thú, tích cực, say mê khám phá khoa học.

Giảng dạy, học tập tại phòng học bộ môn tạo được niềm hứng thú với

việc học kiến thức Qua đó tác động đến tất cả các giác quan, tạo nên hiệu quảcao không chỉ ghi nhớ mà còn tìm tòi sáng tạo Dạy-học trong phòng học bộmôn, GV và học sinh đều có điều kiện hoàn thiện thêm các phương pháp dạyhọc, gắn kết kiến thức sách vở và thực tiễn, khắc phục được những thói quenthụ động, chờ đợi, ỷ lại, tiếp thu một chiều trong học tập

* Tạo được bầu không khí khoa học, nâng cao kỹ năng thực hành của giáo viên và học sinh

Việc xây dựng, tổ chức học tập tại các phòng học bộ môn sẽ giúp nhàtrường trang bị đồng bộ và chuyên sâu các loại thiết bị dạy học

Tạo được bầu không khí khoa học, nâng cao kỹ năng thực hành của cácgiáo viên và học sinh, vốn là khâu rất yếu của học sinh nhà trường nói riêng

và nền giáo dục Việt Nam nói chung

* Góp phần xóa sổ cách dạy-học học sinh thụ động, thầy giảng, ghi chép tái hiện

Góp phần xóa sổ phòng học truyền thống chỉ có bảng đen, phấn trắng,bàn, ghế Học sinh thụ động trong mỗi giờ học, chỉ có giáo viên bộ môn dichuyển theo thời khoá biểu và tự mang thiết bị dạy học đến lớp nếu nội dungbài giảng cần thiết bị Cách dạy này chỉ phù hợp với kiểu dạy chay, họcchay Sau mỗi tiết học sinh di chuyển đến phòng học bộ môn khác sẽ tạo tâm

lý thư giản, bổ sung 5% oxy nảo đã hao phí trong quá trình học tập ở tiết học

1.5 Những nguyên tắc quản lý phòng học bộ môn

1.5.1 Nguyên tắc thống nhất giữa sự tổ chức quản lý sư phạm và quản lý

cơ sở vật chất

- Quản lý việc dạy học gắn liền với quản lý thiết bị đồ dùng, cơ sở vậtchất nhà trường Dạy học theo phòng học bộ môn là hình thức dạy học tiêntiến theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh Việc tiếp cận trithức của học sinh gắn liền với thực tiễn với việc thực hành Học tập theoPHBM không thể thực hiện nếu thiếu các thiết bị dạy học cần thiết

- Hoạt động sư phạm trong PHBM phát triển gắn liền với sự phát triểnCSVC (ngành cấp, GV tự làm, HS tham gia làm đồ dùng học tập theo sựhướng dẫn của giáo viên, ) Như vậy, thông qua việc dạy học theo phònghọc bộ môn năng lực sư phạm của giáo viên ngày càng phát triển Cách tiếpcận tri thức của HS cũng được phát triển ngày một tốt hơn Vì vậy việc quản

lý dạy-học theo phòng học bộ môn cần được thực hiện thống nhất giữa quản

lý hoạt động sư phạm và quản lý sự phát triển cơ sở vật chất thiết bị dạy học

1.5.2 Nguyên tắc về sự thân thiện trong việc tổ chức dạy học

Dạy-học thông qua PHBM tạo điều kiện giao lưu thầy-trò, trò-trò nhiềuhơn, thân thiện hơn Thông qua PHBM giáo viên giao việc, học sinh thựchành nhiều hơn, việc giao lưu trao đổi cùng bạn bè, thầy, cô giáo thuận lợihơn so với dạy học ở phòng học truyền thống chủ yếu HS ngồi nghe thuyếtgiảng và tiếp cận tri thức một chiều Hoạt động học tập ấy tạo nên bầu khôngkhí thân thiện tích cực Nhà quản lý cần ý thức điều này để có kế hoạch địnhhướng cho việc quản lý tổ chức dạy học theo đúng tính chất của phòng học bộmôn

1.5.3 Nguyên tắc về tính hiệu quả

Dạy học theo phòng học bộ môn là lối dạy học kết hợp lý thuyết-thựchành (giảm lý thuyết suôn, tăng thực hành, liên hệ thực tiễn giáo dục theo chủtrương của ngành) Từng bước giúp người học có thể trực quan tri thức (nhìnthấy, sờ mó, tiếp cận) dễ khắc sâu kiến thức Bước đầu tổ chức dạy học theophòng học bộ môn có thể sẽ gây khó khăn cho giáo viên về thời gian công sứcchuẩn bị thiết kế bài dạy, đồ dùng mẫu vật Nhưng một khi đã đi vào nền nếpthì công việc chuẩn bị không chỉ dừng lại ở chổ giáo viên chuẩn bị, thông quahướng dẫn của giáo viên học sinh sẽ tham gia chuẩn bị đồ dùng mẫu vật, rènluyện các kỹ năng cần thiết cho việc học tập theo PHBM sẽ góp phần giảm áplực cho người dạy, người học

Trong điều kiện kinh phí, ngân sách giáo dục còn nhiều hạn chế, việcdạy học theo phòng học bộ môn như đã trình bày không chỉ mang lại hiệu quả

về giáo dục, ngoài ra còn bổ sung nhiều thiết bị dạy học cần thiết cho nhàtrường, tạo nên hiệu quả kinh tế, giảm gánh nặng cho ngân sách

Như vậy, dạy học theo phòng học bộ môn là cách thức tổ chức DH tíchcực, phát huy được tính tự giác, chủ động, sáng tạo của HS đồng thời khắcphục được thói quen dạy học thụ động một chiều theo kiểu thầy giảng - trònghe; thầy hỏi - trò trả lời Vận dụng việc dạy học theo phòng học bộ môn làgóp phần đổi mới PPDH theo hướng tích cực hoá hoạt động học tập của HS,góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy, học tập

Tổ chức dạy học theo PHBM với sự học tập tích cực đòi hỏi sự cố gắngtrí tuệ và nghị lực cao của mỗi HS trong quá trình tự lực giành lấy kiến thứcmới Ý chí và năng lực của HS trong một lớp không thể đồng đều tuyệt đối, vìvậy buộc phải chấp nhận sự phân hoá về cường độ và tiến độ hoàn thànhnhiệm vụ học tập, nhất là khi bài học được thiết kế thành một chuỗi công tácđộc lập Áp dụng phương pháp tích cực ở trình độ càng cao thì sự phân hoánày càng lớn Việc sử dụng các phương tiện nghe nhìn, máy vi tính, đồ dùng,mẫu vật ngày càng rộng rãi trong nhà trường sẽ đáp ứng yêu cầu cá thể hoáhoạt động học tập theo nhu cầu và năng lực của mỗi học sinh

Tuy nhiên, trong học tập, không phải mọi tri thức, kỹ năng, thái độ đềuđược hình thành bằng con đường hoạt động thuần tuý cá nhân Lớp học làmôi trường giao tiếp thầy-trò, trò-trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cánhân trên con đường đi tới chân lý Trong kiểu dạy học thông báo, giải thích-minh hoạ, thông tin đi từ thầy đến trò, quan hệ giao tiếp chủ yếu là thầy-trò

Tổ chức dạy học theo PHBM nổi lên mối quan hệ giao tiếp trò-trò Thông quathảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiến của mỗi cá nhân được điều chỉnh,khẳng định hay bác bỏ, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới, bàihọc vận dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi cá nhân và của cảlớp Từ xưa cha ông ta đã có câu “Trăm nghe không bằng một thấy”, việc tổchức dạy học theo PHBM không chỉ dừng lại cho học sinh thấy mà còn chocác em được thực hành cụ thể những vấn đề cần nghiên cứu trao đổi Trong

giáo dục việc tạo điều kiện cho HS tiếp cận đồ dùng mẫu vật là hết sức quantrọng, khắc phục được tình trạng học vẹt, lý luận suôn, học thì tốt nhưng racông tác, lao động rất hạn chế.

Kết luận chương 1

Trong chương một, chúng tôi đề cập đến khái niệm cơ bản về quản lý,quản lý giáo dục, phòng học truyền thống, phòng học bộ môn, dạy-học theophòng học bộ môn, phòng học bộ môn tạo môi trường học tập đa dạng, năngđộng, sáng tạo, tự chủ cho giáo viên và học sinh; phòng học bộ môn tạo đượcniềm hứng thú, tích cực, say mê khám phá khoa học; nâng cao kỷ năng thựchành của giáo viên và học sinh Đó là cơ sở để chúng tôi tiến hành điều trathực trạng việc tổ chức day-học theo phòng học bộ môn, việc quản lý dạy-họctheo phòng học bộ môn Tổ chức dạy học, quản lý giáo dục, quản lý hoạtđộng dạy học là hoạt động then chốt đảm bảo sự thành công của giáo dục Vớiquan điểm “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có con ngườimới xã hội chủ nghĩa”, nhân dân Việt Nam xác định “giáo dục là quốc sách”

và “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển” Để nguồn nhân lực ViệtNam có thể sánh vai cùng các nguồn nhân lực khác trên thế giới đòi hỏingành giáo dục phải có sự chuẩn bị thích ứng Đó là việc chuyển từ dạy họctruyền thụ một chiều dựa trên trí nhớ, tái hiện, bắt chước sang dạy học tựkhám phá, tự phát hiện, tự giải quyết, tự chiếm lĩnh tri thức nhằm tạo chongười học có những tố chất của người lao động mới Tổ chức dạy-học theophòng học bộ môn theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay là một vấn đề cấpthiết, người cán bộ quản lý phải được trang bị những tri thức về khoa họcquản lý, về khoa học giáo dục, về những phương pháp giáo dục hiện đại Quátrình dạy học luôn có sự tác động qua lại hữu cơ giữa lý luận và thực tiễn, nhàquản lý cần tìm ra giải pháp khả thi để quản lý việc tổ chức dạy học theophòng học bộ môn, góp phần đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

Chương 2 THỰC TRẠNG VIỆC TỔ CHỨC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ HUYỆN CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

2.1 Khái quát về kinh tế, văn hóa xã hội ở huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

2.1.1 Về vị trí địa lý, dân cư huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Cao Lãnh là huyện cửa ngõ của tỉnh Đồng Tháp: phía Bắc giáp vớihuyện Tháp Mười và Tam Nông, phía Nam giáp với sông Tiền, phía đônggiáp huyện Tháp Mười và huyện Cái Bè (tỉnh Tiền Giang), phía Tây giáp vớihuyện Thanh Bình và thành phố Cao Lãnh Diện tích tự nhiên là 462 km2,tổng số hộ là 43.600 với dân số 2006 là 207.556 người, mật độ trung bình 477người/km2 Huyện có 17 xã và 01 thị trấn, trong đó 06 xã vùng sâu, đời sốngthuần nông còn nhiều khó khăn

Huyện nằm dọc theo Quốc lộ 30 và là dãy đất ven sông Tiền, bao quanhphía Tây-Nam Đồng Tháp Mười, với sông rạch chằng chịt, thuận tiện choviệc phát triển nông nghiệp và lưu thông đường thuỷ; nhưng đây cũng là trởngại rất lớn trong việc đi lại (chủ yếu bằng phương tiện bộ), xây dựng trườnglớp học, nhất là đối với các xã vùng sâu khi vào mùa mưa lũ

2.1.2 Tình hình kinh tế, xã hội của huyện Cao Lãnh

Năm 1980, tỉnh Đồng Tháp chia tách huyện Cao Lãnh ra thành huyệnCao Lãnh và thành phố Cao Lãnh, nhất là sau thời kỳ đổi mới kinh tế - xã hội,huyện Cao Lãnh bước vào thời kỳ phát triển Trong lĩnh vực kinh tế bước đầu

có sự chuyển đổi về cơ cấu Cảnh quan và đời sống nhân dân có bước cải tiếnvươn lên Huyện có tiềm năng lớn về nông nghiệp, nông dân hầu hết sốngthuần nông Các khu công nghiệp Cần Lố, Phong Mỹ đang tiến hành xây

dựng, chợ đầu mối trái cây Mỹ Hiệp đang phát huy hiệu quả, mang lại lợinhuận cao cho nông dân Trong lĩnh vực dịch vụ, du lịch huyện có 2 khu dulịch Gáo Giồng và Xẻo Quýt đang trên đà phát triển Đó chính là những điềukiện và cơ sở cho GD phát triển vững chắc

2.2 Vài nét về giáo dục và đào tạo của huyện Cao Lãnh

Giáo dục và đào tạo huyện Cao Lãnh đã có những chuyển biến nhất địnhtrong những năm gần đây cả về số lượng và chất lượng, nguồn lực tập trungcho GD ngày càng lớn và có sự quan tâm của cộng đồng Đến nay, việc huyđộng trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt 100%, đạt chuẩn quốc gia về phổ cập THCS năm

2007, đang tiến hành phổ cập trung học phổ thông Trường lớp được xây mớikhang trang cơ sở vật chất, trang thiết bị ngày càng hoàn thiện - 15 trườngTHCS có phòng thiết bị Riêng 07 trường Tiểu học-THCS mới tách năm 2008còn nhiều khó khăn, 21 trường có laptop, Projector để giảng dạy 95% GV cómáy vi tính, 70% GV kết nối nét để tìm tài liệu soạn giảng, 09 trường có tủdùng chung bảo quan ĐDHT cho học sinh Mạng lưới các trường Tiểu học,THCS đã và đang sắp xếp lại phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế-xã hộicủa địa phương và Nghị định 90/CP của chính phủ, 100% xã, thị trấn đều cótrường mầm non, tiểu học, THCS hoặc Tiểu học - Trung học cơ sở HuyệnCao Lãnh hiện có 24 trường mầm non, 31 trường tiểu học, 07 trường TH-THCS, 14 trường THCS, một bộ phận THCS trong trường THCS-THPTNguyễn Văn Khải, 05 trường THPT Huyện Cao Lãnh có 08 trường đã đạtchuẩn quốc gia – 03 THCS, 03 TH, 02 Mầm non[18] Chất lượng giáo dục vàđào tạo không ngừng tiến bộ và nâng cao, nhiều năm ngành giáo dục huyệnCao Lãnh đã nhận được cờ thị đua của UBND tỉnh, Bộ Giáo dục và Đào tạo

và bằng khen của Thủ Tướng Chính Phủ

Thực hiện chi thị 40CT/TW của Ban bí thư TW Đảng về xây dựng vànâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và

Đào tạo huyện Cao Lãnh đã đưa đi đào tạo các lớp bồi dưỡng trình độ chuyênmôn về quản lý trường học đạt tỷ lệ 99% Đưa đi đào tạo trình độ lý luậnchính trị trung cấp 6,1% Trình độ tay nghề của GV và cán bộ quản lý ở cácngành học, bậc học được trao dồi thông qua các hội thi GV dạy giỏi cấphuyện, tỉnh Hiện có 254 GV dạy giỏi, 14 GV đạt danh hiệu viên phấn vàng

và 02 GV dạy giỏi cấp quốc gia Công tác phát triển Đảng trong giáo viênTHCS những năm gần đây đã có sự chuyển biến tích cực, góp phần nâng caovai trò lãnh đạo của Đảng, hiện nay các đơn vị thuộc phòng GD&ĐT huyệnCao Lãnh có 833 Đảng viên chiếm tỷ lệ 46.3% Trong đó, giáo viên THCS có

272 Đảng viên (chiếm tỷ lệ 51,4% GV, so với năm 2005 là 11,3%) [19]

Tất cả các xã, thị trấn đều có trường THCS hoặc Tiểu học - Trung học

cơ sở huyện Cao Lãnh hiện có 14 trường THCS, 7 trường TH - THCS trêntổng số 18 xã, thị trấn Tổng số phòng học của THCS là 160 phòng, 07 trườngđược xây mới theo hướng chuẩn quốc gia với phòng bộ môn đúng chuẩn.Tổng số học sinh cấp THCS có 22 trường (tính cả bộ phận THCS của trườngTHCS - THPT Nguyễn Văn Khải) là 11.049HS/307 lớp Tỷ lệ Tốt nghiệpTHCS hàng năm 99% Mỗi năm cung cấp cho các trường THPT khoảng 80%

HS có trình độ tốt nghiệp THCS số còn lại tham gia học nghề, lao động phổthông Trong cấp THCS được chia ra 2 tốp để thi đua dạy tốt học tốt Nhóm A

có 7 trường bao gồm: THCS Nguyễn Minh Trí, THCS Nguyễn Văn Đừng,THCS Mỹ Hiệp, THCS Mỹ Long, THCS TT Mỹ Thọ, THCS Phương Trà,THCS Mỹ Hội, Nhóm B có 14 trường bao gồm: THCS Tân Nghĩa, THCS Nhị

Mỹ, THCS Bình Thạnh, THCS Bình Hàng Tây, THCS Tân Hội Trung, THCSPhương Thịnh, THCS Gáo Giồng, TH - THCS Đinh Công Bê, TH - THCSPhương Trà, TH - THCS Ba Sao, TH - THCS Thiện Mỹ, TH - THCS MỹXương, TH - THCS Mỹ Thọ, TH - THCS Gáo Giồng

Đến năm 2011 có 3 trường THCS đạt chuẩn Quốc gia Thực hiện đổimới nội dung chương trình thay sách giáo khoa, đổi mới nội dung phươngpháp dạy học, vừa tạo điều kiện để phát triển năng lực của mỗi học sinh, nângcao năng lực tư duy, kỹ năng thực hành, tăng tính thực tiễn, coi trọng kiếnthức khoa học xã hội và nhân văn; quan tâm đầy đủ đến giáo dục phẩm chất,đạo đức, ý thức công dân, giáo dục sức khỏe và thẩm mỹ cho học sinh [20].Kết quả khảo sát (xem bảng 1 phụ lục 1) cho thấy 100% GV của 21trường trung học cơ sở, TH-THCS trong huyện Cao Lãnh đã rất cố gắng tựvươn lên đạt chuẩn Không những thế có 79.6% GV đã học tập nâng cao trình

độ vượt chuẩn Chất lượng của đội ngũ GV sẽ là điều kiện để thực hiện việcđổi mới PPDH nói chung và việc tổ chức dạy học theo phòng học bộ môn nóiriêng Tổng biên chế giáo viên và CBQL cấp THCS là 655 người

Cường độ làm việc của GV khá ổn định đúng quy định mức theo thông

tư liên tịch số 35/TTLT-BNV-BTC về việc định mức biên chế các đơn vị sựnghiệp công lập thì với 613 GV trên 307 lớp đảm bảo định mức 1.9 GV/lớp

và các biên chế gián tiếp cho từng trường Tuy nhiên, do chia tách trường tiểuhọc - trung học cơ sở nên việc thừa, thiếu giáo viên cục bộ của từng trường làkhó tránh khỏi, nhất là các trường số lớp dưới 8 lớp Vì thiếu giáo viên nênphải phân công dạy chéo ban, thỉnh giảng Các trường hợp này ngành giáodục không mong muốn, vì rất khó đổi mới phương pháp dạy học, bước đầu rấtkhó khăn trong việc nâng cao chất lượng

Trong sự phát triển cấp trung học cơ sở huyện Cao Lãnh những năm quabộc lộ những bất cập như: sự phân bố các trường trên địa bàn huyện CaoLãnh chưa hợp lý Đầu năm học 2008 - 2009, UBND huyện đã chia tách thêm

6 trường TH-THCS, nhưng bước đầu bộc lộ những bất cập về chuyên mônnhư đã phân tích ở phần trên Chia tách trường tạo điều kiện học tập cho HS

là tốt song các điều kiện, cơ sở vật chất tối thiểu để dạy-học ở những trường

mới chia tách rất hạn chế Những năm đầu các em học ở trường này phải chịunhiều thiệt thòi.

Kết quả thống kê về xếp loại học lực năm học 2010 - 2011 (xem bảng 3phụ lục 1) cho thấy ở mỗi nhóm trường có chất lượng học lực khác nhau.Nhóm A gồm 7 trường (không tính bộ phận THCS của trường THCS-THPTNguyễn Văn Khải) với những trường trọng điểm, trường chuẩn thì tỷ lệ HSgiỏi 23.5%, chất lượng HS cũng khác hơn so với các trường nhóm B, HS giỏichỉ chiếm 17.2% Nhóm B gồm 14 trường THCS và TH-THCS mới tách ra từnăm 2008 - 2009 với đặc thù hai cấp học cùng một trường việc quản lýchuyên môn còn nhiều hạn chế, mặc dù CBQL được cơ cấu 01 tiểu học, 01trung học cơ sở, nhưng đã có trường chỉ có 01 CBQL nên việc quản lý chuyênmôn càng khó khăn Trường mới tách thiếu giáo viên, hầu hết phải dạy chéoban, thỉnh giảng từ nơi khác tới, đồ dùng dạy học thiếu trầm trọng thì chấtlượng giáo dục thấp hơn là tất yếu

Những số liệu phản ánh mức độ ý thức học tập của các em là khác hẳn.Chất lượng giáo dục đại trà là thế, giáo dục mũi nhọn các trường nhóm A đạthầu hết các giải học sinh giỏi các cấp Học sinh ở các trường nhóm B tuy có

cố gắng, có đạt giải ở các hội thi cấp tỉnh nhưng số lượng không đáng kể.Với kết quả hạnh kiểm như đã trình bày (bảng 4 phụ lục 1) thì không có

sự chênh lệnh nhiều giữa các trường của hai nhóm Điều đó phản ánh thựctrạng, các trường vùng thị trấn vùng ven, trọng điểm được đầu tư về phươngtiện dạy học, có điều kiện tiếp cận văn hóa, đội ngũ giáo viên được chọn lọclại thường xuyên tiếp cận với những tệ nạn xã hội Ngược lại, các trườngvùng sâu ít được đầu tư nhưng học sinh cũng ít bị các tệ nạn xã hội ảnhhưởng, học sinh chơn chất, mộc mạc hơn, tập trung học tập và lao động kiếmsống nên mức độ vi phạm nội quy của các em cũng ít hơn nhiều so với HSvùng ven, vùng thị trấn