Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình tổ chức cho trẻ 3 4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học

Trờng đại học vinh Khoa giáo dục tiểu học ---***---Trần thị thanh xuân Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp Trong quá trình tổ chức cho trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học Kho

Trờng đại học vinh Khoa giáo dục tiểu học

-*** -Trần thị thanh xuân

Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp Trong quá trình tổ chức cho trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học

Khoá luận tốt nghiệp đại học

ngành giáo dục mầm non

-*** -Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp

Trong quá trình tổ chức cho trẻ 3 - 4 tuổi

làm quen với tác phẩm văn học

Khoá luận tốt nghiệp đại học

ngành giáo dục mầm non

Giỏo viờn hướng dẫn: ThS Phan xuân phồn Sinh viờn thực hiện: trần thị thanh xuân Sinh viờn lớp: 47A2 – Mầm non

Vinh – 2010 2010

Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

Việt Nam là một trong những nước đang phỏt triển, xó hội ngày càng cú

sự chuyển biến sõu sắc và mạnh mẽ trong tất cả cỏc lĩnh vực, đặc biệt trong hệthống giỏo dục quốc dõn Để đỏp ứng được với nhu cầu của thời đại và yờu cầucủa xó hội, đũi hỏi phải cú sự đổi mới trong chương trỡnh giỏo dục Giỏo dụcmầm non khụng nằm ngoài quỹ đạo của tiến trỡnh đổi mới đú

Nghiờn cứu và đổi mới chương trỡnh giỏo dục mầm non xuất phỏt từ việcthực hiện nhiệm vụ đổi mới chương trỡnh giỏo dục mầm non đồng bộ với đổimới chương trỡnh giỏo dục phổ thụng theo hướng chuẩn húa, hiện đại húa, tiếpcận với giỏo dục mầm non tiờn tiến của cỏc nước trong khu vực và trờn thế giớiđồng thời dựa trờn những nghiờn cứu khoa học về đặc điểm tõm sinh lớ của lứatuổi mầm non, về đặc trưng của giỏo dục mầm non, lớ luận xõy dựng chương

trình, thực trạng của chương trình chăm sóc - giáo dục trẻ độ tuổi nhà trẻ và mẫugiáo hiện hành và những yêu cầu đổi mới của thực tiễn giáo dục mầm non ở ViệtNam hiện nay

Trong tiến trình đổi mới phương pháp và hình thức giáo dục mầm nonviệc vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học có ý nghĩa vô cùng to lớn Đối với trẻ em, do đặc điểm tâm sinh lý vànhất là đặc điểm về ngôn ngữ lứa tuổi, việc cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc vừa sức không những có ý nghĩa to lớn trong việc góp phần mở rộng sự hiểubiết về thế giới xung quanh, giáo dục đạo đức, thẩm mĩ mà còn góp phần hoànthiện các quá trình tâm lý và phát triển cho trẻ Có thể nói việc cho trẻ làm quenvới tác phẩm văn học là hết sức cần thiết, là cơ sở chuẩn bị cho trẻ vào trườngphổ thông

Tư tưởng cốt lõi của chương trình được thể hiện một cách nhất quán theocác quan điểm: quán triệt mục tiêu GD mầm non trong giai đọan mới ; tiếp cậnhọat động nhân cách và phát triển;GD hướng vào trẻ, lấy trẻ làm trung tâm vàquan điểm tích hợp Trong đó đổi mới hình thức giáo dục trẻ theo quan điểmtích hợp được coi là định hướng quan trọng nhất, hiện nay đã được thử nghiệm

và thực hành ở các trường Mầm Non trong cả nước

Đối với trẻ 3-4 tuổi, việc giảng dạy cho trẻ ở lứa tuổi này cũng gặp nhiềukhó khăn Nhất là trong bộ môn cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Trẻ lứatuổi này bắt đầu làm quen với các tác phẩm văn học mang tính nghệ thuật vàgiáo dục cao Do đó việc vận dụng quan điểm tích hợp vào các tiết dạy cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học là cần thiết, làm cho tiết dạy phong phú, hấp dẫnhơn, trẻ thích thú, phát huy được tính tích cực, sáng tạo của trẻ

MÆc dï ®©y lµ mét ph¬ng ph¸p tèt, cã tÝnh hiÖu qu¶ cao nhng chóng t«inhËn thÊy r»ng, trong thùc tiÔn cho thấy quá trình thực hiện đổi mới hình thứcgiáo dục theo quan điểm tích hợp còn chưa đồng bộ, bộc lộ những hạn chế như:chưa thể hiện được đầy đủ các thành tố của một chương trình tích hợp, phươngpháp thực hiện mang tính đồng lọat, áp đặt, chưa phát huy được tối đa khả năng,tính tích cực cá nhân,sáng tạo của từng trẻ cũng như của các cô giáo khi thực

hiện… Ngoài ra mỗi trường mầm non, mỗi giáo viên hiểu và vận dụng quanđiểm tớch hợp vào giảng dạy khỏc nhau, chưa cú tớnh thống nhất và đồng bộ.

Với những lý do trờn, tụi đó chọn đề tài nghiờn cứu là: “Thực trạng vận

dụng quan điểm tớch hợp trong quỏ trỡnh tổ chức cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tỏc phẩm văn học”.

2 Mục đớch nghiờn cứu:

Nghiờn cứu thực trạng vận dụng quan điểm tớch hợp trong quỏ trỡnh tổchức cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tỏc phẩm văn học nhằm đề xuất cỏc giải phỏpnõng cao chất lượng quỏ trỡnh tổ chức cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tỏc phẩmvăn học

3 Khỏch thể và đối tượng nghiờn cứu:

3.1: Khỏch thể nghiờn cứu:

Quỏ trỡnh tổ chức cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tỏc phẩm văn học

3.2: Đối tượng nghiờn cứu:

Thực trạng vận dụng quan đi ểm tớch hợp trong quỏ trỡnh tổ chức cho trẻ3-4 tuổi làm quen với tỏc phẩm văn học ở trường mầm non

4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Các trờng mầm non trên địa bàn tỉnh Nghệ An gồm Trờng MN bán côngHoa Hồng, trờng MN bán công Bình Minh, trờng MN bán công Quang Trung II,trờng MN Hng Hoà( TP Vinh); Trờng MN Thanh Thuỷ, trờng MN Thanh Văn( Huyện Thanh Chơng); Trờng mầm non Liên Cơ, trờng mầm non Môn Sơn II( Huyện Con Cuông)

5 Giả thuyết khoa học:

Nếu điều tra rõ thực trạng của việc vận dụng quan điểm tích hợp trong quátrình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở các trờng mầm non trên địa bàntỉnh Nghệ An thì sẽ xác định đợc các giải pháp nâng cao chất lợng giáo dục trẻnói chung và nâng cao hiệu quả quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen vớitác phẩm văn học nói riêng ở bậc mầm non trong tỉnh

6 Nhiệm vụ nghiờn cứu:

6.1 Tỡm hiểu về cơ sở lớ luận về đề tài nghiờn cứu

6.2 Điều tra thực trạng vận dụng quan điểm tớch hợp trong quỏ trỡnh tổ chức cho

trẻ 3-4 tuổi làm quen với tỏc phẩm văn học

6.3 Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lợng quá trình tổ chức cho trẻ 3-4

tuổi làm quen với tác phẩm văn học

7 Phương phỏp nghiờn cứu:

7.1 Phương phỏp nghiờn cứu lý thuyết

- Phơng pháp phân tích - tổng hợp lí thuyết

- Phơng pháp khái quát hóa, hệ thống hóa lí thuyết

- Phơng pháp cụ thể hóa lí thuyết

7.2 Phương phỏp nghiờn cứu thực tiễn

- Phương phỏp trũ chuyện

- Phương phỏp phỏng vấn, dự giờ

- Phơng pháp điều tra

7.3 Phương phỏp thống kờ toỏn học

8 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị và tài liệu tham khảo, khoá luậngồm 2 chơng:

Chơng 1: Cơ sở lí luận của vấn đề vận dụng quan điểm tích hợp vào quátrình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Chơng 2: Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình tổ chứccho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học tại các trờng mầm non trên địabàn tỉnh Nghệ An

Chơng 1 Cơ sở lí luận của vấn đề vận dụng quan điểm

tích hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với

tác phẩm văn học 1.1 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu:

1.1.1 Trên thế giới

Cách đây gần nửa thế kỷ, khi nhân loại đang bớc vào nền văn minh thứ ba,nhiều nớc trên thế giới đã tìm kiếm những giải pháp để hiện đại hóa nền giáodục của nớc mình cho sự phát triển của xã hội Nhiều giải pháp đã đợc tìm kiếm,

đợc đa ra, nhng giải pháp tối u nhất mà nhiều nớc lựa chọn để tiến hành cách tângiáo dục phổ thông, đặc biệt bậc học mầm non đó là tích hợp Cụ thể ở một số n-

ớc tiêu biểu sau:

ở Iseael, các nhà giáo dục quan niệm: Giáo viên cần sử dụng cách tiếp“Giáo viên cần sử dụng cách tiếp

cận tích hợp để xây dựng các chủ đề phù hợp và kế hoạch giáo dục ”

Các nhà giáo dục ở Hàn Quốc luôn luôn cho rằng giáo dục mầm non coitrẻ là trung tâm cho phép sự lựa chọn hoạt động, có nhiều cơ hội chơi, các họcliệu cũng nh sự giao tiếp ngôn ngữ phù hợp sự phát triển cho phép trẻ là ngời tíchcực, giáo viên cần linh hoạt trong việc xác lập mục tiêu giáo dục các nội dungchơng trình phù hợp với sự phát triển của trẻ Tổ chức lớp học mở với các gócgây hứng thú tự chọn và sử dụng một quá trình đánh giá phù hợp với sự pháttriển của trẻ

ở NewZealand chơng trình giáo dục trẻ cũng đợc xây dựng theo cách tiếpcận tích hợp với những đặc điểm riêng Quan điểm khi xây dựng chơng trình tíchhợp ở nớc này là nhìn nhận đứa trẻ là trung tâm Chơng trình nhấn mạnh việc kếthợp các lĩnh vực, các mặt nội dung theo các chủ đề hoặc các đề tài cụ thể đ ợc cô

và trẻ quan tâm

Các nhà t tởng mầm non ở úc, trờng mẫu giáo đều chú trọng đến các lĩnhvực phát triển toàn diện của trẻ Chơng trình đều bao gồm các lĩnh vực học cơbản nh: Hiểu biết bản thân và những ngời khác, sức khỏe và sự hiểu biết về sựphát triển thể chất, cuộc sống xã hội, hiểu biết văn hóa, hiểu biết môi trờng Giáoviên khi thực hiện phải đảm bảo các cơ hội học trong lĩnh vực trên đợc tích hợphài hòa

Nói về hình thức đổi mới giáo dục ở các nớc trên thế giới chúng tôi khôngquên nói đến một quốc gia có nền giáo dục tiên tiến bậc nhất đó là nớc Mỹ Theo

các nhà giáo dục Mỹ: Cần giáo dục trẻ theo hình thức “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp một ngày tích hợp ” vì

các môn học không đợc dạy ở các thời điểm riêng biệt trong ngày mà việc học

đ-ợc tổ chức xung quanh các nhiệm vụ hoặc các đề án Nhà giáo dục John Dewey (1859- 1952) cho rằng giáo dục là một bộ phận của cuộc sống và những trải

nghiệm thực tiễn cần gắn vào chơng trình Ông nhấn mạnh: Coi trẻ là trung“Giáo viên cần sử dụng cách tiếp

tâm của giáo dục nhấn mạnh cần tôn trọng từng nhân cách trẻ bằng cách xem xét các nhu cầu hứng thú và khả năng của trẻ khi thực hiện chơng trình trẻ học qua hành, các nội dung tích hợp vào các hoạt động qua trải nghiệm và thử nghiệm Vai trò của giáo viên là nhìn, nghe, quan sát và hớng dẫn chứ không phải là kiểm soát cấm đoán hay ép buộc ”

Nh vậy việc thiết kế xây dựng nội dung chơng trình giáo dục theo quan

điểm tích hợp đã đợc nhiều nớc trên thế giới tiến hành nghiên cứu và thực hiệncách đây khá lâu ở Việt Nam t tởng này mới đợc tiếp cận trong một vài năm trởlại đây Do đó mà vận dụng quan điểm tích hợp trong nội dung và phơng phápgiáo dục trẻ Mầm Non vẫn là một vấn đề mới mẻ đang thu hút sự quan tâm,nghiên cứu đặc biệt của các nhà giáo dục

đầu tiờn của nước Việt Nam dõn chủ cộng hũa năm 1946 đó ghi: “Nhà nước

bảo vệ quyền lợi cho những người mẹ của trẻ em, đảm bảo phỏt triển cỏc nhà

đỡ đẻ, cỏc nhà trẻ và vườn trẻ” Quỏ trỡnh hoạt động và trưởng thành của

giỏo dục mầm non 60 năm qua đó phấn đấu theo lũng mong mỏi của Chủ tịch Hồ Chớ Minh, của Đảng và Nhà nước ta Giỏo dục mầm non đó gắn bú với sự phỏt triển của đất nước, trải qua cỏc thời kỳ khỏng chiến, kiến quốc

và cựng vượt qua nhiều khú khăn, thử thỏch Ngay từ khi mới ra đời Giáo dục mầm non nớc ta đã khẳng định Vì thế công tác chăm sóc và giáo dục trẻ là rất cần thiết và quan trọng.

Thời kỳ chống Mỹ cứu nước 1965 – 1975, Thủ tướng chớnh phủ đó ra

chỉ thị số 153/CP ngày 12/8/1966 nờu rừ: “Ngày nay cụng tỏc nhà trẻ, mẫu

giỏo ngày càng được coi trọng đễ bảo vệ tớnh mạng và sức khỏe của cỏc chỏu, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ đảm đương nhiệm vụ ngày càng nặng cho

sự nghiệp chống Mỹ cứu nước” Giỏo dục mầm non phỏt triển khụng những

thể hiện tớnh ưu việt của miền bắc Xó hội chủ nghĩa mà là nhu cầu phục vụ

sản xuất, đời sống, làm yờn lũng người ở, người đi vỡ cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà Sau năm 1975, hũa nhịp với khụng khớ chiến thắng chung của cả dõn tộc, cỏc nhà trẻ, trường mẫu giỏo được xõy dựng và phỏt triển mạnh trờn cả nước Việt Nam thống nhất Cựng với việc chỉ đạo về quy mụ, chất lượng chăm súc, giỏo dục trẻ đó được chỳ trọng hơn Đõy là thời kỳ

mở đầu cho việc phỏt triển cụng tỏc nghiờn cứu, cụng tỏc đào tạo phục vụ cho nhiệm vụ trung tõm phỏt triển của giỏo dục mầm non.

Hai mươi năm đổi mới, từ 1987 đến nay, được sự quan tõm của Đảng,

giỏo dục mầm non đó từng bước vượt lờn trờn thử thỏch, thể hiện một bản lĩnh phi thường để tồn tại, xõy dựng và phỏt triển Sự vượt lờn trước hết trong tư duy mới về giỏo dục mầm non: Đú là giỏo dục mầm non phải thống nhất về cụng tỏc chăm súc, giỏo dục và phự hợp với cơ chế mới: cơ chế thị trường.

Việc chủ động xõy dựng cỏc chiến lược phỏt triển giỏo dục mầm non

qua cỏc giai đoạn 1991 – 2000, 2001 – 2010, xõy dựng cỏc dự ỏn, chương trỡnh kế hoạch giỏo dục mầm non trong chiến lược phỏt triển giỏo dục thể hiện một bước tiến mới trong cụng tỏc quản lý, chỉ đạo phỏt triển giỏo dục mầm non Chiến lược phỏt triển giỏo dục giai đoạn 2001 – 2010, được Thủ tướng Chớnh phủ đó phờ duyệt với cỏc mục tiờu giỏo dục mầm non là:

“Nõng cao chất lượng chăm súc giỏo dục trẻ trước 6 tuổi, tạo cơ sở để trẻ phỏt triển toàn diện về thể chất, tỡnh cảm, trớ tuệ, thẩm mỹ…

Hiện nay trong thời đại mở rộng trao đổi hợp tác nghiên cứu trong lĩnh vựcgiáo dục mầm non với các nớc trên thế giới và khu vực thì chúng ta thấy rằngkhâu yếu trong giáo dục mầm non nớc ta là sự lạc hậu về phơng pháp giáo dục,

đặc biệt là hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ Vì vậy trong Chiến lượcphỏt triển giỏo dục 2001-2010 của Bộ Giỏo dục-Đào tạo (phờ duyệt 2001) đã cóhớng đổi mới ở 6 điểm lớn sau : tỡnh hỡnh giỏo dục Việt Nam hiện nay; bối cảnh

và thời cơ, thỏch thức đối với giỏo dục nước ta trong vài thập kỷ tới; Cỏc quanđiểm chỉ đạo phỏt triển giỏo dục; mục tiờu phỏt triển giỏo dục đến năm 2010;Cỏc giải phỏp phỏt triển giỏo dục; tổ chức thực hiện chiến lược Cũng trong chiếc lợc này chỉ rõ mục tiêu phát triển bậc mầm non là:

Giỏo dục mầm non: đến năm 2010 hầu hết trẻ em đều được chăm súc, giỏo dụcbằng những hỡnh thức thớch hợp Tăng tỷ lệ trẻ dưới 3 tuổi đến nhà trẻ từ 12%năm 2000 lờn 15% năm 2005 và 18% năm 2010 Đối với trẻ 3-5 tuổi tăng tỷ lệđến trường, lớp mẫu giỏo từ 50% năm 2000 lờn 58% vào năm 2005 và 67% vàonăm 2010; riờng trẻ em 5 tuổi tăng tỷ lệ huy động đến mẫu giỏo để chuẩn bị vàolớp 1 từ 81% năm 2000 lờn 85% vào năm 2005 và 95% vào năm 2010 Giảm tỷ

lệ suy dinh dưỡng của trẻ trong cỏc cơ sở giỏo dục mầm non xuống dưới 20%vào năm 2005 , dưới 15% vào năm 2010

Trong thông t số 17/2009 TT - BGDĐT ban hành ngày 25/7/2009 của Bộtrởng bộ giáo dục đàn tạo có nêu rõ mục tiêu của giỏo dục mầm non là giỳp trẻ

em phỏt triển về thể chất, tỡnh cảm, trớ tuệ, thẩm mỹ, hỡnh thành những yếu tốđầu tiờn của nhõn cỏch, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hỡnh thành và phỏt

triển ở trẻ em những chức năng tõm sinh lớ, năng lực và phẩm chất mang tớnh

nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phự hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phỏttriển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở cỏc cấp học tiếptheo và cho việc học tập suốt đời Ngoài ra thông t cũng chỉ rõ yêu cầu về nội

dung giáo dục mầm non là: Đảm bảo tớnh khoa học, tớnh vừa sức và nguyờn tắc

đồng tõm phỏt triển từ dễ đến khú; đảm bảo tớnh liờn thụng giữa cỏc độ tuổi,giữa nhà trẻ, mẫu giỏo và cấp tiểu học; thống nhất giữa nội dung giỏo dục vớicuộc sống hiện thực, gắn với cuộc sống và kinh nghiệm của trẻ, chuẩn bị cho trẻtừng bước hoà nhập vào cuộc sống Phự hợp với sự phỏt triển tõm sinh lý của trẻ

em, hài hoà giữa nuụi dưỡng, chăm súc và giỏo dục; giỳp trẻ em phỏt triển cơthể cõn đối, khoẻ mạnh, nhanh nhẹn; cung cấp kỹ năng sống phự hợp với lứatuổi; giỳp trẻ em biết kớnh trọng, yờu mến, lễ phộp với ụng bà, cha mẹ, thầygiỏo, cụ giỏo; yờu quý anh, chị, em, bạn bố; thật thà, mạnh dạn, tự tin và hồnnhiờn, yờu thớch cỏi đẹp; ham hiểu biết, thớch đi học

Không chỉ có vậy, thông t trên còn nêu ra phơng pháp giáo dục mầm nonlà:

* Đối với giỏo dục nhà trẻ, phương phỏp giỏo dục phải chỳ trọng giao tiếpthường xuyờn, thể hiện sự yờu thương và tạo sự gắn bú của người lớn với trẻ;chỳ ý đặc điểm cỏ nhõn trẻ để lựa chọn phương phỏp giỏo dục phự hợp, tạo cho

trẻ cú cảm giỏc an toàn về thể chất và tinh thần; tạo điều kiện thuận lợi cho trẻđược tớch cực hoạt động giao lưu cảm xỳc, hoạt động với đồ vật và vui chơi,kớch thớch sự phỏt triển cỏc giỏc quan và cỏc chức năng tõm – sinh lý; tạo mụitrường giỏo dục gần gũi với khung cảnh gia đỡnh, giỳp trẻ thớch nghi với nhà trẻ.

* Đối với giỏo dục mẫu giỏo, phương phỏp giỏo dục phải tạo điều kiệncho trẻ được trải nghiệm, tỡm tũi, khỏm phỏ mụi trường xung quanh dưới nhiềuhỡnh thức đa dạng, đỏp ứng nhu cầu, hứng thỳ của trẻ theo phương chõm “chơi

mà học, học bằng chơi” Chỳ trọng đổi mới tổ chức mụi trường giỏo dục nhằmkớch thớch và tạo cơ hội cho trẻ tớch cực khỏm phỏ, thử nghiệm và sỏng tạo ở cỏckhu vực hoạt động một cỏch vui vẻ Kết hợp hài hoà giữa giỏo dục trẻ trongnhúm bạn với giỏo dục cỏ nhõn, chỳ ý đặc điểm riờng của từng trẻ để cú phươngphỏp giỏo dục phự hợp Tổ chức hợp lớ cỏc hỡnh thức hoạt động cỏ nhõn, theonhúm nhỏ và cả lớp, phự hợp với độ tuổi của nhúm /lớp, với khả năng của từngtrẻ, với nhu cầu và hứng thỳ của trẻ và với điều kiện thực tế

Tóm lại,đổi mới giáo dục là yêu cầu cần thiết của nớc ta trong giai đoạncông nghiệp hóa hiện đại hóa đất nớc, nhằm thực hiện mục tiêu chiến lợc pháttriển giáo dục Mầm non Cùng với xu thế chung của giáo dục trong khu vựccũng nh trên thế giới và sự đổi mới giáo dục phổ thông nớc ta cần quan tâm “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp

đổi mới tổ chức hoạt động học tập và vui chơi trong trờng lớp mẫu giáo theo ớng tiếp cận tích hợp theo chủ đề” Đổi mới tổ chức theo hớng hoạt động tíchhợp theo chủ đề là hết sức cần thiết, phù hợp với xu thế của thời đại, phù hợp đặc

h-điểm tâm sinh lí lứa tuổi mầm non

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Tích hợp

Từ tích hợp trong một số từ điển đợc giải thích là sự liên kết, sự tạo thành một thể thống nhất không chia cắt, sự tạo ra một cái gì đó toàn diện (Theo Từ điển Tiếng Việt) Và tích hợp cũng đợc hiểu nh một sự liên kết tạo thành một thể toàn vẹn thống nhất không chia cắt, luôn mang trong nó tính mục đích, tính toàn diện và là một thể thống nhất có cấu trúc chặt chẽ phù hợp với mục đích mà nó tồn tại.

Tớch hợp (integration) cú nghĩa là sự hợp nhất, sự hoà nhập, sự kết hợp Nội hàm khoa học khỏi niệm tớch hợp cú thể hiểu một cỏch khỏi quỏt là sự

hợp nhất hay là sự nhất thể hoỏ đưa tới một đối tượng mới như là một thể thống

nhất trờn những nột bản chất nhất của cỏc thành phần đối tượng, chứ khụng phải

là một phộp cộng giản đơn những thuộc tớnh của cỏc thành phần ấy Hiểu nhưvậy, tớch hợp cú hai tớnh chất cơ bản, liờn hệ mật thiết với nhau, quy định lẫnnhau, là tớnh liờn kết và tớnh toàn vẹn Liờn kết phải tạo thành một thực thể toànvẹn, khụng cũn sự phõn chia giữa cỏc thành phần kết hợp Tớnh toàn vẹn dựatrờn sự thống nhất nội tại cỏc thành phần liờn kết, chứ khụng phải sự sắp đặt cỏcthành phần bờn cạnh nhau Khụng thể gọi là tớch hợp nếu cỏc tri thức, kĩ năng

chỉ được thụ đắc, tỏc động một cỏch riờng rẽ, khụng cú sự liờn kết, phối hợp với

nhau trong lĩnh hội nội dung hay giải quyết một vấn đề, tỡnh huống

Tác giả Nguyễn Thị ánh Tuyết cho rằng: tích hợp không chỉ là liên kết mà là xâm nhập, đan xen các đối tợng hay các bộ phận của một đối tợng vào nhau, tạo thành một chỉnh thể Trong đó, không những giá trị của từng

bộ phận đợc bảo tồn và phát triển mà đặc biệt là ý nghĩa thực tiễn của toàn

bộ cái chỉnh thể đợc nâng lên.

Tích hợp là bản chất của khoa học giáo dục mầm non xuất phát từ đối tợng của giáo dục mầm non là những trẻ từ 0-6 tuổi với đặc điểm phát triển riêng biệt trẻ có tốc độ phát triển rất nhanh về tâm sinh lí, mạnh mẽ về tình cảm song mới chỉ là sự phát triển ở giai đoạn đầu của đời ngời Các chức năng tâm sinh lí của trẻ cha phân biệt rõ rệt, chúng còn hòa quyện vào nhau Do đó trẻ nhận thức về các sự vật và hiện tợng của thế giới xung quanh còn mang tính tổng thể toàn vẹn, trẻ cha có kỹ năng phân tích để lĩnh hội các tri thức theo các môn tiết riêng rẽ, chuyên biệt vì vậy giáo dục trẻ Mầm Non cần đợc tiến hành theo quan điểm tích hợp Theo tài liệu hớng dẫn thực hiện đổi mới hình thức tổ chức giáo dục hoạt động giáo dục cho trẻ 3-4 tuổi của viện chiến lợc và chơng trình giáo dục cho rằng: Đổi mới giáo dục mầm non dựa trên quan điểm tích hợp s phạm tích hợp là sự nhìn nhận thế giới tự nhiên, xã hội và con ngời nh một thể thống nhất Quan điểm này

đối lập với cách nhìn chia cắt rạch ròi các sự vật hiện tợng trong chỉnh thể

của đứa trẻ Quan điểm tích hợp cho rằng tích hợp không chỉ là đặt cạnh“Giáo viên cần sử dụng cách tiếp

nhau, liên kết với nhau, là là xâm nhập, đan xen các đối tợng hay các bộ phận của một đối tợng vào nhau, tạo thành một thể thống nhất Trong đó, không những các giá trị của từng bộ phận đợc bảo tồn và phát triển, mà đặc biệt là ý nghĩa thực tiễn của toàn bộ cái chỉnh thể đó đợc nhận lên ”

1.2.2 Quan điểm tích hợp

Quan điểm tích hợp vào giáo dục mầm non đợc hiểu nh là một phơng cách liên kết, xâm nhập, đan xen những quá trình s phạm tạo thành một thể

thống nhất, tác động đồng bộ đến đứa trẻ nh là một chỉnh thể toàn vẹn Nhờ

đó s phạm toàn vẹn đợc nâng lên.

Quan điểm tích hợp theo chủ điểm trong giáo dục mầm non đợc hiểu

là cách thức cung cấp sự định hớng mở, linh hoạt cho phép giáo viên tổ chức các hoạt động xoay quanh chủ đề bằng cách phối hợp một cách tự nhiên những hoạt động cho trẻ trải nghiệm nh quan sát, tìm hiểu môi trờng xã hội, thể dục vận động, trò chơi, âm nhạc, hát, kể chuyện, đọc thơ, các hoạt

động sáng tạo nh vẽ, tô màu, nặn, gấp giấy, cắt dán, xây dựng qua đó phát triển đồng thời các mặt ngôn ngữ, thể lực, nhận thức, tình cảm xã hội ở trẻ Cách tiếp cận này cho phép giáo viên có thể điều chỉnh giáo án một cách linh hoạt hơn đó có thể đa các tình huống xảy ra ngẫu nhiên vào kế hoạch hàng ngày nhằm đáp ứng sự hứng thú của trẻ nh một chỉnh thể trọn vẹn

Quan điểm tích hợp trong giáo dục mầm non đợc thể hiện ở một số

điểm sau:

* Mối liên quan chặt chẽ giữa chăm sóc và giáo dục trẻ em Trong chăm sóc phải tính đến giáo dục và trong giáo dục phải quan tâm đến chăm sóc.

* Lồng ghép đan cài các hoạt động, trong đó chơi là hoạt động chủ

đạo Việc xây dựng chơng trình giáo dục mầm non xuất phát từ yêu cầu hình thành các năng lực, kĩ năng chung, hớng tới sự phát triển chung để hình thành những nền tảng nhân cách ban đầu của trẻ.

Có thể nói rằng tích hợp là xu hớng đổi mới của giáo dục Mầm Non hiện nay, thông qua việc tổ chức các hoạt động theo các chủ đề phù hợp với khả năng nhận thức và đặc điểm phát triển t duy, sáng tạo của trẻ, sát với hoàn cảnh và điều kiện thực tế của từng địa phơng Đó là con đờng hiệu quả nhất cho sự phát triển nhân cách trẻ.

Một số công trình nghiên cứu đã khẳng định rằng trẻ học có hiệu quả nhất là thông qua nhiều hoạt động thích hợp và các hoạt động đó mang tính tích hợp, đợc thiết kế dới hình thức vui chơi và dới sự trợ giúp bằng các vật liệu cụ thể.

Quan điểm tích hợp xuất phát từ cách nhìn nhận thế giới tự nhiên, xã hội và con ngời nh một thể thống nhất, nó đối lập với cách nhìn chia cắt rạch ròi dới sự vật hiện tợng trong hiện thực nó phản đối cách nhìn các đối tợng nh đặt cạnh nhau mà không tìm thấy mối liên hệ giữa chúng.

* ý nghĩa của tích hợp trong các quá trình dạy học

Giáo dục theo quan điểm tích hợp đứng về mặt s phạm: Quá trình tích hợp là một phơng pháp liên kết, thâm nhập, đan xen những quá trình s phạm để tạo ta một hệ thống có cấu trúc chặt chẽ, tác động đồng bộ đến

đứa trẻ, nhờ đó hiệu quả s phạm đợc nâng lên Bản chất giáo dục mầm non

là tích hợp, trong đó cái nhân lõi là tâm lí học, giáo dục học trẻ em.

S phạm tích hợp là một khái niệm về quá trình học tập nhằm 4 mục tiêu cơ bản:

Mục tiêu 1: Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa Tức là đặt các quá trình học tập trong hoàn cảnh có ý nghĩa đối với ngời học Các quá trình học tập không bị cô lập với cuộc sống hằng ngày mà đợc tiến hành trong mối quan hệ với những tình huống có ý nghĩa đối với ngời học Để làm cho quá trình học tập có ý nghĩa phải có sự đóng góp của nhiều môn học.

Mục tiêu 2: Phân biệt cái cốt yếu, cái ít quan trọng hơn cần nhấn mạnh một số quá trình học tập quan trọng về chúng có ích trong cuộc sống hằng ngày là nhũng cơ sở cho những quá trình học tập tiếp theo.

Mục tiêu 3: S phạm tích hợp làm cho ngời học trở thành ngời công dân có trách nhiệm, ngời lao động có năng lực và tự lập.

Mục tiêu 4: S phạm tích hợp nhằm đảm bảo cho ngời học khả năng huy động những kiến thức và năng lực của mình để giải quyết một cách có hiệu quả một tình huống xuất hiện, đối với một khó khăn bất ngờ hay một tình huống cha từng gặp.

Tóm lại, do yêu cầu của bản thân khoa học và giáo dục, vì lợi ích của ngời học cũng nh của xã hội, cần đa một khoa học tích hợp vào quá trình dạy học đặc biệt là giáo dục mầm non.

1.3 Quá trình tổ chức cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học

1.3.1 Đặc điểm tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ 3-4 tuổi

Văn học vốn rất gần gũi với trẻ em, trẻ đợc tiếp xúc rất sớm ngay từ khi vừa mới chào đời, các em đợc làm quen qua những lời ru ầu ơ của bà, những câu chuyện cổ tích của mẹ Dần dần khi đi học trẻ đợc học, đợc tìm hiểu sâu hơn về các tác phẩm văn học, về thế giới xung quanh Từ đó trẻ hiểu về truyền thống anh hùng của dân tộc Việt Nam Vỡ thế cho nên việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là phương tiện giáo dục ngôn ngữ, giỏo dục thẩm mỹ, giỏo dục đạo đức, gúp phần phỏt triển trớ tuệ và cú sự tỏc động lớn đến sự phỏt triển tõm sinh lớ của trẻ

Trẻ 3-4 tuổi có nhu cầu tìm hiểu về thế giới xung quanh, về các tác phẩm văn học có nội dung ngắn gọn, không phức tạp, kết cấu ngôn ngữ dễ hiểu Trẻ ở lứa tuổi này cha biết chữ nên trẻ cha tự mình tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm, cha hiểu sâu sắc về giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm văn học Do

đó mà chơng trình dạy văn cho trẻ 3-4 tuổi đợc gọi là “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học” Giáo viên cần hiểu rõ đặc điểm tiếp nhận văn học của trẻ mẫu

giáo nói chung và trẻ 3-4 tuổi nói riêng để có sự linh hoạt trong tiết dạy giúp trẻ hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm văn học.

Đặc điểm tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ 3-4 tuổi nh sau:

1.3.1.1 Trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học một cách gián tiếp

Tác phẩm văn học là một văn bản nghệ thuật ngôn ngữ mà trẻ lứa tuổi nàylại cha biết chữ nên trẻ phải tiếp nhận tác phẩm qua giáo viên, ngời lớn

Do đó giáo viên hay ngời lớn (ông, bà, bố, mẹ, anh, chị…) Cần truyền đạt) Cần truyền đạttác phẩm một cách đúng đắn, nội dung đảm bảo tính chính xác cao, nhằm tác

động và kích thích sự chú ý của trẻ, và phát triển khả năng cảm thụ tác phẩm vănhọc của trẻ Khi truyền đạt tác phẩm văn học cho trẻ cần nhấn mạnh những chỗ trọng tâm, đọc, kể diễn cảm, mạch lạc, cô đọng và xúc tích

Ngôn ngữ văn học là ngôn ngữ tình cảm, do đó phải tạo điều kiện để trẻ nghe ra, nhìn thấy và cảm nhận đợc màu sắc xuác cảm những điều đợc giáo viên

và ngời lớn truyền đạt

1.3.1.2 Tiếp nhận văn học của trẻ mang đậm màu sắc xúc cảm

Trẻ 3-4 tuổi rất dễ xúc cảm, dễ bị xúc động trớc các tác động bên ngoài,trẻ phản ứng một cách tự nhiên, bột phát ở tình cảm của các em Do đó cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học ngoài việc truyền thụ tác phẩm còn phải tạo nênthái độ tình cảm mà cao hơn là tình cảm thẩm mĩ của trẻ để xác định dần phongcách sống cho trẻ Trẻ lứa tuổi này nhìn thấy cuộc sống đời thờng trong các tácphẩm văn học, đó là cách nhìn nhận ngây thơ, hồn nhiên, mang đậm màu sắcxúc cảm của trẻ

1.3.1.3 Trẻ tiếp nhận ngây thơ và triệt để

Khi truyền thụ một tác phẩm văn học cho trẻ, trẻ thờng hỏi rất nhiều,những câu hỏi của trẻ chứng tỏ các em muốn “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp đi đến tận cùng” của tri thức, trẻkhao khát đợc biết tất cả và chấp nhận sự giải thích không đầy đủ khoa học Các

em cha đòi hỏi lý lẽ mà đòi hỏi sự hợp lí tình cảm trong khuôn khổ hạn hẹp củamình Trẻ sẽ ghi nhớ rất kĩ những tri thức đã đợc truyền đạt, ghi nhớ một cáchtriệt để biến chúng thành kinh nghiệm riêng của mình, nếu làm mất đi lòng tincủa trẻ thì sẽ rất khó lấy lại, khó có thể giúp trẻ tiếp nhận văn học

1.3.2 Mục đích của quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Từ lâu, ngời ta đã nhận thấy văn học là nguồn suối không cạn của tri thức,

là kinh nghiệm sống mà con ngời cần tiếp thu và phát triển Ngời ta cũng thấy rõ

vị trí sức mạnh riêng của tác phẩm văn học trong sự nghiệp giáo dục nói chung

và giáo dục trẻ em mầm non nói riêng Nó trở thành nội dung và phơng tiện hữuhiệu để giáo dục trẻ Nhà nghiên cứu và phê bình văn học Nga lỗi lạc V.G.Bielinxki đã từng nói: “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp Một tác phẩm viết cho thiếu nhi là để giáo dục mà giáodục là một sự nghiệp vĩ đại vì nó quyết định số phận con ngời”

Trẻ em luôn khao khát nhận thức, khám phá thế giới hiện thực xungquanh Các em muốn biết tất cả, muốn thâu tóm tất cả lí do tồn tại của cuộcsống vào khối óc bé nhỏ của mình Thế giới xuất hiện trớc mắt trẻ với toàn bộ sựphong phú phức tạp của nó Trong điều kiện đó, những câu ca dao, bài thơ,truyện kể là những bài học đầu tiên giúp các em nhận thức thế giới xung quanh.Mặt khác, một tác phẩm văn học đích thực trong khi bồi đắp những cảm xúcthẩm mĩ cũng đồng thời làm nên sự cao đẹp trong tâm hồn và hình thành cho trẻquan điểm về cái đẹp Hơn thế nữa, qua việc cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc còn góp phần bồi dỡng phẩm chất tâm hồn, phát triển nhân cách trẻ mẫugiáo Và đặc biệt tác phẩm văn học còn có ảnh hởng vô cùng to lớn đến sự pháttriển ngôn ngữ của trẻ Các hình tợng văn học làm phong phú những xúc cảm,tình cảm, đa đến cho trẻ những hình tợng tuyệt diệu của ngôn ngữ dân tộc.

Nh vậy, có thể nói rằng mục đích của việc tổ chức cho trẻ làm quen vớitác phẩm văn học là nhằm phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ,phát triển ngôn ngữ, hứng thú đọc sách, kĩ năng đọc và kể tác phẩm cho trẻ

1.3.3 Nội dung chơng trình cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học

Trong chơng trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, khi lựa chọn tácphẩm văn học dành cho trẻ, ngời ta đã ý thức và lựa chọn một số lợng văn học

đáng kể với đầy đủ các thể loại để tổ chức thực hiện hoạt động đọc và kể tácphẩm Chẳng hạn: thơ, truyện, ca dao, đồng dao…) Cần truyền đạt

Bên cạnh những tác phẩm văn học nghệ thuật dân tộc, chơng trình văn họcdành cho trẻ còn có tác phẩm văn học nớc ngoài nhằm cho trẻ đợc làm quen vớivăn học thiếu nhi thế giới, mở rộng không gian nghệ thuật cho các em

Căn cứ vào từng độ tuổi chơng trình chú ý phân định văn hoá, tri thức vàcác kĩ năng giáo dục Đối với trẻ 3-4 tuổi, nhận thức của trẻ còn hạn chế, ngônngữ cha phát triển, chủ yếu là rèn luyện cho trẻ khi phát âm, nhận biết tập nói,cảm nhận âm thanh, nhịp điệu lời nói Vì vậy, nội dung cho trẻ 3-4 tuổi làm quenvới tác phẩm văn học thơ vẫn chiếm u thế bởi vì nó phù hợp với khả năng nhậnthức, t duy cũng nh đặc điểm ngôn ngữ của trẻ

Khi xây dựng chơng trình đổi mới hoạt động làm quen với văn học đợcxác định theo hớng tích hợp chủ đề, chủ điểm Đối với từng chủ đề, chủ điểmngời ta lựa chọn những tác phẩm văn học phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ3-4 tuổi Trên cơ sở đó, chơng trình đã đa ra những nội dung thực hiện nh: Đọcthơ cho trẻ nghe, dạy trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm, kể và đọc truyện cho trẻ nghe,dạy trẻ kể lại truyện

1.3.4 Phơng pháp tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

1.3.4.1 Đọc và kể tác phẩm có nghệ thuật

h-Phơng pháp này bao gồm:

- Phơng pháp đọc diễn cảm: Đọc diễn cảm là một quá trình bao gồm quátrình tiếp nhận văn bản viết và quá trình thông báo, truyền đạt những văn bảnviết thành văn bản đọc Đọc diễn cảm là làm nổi bật đặc điểm, cảm xúc thẩm mĩ

và đời sống tinh thần của tác phẩm tạo ra mối quan hệ xúc động riêng t của ngời

đọc với tác phẩm Đọc diễn cảm là hình thức riêng của việc đọc văn có sự thamgia bổ sung, hỗ trợ của năng lực diễn đạt bằng cử chỉ, điệu bộ, t thế, dáng vẻ,giọng điệu, ngữ điệu, âm sắc, màu sắc, cảm xúc của ngôn ngữ

- Phơng pháp kể diễn cảm: Kể chuyện là một hoạt động nghệ thuật nhằmtruyền đạt những sự kiện, xung đột, hành động của câu chuyện đợc chứng kiếncho ngời khác Phơng pháp kể đòi hỏi sự khúc chiết, sinh động tạo khả năng ghinhớ thông qua năng lực nghe nhìn, sự cảm nhận sắc thái biểu cảm và thái độ,tình cảm của tác giả, của ngời kể gây ấn tợng mạnh cho trẻ

Có thể hiểu một cách ngắn gọn về đọc kể diễn cảm nh sau: Đọc kể diễncảm là cách sử dụng giọng đọc, lời kể có kèm theo cử chỉ, điệu bộ, nét mặt đểtruyền đạt những ý nghĩ, t tởng, tình cảm của tác giả gửi gắm trong tác phẩm vàcả những ý nghĩ, thái độ, tâm trạng, cảm xúc của ngời đọc đến với ngời nghe

1.3.4.2 Phơng pháp trao đổi, gợi mở, trò chuyện với trẻ về tác phẩm văn học

A.A Luu-bin- xkai-a, nhà tâm lí học trẻ em mẫu giáo đã cho rằng: “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp Trẻmẫu giáo hoàn toàn có khả năng hoạt động trí tuệ, chúng biết suy nghĩ về những

điều mắt thấy tai nghe, giải đáp đợc các câu đố, biết sáng tác cốt truyện và kểchuyện theo tranh, chúng hay hỏi mọi ngời xung quanh vể những điều cha biếtthậm chí còn thích tranh luận với ngời lớn Sự nghe, sự kể và ngôn ngữ sáng tạo

ấy đã trở thành hình thức đặc thù trong hoạt động trí tuệ của trẻ mẫu giáo” Bởivậy trao đổi với trẻ về tác phẩm cô giáo không chỉ giúp trẻ độc lập nói lên nhữngsuy nghĩ, đánh giá của mình về sự kiện, hành động mô tả trong câu chuyện, nhất

là trong truyện cổ tích, mà còn giúp chúng tranh luận, thảo luận về một tìnhhuống, hoặc một ấn tợng Bên cạnh đó, trao đổi với trẻ bằng hệ thống câu hỏi gợi

mở sẽ làm sâu sắc hơn việc cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ Giá trị giáo dụccủa những cuộc trao đổi đợc xác định, còn nhằm nâng cao hứng thú của trẻ đốivới việc tiếp xúc với tác phẩm, làm thức dậy những suy nghĩ của trẻ

Trong mục nhà trờng ở báo The sunday time 2/10/1994 đã đăng câu nóicủa một thầy giáo: “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp Trẻ em không phải là những thùng chứa để chúng ta đổ đầy,chúng là những đốm lửa cần phải đợc thổi bùng cho sáng” Nhằm khẳng định vaitrò lớn lao của phơng pháp trao đổi, gợi mở với việc cụ thể hoá hệ thống câu hỏitheo hớng tích cực hoá ngời học trong quá trình cho trẻ tiếp xúc với tác phẩmvăn học, góp phần thổi bùng lên “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp ngọn lửa” ấy

1.3.4.3 Sử dụng các phơng tiện trực quan

Ngôn ngữ hình thể của cô giáo là một phơng tiện trực quan hỗ trợ, bổ sunglàm sâu sắc hơn, sống dậy hình tợng tác phẩm Khả năng rung cảm, hiểu biết tácphẩm của cô giáo sẽ bộc lộ qua ngôn ngữ, ánh mắt, cử chỉ, nét mặt, điệu bộ khitrình bày tác phẩm khiến trẻ có thể cảm nhận bằng trực cảm

Trực quan còn đợc kể đến là các kĩ thuật điện tử nh truyền hình, băng ghi

âm, đèn chiếu…) Cần truyền đạt Một trong những phơng tiện trực quan thờng dùng nhất trongquá trình hớng dẫn trẻ tiếp nhận văn học là tranh minh hoạ

Đối với trẻ 3-4 tuổi tranh minh hoạ luôn là yếu tố quan trọng, Trong khitri giác cảm nhận tranh minh hoạ trẻ mẫu giáo cha có khả năng tri giác tổng thểtác phẩm trẻ khó nhận ra những điểm chính quan trọng, cha hiểu bức tranh mộtcách phù hợp, cha biết cách xác lập mối quan hệ giữa các yếu tố Với trẻ 3-4 tuổitranh vẽ là sự lặp lại hiện thực, là một dạng đặc biệt của hiện thực Nó cũng có gìgiống nh quá trình cảm nhận tác phẩm văn học, trẻ 3-4 tuổi cũng tin hiện thựcphản ánh trong tác phẩm nh hiện thực cuộc sống, chúng thật lòng chia sẻ

1.3.4.4 Phơng pháp tổ chức cho trẻ hoạt động văn học nghệ thuật

Thực chất của phơng pháp này là tổ chức cho trẻ em thực hành luyện tập

để củng cố kiến thức và vận dụng những điều đã tiếp thu đợc vào việc giải quyếtnhiệm vụ thực tiễn, hình thành và hoàn thiện những kĩ năng, kĩ xảo nhất định.Trên cơ sở đó rèn luyện tính độc lập cho trẻ

Có thể coi đây là một phơng pháp dạy học rất tích cực gắn với phơngchâm “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp Học mà chơi, chơi mà học” của trẻ mẫu giáo

Phơng pháp tổ chức cho trẻ hoạt động văn học nghệ thuật còn bao hàmnghệ thuật tạo không khí văn chơng, chuẩn bị tâm thế cho trẻ bớc vào cảm thụtác phẩm và thực hành trải nghiệm nghệ thuật

Để phơng pháp này đạt hiệu quả, cô giáo cần thấy rõ sức mạnh to lớn củavăn chơng, biết kết hợp linh hoạt các phơng pháp, biện pháp dạy học tích cực dới

ánh sáng của lí luận dạy học hiện đại

1.3.5 Hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Lí luận giáo dục trẻ em trớc tuổi đến trờng phổ thông, chơng trình chăm

sóc giáo dục trẻ em đã coi làm quen với tác phẩm văn học là một môn học ở tr

-ờng mầm non Với t cách là một môn học mang tính đặc thù của ngành học, tổchức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là tổ chức hoạt động dạy

và học có chủ đích Nh vậy, hoạt động này phải đợc diễn ra dới các hình thức tổchức s phạm khoa học Hình thức tổ chúc dạy học giúp xác định một đơn vị nộidung dạy học cụ thể đợc thực hiện ở đâu? quy mô nh thế nào? thành phần trẻtham gia là cả lớp hay theo nhóm hoặc cá nhân?

Hình thức dạy học có quan hệ chặt chẽ với mục đích, nội dung và phơngpháp dạy học, vì nó là thành tố của quá trình dạy học Có nhiều cách phân loạihình thức tổ chức dạy học:

- Căn cứ vào địa điểm diễn ra quá trình dạy học: có hình thức dạy học trên lớp vàhình thức dạy học ngoài lớp

- Căn cứ vào sự chỉ đạo của cô giáo đối với toàn lớp hay với nhóm trẻ em tronglớp có hình thức dạy học toàn lớp và hình thức dạy học theo nhóm, cá nhân

Với quan niệm về những hình thức dạy học nói trên, theo truyền thống

ng-ời ta xác định các hình thức dạy và học làm quen với văn học ở trờng mầm non

nh sau:

Trên “Giáo viên cần sử dụng cách tiếp tiết học” – 2010 dạng thức tiết học Tiết học đợc quan niệm khác vớitiết học ở trờng phổ thông về thời gian, cấu trúc và mức độ yêu cầu đề ra cho ng-

ời học Thực chất nó chỉ là một dạng thức tiết học trong đó cấu trúc các bớc ít

đ-ợc chia nhỏ, không tách biệt nhau kết hợp với nhau thành một thể thống nhất,liên tục mang tính tích hợp cao, rất uyển chuyển, linh hoạt Đây là hình thức tổchức hoạt động cho trẻ làm quen với văn học rất cần thiết để nâng cao hiệu quảdạy học và giáo dục trẻ em

Ngoài tiết học, làm quen với văn học đợc tiến hành trong các hoạt độngvui chơi, tham quan, lễ hội, trong sinh hoạt hàng ngày nh trong giờ ngủ tra cô hát

ru, trong lúc đón trả trẻ…) Cần truyền đạt Cô giáo có thể đọc thơ, kể chuyện

Ngoài hoạt động chung làm quen với văn học còn có ở hoạt động góc,hoạt động vui chơi, hoạt động ngoài trời, trong sinh hoạt hàng ngày

Nh vậy tổ chức hoạt động làm quen với văn học cũng giống nh tổ chức cáchoạt động khác đều đợc tổ chức dới rất nhiều hình thức, với các phơng pháp sphạm phù hợp Nó đòi hỏi giáo viên phải có trình độ chuyên môn cao, rất linhhoạt để chọn những hình thức tổ chức sao cho phù hợp với lứa tuổi trẻ, gây đợchứng thú với một hoạt động vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật

1.4 Vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

1.4.1 Vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình giáo dục mầm non nói chung

Vận dụng quan điểm tích hợp trong giáo dục mầm non xuất phát từ

đối tợng của bậc học mà mình phục vụ Đối tợng của giáo dục mầm non là những trẻ em từ 0-6 tuổi với những đặc điểm phát triển riêng biệt Trẻ có tốc độ phát triển rất nhanh, mạnh về mặt tâm lí và sinh lí Song sự phát triển sinh lí và tâm lí của trẻ mới ở giai đoạn đầu tiên của đời ngời, các chức năng sinh lí và tâm lí cha phân hóa rõ rệt, chúng còn hòa quyện vào nhau.

Do đó, trẻ cha hình thành đợc thao tác phân tích để có thể lĩnh hội đợc các môn học riêng lẻ, chuyên biệt Trẻ nhỏ chỉ có thể nhận thức đợc sự vật hiện tợng của thế giới khách quan trong toàn vẹn của chúng và nhiều khi còn sử dụng trực giác toàn bộ để thu nhận sự vật hiện tợng mà không thể phân tích

đợc Vì vậy mà việc chăm sóc- giáo dục trẻ cần đợc tiến hành theo quan

điểm tích hợp Đó là con đờng hiệu quả nhất cho sự phát triển của trẻ.

Quan điểm tích hợp trong giáo dục Mầm Non đợc thể hiện ở một số

điểm chủ yếu sau đây:

* Trớc hết là mối quan hệ giữa việc chăm sóc- giáo dục trẻ: Khi thực hiện 2 nhiệm vụ này cần lồng ghép, đan cài chúng vào nhau mới đạt đợc hiệu quả cao cho từng nhiệm vụ và cho cả hai Trong khi nuôi phải tính đến dạy và trong khi dạy phải quan tâm đến nuôi.

* Lồng ghép, đan cài các hoạt động của trẻ, trong đó chơi là hoạt

động chủ đạo Chơi là một hoạt động vốn mang tính tích hợp, khi trẻ tham gia vào trò chơi cũng nh chính là nhập vào cuộc sống thực của chúng, nếu nhập một vai trò nào đó thì cũng chính là ớm mình một chỉnh thể ngời sống

động và nhóm trẻ cùng chơi là một xã hội Xã hội trẻ em mô phỏng xã“Giáo viên cần sử dụng cách tiếp ”

hội ngời lớn với muôn màu, muôn vẻ của cuộc sống thực Chính trong hoạt

động vui chơi trẻ tiếp thu kinh nghiệm xã hội ởi nhiều góc độ, nhiều lĩnh vực khác nhau Đó là những kinh nghiệm tính tích hợp cần cho cuộc sống của trẻ.

* Theo quan điểm tích hợp thì chơng trình giáo dục mầm non không xuất phát từ logic phân chia các bộ môn khoa học nh trờng phổ thông mà xuất phát từ yêu cầu hình thành những năng lực chung, nhằm tới sự phát triển chung của trẻ để hình thành ở chúng nhân cách ban đầu Trẻ em ở lứa tuổi mầm non cha thể lĩnh hội tri thức khoa học theo các môn học riêng biệt mà chỉ có thể tiếp nhận văn hóa theo các hình thức mang tính tích hợp, trong đó các lĩnh vực văn hóa đợc dùng để giải quyết những tình huống tích hợp nh trong cuộc sống thực vậy Theo quan điểm tích hợp thì tri thức kỹ năng cuộc sống gần gũi xung quanh, tri thức tiền khoa hoc (hay tiền khái niệm theo cách gọi của LX Vgốtxki) là phù hợp nhất đối với trình độ phát triển của trẻ em ở lứa tuổi Mầm Non, bởi lẽ những tri thức đó vốn mang

trong mình tính tích hợp cao, có khả năng cung cấp cho trẻ những kinh nghiệm sống phong phú vè nhiều mặt.

* Nên coi việc tổ chức những nhóm trẻ không cùng độ tuổi là một biện pháp thực hiện việc chăm sóc và giáo dục trẻ theo quan điểm tích hợp Với nhóm không cùng độ tuổi, trẻ dễ thiết lập mối quan hệ đa dạng, nhiều chiều (quan hệ với ngời lớn hơn, bé hơn và các quan hệ ngang hàng) giống nh một cuộc sống thực, tạo điều kiện giúp cho các mặt ( Nhận thức, tình cảm, xã hội ) của trẻ đợc phát triển thuận lợi.

Bản chất khoa học của giáo dục mầm non là tích hợp Nhờ vậy đổi mới nội dung phơng pháp giáo dục mầm non theo quan điểm tích hợp giúp cho quá trình lĩnh hội của trẻ diễn ra nhanh hơn, sâu sắc hơn, tiết kiệm thời gian hơn, tạo điều kiện cho trẻ rèn luyện, vận dụng những hiểu biết mới vào hòan cảnh tình huống mới Do đó các kĩ năng, thói quen đợc hình thành nhanh chóng hơn, giúp phát triển tính độc lập, chủ động, sáng tạo, tích cực trong hoạt động của trẻ.

Vì vậy đổi mới giáo dục mầm non yêu cầu rất cao và trở thành một vấn đề tất yếu trong quá trình đổi mới nội dung, phơng pháp giáo dục mầm non hiện nay Song trong thực tế, việc tiếp cận nội dung quan điểm tích hợp trong đổi mới nội dung, phơng pháp giáo dục mầm non là một vấn đề mới

đầy khó khăn Để thực hiện đợc cần phải có sự nghiên cứu, vận dụng thận trọng đồng thời phải có nhiều điều kiện nhất định đáp ứng yêu cầu nói trên.

1.4.2 Vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học

nói đúng ngữ pháp… không thể tách rời giữa các môn học cũng như các hoạtđộng của trẻ Mỗi từ cung cấp cho trẻ phải dựa trên một biểu tượng cụ thể, cónghĩa, gắn liền với âm thanh và tình huống sử dụng chúng Nội dung vốn từcung cấp cho trẻ cũng như hình thức ngữ pháp phải phụ thuộc vào khả năng tiếpxúc, hoạt động và nhận thức của trẻ.

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một nhiệm vụ quan trọng trong chươngtrình giáo dục toàn diện trẻ Chương trình phát triển ngôn ngữ cho trẻ đã đượcnhà giáo dục mầm non Liên Xô nổi tiếng Eiti-Khêva xem là khâu chủ yếu nhấtcủa hoạt động trong trường mầm non, là tiền đề thành công của các hoạt độngkhác, đặc biệt là hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Lứa tuổi mầm non rất nhạy cảm với nghệ thuật ngôn từ Âm điệu, hìnhtượng của các bài hát ru, đồng dao, ca dao, dân ca sớm đi vào tâm hồn tuổi thơ.Những câu chuyện cổ tích, thần thoại đặc biệt hấp dẫn trẻ Chính vì vậy, cho trẻtiếp xúc với các tác phẩm văn học là một con đường phát triển lời nói, đặc biệt

là lời nói nghệ thuật (Nguyễn Xuân Khoa gọi là lời nói có tính chất thơ mộng)

Việc cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với các tác phẩm văn học sẽ hình thànhcho trẻ lời nói mạch lạc, có ảnh hưởng đến sự phát triển mọi mặt của lời nói:ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp Điều này cần thiết để sau này trẻ tri giác các tácphẩm phức tạp hơn và phát triển lời nói trong tương lai

Trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, cô giáo cần chotrẻ dùng ngôn ngữ càng nhiều càng tốt tức là cho trẻ thực hành lời nói, kể lạichuyện, đọc thơ diễn cảm v.v

Tóm lại, vận dụng tích hợp lĩnh vực phát triển ngôn ngữ trong quá trìnhcho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là rất cần thiết, đem lại hiệu quả cao choquá trình tổ chức hoạt động Phát triển ngôn ngữ và việc cho trẻ làm quen vớitác phẩm văn học có mối quan hệ mật thiết với nhau, không thể tách rời

b Phát triển thẩm mĩ

Trong quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc, giáo viên nên tích hợp lĩnh vực phát triển thẩm mĩ Như vậy trẻ sẽ cảm thụsâu sắc hơn về tác phẩm văn học, từ đó nhận thức về cái đẹp toàn diện hơn Với

tư cách là hoạt động nghệ thuật, cả hoạt động tổ chức cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học và các hoạt động phát triển thẩm mĩ đều tạo cho trẻ những điềukiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mĩ; cho trẻđược tiếp xúc với cái đẹp, tìm hiểu về cái đẹp của cuộc sống, làm nảy sinh vànuôi dưỡng ở trẻ hứng thú với hoạt động nghệ thuật và niềm say mê sáng tạonghệ thuật Giáo viên có thể kết hợp hoạt động tạo hình trong quá trình cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học một cách khéo léo, linh hoạt như các hoạt động

vẽ, nặn, xếp hình, xé dán v.v phù hợp với đề tài, chủ đề, chủ điểm

c Phát triển thể chất

Phát triển thể chất dường như không có tác động trực tiếp tới quá trình tổchức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ mầm non Tuy nhiên,chúng tôi nhận thấy rằng sức khoẻ, tinh thần và sự phát triển thể chất của trẻ cóvai trò rất to lớn Sức khoẻ của trẻ có tốt thì giờ học mới đảm bảo xuyên suốt vàthành công Vì vậy trong tiết dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, giáoviên cần kết hợp phát triển thể lực cho trẻ Ví dụ như giữa giờ học có thể cho trẻvận động chơi trò chơi để gây hứng thú và giúp trẻ khoẻ khoắn, thoải mái hơn

là ngồi một chỗ từ đầu đến cuối tiết học

Phát triển thể chất trong quá trình tổ chức hoạt động làm quen với tácphẩm văn học cho trẻ là rất cần thiết và có ý nghĩa quan trọng đến sự tiếp nhậntri thức và tiếp thu các tác phẩm văn học có hiệu quả

d Phát triển nhận thức

Khả năng nhận thức của trẻ mẫu giáo được phát triển qua việc tiếp xúc,tìm hiểu về cuộc sống Theo Piagiê, từ 3 đến 5 tuổi quá trình tư duy của trẻ cóthay đổi từ giai đoạn cảm giác - vận động đến giai đoạn tư duy tiền thao tác,kèm theo tư duy tượng trưng để trẻ tìm hiểu các sự vật, hiện tượng xung quanh

Vì vậy, trong quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc, giáo viên nên tích hợp các nội dung phát triển nhận thức cho trẻ Như thế,

cô giáo đã tạo cơ hội cho trẻ có những trải nghiệm qua việc tiếp xúc với môitrường xung quanh gần gũi và qua nội dung của các tác phẩm văn học đượctruyền thụ

đ Phát triển tình cảm - xã hội

Trong quá trình tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ,giáo viên thờng xuyên vận dụng lĩnh vực phát triển tình cảm – 2010 xã hội để làmcho tiết dạy thêm phần linh hoạt và sôi nổi Các bài hát đúng chủ đề, đề tài sẽkích thích trẻ hơn, trẻ sẽ dễ dàng tiếp thu các tác phẩm văn học dễ dàng hơn Trẻ3-4 tuổi học mà chơi, chơi mà học nên việc tích hợp âm nhạc vào quá trình tổchức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học là việc làm cần thiết Việc tích

hợp này sẽ làm cho tiết dạy đạt hiệu quả cao hơn

“Giáo viên cần sử dụng cách tiếp ”

điểm, đối tợng giáo dục

Quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một quá trình s phạm, xã hội phức tạp, sinh động, do đó phải kết hợp vận dụng nhiều ph -

ơng pháp khác nhau Tuy nhiên mỗi phơng pháp đều có u thế đối với từng hoạt động và từng đối tợng nhất định

Chẳng hạn: Phơng pháp đọc kể tác phẩm có nghệ thuật đợc vận dụng vào tổ chức các hoạt động đọc và kể tác phẩm cho trẻ nghễ phát huy đợc hiệu lực, sức mạnh hơn là sử dụng đồ dùng trực quan với những lời nói, giải thích khô khan Trong mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung của tổ chức các hoạt

động làm quen với tác phẩm văn học, cô giáo không chỉ giúp trẻ nhận thức những tri thức tự nhiên, xã hội đợc phản ánh trong tác phẩm mà còn là nhiệm vụ phát triển trí tuệ, giáo dcụ ngôn ngữ, rèn luyện các kĩ năng văn học cho trẻ … thì ph thì ph ơng pháp trao đổi gợi mở có sức mạnh riêng của nó.

Quá trình giúp trẻ tri giác, tiếp nhận tác phẩm, cô giáo có thể vận dụng phối hợp nhiều phơng pháp, biện pháp tuỳ theo mục đích s phạm của những hoạt động nh đọc thơ, kể chuyện, đọc truyện.

Trong quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, việc lựa chọn phơng pháp chủ yếu và vận dụng kết hợp các phơng pháp cần đảm bảo những yêu cầu s phạm sau:

- Thay đổi hình thức tổ chức hoạt động học của trẻ để tránh tình trạng tâm lí mệt mỏi, thụ động và gây những ấn tợng mới hợp lí.

- Phải xuất phát từ nội dung nghệ thuật của tác phẩm làm tài liệu dạy học, kết hợp với mục đích chung và yêu cầu cụ thể cần phải đạt đợc, cô giáo lựa chọn phơng pháp chính và biện pháp kết hợp đúng đắn.

- các phơng pháp thờng ảnh hởng tới tiến độ, không khí học và thời gian quy định Do đó, việc thay đổi phơng pháp phải tính toán đến lợng thời gian cho phép, để kết hợp đa dạng hoạt động học của trẻ.

- Phải chú ý tính chủ động sáng tạo của cô giáo khi vận dụng phơng pháp vì mỗi phơng pháp đều có tính chất tơng đối của nó Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một công việc sáng tạo, cho phép mỗi một cô giáo

đợc tơng đối tự do trong việc lựa chọn những phơng pháp tối u

1.4.2.3 Tích hợp về hình thức

Việc tích hợp về mặt hình thức trong quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là việc làm cần thiết và có ý nghĩa quan trọng Trẻ 3-4 tuổi là độ tuổi non nớt, lúc này trẻ mới bắt đầu phát triển ngôn ngữ mạch lạc, t duy dần dần phát triển tốt, trẻ ghi nhớ và chú ý có chủ định Vì vậy trong quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học giáo viên cần cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở mọi lúc mọi nơi, trong tiết học cũng nh ngoài tiết học, trong giờ hoạt động chung, hoạt động góc hay trong sinh hoạt hằng ngày … thì ph Việc cho trẻ làm quen d ới nhiều hình thức sẽ giúp trẻ ghi nhớ kĩ hơn, tự nhiên hơn về tác phẩm Từ đó trẻ sẽ hứng thú tiếp nhận, sáng tạo hơn Giáo viên cần phải rất linh hoạt để tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học dới nhiều hình thức khác nhau, với các ph-

ơng pháp s phạm phù hợp

1.4.3 Yếu tố ảnh hởng đến tính hiệu quả của việc vận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

1.4.3.1 Năng lực và trình độ chuyên môn của các giáo viên

Cô giáo Vừa là cô vừa là ng“Giáo viên cần sử dụng cách tiếp ời mẹ thứ hai của cháu Vì vậy, trẻ đến”

lớp luôn luôn dõi theo và bắt chớc từng hành động của cô Việc vận dụng quan điểm tích hợp vào qúa trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học có đạt hiệu quả cao nhớ vào năng lực và trình độ chuyên môn của cô giáo

1.4.3.2 Cơ sở vật chất trong nhà trờng

Để việc vận dụng quan điểm tích hợp đợc tốt thì cơ sở vật chất là một yếu tố không thể thiếu, có ý nghĩa rất quan trọng Cơ sở vật chất bao gồm tất cả các đồ dùng, đồ chơi đảm bảo cho quá trình daỵ và học, hoạt động của cô và trẻ Cơ sở vật chất phải đầy đủ, đảm bảo số lợng và chất lợng, an toàn cho trẻ và cần thiết cho các hoạt động diễn ra trong nhà trờng.

1.4.3.3 Tâm sinh lí của trẻ

Trẻ khoẻ mạnh, vui vẻ, hoạt bát là một yếu tố cần thiết khi vận dụng tích hợp trong quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Tích hợp đòi hỏi trẻ phải tiếp nhận một lợng kiến thức nhiều và sâu Do đó, trẻ phải có một tâm thế thoải mái, tinh thần sảng khoái, có sức khoẻ thì quá trình tích hợp mới đạt hiệu quả cao, trẻ mới ghi nhớ và tiếp nhận dễ dàng.

Kết luận chơng 1

Trong chơng 1 chúng tôi đã phân tích cơ sở lí luận của đề tài nghiên cứu,trên cơ sở đó chúng tôi rút ra kết luận nh sau: Vận dụng quan điểm tích hợp vàoquá trình tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ 3- 4 tuổi có ýnghĩa vô cùng quan trọng Trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi rất thích tìm tòi, khám phá,thấy cái gì mới, cái gì lạ, cái gì sặc sỡ là trẻ thích thú, dễ rung động tr ớc cái đẹpcủa cuộc sống, hứng thú khám phá thế giới xung quanh Vì vậy việc vận dụngquan điểm tích hợp vào quá trình tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm vănhọc cho trẻ 3- 4 tuổi là việc làm cần thiết, giúp trẻ thoả mãn đợc nhu cầu khámphá cuộc sống Từ đây, chúng tôi sẽ tiến hành điều tra thực trạng vận dụng quan

điểm tích hợp vào quá trình tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn họccho trẻ 3- 4

ChƯơng II Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

tại các trờng mầm non trên

địa bàn tỉnh Nghệ An 2.1 Cách thức điều tra thực trạng

2.1.1 Mục đích điều tra

Để xác lập thực tiễn cho đề tài nghiên cứu, chúng tôi đã tiến hành khảo sátthực trạng vận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình dạy học mầm non nóichung và vào việc cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học nói riêng

2.1.2 Đối tợng điều tra

Các nhà quản lí, giáo viên 8 trờng Mầm Non ở địa bàn tỉnh Nghệ An(150 ngời) gồm Trờng MN bán công Hoa Hồng, MN bán công Bình Minh, MNbán công Quang Trung II và MN Hng hoà ( TP Vinh), Trờng mầm non công lậpThanh Thuỷ, Thanh Văn ( H Thanh Chơng), Trờng mầm non công lập Liên Cơ,mầm non Môn Sơn II ( H Con Cuông)

2.1.3 Nội dung điều tra

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi tiến hành điều tra một sốmặt sau đây:

- Tìm hiểu về thực trạng nhận thức của giáo viên về khái niệm tích hợp vàviệc vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học

- Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa và sự cần thiết vận dụng quan điểmtích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Mức độ vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen vớitác phẩm văn học

- ý nghĩa của việc vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học

- Những khó khăn, thuận lợi của việc vận dụng quan điểm tích hợp vàoquá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Cách vận dụng quan điểm tích hợp vào các tiết dạy cho trẻ làm quen vớitác phẩm văn học

- Hiệu quả của việc vận dụng quan điểm tích hợp vào tiết dạy cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học

2.1.4 Phơng pháp tiến hành điều tra

- Phơng pháp điều tra anket: Sử dụng phiếu trng cầu ý kiến giáo viên

- Phơng pháp quan sát, trao đổi, ghi chép, dự giờ, phỏng vấn

- Phơng pháp thống kê toán học

Chúng tôi đã tiến hành điều tra tại 8 trờng mầm non trên địa bàn Tỉnh Nghệ An gồm có 3 trờng bán công, 5 trờng công lập

Loại hình trờng mầm non Số lợng Tỷ lệ

Trong số đó có 4 trờng tại Thành phố Vinh, 2 trờng ở huyện Thanh

Ch-ơng, 2 trờng ở Huyện Con Cuông

Quá trình điều tra chúng tôi đã sử dụng phơng pháp là fỏng vấn một sốcán bộ quản lí, giáo viên ; gửi 150 phiếu điều tra tới 20 cán bộ quản lí và 130giáo viên của 8 trờng Đồng thời dự giờ 10 tiết dạy cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học Với các nội dụng cụ thể sau:

* Các câu phỏng vấn đã sử dụng trong quá trình điều tra:

1 Cô hãy cho biết trờng mình đã sử dụng quan điểm tích hợp từ khi nào?

2 Cô thấy vận dụng tích hợp có ý nghĩa nh thế nào trong quá trình dạy học?

3 Làm thế nào để tích hợp một cách có hiệu quả nhất?

4 Cô thờng vận dụng tích hợp môn học nào vào quá trình tổ chức hoạt động làmquen với tác phẩm văn học cho trẻ 3-4 tuổi?

5 Cô gặp những khó khăn hay thuận lợi gì trong thực tế giảng dạy khi vận dụngtích hợp?

6 Cô thấy trẻ nhận thức nh thế nào trong qua trình dạy?

5 Cô có đề xuất, kiến nghị gì không?

2.2 Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình tổ chức cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học tại các trờng mầm non trên địa bàn tỉnh Nghệ An

2.2.1 Kết quả điều tra

2.2.1.1 Kết quả điều tra bằng phiếu

a Nhận thức của giáo viên về việc vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình dạy học ở tr ờng mầm non nói chung và vào hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nói riêng

Qua quá trình điều tra chúng tôi nhận thấy rằng, kể từ năm 2000 đến naysuốt 10 năm thử nghiệm và vận dụng hình thức đổi mới tổ chức giáo dục, chúng

ta đã thấy sự chuyển biến trong quá trình giáo dục mầm non, từ một ngành chậmphát triển, bị động trong công tác giảng dạy đến nay ngành mầm non là mộtngành có ý nghĩa to lớn trong sự nghiệp giáo dục quốc dân, là con thuyền đầutiên đa trẻ em bớc vào thế giới văn minh, khoa hoc kỹ thuật tiên tiến Có thể nói

rằng, qua 10 năm đổi mới và phát triển công tác giáo dục trẻ đã có những bớcphát triển vợt bậc ở thời kì năm 1999- 2000, dự án thử nghiệm đổi mới hìnhthức tổ chức giáo dục trẻ đợc triển khai trong các trờng mầm non trọng điểm của

61 tỉnh, thành Lúc này, mặc dù hiểu rõ ý nghĩa quan trọng và sự cần thiết đổimới theo hớng tích hợp, tất cả các trờng mầm non cũng nh các giáo viên còn rất

bỡ ngỡ trớc sự thay đổi hết sức mới mẻ này, họ rất mơ hồ, cha hiểu một cáchchính xác về quan điểm tích hợp Từ đó rất nhiều công trình nghiên cứu cũng nhgiải pháp cấp bách đã đợc đa ra để làm sao đa tích hợp vào các tiết học một cách

có hiệu quả nhất

Qua 10 năm đổi mới và trởng thành, chúng tôi trở lại điều tra vấn đề nàythì thấy rõ giáo viên mầm non đã vận dụng quan điểm tích hợp một cách khônkhéo vào các tiết dạy, đem lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học Tuy nhiênmột số giáo viên còn cha hiểu đúng định nghĩa quan điểm tích hợp một cách rõràng Có 42 giáo viên chiếm 28% hiểu lan man về tích hợp và chỉ cho rằng tíchhợp rất quan trọng trong tiết dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học mà thôi

Qua điều tra có đến 108 giáo viên(72 %) đều cho rằng tích hợp trong tiếtdạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là việc mà giáo viên vận dụng cácmôn học khác vào các tiết dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, tức là sựhoà quyện các tri thức tổng quát về xã hội đợc giáo viên khéo léo đa chúng vàonhững tiết truyện, thơ để trẻ dễ dàng tiếp thu hơn

Cụ thể nh sau:

Bảng 1:

Mức độ nhận thức Số giáo viên Tỷ lệ

Tích hợp là vận dụng các môn học khác vào quá

trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 108 72%Hiểu sơ sài về định nghĩa tích hợp, cho rằng tích

Tích hợp là vận dụng các môn học khác

vào quá trình cho trẻ làm quen với TPVH 28/108 80/108Hiểu sơ sài về định nghĩa tích hợp, cho

Nh vậy qua kết quả điều tra ta thấy đợc rằng phần lớn giáo viên mầm non

đã hiểu chính xác về quan điểm tích hợp Còn một bộ phận giáo viên ở một số

tr-ờng còn hiểu mơ hồ, cha thực sự chính xác về quan điểm tích hợp Đặc biệt lànhững giáo viên công lập, đây là những giáo viên ở các huyện Thanh Chơng vàCon Cuông Chính sự nhận thức cha chính xác này sẽ ảnh hởng không nhỏ đếnviệc vận dụng tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Từ

đây chúng tôi đặt ra một vấn đề: “Giáo viên cần sử dụng cách tiếpTại sao lại có sự phân tầng trong giáo dụcmầm non ở các trờng công lập và bán công hay nói cách khác là giữa thành phố,nông thôn và miền núi”

Các mức độ nhận thức của giáo viên mầm non về vai trò của tích hợp đốivới hiệu quả dạy tiết học cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nh sau:

Từ kết quả điều tra trên cho ta thấy rằng: Phần lớn các giáo viên mầm non

đều đánh giá cao tầm quan trọng và sự cần thiết của quan điểm tích hợp trongquá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Trong quá trình dạy học để đạt

đợc hiệu quả tối đa có đến 66,7 % giáo viên cho rằng quan điểm tích hợp trong

tiết học cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là rất cần thiết, 26,7% giáo viên cho rằng cần thiết và 6,7% giáo viên cho rằng không cần thiết.

Theo đánh giá của giáo viên trờng mầm non sử dụng quan điểm tích hợplàm cho tiết học trở nên sinh động, nhẹ nhàng ( 53,3%)

Việc sử sụng tích hợp vào tiết dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn họccũng giúp cho tiết học thoả mãn đợc nhu cầu nhận thức của trẻ ( 86,7% )

Và có đến 6,7% giáo viên lại cho rằng không cần thiết sử dụng tích hợp vì

sẽ làm tiết học lộn xộn, khó đạt hiệu quả cao

Thông qua việc thu thập ý kiến của 150 cán bộ quản lí và giáo viên các ờng mầm non trên địa bàn Thành phố Vinh, huyện Thanh Chơng và huyện ConCuông chúng tôi khẳng định mức độ rất cần thiết và cần thiết và tầm quan trọngcủa tích hợp trong tiết học cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Vì các giáoviên đều cho rằng vận dụng tích hợp thì sẽ làm cho tiết học hấp dẫn hơn, trẻnhận thức đợc tốt hơn Còn một bộ phận nhỏ giáo viên ở miền núi lại không th-

tr-ờng xuyên vận dụng vì cho rằng tích hợp làm cho giờ học lộn xộn hơn Qua đóchúng tôi nhận thấy một thực trạng là sự chênh lệch, phân tầng giữa các trờngmầm non ở thành phố, nông thôn và miền núi.

b Mức độ vận dụng quan điểm tích hợp của giáo viên trong quá trình cho trẻ

Số trờng ở miền núi

3 trờng trọng điểm là MN bán công Hoa Hồng, MN bán công Quang Trung II và

MN bán công Bình Minh đã vận dụng tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quenvới tác phẩm văn học từ năm 2000 trở laị đây - đây là giai đoạn thử nghiệm vàtiến hành đổi mới hình thức giáo dục trong cả nớc Còn ở trờng MN Hng Hoà,

MN Liên Cơ (H Con Cuông) và 2 trờng MN của huyện Thanh Chơng vận dụngtích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học từ năm 2004, điều

đó cho thấy rằng các trờng này cũng đã nắm bắt tơng đối nhanh việc đổi mớigiáo dục, nhng để biến lí thuyết thành thực tiễn cần một thời gian tơng đối đểcác trờng thử nghiệm và tiến hành đổi mới Riêng ở trờng MN Môn Sơn II (H.Con Cuông) là một trờng miền núi còn gặp nhiều khó khăn về mọi mặt nên việcvận dụng tích hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn họcmới đợc thực hiện từ giai đoạn 2007 trở lại đây Qua đó chúng tôi nhận thấy rằnghầu hết các trờng ở nông thôn và miền núi chậm chạp hơn trong quá trình đổimới hình thức giáo dục so với các trờng ở thành phố Vinh Điều này tạo ra mộtvấn đề cấp thiết cho ngành giáo dục là làm sao đẩy mạnh công tác giáo dục mầmnon ở các địa bàn nông thôn và miền núi Từ mức độ vận dụng quan điểm tíchhợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở các trờng, chúng tôitiến hành điều tra mức độ thờng xuyên vận dụng tích hợp của các giáo viên Kếtquả cụ thể nh sau:

Bảng 6:

Mức độ thờng xuyên Số giáo viên ở

TP Vinh

Số giáo viên ởNông thôn

Số giáo viên ởMiền núi

c Thời điểm vận dụng tích hợp các lĩnh vực phát triển vào tiết học cho trẻ làm

quen với tác phẩm văn học

Bảng 7:

TT Thời điểm vận dụng tích hợp các lĩnh vực

phát triển vào tiết học

Thông qua việc điều tra ankét cũng nh dự giờ một số tiết dạy cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học theo quan điểm tích hợp chúng tôi thấy rằng: 66,7%giáo viên đều lồng ghép tích hợp xuyên suốt tiết học Điều đó cho thấy giáo viên

đã nhận thức rõ vai trò và ý nghĩa của tích hợp trong suốt quá trình học của trẻ.Giáo viên đã vận dụng khéo léo và linh hoạt quan điểm này, đảm bảo sự thốngnhất về nội dung cũng nh phơng pháp, cách thức tổ chức tiết dạy

Với sự cố gắng đó của các giáo viên chúng tôi cũng nhận thấy rằng trẻngày càng hiểu biết nhanh và rộng về thế giới xung quanh Đặc biệt trẻ 3-4 tuổi

là lứa tuổi giao thời giữa nhà trẻ và mẫu giáo, rất khó nắm bắt tâm sinh lí và nhucầu của trẻ nhng các giáo viên đã cố gắng đi sâu đi sát hơn vào thế giới bên

trong của trẻ để từ đó giúp trẻ nhận thức một cách tự nhiên, không gò bó, không

áp đặt

Tuy nhiên có tới 23,3 % giáo viên lại chỉ vận dụng tích hợp ở đầu tiết học

và 10% giáo viên lại vận dụng tích hợp vào cuối tiết học Từ đó chúng tôi nhậnthấy mức độ nhận thức của trẻ nh sau:

đợc hết tri thức mà giáo viên truyền đạt, cha theo kịp các bạn cùng lớp, vì thếkhiến cho tiết dạy cha có sự hoàn hảo, hiệu quả tiết học cha đạt mức tối đa

d Những thuận lợi khi sử dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làm

quen với tác phẩm văn học

Qua phiếu điều tra chúng tôi thấy rằng khi sử dụng quan điểm tích hợpvào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, các giáo viên có nhữngthuận lợi sau :

- Tiết học thêm sinh động, thu hút đợc sự chú ý của trẻ và làm trẻ hứng thúhoạt động

- Trẻ lĩnh hội tri thức một cách đầy đủ và tự nhiên

- Tích hợp làm cho tiết học xuyên suốt, giáo viên linh hoạt, kích thích đợc

sự sáng tạo của các giáo viên

- Trẻ cảm thấy hứng thú, hăng say với những kiến thức đợc truyền đạt

e Những khó khăn khi sử dụng quan điểm tích hợp trong quá trình cho trẻ làm

quen với tác phẩm văn học

- Lớp trẻ đông nên khó quản lí, một bộ phận trẻ không chú ý vào bài dạy

- Cơ sở vật chất còn thiếu, cha đáp ứng hết nhu cầu tích hợp của tiết dạycho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Giáo viên không có nhiều thời gian đầu t vào việc làm đồ chơi, đồ dùngdạy học cho trẻ nh rối tay, trang phục đóng kịch, power point v.v…) Cần truyền đạt

- Việc hòa nhập trẻ khuyết tật và trẻ cá biệt còn khó khăn, giáo viên lúngtúng trong việc tổ chức giảng dạy chung cho các đối tợng trẻ

2.2.1.2 Kết quả dự giờ

Chúng tôi đã tiến hành dự giờ 8 tiết dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc Trong có có 3 tiết dạy ở 3 trờng công lập, 4 tiết dạy ở 4 trờng bán công.Gồm 4 tiết dạy ở thành phố Vinh, 2 tiết ở nông thôn và 1 tiết ở miền núi Qua đóchúng tôi thấy rằng: hầu hết các tiết dạy đều vận dụng tích hợp vào quá trình chotrẻ làm quen với tác phẩm văn học Nhng có một sự khác biệt rất rõ giữa các tr-ờng ở thành phố, nông thôn và miền núi 5 tiết dạy ở các trờng Thành phố Vinhvận dụng quan điểm tích hợp xuyên suốt tiết học, trẻ nhận thức rất tích cực, tiếthọc sôi nổi, hứng khởi Các giáo viên hầu hết đều sử dụng các phơng tiện trựcquan rất đa đạng và phong phú nh tranh ảnh, power point…) Cần truyền đạt Còn khi dự giờ cáctiết dạy ở nông thôn và miền núi chúng tôi lại thấy rằng các giáo viên còn lúngtúng khi vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học, thờng họ chỉ sử dụng tích hợp vào đầu tiết học hoặc cuối tiết học,tiết học không sôi nổi, cảm giác tiết học hơi gò bó, không thoải mái, giáo viênchỉ sử dụng phơng pháp trực quan là tranh ảnh vào bài dạy, họ cha sử dụng vitính vào tiết dạy

Tuy nhiên đó là 8 tiết chúng tôi đã đặt vấn đề trớc nên các tiết dạy đã đợcchuẩn bị khá kĩ lỡng, tâm lí giáo viên và trẻ đã đợc chuẩn bị sẵn Nhng khichúng tôi đột xuất dự giờ một số tiết thì thấy chất lợng các tiết dạy không cao.Các tiết dạy chuẩn bị sơ sài, giáo viên chỉ sử dụng phơng pháp trực quan là tranh

ảnh Các bớc trình tự của tiết dạy không đợc đảm bảo Hiệu quả tiết dạy khôngcao

Từ đó chúng tôi nhận thấy một thực trạng đáng báo động tại các trờngmầm non đó là hình thức dạy đối phó, khi có tiết mẫu giáo viên mới chuẩn bị kĩlỡng, chu đáo còn khi hoạt động bình thờng thì các giáo viên cha hề đầu t nhiều,các tiết dạy chỉ đi qua từng bớc cho xong, chỉ giúp trẻ nhớ đợc tên tác phẩm vàhiểu nội dung tác phẩm, chứ cha giúp trẻ đi sâu hơn vào tác phẩm Đây cũng làmột trong những vấn đề mà các trờng mầm non cần lu tâm giải quyết

2.2.1.3 Kết quả phỏng vấn

Quá trình tiến hành điều tra chúng tôi đã phỏng vấn một số cán bộ quản lí

và giáo viên tại các trờng mầm non, chúng tôi nhận thấy rằng: Các cô đều nhậnthức đúng ý nghĩa của việc vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học và mức độ cần thiết của nó Tuy nhiên hầu hếtcác cô đều cho chỉ rõ khó khăn trong quá trình vận dụng tích hợp, những yêu cầu