Bản năng tình dục trong người đẹp say ngủ (y KAWABATA) và hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi (g MARQUEZ) luận văn thạc sỹ ngữ văn

Giới thiệu Xứ tuyết, ông viết: “Trong một chừng mực nào đó, Xứ tuyết đã ghi lại những thay đổi về quan điểm của Kawabata đối với khuôn mẫu tiểu thuyết… Mặc dầu có những gợi ý về một triế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

-HOÀNG THỊ MAI HOA

BẢN NĂNG TÍNH DỤC TRONG NGƯỜI ĐẸP SAY

NGỦ (Y.KAWABATA) VÀ HỒI ỨC VỀ NHỮNG CÔ GÁI

ĐIẾM BUỒN CỦA TÔI (G.MARQUEZ)

Chuyên ngành: Lý luận văn học

Mã số: 60.22.32

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN

Người hướng dẫn: PGS TS NGUYỄN VĂN HẠNH

Vinh, 2011

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôicòn nhận được những sự đóng góp, chỉ bảo của các thầy cô giáo trong khoaNgữ văn - trường Đại học Vinh, đặc biệt là sự tận tình của thầy giáo hướng dẫn

- PGS TS Nguyễn Văn Hạnh cùng sự động viên, giúp đỡ từ phía gia đình, bạn

bè và những người thân

Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình tới quýthầy cô giáo, thầy Nguyễn Văn Hạnh cùng gia đình, bạn bè đã tạo điều kiệngiúp tôi hoàn thiện luận văn của mình

Vinh, 2011 Hoàng Thị Mai Hoa

4 Đối tượng và phạm vi khảo sát 9

5 Phương pháp nghiên cứu 9

6 Cấu trúc luận văn 9

Chương 1 NGƯỜI ĐẸP SAY NGỦ VÀ HỒI ỨC VỀ NHỮNG CÔ GÁI ĐIẾM BUỒN CỦA TÔI TRÊN HÀNH TRÌNH

SÁNG TẠO CỦA Y.KAWABATA VÀ G.MARQUEZ

1.1 Con đường sáng tạo nghệ thuật của Y Kawabata 101.1.1 Thời đại và cuộc sống cá nhân 101.1.2 Quá trình sáng tạo của Y.Kawabata 131.1.3 Những cảm hứng chủ đạo trong tiểu thuyết Y Kawabata 15

1.1.4 Người đẹp say ngủ - một kết mở trên hành trình sáng tạo của Kawabata 201.2 Con đường sáng tạo nghệ thuật của G.Marquez 22

1.2.2 Con đường đến với văn học của G Marquez 26

1.2.4 Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi - tác phẩm thành công của

Marquez

32

1.3 Sự gặp gỡ kỳ diệu giữa Người đẹp say ngủ và Hồi ức về những cô gái

điếm buồn của tôi

34

Chương 2 BẢN NĂNG TÍNH DỤC TRONGNGƯỜI ĐẸP SAY NGỦ VÀ

HỒI ỨC VỀ NHỮNG CÔ GÁI ĐIẾM BUỒN CỦA TÔI

TỪ GÓC NHÌN TRIẾT HỌC VỀ CON NGƯỜI

2.1 Bản năng tính dục trong văn học truyền thống Nhật Bản và Mỹ Latinh 362.1.1 Bản năng tính dục - một cách nhìn khái lược 362.1.2 Bản năng tính dục trong văn học truyền thống và ở con người Nhật Bản

2.2.1 Bản năng tính dục với vấn đề thân phận con người 45

2.2.2 Bản năng tính dục với sự đổi thay cuộc sống và những xung đột nội tâm 48 2.2.3 Tính dục với cảm thức thẩm mỹ của Y Kawabata 52

2.3 Bản năng tính dục trong Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi 56

2.3.1 Tính dục với việc giải tỏa bi kịch đời sống nội tâm con người 56

2.3.2 Tính dục với việc khơi dậy một tình yêu chân chính 60

2.3.3 Tính dục với quan niệm cái đẹp gắn liền với sự cô đơn của Marquez 66 2.4 Sự gặp gỡ trong quan niệm về tính dục qua Người đẹp say ngủ và

Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi 68 Chương 3 NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN BẢN NĂNG TÍNH DỤC TRONG NGƯỜI ĐẸP SAY NGỦ VÀ HỒI ỨC VỀ NHỮNG CÔ GÁI ĐIẾM BUỒN CỦA TÔI 3.1 Nghệ thuật thể hiện bản năng tính dục trong Người đẹp say ngủ của Y.Kawabata

71 3.1.1 Thủ pháp dòng ý thức 71

3.1.2 Nghệ thuật miêu tả những xung đột nội tâm nhân vật 78

3.2 Nghệ thuật thể hiện bản năng tính dục trong Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi của G.Marquez

82 3.2.1 Điểm nhìn trần thuật 82

3.2.2 Hình tượng nhân vật người kể chuyện 87

3.2.3 Giọng điệu trần thuật 91

3.3 Cơ sở cho sự tiếp nhận và sáng tạo của G.Marquez 99

3.3.1 Xã hội Nhật Bản và Côlômbia trong thế kỷ XX 99

3.3.2 Sự khác nhau trong quan niệm sáng tác của Kawabata và Marquez 101 3.3.3 Tài năng và cá tính sáng tạo của Y.Kawabata và G.Marquez 104

KẾT LUẬN 108

TÀI LIỆU THAM KHẢO 110

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Nói đến văn học Nhật Bản và văn học Mỹ Latinh thời hiện đại,

không thể không nói tới Y.Kawabata và G.Marquez Họ được biết đến nhưnhững tài năng kỳ lạ, những biểu tượng cho sức sáng tạo kỳ diệu của con ngườimọi thời đại Họ là hai trong những bậc thầy văn chương thế giới được trao tặnggiải Nobel văn học Tìm hiểu sáng tác của họ góp phần giới thiệu tinh hoa vănhọc thế giới đến với độc giả Việt Nam

1.2 Tác phẩm của Kawabata là sự kết hợp chặt chẽ và sinh động giữa mỹ

học, triết học Nhật Bản, những đặc sắc của truyền thống văn hóa dân tộc với tài

năng sáng tạo và bản lĩnh của nhà văn Cũng như vậy, tác phẩm của G.Marquezmang đậm bản sắc châu Mỹ Latinh, toát lên sự giản dị của tâm hồn, sự nhạycảm của nội tâm Từ cách nhìn ấy, có thể thấy tìm hiểu sáng tác của Kawabata

và Marquez giúp ta hiểu hơn về văn hóa, văn học Nhật Bản và Mỹ Latinh

1.3 Đọc Người đẹp say ngủ của Kawabata, Marquez đã viết một bài báo

ca ngợi và xem đó là một kiệt tác của văn học thế giới Và không lâu sau, Hồi

ức về những cô gái điếm buồn của tôi của Marquez ra đời Ông thú nhận là đã

học được rất nhiều bút pháp của Y.Kawabata Một trong những vấn đề cơ bản

của hai tiểu thuyết Người đẹp say ngủ và Hồi ức về những cô gái điếm buồn

của tôi là đi vào khai thác những khía cạnh của đời sống bản năng con người.

Từ góc nhìn đạo đức - thẩm mỹ, bản chất của nó là gì? Hai tác phẩm có điểm gìtương đồng và khác biệt giữa quan niệm và cách thức thể hiện? Nghiên cứu vấn

đề này sẽ gợi mở nhiều vấn đề có ý nghĩa lý luận, trước hết là vấn đề kế thừa vàsáng tạo trong sáng tác văn học

1.4 Cho đến nay, sáng tác của Y.Kawabata và G.Marquez đã được đưa

vào giảng dạy và học tập trong hệ thống nhà trường Việt Nam từ phổ thông đếnđại học Tuy nhiên, việc giảng dạy và học tập còn gặp nhiều khó khăn cả về lýluận cũng như phương pháp tiếp cận Nghiên cứu sáng tác của họ, vì vậy khôngchỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn

2.1 Vài nét về tình hình nghiên cứu Y.Kawabata và G.Marquez ở trên thế giới

Năm 1971, nhà xuất bản Matxcơva xuất bản tuyển tập tác phẩm của

Kawabata với nhan đề Kawabata sinh ra bởi vẻ đẹp nước Nhật Đây là tuyển

tập Kawabata đầu tiên được xuất bản ở Nga Bốn năm sau, năm 1975, nhà xuất

bản này lại cho xuất bản cuốn Y.Kawabata - sự tồn tại và khám phá cái đẹp,

từng có cả tình yêu và lòng căm thù Việc dịch tác phẩm của Kawabata ra tiếng

Nga đã sớm tạo điều kiện cho bạn đọc Nga và cả thế giới trong đó có Việt Nam(dịch lại từ tiếng Nga) có điều kiện để tiếp xúc với một bậc thầy của vănchương nhân loại Fedorenko, một nhà phương Đông học nổi tiếng trong mộtbài nghiên cứu của mình đã chỉ ra nhiều đặc điểm nổi bật trong nghệ thuật kểchuyện của Kawabata Theo ông, “kinh nghiệm nghệ thuật của Kawabata chịuảnh hưởng rõ rệt của mỹ học Thiền luận, dựa vào suy nghiệm bên trong Thiềnnghĩa là bộc lộ tất cả sức mạnh tinh thần của mình đến độ trở thành “vô ngã”,hòa hợp với cái tổng thể thiên nhiên” Và “ngôn ngữ của Kawabata là mẫu mựccủa phong cách Nhật: ngắn gọn, súc tích, sâu xa, mang tính biểu tượng và ẩn dụ

kì diệu Chất thơ trong văn xuôi, nghệ thuật ngôn từ điêu luyện, suy nghĩ giàuchất nhân đạo, thái độ trân trọng với con người và thiên nhiên, đối với cáctruyền thống nghệ thuật dân tộc - tất cả những cái đó làm cho sáng tác củaKawabata trở thành hiện tượng xuất sắc trong văn học Nhật và văn học thếgiới…” [39, 53] Bài viết của Fedorenko đã mang tới cho độc giả những cáinhìn mới mẻ không những về tác phẩm mà về cả con người của Kawabata vàcung cấp thêm những tư liệu đáng quý về ông

Ở phương Tây, nhiều nhà nghiên cứu đã giành sự quan tâm đặc biệt chonhững sáng tác của Y.Kawabata, trong đó có thể kể đến hai công trình lớn viết

về cuộc đời, sự nghiệp và đặc trưng nghệ thuật trong tác phẩm Kawabata Đó là

cuốn Bình minh trước phương Tây (Dawn to the West) và Lịch sử văn học Nhật

Bản (A history of Japanese Literature) Bình minh trước phương Tây là một

công trình nghiên cứu khá toàn diện và sâu sắc về văn học Nhật Bản của nhànghiên cứu phương Đông người Mỹ Donal Keene Trong đó có phần viết vềKawabata cũng rất công phu với một cái nhìn toàn diện Công trình giới thiệukhá kỹ về cuộc đời và văn nghiệp của Kawabata cùng với những nhận xét, đánhgiá của tác giả và của chính Kawabata về tư duy nghệ thuật, về ngôn ngữ, về

phong cách, về những ảnh hưởng của văn học phương Tây hiện đại và truyền

thống văn học Nhật Bản… trong sáng tác của ông Công trình Hướng dẫn

người đọc đến với văn học Nhật Bản của J.Thomas Rimer được ví như một đại

cương của văn học Nhật Giới thiệu Xứ tuyết, ông viết: “Trong một chừng mực nào đó, Xứ tuyết đã ghi lại những thay đổi về quan điểm của Kawabata đối với

khuôn mẫu tiểu thuyết… Mặc dầu có những gợi ý về một triết lí thẩm mỹ phứctạp phía sau văn bản, tiểu thuyết vẫn có một sự lôi cuốn tức thời, cả trong màusắc, hình ảnh lẫn trong sự nhạy bén tâm lí thể hiện ở những đoạn đối thoại khácnhau tạo nên nhịp điệu cho câu chuyện Ngôn ngữ của Kawabata kiệm lời

nhưng lại rất gợi cảm… Xứ tuyết đã được quay thành phim, cho dù các nhà làm

phim rất cẩn thận, thì trong thực tế, khả năng gợi cảm của ngôn ngữ Kawabatacũng làm lu mờ khả năng của bất cứ camera nào” [39, 60-61] Một công trìnhkhá công phu nữa là luận án của Gloria R.Montebruno - nghiên cứu sinh người

Italia tại đại học California (2003) với đề tài Cái nhìn chủ thể, cái nhìn khách

thể Tái định dạng cái nhìn trong tiểu thuyết Yasunari Kawabata thời kỳ 1939

-1962 Luận án có bảy chương, dài 436 trang chia làm ba phần: phần 1: “Hướng

tới một mỹ học về ảo ảnh: Quan điểm về những cái nhìn giới tính trong Xứ

tuyết của Yasunari Kawabata”; phần 2: “Định dạng và bất định dạng về chủ thể

và khách thể của cái nhìn Một phối cảnh mới của Yasunari Kawabata trong

Ngàn cánh hạc, Cái hồ, Người đẹp say ngủ”; phần 3: “Cái nhìn mảnh vỡ của

Nhật Bản (Encyclopedia of Japan) do Itashaka chủ biên cũng đã giới thiệu khái

quát về Kawabata cùng với những tác phẩm và phong cách của ông Theo tácgiả, Kawabata rất coi trọng cái đẹp truyền thống, nhưng cũng nhìn thấy sự suy

vi của các lễ nghi truyền thống Nhật Bản (đặc biệt là “trà đạo”) Cuốn Bách

khoa thư Nhật Bản cũng đánh giá cao các tiểu thuyết của Kawabata từ đầu đến

cuối hành trình sáng tạo Từ Vũ nữ Izu đến Cố đô, Tiếng rền của núi được viết

vào những năm cuối đời, Kawabata vẫn luôn coi trọng truyền thống và trântrọng, đi tìm cái đẹp, luôn là “một lữ khách muôn đời đi tìm cái đẹp” - một cáiĐẹp đến mức duy mỹ

Giải Nobel văn chương năm 1982 chính là sự vinh danh của thế giớidành cho Marquez - một tầm cao tài năng nhân loại Cũng từ đây, tên tuổi củaông bắt đầu nổi tiếng trên văn đàn thế giới, đặc biệt là ở phương Tây Vị trí củaông trong văn đàn Mỹ Latinh nói riêng, văn học thế kỷ XX nói chung cũng đãđược xác lập rõ ràng hơn và từ đó, độc giả trên khắp thế giới đã ngưỡng mộ vàđón đọc những tác phẩm của ông Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có được nhiềucông trình chuyên sâu nghiên cứu về tác phẩm của ông bằng tiếng Việt

2.2 Vài nét về nghiên cứu, giới thiệu Y.Kawabata và G.Marquez ở Việt Nam

Ở Việt Nam, một năm sau khi Kawabata nhận giải thưởng Nobel về vănchương đã xuất hiện một số bài nghiên cứu, giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệpsáng tác của ông Những bài viết này đã được Đào Thị Thu Hằng giới thiệu rất

kỹ trong công trình Văn hóa Nhật Bản và Yasunari Kawabata, ở mục Tiếp

nhận Kawabata, chúng tôi xin điểm lại như sau: Năm 1969 tạp chí Văn (Sài

Gòn) có bài viết Yasunari Kawabata dưới nhãn quan phương Tây của Chu Sỹ

Hạnh Ở bài viết này, tác giả đã có những cảm nhận sâu sắc về bút pháp củaKawabata, như âm hưởng chung về cái cô đơn, những suy nghĩ nội tâm… trong

các tác phẩm của ông Năm 1972, Tạp chí Văn, có bài phỏng dịch Yasunari

Kawabata, nhà văn Nhựt Bổn đầu tiên được lãnh giải thưởng văn học Nobel

của Mai Chưởng Đức Trong bài giới thiệu của mình, Mai Chưởng Đức chorằng, mỗi một tác phẩm của Kawabata “đều mang đầy đủ nét tình cảm tươisáng, trữ tình huyền diệu…, mỗi nét điệu đều kết tụ thành văn học biểu hiệntrong sắc thái dân tộc Nhựt Bổn” [39, 56] Cũng trên tạp chí Văn, Vũ Thư

Thanh trong bài viết Yasunari Kawabata, cuộc đời và sự nghiệp đã bước đầu đề

cập đến phong cách, tư tưởng thẩm mỹ của Kawabata Theo Vũ Thư Thanh, tácphẩm của Kawabata thường được viết bằng một thứ văn Nhật hết sức hoa mỹ,

sử dụng hình ảnh và ngôn từ như những bài thơ văn xuôi, đặc biệt là ở loạitruyện - trong - lòng - bàn - tay Chất thơ của tác phẩm không chỉ thể hiện ở

ngôn từ mà ở cả ý tưởng nhà văn Cũng trên Tạp chí Văn, tiểu thuyết Xứ tuyết

do Vũ Thư Thanh dịch từ nguyên tác tiếng Nhật đã được đăng tải Trong lời

giới thiệu, dịch giả viết: “Mặc dầu cốt truyện giản dị, Xứ tuyết chứa đựng đầy

những nhận xét tế nhị của tác giả gói ghém trong một giọng văn nhẹ nhàng,điêu luyện và đặc biệt là những hình ảnh thuần túy Nhật Bản” [39, 56]

Năm 1997, Lưu Đức Trung cho xuất bản cuốn Yasunari Kawabata, cuộc

đời và tác phẩm Cuốn sách đã đi sâu tìm hiểu, phân tích cả về tư tưởng, cuộc

đời, tác phẩm lẫn những yếu tố thời đại ảnh hưởng đến con đường nghệ thuậtcủa Kawabata Từ những nghiên cứu ấy, tác giả cho rằng, phong cách nổi bậtcủa Kawabata mà người đọc có thể dễ dàng cảm nhận được là “chất trữ tình sâulắng, nỗi buồn êm dịu” Năm 1999, nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của

Yasunari Kawabata (1899-1999), Lưu Đức Trung viết bài Thi pháp tiểu thuyết

Yasunari Kawabata, nhà văn lớn của Nhật Bản in trên tạp chí Văn học số 9.

Theo ông, thi pháp tiểu thuyết Kawabata là thi pháp chân không - một đặc điểm

nổi bật trong thơ Haiku Trước đó, năm 1988, dịch giả Nguyễn Đức Dương

trong lời giới thiệu tập truyện tình Nhật Bản Những đốm lửa bạc đã đánh giá

Kawabata là “một tâm hồn lớn lao đầy yêu thương”, “tâm hồn của một nhà thơ

bị đóng đinh trên cây thánh giá văn xuôi, một tâm hồn đầy bí ẩn, cũng như tâmhồn lớn lao khác của nhân loại Từ L.Tolxtôi đến E.Hemingway… đều chứađựng những bí ẩn mênh mông” “Nhưng cái điều mà để lộ ra trước mắt chúng tachính là tác phẩm của họ Cũng vẫn là những bí ẩn - kiệt tác nào thì cũng chứađựng những bí ẩn - nhưng dù sao thì dây vẫn là hiển ngôn Sự tinh tế, tinh xáctrong việc miêu tả thế giới bên trong của con người cũng như miêu tả thiênnhiên, những pha tâm lí phức tạp hòa quyện trong những rung động thiết tha,

trầm lắng…” [39, 56] Năm 1991, Nhật Chiêu có bài Kawabata, người cứu rỗi

cái Đẹp đăng trên Tạp chí Văn Trong bài viết của mình, Nhật Chiêu cho rằng,

thế giới trong tác phẩm của Kawabata “thường hiện ra trong một vẻ đẹp bất ngờtrước khi ta tìm cách giải thích chúng” [39, 57] Năm 1992, Hữu Ngọc trong

Dạo chơi vườn văn Nhật Bản, đã cho rằng tính cách lưỡng phân giữa lối sống

cổ truyền và lối sống hiện đại là cái nền cho sáng tác của Kawabata Ông luônhồi nhớ về cố đô - với thời Heian với một nền văn hóa ngọt ngào, nữ tính Năm

2000, Phan Nhật Chiêu có bài viết Thế giới Yasunari Kawabata (hay là cái

đẹp: hình và bóng) in trên tạp chí Văn học số 3, khẳng định rằng thế giới của

Kawabata là thế giới “hiện hữu của cái đẹp và cái đẹp của hiện hữu” [39, 57].Trong bài viết của mình, Nhật Chiêu một lần nữa nhấn mạnh về cái đẹp, nỗibuồn, sự cô đơn…dưới nhãn quan duy mĩ của Kawabata Tạp chí Sông Hương

số 154 tháng 12 (2001), đăng bài viết Kawabata Yasunari - Người lữ khách ưu

sầu đi tìm cái đẹp của Lê Thị Hường Bài viết bước đầu phân tích cái đẹp trong

sáng tác của Kawabata và thái độ, cách nhìn của ông trước cái đẹp Năm 2002,

trong công trình 100 nhà lý luận phê bình văn học thế kỷ XX, ở mục từ

Yasunari Kawabata của Đỗ Thu Hà có viết về ông với tư cách là nhà phê bình

nhưng phong cách không khác xa là bao so với nghệ thuật viết văn của ông Đó

là nguyên tắc phản ánh “sự tồn tại và sự khám phá cái đẹp”, chức năng củangười nghệ sĩ là “khám phá và tái sinh vẻ đẹp đó”, đối tượng của văn học chính

là “cái đẹp, nỗi buồn và sự chân thành”, nghệ thuật viết văn với “cấu trúc tácphẩm là dòng ý thức được kỹ thuật chắp cánh” [39, 55] Như vậy, ở Kawabatanhà văn, nhà phê bình luôn thống nhất Quan niệm của ông về văn chương, vềnghệ thuật như thế nào thì khi viết ông cũng trung thành với quan niệm đó

Năm 2003, tại hội thảo 30 năm hợp tác Việt Nam - Nhật Bản, Đỗ Thu Hà có bài tham luận với tựa đề Cái đẹp qua hình ảnh của người phụ nữ qua tác phẩm của

Yasunari Kawabata và R.Tagore Trong tham luận của mình, Đỗ Thu Hà đã so

sánh quan niệm về cái đẹp của hai nhà văn nổi tiếng Châu Á thông qua miêu tảhình ảnh người phụ nữ Theo bà, vẻ đẹp trong tác phẩm Kawabata là “vẻ đẹptinh khôi, không vụ lợi” gắn liền với nó là sự chân thành và nỗi buồn Ba đốitượng nhận biết về cái đẹp đúng đắn nhất của ông “là trẻ em, phụ nữ và ngườigià sắp chết” [39, 55] Tạp chí Nghiên cứu văn học số 1 năm 2004, Khương

Việt Hà đã có bài viết Thủ pháp tương phản trong Người đẹp say ngủ

(Nemureru Buo) của Yasunari Kawabata Bài viết đã tập trung khai thác thủ

pháp tương phản trong việc tái tạo không gian và thời gian nghệ thuật, chi tiếtnghệ thuật, miêu tả hình thức và khắc họa nội tâm nhân vật, nội dung tư tưởng

của nhà văn trong tác phẩm, sự đối lập giữa ý nghĩa ngợi ca và ý nghĩa phê

phán Trên trang web evan.com.vn, bài Cánh tay và nét đẹp của bản thể nữ của Trần Thị Thuận đã đi sâu nghiên cứu một tác phẩm - Cánh tay, với việc tập

trung khai thác “cái đẹp của bản tính nữ” Tác giả nói rằng: “cái đẹp của cánhtay, cái đẹp nữ tính ấy, có thể thấy được Kawabata thể hiện không phải qua sựmiêu tả mà bằng khả năng cảm nhận tinh tế đến từng sự dịch chuyển nhỏ nhất,mong manh nhất như những nhịp luân lưu tế vi của mạch máu Ở đây, chúng tađược chứng kiến một sự sẻ chia tuyệt vời về tinh thần, cảm xúc; qua đó bừngsáng sự hòa điệu về tâm hồn và rộn rã những thanh âm đầy nhân bản Cũng chỉbằng sự giao hòa hiếm có như vậy, nhân vật người đàn ông kia, hay cũng chính

là Kawabata mới có thể tiếp cận được và nhận biết sự lớn lao và cao vời của cái

đẹp thực sự của bản ngã nữ tính” [39, 57-58] Năm 2007, Đào Thị Thu Hằng

xuất bản cuốn Văn hóa Nhật Bản và Yasunari Kawabata Đây có thể xem là

chuyên luận đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu về tiểu thuyết Kawabata

So với Kawabata, việc nghiên cứu, giới thiệu những sáng tác củaG.Marquez có phần trầm lắng hơn Từ cuối thập niên 60 của thế kỷ XX, nhiềutác phẩm của Marquez lần lượt đến với bạn đọc qua các bản dịch của các dịchgiả như: Nguyễn Trung Đức, Nguyễn Quốc Dũng, Nguyễn Mạnh Tứ, PhạmĐình Lợi, Lê Xuân Quỳnh… Tuy số lượng tác phẩm được dịch là khá lớn, nhất

là sau khi ông được trao giải Nobel văn học (1982), song thành tựu nghiên cứulại chưa có nhiều Trong phạm vi tài liệu chúng tôi bao quát được, dường nhưcác bài viết mới dừng lại ở việc giới thiệu, hoặc tập trung vào một số tác phẩm

tiêu biểu của G Marquez như: Trăm năm cô đơn, Tình yêu thời thổ tả… Chưa

có công trình nào đặt vấn đề nghiên cứu một cách toàn diện về tác phẩmG.Marquez Có thể nói, cho đến nay, Marquez vẫn còn là một hiện tượng lạ đối

với bạn đọc Việt Nam Năm 2004, cuốn tiểu thuyết ngắn Hồi ức về những cô

gái điếm buồn của tôi ra đời Tin cuốn sách sắp xuất bản đã lập tức thu hút

được hàng triệu độc giả hâm mộ Marquez trên thế giới Chỉ sau một tuần lễ pháthành, cuốn sách đã được bán với số lượng lớn và hiện nay nó đã được dịch ranhiều thứ tiếng trong đó có tiếng Việt Tuy nhiên, cho đến nay, tác phẩm vẫncòn ít được biết đến trong nghiên cứu, phê bình ở nước ta Trong cuốn sách của

Đào Thị Thu Hằng đã dẫn ở trên, có một bài viết đặt vấn đề so sánh yếu tốhuyền ảo trong tác phẩm của Kawabata và Marquez Đây có thể xem là bàinghiên cứu đầu tiên về hai tác giả Kawabata và Marquez với một cái nhìn đốisánh

2.3 Điểm lại một vài nét về tình hình nghiên cứu Y.Kawabata và

G.Marquez, có thể thấy, cho đến nay tên tuổi, tác phẩm hai nhà văn vào loại lớnnhất của thế kỷ XX đã không còn xa lạ với người đọc Việt Nam Song việcnghiên cứu về họ lại chưa có nhiều thành tựu Đặc biệt, chưa có một công trìnhnào đặt vấn đề so sánh những sáng tạo của họ, mặc dù G.Marquez đã thừa nhận

sự ảnh hưởng của Kawabata đối với sáng tác của ông, nhất là trong Hồi ức về

những cô gái điếm buồn của tôi Đề tài nghiên cứu của chúng tôi, vì vậy có thể

xem là sự khởi đầu một hướng đi mới

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Như tên đề tài đã xác định, mục đích của đề tài là nghiên cứu vấn đề

bản năng tính dục được nhận thức và thể hiện trong hai tác phẩm Người đẹp say

ngủ (Kawabata) và Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi (Marquez) như

thế nào

3.2 Với mục đích đó, đề tài có nhiệm vụ:

Thứ nhất, chỉ ra được vị trí của tiểu thuyết Người đẹp say ngủ và Hồi ức

về những cô gái điếm buồn của tôi trên hành trình sáng tạo của Kawabata và

Marquez

Thứ hai, từ góc nhìn triết học về con người, phân tích, lý giải vấn đề bản

năng tính dục trong hai tác phẩm của Kawabata và Marquez

Thứ ba, khảo sát, phân tích nghệ thuật thể hiện tính dục của Kawabata và

Marquez qua một cái nhìn so sánh Từ đó rút ra những vấn đề có ý nghĩa về kếthừa và sáng tạo trong sáng tác văn học

4 Đối tượng và phạm vi khảo sát

4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài là bản năng tính dục trong hai tác

phẩm Người đẹp say ngủ và Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi.

4.2 Bản năng tính dục của con người luôn được nhìn nhận từ nhiều góc

độ Ở đây, chúng tôi giới hạn nghiên cứu vấn đề trên hai phương diện: Thứ

nhất, bản năng tính dục gắn với cuộc sống con người Nhật Bản và Côlômbia

trong cuộc sống hiện tại Thứ hai, sự chiếm lĩnh và thể hiện bản năng tính dục

của Kawabata và Marquez qua hai tác phẩm

4.3 Về tư liệu khảo sát, chúng tôi chọn hai tác phẩm Người đẹp say ngủ

và Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi qua bản dịch tiếng Việt Ngoài ra,

để có một cái nhìn đầy đủ hơn, chúng tôi còn khảo sát thêm một số tiểu thuyếtkhác của Kawabata và Marquez

5 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết những nhiệm vụ mà đề tài đặt ra, chúng tôi lựa chọn

một số phương pháp như: khảo sát, thống kê, phân loại; phân tích, tổng hợp; sosánh, đối chiếu

6 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm ba chương:

Chương 1: Người đẹp say ngủ và Hồi ức về những cô gái điếm buồn của

tôi trên hành trình sáng tạo của Y.Kawabata và G.Marquez

Chương 2: Bản năng tính dục trong Người đẹp say ngủ và Hồi ức về

những cô gái điếm buồn của tôi từ góc nhìn triết học về con người

Chương 3: Nghệ thuật thể hiện bản năng tính dục trong Người đẹp say

ngủ (Y.Kawabata) và Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi (G.Marquez)

Chương 1

NGƯỜI ĐẸP SAY NGỦ

VÀ HỒI ỨC VỀ NHỮNG CÔ GÁI ĐIẾM BUỒN CỦA TÔI TRÊN HÀNH TRÌNH

SÁNG TẠO CỦA Y KAWABATA VÀ G MARQUEZ

1.1 Con đường sáng tạo nghệ thuật của Y Kawabata

1.1.1 Thời đại và cuộc sống cá nhân

Yasunari Kawabata (1899-1972) sinh ra và lớn lên vào thời kỳ nước Nhật

có những biến động dữ dội Năm 1868, vua Minh Trị khởi xướng phong tràoDuy Tân mở ra một thời kỳ mới cho nước Nhật Điều này đã tác động sâu sắctới mọi mặt đời sống xã hội Nhật Bản Năm 1912, khi Kawabata vừa tròn 13tuổi thì vua Minh Trị băng hà, Taisho lên ngôi, nước Nhật rơi vào tình trạngchiến tranh Năm 1923, một trận động đất dữ dội ở Kanto đã làm cho nền kinh

tế Nhật Bản sa sút, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn Sau một thời giannền kinh tế được khôi phục, nước Nhật lại rơi vào cuộc đại chiến thế giới lầnthứ hai (1939-1945), với hậu quả nặng nề - hàng chục triệu người chết, hàngtrăm ngàn thành phố bị tàn phá, hàng ngàn làng mạc bị hủy diệt Tháng 8-1945,hai quả bom nguyên tử của đế quốc Mỹ ném xuống hai thành phố lớn Hirosima

và Nagasaki đã biến Nhật thành kẻ chiến bại và phụ thuộc vào Mỹ Đó là vếtthương nhức nhối trong lịch sử hàng ngàn năm của nước Nhật Nhật Bản lạisống trong cảnh tủi nhục của một đất nước bị phụ thuộc Thời kỳ này, văn hóa

Mỹ và phương Tây lại tràn vào nước Nhật một cách ồ ạt với nhiều sự hỗn tạp,lai căng Niềm kiêu hãnh, lòng tự trọng của người dân Nhật Bản, đặc biệt làgiới trí thức bị tổn thương mạnh mẽ Họ đã rơi vào một chấn thương tinh thầnkhông dễ vượt qua Có thể nói, đó là giai đoạn nước Nhật rơi vào bi kịch của sựkhủng hoảng, đổ vỡ niềm tin Vượt lên nỗi đau, vượt lên mất mát, từ nửa sauthế kỷ XX, nước Nhật đã vươn lên mạnh mẽ, đạt được những thành tựu rực rỡtrên nhiều lĩnh vực, trong đó có văn học nghệ thuật Giải thưởng Nobel Văn học

năm 1968 trao cho bộ ba tác phẩm Xứ tuyết, Cố đô, Ngàn cánh hạc của

Y.Kawabata là sự thừa nhận mang tính toàn cầu tầm vóc, tài năng, tư tưởng củaKawabata, góp phần khẳng định vị thế của văn học Nhật Bản trong thời hiệnđại, đặt ông vào một vị thế rõ ràng hơn trong tư cách người đã góp phần rútngắn khoảng cách giữa hai nền văn hoá Đông - Tây

Y.Kawabata sinh ra trong một gia đình có truyền thống văn hóa Cha ônglàm nghề y nhưng rất thích văn học nghệ thuật Khi Kawabata chưa đầy 4 tuổi,cha, mẹ mắc bệnh và lần lượt qua đời Trong thân phận đứa trẻ mồ côi,Kawabata về sống với ông bà Bốn năm sau, bà và người chị gái duy nhất của

ông cũng ra đi (năm 1906 bà mất, 1908 chị gái mất) Năm 15 tuổi, ông nội người thân cuối cùng của Kawabata qua đời Kể từ đây Kawabata bước vàocuộc mưu sinh tự lập với nỗi buồn đau tột cùng Những mất mát, cay đắng, tủihờn trong thời niên thiếu đã khiến Y.Kawabata sống khép mình, lặng lẽ trầm tư,

-cô đơn trong suốt cuộc đời Ông tự nhận mình là “lữ khách ưu sầu” Phải chịunhiều khổ đau mất mát và cô đơn ngay từ bé nên Kawabata khao khát được yêu,

và ông cũng có một trái tim yêu mãnh liệt cùng những tình cảm khá đặc biệt.Ngay từ hồi phổ thông, Kawabata đã yêu Thời đó ông đã có một mối tình nontrẻ với cô bạn gái cùng lớp mà 30 năm sau, khi hồi tưởng lại ông đã gọi đó là

“cú sốc ngọt ngào” Tuy nhiên phải đến năm 20 tuổi, ông mới có được một tìnhyêu mãnh liệt, sâu sắc, ảnh hưởng nhiều đến cuộc đời và sáng tác củaKawabata Đó là năm Kawabata mới học năm thứ hai đại học, ông đã gặp gỡ vàyêu một cô gái chưa đầy 15 tuổi - một thiếu nữ ông gọi là Chiyo Ông đã cùngnàng hứa hôn nhưng khi mọi việc đã xong thì nàng bất ngờ từ hôn không mộtlời giải thích, chỉ có một lá thư nhỏ chối từ hôn ước Cô dâu bé nhỏ ra đi để lạitrong Kawabata rất nhiều những nỗi buồn đau, thất vọng, suy sụp Và chínhnhững kỷ niệm về cô gái ấy đã trở đi trở lại rất nhiều trong sáng tác củaKawabata Hình ảnh nàng đi vào tác phẩm của ông với rất nhiều dáng vẻ nhưngđều được ông khắc họa với một phẩm cách trong trắng đến vô song Có thể nói,những kí ức buồn đau thủa thiếu thời và một tình yêu không thành luôn đồnghành trong sự nghiệp văn chương sau này của Kawabata, có mặt hầu hết trongnhững trang viết của ông Không khó để bắt gặp trong tác phẩm của ông nhữngcảm giác mất mát, phai tàn và tiếc nuối về những gì tốt đẹp đã qua Ở đó không

có gì là tất định, mà chỉ là vô định, mong manh Nói cách khác, tất cả đều thấmđậm lẽ vô thường

Từ thủa bé, Kawabata đã thích hội họa nhưng ông lại không đi sâu vàongành nghệ thuật này mà chuyển qua sáng tác văn học Ngay từ thời niên thiếu,

dù phải sống trong gian khổ nhưng ông luôn biết ước mơ Nó trở thành độnglực để Kawabata vượt lên số phận Ngay từ khi còn học trung học, cùng với bạn

bè, ông đã sáng lập ra những tuần san nho nhỏ, biên tập và viết bài, nuôi ướcvọng trở thành họa sĩ Sau này khi trở thành nhà văn, ông vẫn thể hiện niềm yêu

thích của mình qua những bức thư pháp mà ông đã làm để gửi tặng bạn bè vàngười thân trong dịp lễ tết Năm 1920 (lúc Kawabata tròn 21 tuổi), ông đã ghidanh vào học văn khoa tại trường Đại học tổng hợp Tôkyô Đầu tiên ông theohọc văn học Anh nhưng sau đó chuyển qua văn học Nhật với đề tài tốt nghiệp

về tiểu thuyết Nhật Bản Điều này có một ảnh hưởng rất lớn đến hứng thú và sựphát triển tài năng văn học của ông về sau Ngay năm đầu tiên bước vào đại

học, Kawabata đã cùng một số bạn văn trẻ sáng lập nên tạp chí Trào lưu trẻ.

Ông đam mê đọc các kiệt tác của phương Đông và phương Tây và tự chọn chomình một hướng đi thích hợp Ông thường tìm đọc tác phẩm của các nhà vănnhư Macxen Prutxt, Jêm Joix, A.Tsekhop, L.Tônxtôi… Kawabata không thamgia làm một công việc chuyên môn hay hành chính nào khác, ông chuyên tâm

sáng tác văn học Năm 1923, ông có chân trong ban biên tập tạp chí Văn nghệ

Xuân Thu (Bungei shunjiu), viết cho tạp chí Văn nghệ Thời đại (Bungei Jidai)

và tham gia phái Tân cảm giác (Skinkankaku) Đó là sự khởi đầu con đường

văn học của ông, một con đường mà với ông như một cơ duyên

Năm 1948, Kawabata được bầu làm chủ tịch Hội văn bút Nhật Bản (Pen

clup) và giữ chức này cho tới năm 1965 Đương thời, tiếng nói của Kawabatarất có trọng lượng trong văn giới lẫn chính giới Năm 1968, ông được trao tặnggiải Nobel văn học, trở thành nhà văn Châu Á thứ hai sau Rabindranath Tagoređược nhận giải Nobel văn học Ngày 16/ 4/ 1972 Y.Kawabata tự sát bằng hơiđộc khí ga trong căn nhà nhỏ bên bờ biển thành phố Kamakura, mặc dù trước

đó ông là người phản đối cái chết bằng hành động tự sát Với ông, “cho dù mộtngười có thể chán ghét thế giới này đến thế nào, thì sự tự sát cũng không phải làmột hình thức của khai sáng, cho dù có thể đáng khâm phục thì người tự sátcũng còn lâu mới tới được cõi niết bàn” [39, 41] Cái chết của ông, vì vậy đếnnay vẫn còn nhiều bí ẩn Sự ra đi của ông đã để lại niềm tiếc thương, sự cảmphục, ngưỡng mộ trong lòng người đọc

1.1.2 Quá trình sáng tạo của Y.Kawabata

Y.Kawabata khởi đầu con đường sáng tạo nghệ thuật với tác phẩm đầu

tay Nhật kí tuổi 16 (Juro Kusaino Nikki) được viết bên giường bệnh của người

ông Tác phẩm là những phác thảo đầu tiên gợi nỗi ám ảnh về một nỗi đau nhânthế Đó là tâm tư của một chàng trai vừa tròn 16 tuổi khi phải chứng kiến những

bi kịch xảy ra liên tiếp với mình, với người thân trong gia đình; là ghi nhận vềnhững ngày cuối cùng khốn khổ của một người già đau yếu đối mặt với cáichết; là cuộc sống cô độc, buồn khổ của một cậu bé bất hạnh luôn phải đối diệnvới những sinh li tử biệt của cuộc đời Tác phẩm báo hiệu sự xuất hiện một tàinăng văn học Những năm cuối đời, ở vào tuổi 70, ông vẫn sáng tác Như vậy,

có thể thấy quá trình sáng tạo của Kawabata trải dài suốt cuộc đời ông Với ông,sống là đồng nghĩa với sáng tạo Sự nghiệp sáng tác của Kawabata rất phongphú, hầu như ông thành công ở tất cả các thể loại mà ông thể nghiệm, nhưtruyện ngắn, tiểu thuyết, mảng truyện cực ngắn mà ông gọi là truyện - trong -lòng - bàn - tay Ngoài ra ông còn viết cả tiểu luận, phê bình hoặc có khi là bàigiới thiệu các cây bút trẻ Trong đó, tiểu thuyết được xem là lĩnh vực thànhcông nhất của ông

Có thể ví văn học Nhật Bản sau thời kỳ Minh Trị như một con sông lớnvới nhiều dòng chảy Cùng với những biến động lớn về kinh tế, chính trị, xã

hội, nhiều trường phái văn học đã ra đời, như phái Bạch Hoa (Shira Kaba) gồm những nhà văn trẻ; phái Tân tự trào (Shinshicho); phái Văn học đại chúng (Fai

Shubungaku) Điều này đã có ảnh hưởng không nhỏ tới tư tưởng và nghệ thuật

của Kawabata Thoạt đầu ông chịu ảnh hưởng phái Tân cảm giác Tuy nhiên, là

một cây bút có bản lĩnh, có cá tính, Kawabata luôn biết khơi dậy những nét đặcsắc của truyền thống văn hóa Nhật với những sáng tạo của riêng mình, mà tiểu

thuyết Xứ tuyết là một sự khởi đầu thành công Tác phẩm được ông bắt đầu vào năm 1935 và đến 12 năm sau, năm 1947 mới hoàn thành Đọc Xứ tuyết một

điều dễ nhận thấy, đó là sự ngắn gọn, cô đọng, hàm súc với những khoảng lặngđầy bí ẩn gần với lối biểu đạt của thơ Haiku Theo cách nói của một nhà phêbình Pháp, “đó là một tác phẩm thuần túy Nhật Bản không thể tư duy bằngngôn ngữ phương Tây chật hẹp theo sự duy lý Đó là nghệ thuật mờ ảo, cái Đẹp

tinh tế, sự trào dâng cao quý, sự cấu tạo hình như vô hình” [87, 295] Sau Xứ

tuyết, ông cho ra đời tiểu thuyết Ngàn cánh hạc (1951) và ngay lập tức, tác

phẩm đoạt giải thưởng của Viện hàn lâm nghệ thuật Nhật Bản Ngàn cánh hạc

là tác phẩm được Kawabata viết về sự suy vi của trà đạo - một thú chơi nghệthuật truyền thống, đồng thời thể hiện sự nuối tiếc về cái Đẹp đang dần tàn phaitrong đời sống của con người Nhật Bản hiện đại Câu chuyện rất đơn giảnnhưng lại mang một ý nghĩa vô cùng sâu sắc về vấn đề cách cảm, cách sống của

con người Đọc Ngàn cánh hạc, người đọc thấy rõ hơn bút pháp tâm linh hóa đồ

vật Dường như mỗi một chi tiết nhỏ - một chiếc chén, một cái bình, một tấmkhăn in ngàn cánh hạc cũng đều chất chứa những tầng sâu của sự hồi tưởng, củaquá khứ - hiện tại - tương lai với vẻ đẹp Nhật Bản Năm 1961-1962, một cuốn

tiểu thuyết xuất sắc nữa của Kawabata ra đời, đó là Cố đô (Kyoto) Tác phẩm

được khởi nguồn từ phong cảnh thiên nhiên với hoa anh đào, lễ hội truyềnthống với những bộ Kimono duyên dáng của thành phố Kyoto Kawabata sinh

ra ở một làng quê gần thành phố Ôsaka và Kyotô - cố đô Nhật Bản Cố đô vừa

như một tác phẩm khảo cứu phong tục, đồng thời là tác phẩm diễn tả sâu sắcđời sống nội tâm con người Chính điều đó đã làm nên sức hấp dẫn riêng cho

tác phẩm Đọc Cố đô, độc giả như tìm về với cội nguồn truyền thống Nhật Bản

với một thiên nhiên đầy hoa anh đào, tuyết trắng, rặng thông cùng với vô vàncác lễ hội với những bộ Kimono xinh đẹp Qua đó, độc giả còn được sống vàvui - buồn với Chieko - một phần con người của Kawabata mà ta có thể cảm

nhận được Đọc Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc và Cố đô ta đều nhận thấy ở phần kết

gợi buồn, đọng lại trong ta một nỗi trống vắng, cô đơn, ưu sầu và gợi nhữngliên tưởng xa xăm Cả ba tác phẩm đều kết thúc bỏ ngỏ với những khoảng lặng

để người đọc chiêm nghiệm, suy tư, đồng sáng tạo Bộ ba tác phẩm ấy đã thểhiện rất rõ phong cách nghệ thuật của Kawabata Chất trữ tình sâu lắng, nỗibuồn dịu êm từ dòng văn học nữ lưu thời đại Heian đã được Kawabata kế thừa

và phát huy trong những sáng tạo của mình Và có lẽ vì thế, khi trao giải thưởngcho bộ ba tác phẩm này, vị đại diện hội đồng giải thưởng Nobel đã nhấn mạnh:

“Vì nghệ thuật viết văn tuyệt vời và tình cảm lớn lao, thể hiện được bản chấtcủa cách tư duy Nhật Bản” [87, 298]

Ngoài bộ ba tác phẩm trên đây, Kawabata còn viết nhiều cuốn tiểu thuyết

khác, như Hồng đoàn ở Asakusa (1930) Tiếng rền của núi (1952) Kỳ thủ (1954), Người Tôkyo (1955), Đẹp và buồn (1960) Trong số đó, Tiếng rền của

núi là tác phẩm khá đặc biệt So với những tác phẩm trước đó, Tiếng rền của núi có những sáng tạo mới trong nghệ thuật tự sự Tác phẩm được viết một cách

giản dị về những điều giản dị xẩy ra trong cuộc sống một gia đình Nhật Bản sauchiến tranh - gia đình ông Shingo Truyện gần như không có chuyện, chỉ có tâmtrạng nhân vật với những biến thái tế vi Tiết tấu chậm, với nhiều khoảng lặng,

bỏ ngõ, giàu sức gợi Vào những năm cuối đời, ở vào tuổi 70 Y Kawabata cho

ra đời tiểu thuyết Người đẹp say ngủ Đây được xem là một kiệt tác văn học, là

“tác phẩm của mọi thời đại”

1.1.3 Những cảm hứng chủ đạo trong tiểu thuyết Y Kawabata

Nhật Bản là một dân tộc yêu cái Đẹp, truyền thống tôn vinh cái Đẹp luônđược giữ gìn và phát huy trong đời sống và trong cả nghệ thuật Điều đó in sâutrong suốt chặng đường sáng tác của Kawabata

1.1.3.1 Niềm đam mê khám phá vẻ đẹp thiên nhiên

Trong cuốn Thiên nhiên Nhật, P.I Smit đã nhận xét rằng “Cảm xúc về cái

Đẹp, khuynh hướng chiêm ngưỡng vẻ đẹp là đặc tính tiêu biểu cho mọi ngườiNhật, từ nông phu cho đến quý tộc Bất cứ người nông dân Nhật Bản bìnhthường nào cũng là một nhà mỹ học, một nghệ sĩ biết cảm thụ cái Đẹp từ trongthiên nhiên Đôi khi anh ta sẵn sàng chu du thật xa để thưởng ngoạn một cảnhđẹp nào đó Một quả núi, một con suối hay ngọn thác đều có thể được người tasùng bái và trong suy nghĩ của một người bình thường, chúng gắn liền với cáctượng trong ngôi đền thờ Khổng Tử và Đức Phật Nghệ thuật Nhật Bản nảy sinhchính từ lòng tôn thờ vẻ đẹp toát ra từ tổng thể hòa điệu của thế giới xungquanh ấy” [87, 294] Nhật Bản nói riêng, người phương Đông nói chung rất gầngũi với thiên nhiên, xem thiên nhiên là bầu bạn Nếu người phương Tây coi conngười là trung tâm vũ trụ, là thước đo của mọi vật, là trung tâm của thế giới thìphương Đông lại cho rằng “vạn vật hữu linh”, “vật ngã đồng nhất”, xem thiênnhiên là nơi gửi gắm tâm hồn, tình cảm Vì thế con người luôn sống hài hòa vớithiên nhiên Hình bóng thiên nhiên hầu như không bao giờ thiếu trong sáng tácvăn chương Thiên nhiên ùa vào trong thơ - văn một cách tự nhiên Trong tiểuthuyết của Kawabata, thiên nhiên không hề vắng bóng Thiên nhiên nhiều lúc là

nơi chiêm ngắm của nhân vật, là cái phông nền để làm nổi một tính cách, có khi

đó là nơi để nhân vật gửi gắm tâm sự hay nhiều khi Kawabata dùng nó như một

thủ pháp nghệ thuật Trong Xứ tuyết, thiên nhiên hiện lên đẹp đẽ, đầy gợi cảm,

quyến rũ và thơ mộng Xứ tuyết trong cảm nhận của Shimamura là cái đẹp ở

“tiếng nước suối chảy rào rào trên sỏi của những dòng thác xa vọng tới như một

bản nhạc dịu êm” Thiên nhiên Xứ tuyết trong sạch, nguyên sơ, hùng vĩ và kì bí

luôn có khả năng mời gọi và thách thức Vì nó kì bí và đẹp nên đã ba lần đếnvới xứ tuyết mà Shimamura vẫn thấy ngỡ ngàng khi đến đây - khung cảnh xứtuyết (cùng với con người nơi đây) làm cho anh thấy vừa quen, vừa lạ “Đó làthiên nhiên hùng vĩ và hoang dã của một vùng núi non và thung lũng” [49,288].Hay có khi là hình ảnh ánh trăng rực rỡ “trăng tuôn ánh sáng vào phòng khiến

những chiếc chiếu cũng loáng lên thứ màu hồ thủy lạnh” [49, 314] Trong Ngàn

cánh hạc, đó là vẻ đẹp của bầu trời, cùa hàng cây thông xanh rì hay vẻ đẹp của

cây trúc đào nở hoa “màu đỏ của hoa đối chọi với màu xanh của lá trông giốngnhư ánh nắng chói chang của trời mùa hạ…” [49, 624] Hình ảnh thiên nhiên ấynhiều lúc được nhìn từ con mắt đầy tâm trạng của nhân vật Vì thế, thiên nhiêncũng chứa đầy tâm trạng “Lớp sương mai thấm ướt hàng cây nơi hàng hiên.Kikuji có cảm tưởng những ngõ ngách trong đầu mình vừa được rửa sạch”[49,532] Hay đó là hình ảnh “ánh mặt trời từ phía Tây để chan hòa trên mặtnhựa, con đường ánh lên như một thỏi kim loại Hàng cây đứng sấp bóng mặttrời trở thành những hình dạng gần như tối đen Bóng cây lạnh lẽo, cành vươn

dài với những cành lá xum xuê” [49, 542] Ở Tiếng rền của núi thiên nhiên

thấm đẫm trong tâm trạng của Singo Đó là tiếng núi rền, là tiếng ầm ào củasóng biển Hay đó là cảnh “thành phố sáng lấp lánh tắm mình trong ánh trăng”qua cảm nhận của Singo trong đêm ông cùng cả nhà đi xem kịch Nô trở về Ở

Người đẹp say ngủ, thiên nhiên không chỉ đẹp mà đó còn là một tín hiệu nghệ

thuật, là ngôn ngữ thể hiện tâm trạng Đó là cái đẹp của “một thứ gì màu đỏ rơitrên đám cỏ mùa thu úa vàng” [48, 22], hay đó là vẻ đẹp của cánh rừng trúc khiEguchi đi dạo với người tình “lá trúc lấp lánh như bạc dưới ánh sáng mặt trờimới mọc… mảnh dẻ, mềm mại giống như dát bạc, cả những dóng trúc cũng nhưbằng bạc chạm” Rồi khi “ra khỏi rừng trúc, đôi trai gái men theo một dòng suối

trong vắt…một ngọn thác hùng vĩ trong những hạt nước li ti lấp loáng dưới ánhmặt trời” [48, 33] Hay đó là vẻ đẹp của cây trà hoa quắt khổng lồ trong khuônviên đền Subakidera mà Eguchi và cô con gái út đã từng tới Có thể nói, thiênnhiên trong tiểu thuyết của Kawabata rất phong phú, đa dạng - từ hình ảnh rộnglớn của trời đất đến con đường, chiếc lá, bông hoa đều đi vào trong tác phẩmcủa ông với nhiều ý nghĩa Sự xuất hiện một thế giới hình ảnh thiên nhiên mangđậm màu sắc Nhật Bản đã thể hiện phần nào tinh thần dân tộc trong sáng táccủa Kawabata.

1.1.3.2 Khám phá vẻ đẹp người phụ nữ

Vẻ đẹp của người phụ nữ là một nét đẹp được ngợi ca ngay từ thời cổ đại

Nhật Bản Trong Cố sự kí (Kojiki) - huyền tích về thủa hồng hoang của nước

Nhật cũng đã nhắc tới vẻ đẹp của người phụ nữ qua hình tượng nữ thần mặt trờiAmaterasu - nữ thần của ánh sáng và sắc đẹp Và từ đó, vẻ đẹp người phụ nữđược nhắc tới rất nhiều trong văn học

Trong tiểu thuyết Kawabata phụ nữ luôn chiếm một vị trí quan trọng với

cách kể, cách tả đầy sự nâng niu trân trọng Đào Thị Thu Hằng trong Văn học

Nhật Bản và Y.Kawabata đã cho rằng “phái yếu chiếm một vị trí vô cùng quan

trọng trong sáng tác của ông, phải chăng họ là hiện thân của cái đẹp ông hằngtheo đuổi hay là một ẩn ức chìm sâu của con người duy mĩ này” [39, 125] Cònvới Thụy Khuê “Nhật Bản trong Kawabata phải là phụ nữ Những cương cườngkhí phách, những hùng tráng của nam giới trong tinh thần võ sĩ đạo dường như

đã bị mềm đi, đã bị khuất phục trước những uyển chuyển, thiết tha trong tiếngđằng, khúc mắt trong ánh mắt, tâm hồn của người kĩ nữ Geisha, trước tấm thântrần của người con gái ngủ” [49, 998] Người phụ nữ trong tiểu thuyếtKawabata được miêu tả rất đẹp, từ vẻ đẹp bên ngoài - ánh mắt, nụ cười, dángdấp… cho đến nét đẹp thánh thiện tâm hồn Và vẻ đẹp ấy tự họ không nhậnthức mà được chiêm ngắm, tôn vinh bởi bởi cái nhìn của những lữ khách Vìthế, người đàn ông được Kawabata đưa vào tác phẩm như là cái gương để ngườiphụ nữ thể hiện cái đẹp về ngoại hình cũng như tâm hồn họ Đó là chàng

Shimamura trong Xứ tuyết, Kikuji trong Ngàn cánh hạc, Eguchi trong Người

đẹp say ngủ, người chồng trong Thủy nguyệt… Ở Xứ tuyết, Komako đẹp quyến

rũ, nồng nàn Đó là vẻ đẹp của làn da, của đôi mắt… Trong cái nhìn củaShimamura, nàng là hiện thân của “một thế giới đẹp khôn tả… vẻ đẹp không

thể nào tả xiết ấy đạt đến đỉnh điểm” [49, 226] Trong Cố đô, vẻ đẹp của người

phụ nữ hiện lên thật ấn tượng Đó là vẻ đẹp của Chieko trong con mắt chiêmngắm của Hideo “nếu đặt Chieko cạnh Miroku (Đức phật Vị lai) ở chùaChiugudgi và Koriudgi thì cô nhà - Chieko tuyệt vời hơn những pho tượng ấy

biết nhường nào” [49, 647] Trong Người đẹp say ngủ thì vẻ đẹp của cơ thể nữ

được Eguchi khám phá qua hình ảnh cơ thể lõa lỗ của những cô gái ngủ saytrong lữ điếm và của những người phụ nữ ông yêu Đó là vẻ đẹp của “khuônmặt trái xoan với màu hồng hào của màu da thịt trẻ trung làm cho khoảng bàntay từ mu ra đến đầu ngón tay đỏ ửng Da tay trắng nuốt và mịn màng lôngmày chưa bị phấn sáp làm hỏng, lông mi rất đẹp …vẻ đẹp khiến ông như nghẹnthở” [48, 17] Và đó còn là nét đẹp với những đường cong trên cơ thể, vẻ đẹpcủa cặp vú phụ nữ… tất cả đều gợi khao khát dục tình mãnh liệt trong Eguchi.Nhưng vẻ đẹp đó cũng làm cho tâm hồn của Eguchi và những ông già đến đâyđược thanh thoát hơn

Ngoài nét đẹp hình thể ấy, người phụ nữ trong tác phẩm của Kawabatacòn có nét đẹp tâm hồn đáng quý với những nét trắng trong, thánh thiện đến vô

ngần Trong Xứ tuyết đó là nàng Yoko trong sáng, thanh cao biết hi sinh thầm lặng Hay Chieko trong Cố đô, một thiếu nữ có đời sống nội tâm phong phú với

một tình cảm nồng hậu, ấm áp, thiêng liêng, biết sẻ chia cùng những người thân

trong gia đình Đó là Kikuko, con dâu ông Shingo trong Tiếng rền của núi, một

cô gái dịu dàng, trong sáng, luôn có lòng vị tha và bao dung Trong Ngàn cánh

hạc là vẻ đẹp trong sáng của Fumiko, Inamura; là vẻ đẹp của lòng vị tha, sự hi

sinh thầm lặng của bà Ota … và ngay cả những thiếu nữ làm trong lữ điếm ở

Người đẹp say ngủ cũng được Kawabata nhìn nhận với một sự hiến dâng hết

mình, để cứu vớt những tâm hồn yếu ớt của những ông lão đã gần đất xa trời

Như vậy, tôn vinh vẻ đẹp phụ nữ và hành trình kiếm tìm vẻ đẹp thiên tính

nữ chính là một trong những cảm hứng sáng tạo nồng nàn, vô tận củaKawabata Và cái Đẹp mà Kawabata luôn muốn khám phá trong suốt hành trình

sáng tác của mình là nét đẹp của truyền thống Nhật Bản Nó là một trong nhữngnguồn cảm hứng lớn của ông.

1.1.3.3 Khám phá, tìm kiếm vẻ đẹp truyền thống Nhật Bản

Nhật Bản từ xa xưa đã là một đất nước xinh đẹp với Kimono và hoa anhđào cùng với những danh thắng nổi tiếng Xứ Phù Tang ấy còn là một bức tranhtiêu biểu về thuần phong mỹ tục với những truyền thống tốt đẹp luôn được bảotồn trong quá trình phát triển Trải qua chiến tranh, đất nước Nhật Bản bị tànphá nặng nề, nhiều danh lam thắng cảnh, đền đài, miếu mạo bị phá hủy Cùngvới nó, văn hóa phương Tây tràn vào mạnh mẽ, hủy hoại không ít truyền thốngtốt đẹp trong tâm hồn Nhật Bản Cầm bút sáng tác trong thời kì này, Kawabatanhư một lữ khách luôn luôn khám phá, tìm hiểu và giữ gìn những nét đẹp truyềnthống ấy Ông luôn muốn níu kéo, gìn giữ những nét đẹp đang dần phai trongđời sống Nhật Bản hiện đại

Trong Cố đô ta tìm thấy vẻ đẹp truyền thống ở những ngôi nhà cổ mái

chìa, ở những đền đài miếu mạo, những ngôi chùa cổ, những rêu phong đánúi… Nhiều khi, đó là rặng liễu Bắc Sơn, vườn long não, vườn anh đào rực rỡ,rặng liễu rũ… ngoài ra, vẻ đẹp truyền thống còn được gợi lại qua các lễ hội - đó

là hội thả đèn lồng, hội rước kiệu vào thánh điện Ghion, hội lễ đốt lửa và những

lễ nghi khác của đền thờ thần đạo trong một không khí cổ xưa Dường nhưtruyền thống Nhật Bản từ ngàn xưa đã được gọi về trong tác phẩm củaY.Kawabata Nét đẹp truyền thống ấy có thể tìm thấy qua hình ảnh mái chìa của

những ngôi nhà cổ xệ xuống vì tuyết nơi vùng núi phía Bắc trong Xứ tuyết Có

thể nói, qua tiểu thuyết Y Kawabata văn hóa Nhật Bản với thơ ca, hội họa, tràđạo, hoa đạo… đều được tái hiện và những thành tựu về kiến trúc và mỹ nghệcũng được nhắc tới Những truyền thống tốt đẹp ấy đang ngày càng rơi vàocảnh mai một, suy tàn Trước tình trạng đó, Kawabata qua những tác phẩm củamình đã là người tiên phong đấu tranh bảo vệ truyền thống dân tộc Ông luôn làmột lữ nhân không biết mệt mỏi trên con đường tìm kiếm, khôi phục, bảo vệ vàsáng tạo cái Đẹp

Ngoài những cảm hứng chủ đạo ấy, trong tiểu thuyết Kawabata, ta còntìm thấy cảm hứng tình yêu, cảm hứng triết luận về bản chất và ý nghĩa cuộcsống hiện tồn Cuộc sống luôn là một vườn hoa đầy hương sắc Như nhữngcon ong cần mẫn hút nhụy hoa làm mật cho đời Nhà văn không chỉ đem đếncho người đọc một nội dung có tính thông điệp mà luôn mong muốn tác phẩmcủa mình có sức mạnh làm rung động hàng triệu tâm hồn Với lí do ấy, nhữngnhà văn chân chính luôn luôn đi tìm và phản ánh cái đẹp trong cuộc sống VàKawabata là một nhà văn như thế - cả đời ông là một cuộc hành trình đi tìmkiếm sáng tạo cái Đẹp dâng hiến cho đời.

1.1.4 Người đẹp say ngủ - một kết mở trên hành trình sáng tạo của Kawabata

Hành trình sáng tạo của Kawabata kể từ tác phẩm đầu tiên - Nhật kí tuổi

mười sáu cho tới khi Người đẹp say ngủ ra đời kéo dài 56 năm Đó là một hành

trình gần trọn một cuộc đời âm thầm, bền bỉ và không ngừng sáng tạo Trên

hành trình đó, nếu Xứ tuyết được xem là sự khởi đầu chói sáng của thể loại tiểu thuyết, thì Người đẹp say ngủ là một cái kết mở để lại nhiều dư ba về một tài

năng mà cả khi con người đó không còn hiện hữu trên thế gian thì sự sáng tạocủa ông vẫn đồng hành cùng người đọc

Người đẹp say ngủ được Y Kawabata viết khi ông đã vào tuổi 70 Ở vào

cái tuổi ấy, ngòi bút của Y Kawabata đạt đến độ lão luyện, tinh tế và vẫn táobạo trẻ trung trong sáng tạo Vào những thập niên 60 của thế kỷ XX, nước Nhật

có nhiều biến động về kinh tế - xã hội - văn hóa Cuộc “Cách mạng tình dục” ởphương Tây đã tràn sang nước Nhật Văn học Nhật lúc bấy giờ nổi lên một loạtcác tác phẩm miêu tả tình dục một cách thô thiển, dung tục Không tán thànhvới lối “giải phóng tình dục” của tầng lớp thanh niên ấy, Kawabata đã viết

Người đẹp say ngủ để gửi đến họ thông điệp của mình, giúp họ tìm về với vẻ

đẹp tinh tế, quý phái, kín đáo của người Nhật nói riêng, người Á Đông nói

chung Tác phẩm có nội dung và cách thể hiện rất khác với nhiều tác phẩm

trước đó của Y Kawabata Ở những tác phẩm trước đó, người đọc hầu như chỉtìm thấy tâm trạng hoài cổ, u buồn, tiếc nuối… thì vấn đề đặt ra ở tác phẩm này

lại khá hiện đại Đương thời, khi Người đẹp say ngủ mới xuất hiện, trên văn đàn

Nhật Bản đã có rất nhiều ý kiến đánh giá trái ngược nhau Nhiều người chorằng đây là một tác phẩm tràn đầy dục tính, đi ngược thuần phong mĩ tục NhậtBản Ngược lại, các tác giả phương Tây lại đánh giá rất cao, xem đó là một tácphẩm “lạ” do kết hợp kỹ thuật tự sự hiện đại với sắc thái tình dục phươngĐông Và dần dần không chỉ ở phương Tây mà phương Đông lẫn văn giới NhậtBản đều công nhận đây là một trong những tác phẩm hay nhất của Kawabata.Tác phẩm được viết theo thủ pháp dòng ý thức rất lôi cuốn độc giả Tác phẩm

kể về một ông già luôn đi tìm sự bất tử, níu kéo tuổi thanh xuân bằng việc tìmđến lữ điếm để nằm ngủ bên các thiếu nữ trinh nguyên đã ngủ say Nhân vậtchính của tác phẩm là Eguchi, 67 tuổi Vì lời giới thiệu của ông bạn già, Eguchi

đã tò mò tìm đến lữ điếm Ban đầu, Eguchi chỉ nghĩ đến đây một lần xem thếnào Nhưng rồi không biết cái gì đã thôi thúc khiến ông tìm đến lữ điếm nămlần Năm đêm nằm ngủ bên cạnh sáu cô gái - từng đêm, từng đêm, những hồi

ức thời trai trẻ cứ theo nhau trở về trong tâm hồn ông Đến với lữ điếm, Eguchi(cũng như nhiều ông già tới đây) được gần gũi với nhiều cơ thể nữ còn trinhnguyên Đây là một ngôi nhà chứa hiện đại dành cho những vị khách là nhữngông già bất lực Các cô gái lại là những thiếu nữ còn trinh nguyên được uốngthuốc ngủ và nằm lõa thể trước khi khách đến Các vị khách tha hồ chiêmngắm, vuốt ve và hồi tưởng những cuộc tình trong quá khứ Có một điều đặcbiệt là các cô gái ở đây đều là những cô gái ngủ say, khỏa thân, không thể phânbiệt họ qua quần áo, trang sức, giọng nói hay là những đặc điểm bên ngoài khác

để cho phép chúng ta hình thành những đánh giá ban đầu về bản chất, tính cáchcủa mỗi con người… nhưng tất cả họ đều vẫn hiện lên rõ ràng trong tâm trí độcgiả bởi những chi tiết được Kawabata lựa chọn trong việc đặc tả mỗi người.Năm đêm tìm đến ngôi nhà có người đẹp ngủ say tiếp xúc với sáu cơ thể nữ.Mỗi đêm như thế Eguchi lại có nhiều giấc mơ, chồng chéo những mối tình thờitrai trẻ rồi lại nghĩ về con cái, về gia đình, về nhân thế… mặc dầu các cô gáiđều ở tình trạng vô thức nhưng vẻ đẹp thân thể ở tuổi sung mãn nhất đã đánhthức dục vọng mãnh liệt ở những người già Eguchi đã đến đây để tìm lại vẻthanh xuân đã qua, để tìm lại cái sống động của một thời sung sức Nhưng trong

ngôi nhà đó có một ông già đã chết Và sau này một trong những cô gái nằmbên cạnh Eguchi cũng đã chết trong khi ngủ Giấc ngủ trong ngôi nhà ấy như làcái bóng của sự chết Đến đó, Eguchi đã hồi tưởng về quá khứ, sống ở hiện tại

và cũng nghĩ trước về tương lai của mình Cũng như Eguchi các ông già đếnđây đều ý thức được tuổi già và cái chết nhưng họ vẫn muốn tới đây để mongtìm lại cái sống mà họ đã yêu tựa hồ như đi tìm sự bất tử…

Đọc Người đẹp say ngủ, người đọc tìm thấy một đề tài mới lạ, sâu thẳm

và đầy bí ẩn rất khác với những tác phẩm trước đó của Kawabata Vì thế mà

giới phê bình phương Tây đã hết lời ca ngợi nó Họ đánh giá rằng: “Người đẹp

say ngủ đã giới thiệu một lối chơi hết sức tinh tế trong việc thưởng thức sắc đẹp

mà thiên nhiên phú cho thân thể nữ giới vào tuổi dậy thì nhưng chưa thành đàn

bà, một kiểu chơi chỉ có ở người phương Đông mà thôi” [48, 08] Đồng thời,tác phẩm cũng đã lên án một thú chơi mới với việc biến phụ nữ thành một thứkinh doanh có thể thiệt mạng bất cứ lúc nào Hơn thế, họ lại không có cái quyềntối thiểu đó là sự lựa chọn khách cho mình Họ chỉ như những con bút bê sống,vắng ý thức, sáng ra không biết đêm qua thân thể mình dành cho đối tượngnào… Khác với những tác phẩm trước đó của mình là phản ánh vẻ đẹp NhậtBản với những thú thanh tao như trà đạo, hay là thưởng thức vẻ đẹp của nhữngbông hoa vừa hé nụ, một giọt sương mai, một làn tóc mây, một nét mày thanh

tú… Ở Người đẹp say ngủ Kawabata lại giới thiệu một thú chơi đầy bản năng:

một núm vú hồng, một bờ vai cong, một cơ thể lõa lồ… Với Kawabata, một dântộc tinh tế được thể hiện ngay cả ở những thú chơi đầy dục tính Và ở đó, mộttriết lý về cái đẹp đã hiện rõ - cái đẹp chỉ thực sự là Đẹp khi biết quên mình, trở

về với bản tính nguyên sơ

Cũng như thơ Haiku của M Basho, Người đẹp say ngủ của Kawabata

mang nhiều sức gợi Kể từ khi ra đời đến nay, tác phẩm chưa bao giờ khép lạivới những tìm tòi khai mở của người đọc Nếu xem độ mở của văn bản là biểu

hiện cho tài năng sáng tạo của nhà văn, thì Người đẹp say ngủ là một tác phẩm

như vậy

1.2 Con đường sáng tạo nghệ thuật của G.Marquez

1.2.1 Vài nét về cuộc đời của G.Marquez

Gabrien Garcia Marquez là một trong những bậc thầy văn chương thếgiới thế kỷ XX Ông sinh ngày 06 tháng 4 năm 1928 ở Aracataca, một vùng quênghèo của đất nước Côlômbia Chính nơi đây, G.Marquez đã sớm hình thànhnhân cách, tài năng để trở thành một nhà văn xuất chúng

G.Marquez xuất thân trong gia đình trí thức nghèo Ngay từ nhỏ, do hoàncảnh gia đình gặp khó khăn, G.Marquez phải về sống với ông bà ngoại Năm

1928 - năm Marquez chào đời, gắn với một sự kiện đẫm máu trong lịch sửCôlômbia Đây là thời kỳ Hoa Kỳ khai thác dữ dội Nam Mỹ qua các đồn điềntrồng chuối Mặc dầu càfê là nguồn xuất khẩu chủ yếu của Côlômbia nhưngtrong những năm 20 của thế kỷ XX, chuối cũng là một nguồn kinh tế vô cùngquan trọng của đất nước Việc kinh doanh chuối phụ thuộc vào Liên hiệp công

ty hoa quả - một hãng kinh doanh của Hoa Kỳ nắm độc quyền về ngành côngnghiệp chuối Bên ngoài sự giàu có, thịnh vượng với quyền lực về kinh tếnhưng thực chất bên trong lại là một công ty tham nhũng, vô đạo, bóc lột nhâncông Côlôbia một cách tàn tệ Năm 1928 là năm cuối cùng cuộc đình công củacông nhân đồn điền chuối ở Aracataca để đòi những quyền lợi chính đáng.Cuộc đình công đã bị dìm trong bể máu, hàng loạt công nhân đã bị bắn trongmột đêm và xác của họ bị chôn chung trong một nấm mồ tập thể Sự kiệnthương tâm này đã ám ảnh trong tâm thức G.Marquez và về sau được ông táihiện trong sáng tác của mình G.Marquez lúc còn nhỏ có tên gọi thân mật làGabitô, một cậu bé trầm lặng và nhút nhát rất được ông bà yêu quý Ông ngoạiMarquez là một cựu đại tá có cấp bậc được mọi người tôn kính Bà ngoại là mộtngười phụ nữ rất đặc biệt với những câu chuyện hoang đường kỳ ảo Thời thơ

ấu G.Marquez được tắm mình trong những câu chuyện kể của bà Và chínhnhững câu chuyện ấy đã tác động rất lớn trong đời sống tâm hồn của cậu béGabitô, góp phần hình thành hạt giống văn chương trong tâm hồn Marquez Ởvới ông bà ngoại không lâu, năm Marquez 8 tuổi, ông mất, bà ngoại bị mù.Marquez được bố mẹ đón về sống ở Sucre, nơi làm việc của bố Tại Sucre,Marquez được gửi đến học tại trường nội trú ở Baranquyla Ở trường, Marquez

đã nổi tiếng với những bức tranh biếm họa và cả thơ trào phúng Năm 12 tuổi,

đang học trường trung học cơ sở, G.Marquez đã được nhận phần thưởng traocho các học sinh tài năng của các giáo sĩ Dòng Ten thuộc giáo hội Thiên chúagiáo La Mã Đây là giải thưởng đầu tiên trong đời góp phần cổ vũ sự nỗ lựcphấn đấu mạnh mẽ cho G.Marquez Lên 18 tuổi, G.Marquez rất đam mê vănchương và ao ước trở thành nhà văn Tuy nhiên, vì tôn trọng ý kiến của cha mẹ

là muốn ông làm một cái gì đó thiết thực, ông đã vào học ngành luật tại trườngĐại học quốc gia Bôgôta Và do vậy, G.Marquez không mặn mà gì với ngànhhọc của mình Ông đã vùi đầu đọc thơ thay vì chuẩn bị cho các lớp luật Ôngthích đọc các tác phẩm của Franz Kafka, William Faulkner, Ernest Heminway.Mặc dầu chưa viết được tác phẩm nào to tát nhưng vì có năng khiếu vănchương nên ông thường được các bạn cử viết tham luận cho các báo cáo, và từnhững bài viết ấy, G.Marquez được mệnh danh là nhà văn Cái danh tiếng ấydường như đã dự cảm về sự xuất hiện của một tài năng văn chương trong tươnglai Trong thời gian này, G.Marquez đã gặp cô vợ tương lai - Mercedes BarchaPardo - một thiếu nữ mới 13 tuổi, người gốc Ai Cập Marquez đã bị cuốn hútbởi cô gái da ngăm đen và trầm tĩnh này, theo ông nàng là “người hấp dẫn nhất”

mà ông từng gặp Marquez đã ngỏ lời cầu hôn Năm 1948, vụ thảm sát Gaitanthủ lĩnh kiệt xuất của phong trào cách mạng Côlômbia đã có một chấn động lớnđến Marquez Là người mang tư tưởng nhân văn tiến bộ lại xuất thân trong mộtgia đình theo Đảng tự do, Marquez đã tham gia cuộc biểu tình phản đối chínhphủ vì hành vi đó Bạo lực bùng nổ, trường Đại học Quốc gia Bôgôta đóng cửa,Marquez phải chuyển xuống miền Nam theo học ở Đại học Cartagena Vừa

miễn cưỡng theo đuổi ngành luật, Marquez vừa viết bài cho báo Vũ trụ, một tờ

báo địa phương Đến năm 1950, Marquez quyết định từ bỏ ngành luật, chuyểnđến Baranquyla và bắt đầu sáng tác Ở đây, Marquez giao du với nhiều ngườisáng tác văn học Nhờ họ, ông được tiếp xúc nhiều hơn với các tác phẩm củatác giả Hemingway, Joyce, Faulkner… những người có tác động lớn đến nghềvăn của ông sau này Ngoài ra, Marquez cũng rất chịu khó đọc văn học cổ đại,đặc biệt ông yêu thích tác giả kịch Xôphôclơ

Sau này, ông làm việc tại tờ báo Người đưa tin và sống rất giản dị trong

một ngôi nhà trọ trong vòng tay bạn bè Nhưng vào năm 1953, bị hấp dẫn bởi ý

tưởng phiêu du bất chợt, ông đã bỏ việc để đi khắp La Guajira bán từ điển vớimột người bạn Năm 1954, Marquez quay về Bôgôta và nhận việc làm tại tờ

Khán giả với tư cách là nhà văn viết truyện ngắn và phê bình văn học Năm

1955, xảy ra một sự kiện đã đưa ông quay trở về với con đường sáng tác vănchương và thực sự dẫn ông vào cuộc sống lưu đày xa Côlômbia Năm ấy, tàukhu trục Candat loại nhỏ bị vùi xuống biển sâu trên hành trình đến Cartagena.Nhưng đã có một thủy thủ trên tàu sống sót và sau nhiều thời gian suy nghĩ đãnói ra sự thật về chuyến tàu chở hàng bất hợp pháp đó Marquez là người chịu

trách nhiệm chấp bút cho tờ báo Khán giả viết về sự kiện này Câu chuyện được đang tải suốt hai tuần liền với tiêu đề Sự thực về chuyến phiêu lưu của Lui

Alêgianđrô Valexcô Bài báo đã gây xúc động mạnh cho khán giả nhưng đồng

thời nó cũng gây nhiều tranh cãi Vì bài báo đó, chính phủ đã đóng cửa tòa soạn

Khán giả, Marquez đã thất nghiệp và ông đi làm phóng viên lưu động khắp

Châu Âu Năm 1957, ở Vênêduela ông đã cùng với người bạn cũ đang làm biêntập viên cho tờ tuần báo Êlitê đã đi qua các quốc gia Xã hội chủ nghĩa ở Đông

Âu để tìm nguyên nhân cho căn bệnh trầm kha của Côlômbia Hai người đã viếtrất nhiều bài cho các báo Mỹ Latinh Qua chuyến này, Marquez đã hiểu ranhiều về lí tưởng tự do, bình đẳng, bác ái Năm 1858, sau khi dừng chân ởVenêduêla, Marquez đã quay trở về thăm Côlômbia và đính hôn với Mercedes,lúc đó đã 27 tuổi - một phụ nữ chung tình Cuộc hôn nhân với tình yêu thủychung, nồng nàn của Mercedes đã là nguồn động lực lớn cho cuộc đời và sựnghiệp của Marquez Sau khi cưới, Marquez cùng với vợ sang Vênêduêla Sau

đó lại đến Havana Khi cách mạng Cuba thành công (1959), Marquez là phóngviên thường trực ở nước này Ông đã giúp Phiđen Catxtrô thành lập ở Bôgôtathông tấn xã Prensa Latinha của Cuba Tình bạn của Catxtrô và Marquez đượcbắt đầu từ đó và kéo dài mãi mãi về sau Năm 1959, ông cùng gia đình chuyểntới sống ở NewYork Sau đó lại chuyển tới Mêhicô và một số nơi khác ở châu

Âu Năm 1972, ông được nhận bằng tiến sĩ văn học danh dự của trường Đại họcCôlômbia Năm 1981, ông được trao tặng Huân chương Quân công Danh dựPháp Cùng năm này, Marquez viếng thăm Phiđen Catxtrô nhưng khi quay vềCôlômbia, ông đã bị chính phủ của Đảng bảo thủ tố cáo giúp đỡ tài chính cho

nhóm du kích tự do M-19 Do vậy, ông đã phải rời Côlômbia, đến xin tị nạnchính trị tại Mêhicô Ít lâu sau, năm 1982, ông được viện Hàn lâm Thụy Điểntrao tặng giải Nobel về văn học Tổng thống Côlômbia Betacơ đã mời ông trở

về và ra sân bay tiễn ông đi nhận giải thưởng

Cũng như Kawabata, Marquez có một tuổi thơ nhiều khó khăn, gian khổ

và một thiên hướng văn chương từ sớm Tài năng, sự trải nghiệm và tình yêuquê hương đất nước, sự gần gũi yêu thương những người lao động là sự khởinguồn cho những sáng tạo nghệ thuật thành công của ông

1.2.2 Con đường đến với văn học của G Marquez

G Marquez là một người đam mê văn chương đến kỳ lạ Ngay từ nhỏ,ông đã ao ước trở thành một nhà văn giỏi nhất thế giới và mọi hành động trongcuộc sống cũng đều được xuất phát từ khát vọng này Ông bắt đầu thể nghiệmvăn chương từ khi bước vào trường Đại học và đã thành công Quá trình sángtác của G.Marquez chịu tác động bởi nhiều nguồn: gia đình, các bậc thầy vănchương, những người được G Marquez rất tôn kính và học tập, đó làHemingway, Faulkner, Kafka Bên cạnh đó, những đau thương của đất nướcCôlômbia cũng đã có sự ám ảnh rất lớn trong các sáng tác của ông

Ngay từ khi còn là một đứa trẻ, G Marquez đã bị cuốn hút bởi những câuchuyện li kỳ của bà ngoại Đặc biệt là những câu chuyện ma Những câuchuyện đó đã góp phần rất lớn ươm mầm hạt giống văn chương trong tâm hồnMarquez Nhiều nhà nghiên cứu đã cho rằng, đó là sự khởi đầu cho sự ra đờimột chủ nghĩa hiện thực huyền ảo trong sáng tác của G Marquez về sau Bêncạnh đó là những chuyện về cuộc nội chiến, vụ đình công của công nhân chuối,chuyện tình giữa bố và mẹ… được các dì, các bà, các cô con gái ngoài giá thúcủa ông ngoại kể đã ăn sâu vào tâm trí G Marquez Sau này, ông đã tái hiện nóqua những trang viết của mình Một điều tình cờ và may mắn cho G Marquez

là ông đọc được cuốn Biến dạng của Kafka Cuốn sách đã có tác động mạnh

đến G.Marquez Ông nói: “Tôi từng nghĩ rằng tôi không biết liệu người ta cóđược phép viết về những điều như thế không Nếu tôi mà biết thì tôi hẳn đã viết

từ rất lâu rồi” [21, 214] Có thể nói, F.Kafka là người đã mở cánh cửa văn

chương cho cuộc đời G.Marquez Ngoài ra, hai bậc thầy văn chương khác ảnhhưởng không nhỏ tới G.Marquez là W.Faulkner (1897-1962) và E.Hemingway(1899-1961) Ông từng kể lại rằng: “Những bậc thầy của tôi chính bây giờ làhai tiểu thuyết gia Hoa Kỳ mà hình như ít có điểm giống nhau nhất… một tronghai bậc thầy đó là W.Faulkner mà đời tôi chưa được gặp bao giờ … Người thứhai là người vừa chào tôi trên lề đường trước mặt và cho tôi cảm tưởng là cóđiều gì đó xảy đến trong đời tôi, điều gì đó đã ghi dấu mãi mãi vào đời tôi Tôi có thể nói rằng Faulkner là nhà văn ảnh hưởng nhiều đến tâm hồn tôi, tronglúc Hemingway là nhà văn ảnh hưởng nhiều đến nghề nghiệp tôi [4, 5-12]

Ngoài những nguồn ảnh hưởng đó thì lịch sử đẫm máu của Côlômbiacũng có tác động rất lớn đến con đường sáng tạo nghệ thuật của G Marquez.Nằm ở Bắc Mỹ, Côlômbia thuộc khu vực Châu Mỹ Latinh Khác với “tổng thểvăn hóa lớn - Hoa Kỳ”, Mỹ Latinh là “một Châu Mỹ duy nhất và đa dạng, nhiềumàu, nhiều vẻ, bi thảm, bị đau xé, bị phân cắt, chống lại chính bản thân nó”[8,611] Lịch sử của Côlômbia là một lịch sử đẫm máu Mặc dầu là một trongnhững quốc gia có nền dân chủ sớm nhất ở Mỹ Latinh (năm 1810 Côlômbiagiành được độc lập) nhưng nền dân chủ ấy hiếm khi được thấy hòa bình và sựcông bằng Ở Côlômbia luôn diễn ra các cuộc nội chiến, biểu tình, bạo loạn, cáccuộc thảm sát… Những đau thương của đất nước đã được G Marquez trực tiếpnếm trải và được ông âm thầm đưa vào những trang văn của mình

Suốt hành trình sáng tạo, bất chấp khó khăn về kinh tế, bệnh tật…G.Marquez đã dâng hiến hết mình cho sáng tạo văn học Sự nghiệp sáng tác củaông rất đồ sộ, đa dạng và phong phú trên nhiều lĩnh vực, như: truyện ngắn,truyện vừa, tiểu thuyết, hồi kí, phóng sự, kí sự Trong đó, tiểu thuyết được xem

là thể loại thành công nhất của ông

1.2.3 Tiểu thuyết G.Marquez

Năm 1955, cuốn tiểu thuyết đầu tiên của G Marquez ra đời có tên gọi

Bão lá Cốt truyện của Bão lá được bắt chước kịch Angtigon của Xôphôclơ

nhưng lại đặt vào một bối cảnh là một thị trấn huyền ảo Câu chuyện đượcMarquez viết một mạch trong cảm hứng dạt dào Ông đã dành cái tên Macônđô

cho vùng Gioocna - Patopha Mỹ Latinh của ông, tên của đồn điền chuối gầnAracataca mà ông từng thám hiểm khi còn nhỏ Macônđô cũng là xứ sở củariêng ông giành cho nhiều trang sách thuộc hạng mê hoặc độc giả bậc nhất.Cũng như vùng Gioocna - Patopha - bối cảnh cho nhiều tác phẩm bất hủ củaFaulkner

Quá trình sáng tác của Marquez luôn gắn liền với những thăng trầm lịch

sử của Côlômbia Những cuộc tranh giành thuộc địa, những cuộc biểu tình đòiquyền lợi của công nhân, những cuộc bạo loạn Đặc biệt là vụ thảm sát thủ lĩnhcủa Đảng tự do - Giai đoạn năm 1948 Thời gian này được gọi là “thời bạoloạn” Toàn bộ đất nước Côlômbia nơi đâu cũng toàn cảnh chết chóc Nó đã in

dấu ấn trong tâm hồn Marquez và được ông tái hiện lại trong cuốn Giờ xấu xuất

bản năm 1962 Tháng 1 năm 1965 khi ông cùng gia đình đi nghỉ ở Acabuleo,một cảm hứng sáng tạo đã tràn ngập trong ông Ông đã tìm ra giọng kể mà ông

đã trăn trở kiếm tìm nó trong suốt 20 năm qua Ông kể rằng “Bất thình lình - tôikhông biết tại sao - tôi có được sự tỏ tường về cách viết cuốn sách… Tôi hìnhdung được hình hài trọn vẹn đến mức ngay lập tức tôi có thể đọc rõ chương đầutiên từng từ một cho người đánh máy” Đó là nguồn cảm hứng cho ông sáng tác

cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Trăm năm cô đơn Tác phẩm được xuất bản tháng 6

năm 1967, khi ông vừa tròn 39 tuổi Chỉ trong vòng một tuần, cuốn sách đãđược bán tới 8000 bản, được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới và đoạt liềnbốn giải thưởng quốc tế, trong đó có giải Nobel văn học (1982) Nó đưa ông lênmột tư thế rõ ràng hơn trên chân trời văn chương thế giới thế kỷ XX Thông

điệp tư tưởng mà Marquez gửi vào Trăm năm cô đơn là con người phải biết

đoàn kết, phải biết yêu thương nhau, đừng sống cô đơn và phải phá bỏ sự côđơn Tác phẩm đã phản ánh khá sinh động hiện thực đất nước và con ngườiCôlômbia trong một thời kì lịch sử và rộng hơn là câu chuyện về xứ sở Mỹ

Latinh Năm 1975, Marquez cho ra đời cuốn tiểu thuyết lớn thứ hai Mùa thu

của trưởng lão Tuy cuốn sách không được đánh giá cao như cuốn Trăm năm

cô đơn nhưng “với lối hành văn bao gồm nhiều câu vòng vèo tựa mê cung mê

thất”, Marquez vẫn được đề cao bởi “vẫn có đóng góp lớn trong sáng tạo vănchương và vì cách ông chuyển tải những vấn đề lớn lao của thời đại trong

những quan hệ xung đột gia đình, cá nhân bình thường nhất” [21, 220] Năm

1986, tiểu thuyết Tình yêu thời thổ tả ra đời Tác phẩm được xem là một trong

mười cuốn tiểu thuyết hay nhất trong thập kỷ 80 của thế kỷ XX Tác phẩm rađời đã đáp ứng được nỗi chờ đợi đầy lo âu của những người ngưỡng mộ ông.Nhà văn cự phách đương đại Hoa Kỳ Tômat Pinsơn, từ nơi sống hẻo lánh cũng

viết bài giới thiệu gửi đến tờ Tuần báo The New Yorker và nhận xét rằng

Marquez hoàn toàn xứng đáng đứng vào hàng ngũ vĩ đại nhất của nhân loại từtrước đến nay

Càng nổi tiếng, Marquez lại càng bận rộn Ông đi nhiều và cũng có nhiều

thành công Năm 1990, ông hoàn thành và xuất bản tác phẩm Tướng quân giữa

mê hồn trận Hai năm sau - năm 1992, cuốn Những cuộc hành hương kì lạ ra

đời Năm 1994, ông cho ra mắt tiểu thuyết Tình yêu và những con qủy khác Tiếp theo, năm 1996, Marquez cho ra đời cuốn tiểu thuyết điều tra Tin tức về

một vụ bắt cóc, viết về việc buôn bán ma túy ở Côlômbia Năm 2004, Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi được xuất bản, đó là câu chuyện về một nhà

báo già với mong muốn tìm về tuổi trẻ, về thời sung sức, kéo dài tuổi xuân bằngviệc tự thưởng cho mình một đêm tình nồng say với một thiếu nữ còn trinhnguyên Nhưng từ đó một tình yêu đã bùng dậy ở cái tuổi “gần đất xa trời”…Tác phẩm đã nhận được sự quan tâm của đông đảo công chúng trong và ngoàinước

Điểm qua về quá trình sáng tạo tiểu thuyết của G Marquez, có thể thấy,

viết về cái cô đơn là nguồn mạch chạy suốt trong tiểu thuyết Marquez Bảnthân ông từng nói “Trên thực tế mỗi nhà văn chỉ viết một cuốn sách Cuốn sách

mà tôi đang viết là cuốn sách nói về cái cô đơn” (Nguồn Internet) Cái cô đơntrong tác phẩm của Marquez ở đây được hiểu như là mặt trái của sự đoàn kết, là

sự tách mình khỏi cộng đồng xã hội của con người Nói cách khác, đó là biểu

hiện của chủ nghĩa cái nhân của con người trong xã hội hiện đại Trăm năm cô

đơn thể hiện rõ điều này Đó là một dòng họ sống cô đơn biệt lập với thế giới,

sống rất lay lắt, bi thảm trong tội loạn luân và tự tuyệt giệt trong 100 năm với sựtồn tại của bảy đời Câu chuyện này còn xoay quanh làng Macônđô Trải quamột thời gian, do biệt lập với thế giới bên ngoài nên làng này không có sự hiểu

biết Cũng chính vì thế mà đã bị người Mỹ đến khai thác đến kiệt quệ và cuối

cùng cũng bị hủy diệt Trong Tình yêu thời thổ tả cũng vậy, hai người yêu nhau,

không đến được với nhau Sống bên cạnh những người khác, họ vẫn luôn thấylạc lõng cô đơn, buồn đau Mãi đến già gặp lại nhau, họ lại phải trốn dư luậnbằng cách cùng nhau trốn xuống con tàu với những lá cờ vàng Chiếc tàu giànhriêng cho những người thổ tả Đọc tác phẩm, người đọc không khỏi ngậm ngùitrước những số phận của nhân vật Hầu như tác phẩm nào của ông cũng ít nhiều

đề cập đến nỗi cô đơn này Trong Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi ta

cũng nhận ra được sự cô đơn ấy Nhân vật trong truyện là một ông già 90 tuổi,sống cô đơn không người thân, không vật nuôi, không người giúp việc…vàcuộc sống hàng ngày trôi qua tẻ nhạt với công việc biên tập tin tức cho một tờbáo địa phương Ở cái tuổi ấy, tại nơi làm việc ông dường như cũng không bắtnhịp được với cuộc sống sôi động xung quanh

Nhưng viết về cái cô đơn, Marquez không chỉ dừng lại ở đó, cái thôngđiệp mà ông muốn gửi gắm là con người phải biết vươn tới để hòa nhập, đểphát triển như những con người và những xứ sở phát triển khác trên thế giớinày Ông luôn kêu gọi sự đoàn kết Và từ sự cô đơn đó vẫn bùng lên một lòngtin vào sức mạnh con người, tin vào sự sống và cái đẹp

Bên cạnh sự ám ảnh về nỗi cô đơn, niềm tin vào cái đẹp, vào sự sống làmột nguồn mạch cảm hứng sáng tạo của Marquez Cái đẹp và sự sống luôn làcái đích hướng tới của mọi sáng tạo nghệ thuật Niềm vui của những nhà vănchân chính là niềm vui của những người mở đường đi vào cái đẹp, đi vào tươnglai Cũng như Y Kawabata, trong cuộc đời cầm bút của mình, cái đẹp cũng làđích hướng tới của Marquez Đó là vẻ đẹp toát ra trong tự nhiên, trong conngười, trong xã hội được Marquez nhìn ra trong cuộc sống phồn tạp với mộtlịch sử đẫm máu của Mỹ Latinh nói chung, Côlômbia nói riêng Xét về khônggian, Châu Mỹ Latinh là một một xứ sở bao la với những bờ biển dạt dào,những thung lũng rộng lớn với màu xanh bạt ngàn của núi non trùng điệp.Không gian đó đã làm say mê lòng người Nhưng ngay từ khi sinh ra, Marquez

đã chứng kiến nhiều vụ thảm sát đẫm máu diễn ra với người dân, rồi đến những

vụ bạo loạn, nội chiến… hay những cuộc chiến tranh trên mảnh đất ấy trong

lịch sử do ông ngoại kể lại Tất cả đã được Marquez đưa vào trang viết Vớiông, đó là “một thực tại cho ta cảm hứng sáng tạo nghệ thuật không bao giờ cạnkiệt, một sự sáng tạo tràn đầy những nỗi bất hạnh và cái đẹp của cuộc sốngchúng tôi” [42, 203] Khi viết về những cái tàn khốc nhất, ngòi bút củaMarquez vẫn luôn vững tin vào sự sống không bao giờ tàn lụi và cái đẹp khôngbao giờ bị mất đi trong tâm hồn của mỗi con người như người thầy W Faulkner

đã nói “Tôi không chấp sự kết thúc của con người” [42, 207] Trăm năm cô đơn

với hiện thực tàn khốc nhất của một ngôi làng bị hủy diệt trong tội loạn luânqua một trăm năm tồn tại Đó là câu chuyện về một dòng họ, một làng Macađôđây cũng là hiện thực con người và đất nước Côlômbia trong một thời kì lịch sử

và rộng hơn đó là câu chuyện về xứ sở Mỹ Latinh Nó làm rung động lòng trắc

ẩn của người đọc, đồng thời cao cả hơn đó là thông điệp Marquez gửi đến độcgiả - cũng như lời phát biểu của ông khi nhận giải Nobel đó là: Con người phảisống đúng bản chất người để vượt qua mọi thành kiến để hòa nhập với cộngđồng… phải đoàn kết để sáng tạo ra một huyền thoại khác hẳn “Một huyềnthoại mới và tươi sáng về cuộc sống nơi không một ai có thể những kẻ khácđịnh đoạt cuộc đời cho đến cả cái cách chết, nơi tình yêu là cái có thật và hạnhphúc là cái có thể có và nơi những dòng họ bị kết án trăm năm cô đơn thì cuốicùng và mãi mãi sẽ có một vận hạnh lần thứ hai có mặt trên mặt đất này”[42,207]

Những huyền thoại, những câu chuyện kinh dị, hoang đường cũng là mộttrong những nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho sáng tác của G Marquez Bà ngoạiTrankilian Iguaran Cotet với tâm hồn luôn sở hữu niềm tin mạnh mẽ vào cáccâu chuyện cổ tích thần tiên, hoang đường, đã có ảnh hưởng rất lớn đến lối viếthuyền ảo trong sáng tác của G Marquez Bà ngoại cùng với các chị em gái của

bà luôn kể các câu chuyện về các phép thuật, phù thủy, ma quái… khiếnMarquez rùng mình nhưng ông cũng không cưỡng lại được sức quyến rũ từnhững câu chuyện hoang đường ấy Đặc biệt là giọng kể của bà Sau này nhớlại, Marquez đã so sánh giọng kể ấy giống hệt như cách kể của F.Kafka Chínhnhững câu chuyện hoang đường với giọng kể thản nhiên như không ấy của bà

đã giúp Marquez sáng tạo và thành công trong việc tái hiện lại những điều

huyền ảo này trong tác phẩm của mình Đọc tác phẩm của Marquez, ta thấy ông

đã đưa vào trang viết của mình rất nhiều những truyền thuyết, huyền thoại,những niềm tin tôn giáo và hiện tượng thần giao cách cảm Ta tìm thấy cái đuôi

lợn trên thân thể con người trong Trăm năm cô đơn; cái cánh trong Cụ già có

đôi cánh khổng lồ, hay những hiện tượng chết chóc kinh khủng trong Giờ xấu… Thực ra đây là những hiện tượng thuộc đời sống ý thức ở trình độ trực

quan, tiền logic của dân chúng Theo tác giả đây là mặt có thực trong đời sốngthực tại của khu vực Mỹ Latinh cho nên nó phải được đưa vào trong tác phẩmvăn học Trong tiểu thuyết Marquez, ông luôn biết kết hợp cảm quan của mìnhvới sức tưởng tượng của người đọc Tác giả thường để cho người đọc tự liên hệ

và suy nghĩ Marquez kể chuyện huyền ảo, kỳ dị, ma quái mà cách kể lại dườngnhư rất đơn giản, không hề tô vẽ nên càng thu hút được người đọc

Là người sử dụng các yếu tố hoang đường trong hư cấu nghệ thuật nhưngvới tư cách là một người đã trực tiếp nếm trải những đau thương dân tộc,Marquez đã âm thầm cung cấp cho người đọc lịch sử chân thực của nhữngngười lao động bị áp bức của Côlômbia đằng sau những vẻ thần bí, li kì ấy Mặtkhác, với tầm vóc của một nhà nhân văn chủ nghĩa, bằng sáng tạo của mình,ông đã truyền đi một thông điệp về niềm tin vào con người, cuộc sống và sự cầnthiết phải xích lại bên nhau để hoá giải sự cô đơn của kiếp nhân sinh Sức sống

của tiểu thuyết G Marquez, trong đó có Hồi ức về những cô gái điếm buồn của

tôi trước hết là ở đó

1.2.4 Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi - tác phẩm thành công của Marquez

Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi là một trong số những tác

phẩm thành công của Marquez Ngay khi vừa xuất bản, tác phẩm đã thu hút sựchú ý của hàng triệu bạn đọc hâm mộ Marquez trên thế giới Tác phẩm đượcviết dưới dạng hồi ức, một lối viết khá mới lạ của Marquez Chỉ sau tuần lễ đầutiên phát hành, cuốn sách đã được bán với số lượng lớn và hiện nay nó đã đượcdịch ra nhiều ngôn ngữ trên thế giới

Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi là câu chuyện của một nhà báo

già, sinh ra trong một gia đình trung lưu, cha mẹ mất sớm Từ đó, ông sống côđộc không con cái, không bạn bè, không người thân trong căn nhà cũ kĩ do bố

mẹ để lại Ông từng dạy ngữ pháp tiếng Latinh và Tây Ban Nha Sau đó ôngbiên tập tin tức và viết bài bình luận âm nhạc cho một tờ báo địa phương Cuộcsống tình dục của ông rất phong phú và bắt đầu ở tuổi mười hai Đến năm 90tuổi trong buổi sáng sinh nhật lần thứ 90 của mình, ông bỗng ao ước có mộtđêm tình ái nồng say với một thiếu nữ còn trinh nguyên Cái ý muốn kì lạ đó đãthôi thúc mạnh mẽ và ông đã gọi tới bà Rosa (một người đàn bà mối lái mà ôngquen từ thời còn trẻ) bất chấp sự xấu hổ Và ông đã đến nơi hẹn với một cô béđang ngủ say Ý định ban đầu là ông đến trong một đêm, nhưng có gì đó đã thôithúc ông, khiến ông đến với cô bé nhiều lần sau đó Sau những lần tiếp xúc,chiêm ngưỡng vẻ đẹp của cô bé ngủ say, tìm hiểu được hoàn cảnh, công việccủa cô bé qua bà Rosa, ông bỗng nảy sinh tình yêu với cô bé ở cái tuổi 90 Ôngrất trân trọng cô bé, yêu quý gọi cô là Delgadina (cô công chúa út được vua chayêu thích trong một câu chuyện cổ tích) Ông nhận thấy sự hiện diện vô hìnhcủa cô trong căn nhà vắng lặng của mình Ông đã yêu, đã lo lắng và cũng đãghen tuông rất nhiều Từ khi có cô bé, cuộc sống nghèo nàn, tẻ nhạt của ôngnhư được thay đổi hẳn Nó trở nên có ý nghĩa hơn nhiều Ông luôn nhận thấy sựhiện hữu ấm áp của cô bé trong căn nhà bé nhỏ của mình Cuộc sống có ý nghĩahơn khi ông được yêu thương, lo lắng cho tương lai của cô bé Gần gũi thân thểmột người phụ nữ sau mấy chục năm trải nghiệm tình trường, lần đầu tiên ôngnhận ra “niềm thích thú thực sự khi được ngắm nhìn thân thể người phụ nữ ngủsay mà không bị áp lực của dục vọng hay bối rối và ngượng ngùng” Chính sựthay đổi ấy đã khơi dậy trong ông một tình yêu mãnh liệt Và cuối cùng ông đã

đi đến quyết định sẽ nhường tài sản của mình cho cô bé sau khi ông mất

Câu chuyện dường như rất đơn giản nhưng lại có ý nghĩa vô cùng sâusắc Trong xã hội mà tiền tài, địa vị, danh vọng… dường như có một sức mạnh

vô cùng to lớn trong đời sống người dân Mỹ Latinh, tình cảm chân thành mànhà báo già dành cho cô bé thật đáng trân trọng Lớn hơn cả dục vọng bản năng,

đó là niềm cảm thông, sự sẻ chia giữa con người với con người Chỉ có điều đó

mới hoá giải nỗi cô đơn, sự ám ảnh về tuổi già và cái chết Với Hồi ức về

những cô gái điếm buồn của tôi, một lần nữa vấn đề tình dục, tình yêu được trở

lại trong tác phẩm của Marquez Nhưng lần này góc nhìn và cách viết có phầnmới hơn, lạ hơn so với các tác phẩm trước đó

Mỗi tác phẩm văn học ra đời là “một khám phá về nội dung và là mộtphát minh về hình thức”, chính những khám phá và phát minh ấy của Marquez

đã làm nên sức sống và sự lôi cuốn - tạo nên thành công cho Hồi ức về những

cô gái điếm buồn của tôi - một tác phẩm được rất nhiều độc giả trên thế giới tìm

là với các tài năng Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi của G Marquez

và Người đẹp say ngủ của Y Kawabata là một hiện tượng như vậy.

Sự gặp gỡ giữa Hồi ức về những cô gái điếm của tôi và Người đẹp say

ngủ không phải là sự tình cờ, G.Marquez đã thừa nhận rằng ông chịu ảnh hưởng

Y.Kawabata trong Người đẹp say ngủ Là nhà văn đi nhiều, đọc nhiều, Marquez

đã có điều kiện tiếp xúc với nhiều tác phẩm văn học thế giới, trong đó có Người

đẹp say ngủ của Kawabata Sau khi đọc xong Người đẹp say ngủ, Marquez đã

rất khâm phục tài năng sáng tạo của Kawabata, và viết một bài báo ca ngợi.Marquez đã đánh giá đây là một kiệt tác của văn học thế giới và ông cũng thúnhận là đã học tập được rất nhiều về mặt bút pháp của nó Ông còn nói rằng, chỉsau khi đọc xong tác phẩm này, ông mới thực sự chú ý nền văn học Nhật Bản

Và không lâu sau khi đọc xong Người đẹp say ngủ, năm 2004, Hồi ức về những

cô gái điếm buồn của tôi của Marquez ra đời Cũng như Người đẹp say ngủ, sự

ra đời của Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi đã nhận được sự quan tâm

của đông đảo công chúng và giới nghiên cứu phê bình văn học Cả hai tác phẩmđều được viết khi Y Kawabata và G Marquez đã có hơn 50 cầm bút Sự lựachọn đề tài, xử lý kỹ thuật viết là hết sức nghiêm túc và đầy kinh nghiệm Cảhai tác phẩm đều có hình tượng nhân vật trung tâm là những ông già đang trong

cố gắng tuyệt vọng để tìm lại tuổi trẻ của mình Và họ đạt được điều đó khi tìmđến với người đẹp ngủ say Chính ở đây, trong ngôi nhà chứa, bên cạnh ngườiđẹp ngủ say họ tìm thấy một thứ tình cảm mới lạ mà bình thường không dễ gì

có được Đó là tâm hồn được thanh tịnh hơn, trong sáng hơn; đó là niềm xótthương trước thân phận con người đặc biệt là những người phụ nữ…Ở đó, nỗi

cô đơn, sự ám ảnh về tuổi già, cái chết cũng được hoá giải Với Eguchi trong

Người đẹp say ngủ của Y Kawabata nằm bên người đẹp ngủ say đã có cảm

giác “giống như ngủ với Đức Phật nập kín ở đâu đây vậy” Trong một cách

hành xử khác, một cách diễn đạt khác, nhân vật “tôi” trong Hồi ức về những cô

gái điếm buồn của tôi cũng đạt được những tình cảm thanh khiết đó Trên

phương diện tổ chức trần thuật, Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi và

Người đẹp say ngủ có những điểm tương đồng về kết cấu, về điểm nhìn trần

thuật, về cách kể, giọng kể… nhưng đồng thời lại có nhiều điểm khác nhautrong quan điểm tư tưởng, trong cách chiếm lĩnh đời sống và kỹ thuật viết Dấu

ấn phong cách của mỗi nhà văn là rất rõ nét trên tác phẩm của mình Chínhnhững điểm tương đồng và khác biệt ấy đã mang đến cho người đọc những cáchcảm, cách nghĩ khác nhau về thân phận con người Trong đó, bản năng tính dụcnổi lên như một vấn đề trung tâm của tác phẩm

Trong kho tàng văn chương nhân loại cũng đã có rất nhiều những hiệntượng trùng lặp, giống nhau như vậy, nó gần như đã trở thành một quy luật.Quy luật ấy đã được Timôphêép tổng kết lại rằng : “Ở một thời kỳ lịch sử nhấtđịnh trong sáng tác của hàng loạt các nhà văn, chúng ta tìm thấy có sự giốngnhau nhất định, sự thống nhất giữa hình thức và nội dung, sự thống nhất củaphương pháp làm cho các nhà văn gần gũi nhau… Tùy theo những đặc điểmnhất định và một xu hướng chính trị nhất định trong đó có sự nhất định về chủ

đề tư tưởng và sự đồng nhất các cốt truyện, tính cách ngôn ngữ…” [87, 66]