Khái quát chung về quyền con người, quyền cơ bản của công dân

Quyền con người là những quyền tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế.. Các quyền con người được

NỘI DUNG 2 1.Quyền con người, quyền cơ bản của công dân trong trường hợp trên đã bị xâm phạm 4 TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

MỞ ĐẦU

Trong số những yếu tố ảnh hưởng đến cuộc sống của con người, môi trường là một trong những nhân tố có ý nghĩa vô cùng quan trọng Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, ngày càng có nhiều vấn đề được đặt ra trong mối quan hệ giữa môi trường và cuộc sống của con người Môi trường có vai trò vô cùng quan trọng, thậm chí có ý nghĩa quyết định đối với cuộc sống của con người Trước hết, môi trường là không gian sinh sống, tồn tại của con người; đồng thời cũng là nơi cung cấp tài nguyên thiên nhiên phục vụ cho đời sống của chúng ta Vậy mà hiện nay, môi trường sống đang bị ô nhiễm một cách nghiêm trọng Ô nhiễm môi trường đang trở thành một thực trạng đáng báo động trong vô vàn những vấn đề mang tính thời

sự hiện nay Vấn đề quyền con người, quyền công dân đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi môi trường

NỘI DUNG

I Khái quát chung về quyền con người, quyền cơ bản của công dân

1 Khái niệm

1.1 Quyền con người

Các quyền con người được hiểu đó là những quyền mà pháp luật cần phải thừa nhận đối với tất cả các thể nhân Đó là quyền tối thiểu mà các cá nhân phải có, những quyền mà các nhà lập pháp không được xâm hại

Quyền con người là những quyền tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế Ở Việt Nam, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân luôn được tôn trọng và bảo đảm

Các quyền con người được thế giới thừa nhận, bảo vệ và được tuyên bố trong nhiều văn kiện pháp lí quốc tế như: Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền năm 1948, Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966, Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa năm 1966 Từ đây có thể phân chia quyền con người thành hai nhóm là: Các quyền dân sự, chính trị; các quyền kinh tế, chính trị, văn hóa Tính phổ biến, tính không thể chuyển nhượng, tính không thể phân chia, tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau là bốn đặc trưng cơ bản của quyền con người

1.2 Quyền cơ bản của công dân.

Quyền cơ bản của công dân là quyền của công dân được quy định trong Hiến pháp, điều chỉnh những quan hệ đặc biệt quan trọng giữa công dân và nhà nước, là

cơ sở tồn tại của cá nhân và hoạt động bình thường của xã hội

Quyền cơ bản của công dân có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với công dân

và nhà nước; nó là cơ sở để nhà nước quy định các quyền cụ thể của công dân Các quyền cơ bản của công dân bao gồm các quyền cơ bản về chính trị, kinh

tế, văn hoá, giáo dục, các quyền tự do dân chủ và tự do cá nhân

Ở Việt Nam, các quyền cơ bản của công dân về chính trị gồm có: quyền tham gia quản lí nhà nước và xã hội, quyền bầu cử, ứng cử, quyền khiếu nại, tố cáo Các quyền cơ bản của công dân về kinh tế - xã hội gồm có: quyền lao động, quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh, quyền xây dựng nhà ở, quyền bình đẳng nam nữ, quyền hôn nhân và gia đình, quyền được hưởng chế độ bảo vệ về sức khoẻ, quyền được học tập, lao động, giải trí của thanh niên, quyền được bảo vệ, chăm sóc, giáo dục của trẻ em, quyền được ưu đãi của thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sỹ, quyền được giúp đỡ của người già, người tàn tật, trẻ mồ côi không nơi nương tựa Các quyền cơ bản của công dân về văn hoá, giáo dục gồm có: quyền học tập, quyền nghiên cứu khoa học và hoạt động sáng tạo Các quyền cơ bản về tự do dân chủ và

tự do cá nhân của công dân gồm có: quyền tự do ối lại, cư trú, quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, quyền được thông tin, quyền hội họp, lập hội biểu tình, quyền tự

do tín ngưỡng, tôn giáo, quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín, quyển bất khả xâm phạm về chỗ ở

2 Mối quan hệ

Quyền con người và quyền cơ bản của công dân là hai phạm trù rất gần gữi nhưng không đồng nhất với nhau Cách mạng Tư sản đã đưa con người từ địa vị những thần dân và pháp điển hóa cá quyền con người dưới hình thức các quyền công dân Về bản chất, quyền công dân chính là những quyền con người được nhà nước thừa nhận và áp dụng cho công dân của mình Không phải ai cũng được hưởng quyền công dân của một quốc gia và hệ thống pháp luật về quyền công dân giữa các quốc gia có sự khác nhau Quyền con người có phạm vi chủ thể rộng hơn quyền công dân và được pháp luật quốc tế bảo vệ bên cạnh pháp luật quốc gia

Ở Việt Nam, quyền con người gắn chặt với quyền công dân và thể hiện trong các quyền công dân,Quyền con người, quyền cơ bản của công dân luôn được chú trọng Cùng với việc ghi nhận trong các bản hiến pháp qua nhiều năm, Đảng và Nhà nước ta còn thi hành nhiều chính sách để đảm bảo quyền con người và quyền cơ bản của công dân được thực hiện Công cuộc này đã đạt được những thành tựu nhất định, ngày một hướng tới xây dựng một đất nước giàu mạnh, dân chủ, văn minh Khoản 1 Điều 14 Hiến pháp năm 2013 đã quy định “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ , đảm bảo theo Hiến pháp và pháp luật” Để làm được điều này đòi hỏi các cơ quan có thẩm quyền, các nhà chức trách phải thật sự có trách nhiệm

II Vấn đề quyền con người, quyền cơ bản của công dân và trách nhiệm

của cơ quan nhà nước xong sự việc trên

Thành phố H là một thành phố lớn, tập trung đông dân cư Thời gian gần đây, môi trường bao quanh hầu hết các khu vực trong thành phố đều bị ô nhiễm bụi và khí độc hại Số liệu quan trắc tại các trạm đặt trên một số tuyến đường cho kết quả: nồng độ bụi mịn cao hơn cao hơn nhiều lần mức được WHO khuyến cáo Sự việc này đã gây ảnh hưởng tới sức khỏe và đời sống người dân Sự việc trên đã xâm phạm đến quyền cơ bản của con người, của công dân đó là quyền được sống, quyền bảo vệ sức khỏe của mình và cộng đồng Vấn đề này đòi hỏi cơ quan nhà nước phải vào cuộc để có những biện pháp bảo vệ sức khỏe của người dân

1 Quyền con người, quyền cơ bản của công dân trong trường hợp trên đã

bị xâm phạm.

Theo quan điểm của các nhà Triết học, chính trị học thời kỳ Khai sáng thì quyền con người là các quyền không thể tước bỏ được, đây là các quyền tự nhiên do tạo hóa ban cho họ

Chính vì tầm quan trọng của vấn đề quyền con người, quyền công dân nên Hiến pháp dành riêng một chương ghi nhận quyền con người, quyền công dân Quyền con người, quyền công dân còn được ghi nhận rong các văn bản Đó là Tuyên ngôn nhân quyền và tuyên ngôn dân quyền Pháp năm 1789, ở Mỹ được ghi nhận trong Tuyên ngôn độc lập năm 1776,

Ngay trong Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã trang trọng dành phần đầu cho quyền con người thiêng liêng và bất khả xâm phạm lần đầu tiên xuất hiện trong Tuyên ngôn độc lập năm 1766 của nước Mỹ “Tất cả mọi người sinh ra đều bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể chối cai được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” Với ý thức sâu sắc như vậy, chúng ta luôn tôn trọng và đặt vấn đề quyền con người, quyền công dân lên trên hết mà trước đó là quyền sống Quyền sống là yếu tố tiên quyết để cho con người phát triển Con người là tổng hòa các mối quan hệ của xã hội, để phát triển trong cá lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa thì trước đó cần phải được sống trong một môi trường trong lành

Như vậy không chỉ Việt Nam mà các nước trên thế giới đều coi quyền con người, quyền công dân là nội dung cơ bản, không thể thiếu của Hiến pháp

Như vậy việc môi trường không khí bao quanh thành phố H đều bị ô nhiễm và khí thải độc hại, vi phạm Khoản 2 Điều 38 Hiến pháp 2013 “Nghiêm cấm các hành

vi đe dọa cuộc sống, sức khỏe người khác và cộng đồng” và Điều 43 Hiến pháp

2013 “ Mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành và có nghĩa vụ bảo vệ môi trường”

Tác hại của ô nhiễm bụi

Theo một nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới WHO và cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế IARC, có một mối tương quan tỷ lệ thuận giữa mức độ ô nhiễm khói bụi với tỷ lệ người mắc ung thư

Cụ thể hơn, mật độ PM10 trong không khí tăng lên 10 µg/m3 thì đồng nghĩa

tỷ lệ mắc ung thư sẽ tăng lên 22% Mật độ PM2.5 tăng thêm 10 µg/m3 thì tỷ lệ mắc ung thư phổi tăng tới 36%

PM2.5 và PM10 đi vào đường hô hấp khi con người hít thở thế nhưng mức độ xâm nhập lại khác nhau tùy theo kích thước hạt bụi Nếu PM10 đi vào cơ thể sẽ gây

ra kích ứng cho mắt, mũi và cổ họng thường sẽ không dễ đến được phổi thì PM2.5 lại nguy hiểm hơn vì chúng bé tới mức có thể luồn lách vào các túi phổi, tĩnh mạch

và xâm nhập vào hệ tuần hoàn máu

Ở mức độ tiếp xúc bình thường, các loại bụi mịn này sẽ khiến cho người khỏe mạnh có thể bị ngạt mũi, viêm họng, viêm phế quản Còn khi tích tụ lâu ngày chúng

sẽ làm tăng nguy cơ phát bệnh ở hệ hô hấp, hệ tim mạch, hệ tuần hoàn và cả hệ sinh

sản của con người Các chuyên gia y tế đã đưa ra những cảnh báo về tác hại của bụi mịn như sau:

PM2.5 là nguyên nhân gây nên hiện tượng máu khó đông, nhiễm độc máu khiến cho hệ tuần hoàn bị ảnh hưởng nghiêm trọng, làm suy nhược hệ thần kinh, gây ra các bệnh về tim mạch

Bụi mịn khi đi vào cơ thể sẽ làm giảm chức năng của phổi, gây viêm phế quản mãn tính, gây ra hen suyễn và ung thư phổi Với các bệnh nhân đã bị phổi từ trước

sẽ khiến cho bệnh tình trầm trọng hơn và tăng nguy cơ tử vong

Bụi mịn cũng là nguyên nhân gây nhiễm độc máu nhau thai, khiến thai chậm phát triển, sinh ra bị thiếu cân, nguy cơ cao mắc các bệnh thần kinh và tự kỷ

Chuyên gia của Cơ quan Bảo vệ môi sinh Mỹ (EPA) cũng nhận định, hạt PM2.5 chứa nhiều kim loại nặng có khả năng gây ung thư hoặc tác động đến DNA gây đột biến gen

Giáo sư Sudha Seshadri - Trung tâm Y khoa Beth Israel Deaconess và Trường

Y Đại học Boston nhận định, bụi mịn và ô nhiễm không khí cũng có ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của não bộ, làm tăng nguy cơ đột quỵ và chứng suy giảm trí nhớ đặc biệt ở người trung niên

Các hạt bụi siêu mịn cũng là tác nhân gây nên chứng rối loạn tâm lý

Có thể thấy rằng, những hạt bụi mịn vô cùng nhỏ nhưng lại có những ảnh hưởng vô cùng nguy hiểm đến sức khỏe của con người

Bất kể ai cũng đều có quyền được sống, quyền được bảo vệ sức khỏe Vậy mà sức khỏe của cộng đồng đang bi đe dọa bởi ô nhiễm bụi và các khí thải độc hại Như vậy, quyền con người nói chung cũng như quyền cơ bản của công dân ở thành phố H nói riêng đã không được đảm bảo Câu hỏi đặt ra ở đây là trách nhiệm của vụ việc thuộc về ai và cần có những biện pháp giải quyết như thế nào?

2 Trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong vụ việc trên

Vấn đề ô nhiễm bụi và khí thải độc hại là vấn đề vô cùng nghiêm trọng và cấp thiết vì nó ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe và đời sống của người dân Vai trò của các

cơ quan Nhà nước trong vấn đề này là vô cùng nghiêm trọng

Căn cứ vào Điều 14 Hiến pháp 2013 quy định: “1 Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật 2 Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo

quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”

Trước thực trạng ô nhiễm môi trường như hiện nay, Nhà nước phải đứng xây dựng kế hoạch, tổ chức và cải thiện bảo vệ môi trường, bởi vì:

Một là, Nhà nước ra đời nhằm duy trì chế độ kinh tế và quản lý xã hội vì sự tồn tại và phát triển của xã hội

Hai là, thế giới về cơ bản được tạo thành từ ba yếu tố đó là tự nhiên- con người- xã hội Nhà nước với vai trò xã hội của mình đứng ra giải quyết mối quan hệ giữa con người, tự nhiên và xã hội

Nhà nước thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình góp phần cải thiện môi trường, nâng cao hơn nữa vai trò và trách nhiệm của mình Cụ thể, nhà nước cần phải thực hiện tốt các công việc sau:

Thứ nhất, Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần phải xây dựng hệ thống văn bản pháp luật phù hợp để có căn cứ xử lý các trường hợp vi phạm, ảnh hưởng đến quyền con người, quyền của công dân Xây dựng và sử dụng pháp luật như công cụ đắc lực để thực hiện trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ môi trường Thứ hai, Nhà nước phải thiết lập sự liên kết, thực hiện nhiệm vụ bải vệ môi trường không khí giữa cơ quan chuyên trách với các ngành, linhc vực có liên quan Thứ ba,Nhà nước cần phải đầu tư kinh phí, xây dựng kế hoạch thay đổi và chuyển giao công nghệ xanh, sạch nhằm bảo vệ môi trường không khí của thành phố

Thứ tư,xây dựng chính sách nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường không khí cho toàn xã hội Công việc cải thiện và bảo vệ môi trường thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào ý thức trách nhiệm của các nhà lãnh đạo, các nhà quản lý, doanh nghiệp và tất cả mọi người

Cuối cùng, Nhà nước cần phải xử phạt những hành vi vi phạm nhằm đe dọa môi trường để mang tính răn đe

KẾT LUẬN

Trải qua bao thời kỳ phát triển, mục đích cuối cùng của nhân loại cũng như của mỗi quốc gia là bảo vệ và tôn vinh quyền con người, quyền cơ bản của công dân; đưa con người lên làm chủ Tạo hóa đã ban cho họ những quyền không ai có thể chối cãi được trong đó có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh

phúc Dù là ai, là công dân của quốc gia nào, thì bên cạnh việc được hưởng những quyền con người chung vốn có, còn được hưởng quyền cơ bản của công dân do quốc gia đó quy định Được sống trong môi trường trong lành là mong ước và cũng

là quyền đi kèm với nghĩa vụ của mỗi con người, mỗi công dân Môi trường là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển của con người nên việc bảo vệ nó là hết sức quan trọng cả hiện tại và tương lai sau này

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giao trình Luật Hiến pháp (Trường Đại học Luật Hà Nội)

2 Hiến pháp Việt Nam năm 1992, năm 2013

3 Tác phẩm “Tuyên ngôn độc lập” năm 1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh

4 Hỏi đáp về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân – PGS.TS

5 Bộ luật Hình sự năm 2015

6 Luận án Quyền con người được sống trong môi trường trong lành theo Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 – Vũ Tú Linh

7 Hỏi đáp về quyền con người, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội, Trung tâm nghiên cứu quyền con người

8 https://thongtinphapluatdansu.edu.vn/2008/07/20/1419/