Phân tích và cho ví dụ minh họa về các loại pháp nhân theo quy định của bộ luật dân sự

MỞ ĐẦUPháp nhân là chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự với đặc thù về tổ chức hoạt động kinh tế, thể hiện ở sự tách bạch về tài sản tạo nên một chủ thể riêng biêt, độc lập.. Điều kiện đ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

1 Khái quát chung về pháp nhân 1

1.1 Khái niệm 1

1.2 Điều kiện để có tư cách pháp nhân 1

2 Các loại pháp nhân theo quy định của Bộ luật dân sự 3

2.1 Pháp nhân thương mại 3

2.2 Pháp nhân phi thương mại 5

KẾT LUẬN 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

MỞ ĐẦU

Pháp nhân là chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự với đặc thù về tổ chức hoạt động kinh tế, thể hiện ở sự tách bạch về tài sản tạo nên một chủ thể riêng biêt, độc lập Điều này góp phần tạo cho các chủ thể kinh doanh sự năng động, đa dạng, linh hoạt trong hoạt động kinh doanh Để tìm hiểu rõ hơn về các quy định cả pháp luật về pháp nhân, em chọn đề số 10 trong danh mục bài

tập học kì: “ Phân tích và cho ví dụ minh họa về các loại pháp nhân theo quy định của Bộ luật dân sự”

NỘI DUNG

1 Khái quát chung về pháp nhân

1.1 Khái niệm

Pháp nhân được quy định tại điều 74 BLDS 2015 Tuy không quy định

cụ thể về khái niệm, nhưng qua các điều kiện thì có thể đưa ra một số khái niệm cơ bản của pháp nhân

Pháp nhân là một tổ chức (một chủ thể pháp luật) có tư cách pháp lý độc lập, có thể tham gia vào các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, theo quy định của pháp luật Đây là một khái niệm trong luật học dùng để phân biệt đối với thể nhân và tổ chức khác Nếu một tôt chức có “ tư cách pháp nhân” thì tổ chức đó có đủ quyền và nghĩa vụ của một pháp nhân mà luật đã quy định

Ví dụ về pháp nhân: Công ty TNHH, Coogn ty Cổ phần là những tổ chức có tư các pháp nhân

1.2 Điều kiện để có tư cách pháp nhân

Căn cứ vào Điều 74 BLDS 2015, một tổ chức được công nhận có tư cách pháp nhân khi đủ 4 điều kiện sau:

“a) Được thành lập theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan;

b) Có cơ cấu tổ chức theo quy định tại Điều 83 của Bộ luật này;

c) Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình;

d) Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập”.

Tổ chức phải được thành lập theo quy định của pháp luật:

Pháp nhân phải là một tổ chức Tổ chức này được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và cho phép thành lập Vì thế tổ chức đó được công nhận là có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận thành lập

Ví dụ: khi thành lập doanh nghiệp, công ty cổ phần hay công ty TNHH ( các pháp nhân) đều phải được thành lập hợp pháp Tức là phải đăng kí và được Sở kế hoạch đầu tư tỉnh, thành phố mà nơi công ty đóng trụ sở cấp Giấy chứng nhận đănh kí doanh nghiệp

Tổ chức phải có cơ cấu chặt chẽ

Căn cứ vào Điều 83 BLDS 2015 thì pháp nhân phải là một tổ chức có cơ cấu chặt chẽ:

“1 Pháp nhân phải có cơ quan điều hành Tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan điều hành của pháp nhân được quy định trong điều lệ của pháp nhân hoặc trong quyết định thành lập pháp nhân.

2 Pháp nhân có cơ quan khác theo quyết định của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật”.

Như vậy một tổ chức muốn trở thành pháp nhân phải có điều lệ hoặc quyết định thành lập pháp nhân Trong điều lệ và quyết định thành lập phải có quy định cụ thể về tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan điều hành pháp nhân

Tổ chức có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình

Pháp nhân là tổ chức độc lập để xác định quyền và nghĩa vụ trong hoạt động của nó, nên bắt buộc phải có tài sản độc lập

Tổ chức có thể nhândanh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập

Đây là một trong những điều kiện quan trọng để có tư cách pháp nhân

Vì pháp nhân là một tổ chức độc lập, được chuyển giao, xác lập quyền và nghĩa vụ bắt buộc nên nó có thể nhân danh chính mình

Pháp nhân có quyền nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật thông qua người đại diện pháp luật

2 Các loại pháp nhân theo quy định của Bộ luật dân sự.

Theo quy định của BLDS thì pháp nhân được chia thành 2 loại là pháp nhân thương mại và pháp nhân phi thương mại

2.1 Pháp nhân thương mại

Căn cứ vào Điều 75 BLDS quy định về pháp nhân thương mại:

“1 Pháp nhân thương mại là pháp nhân có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận và lợi nhuận được chia cho các thành viên.

2 Pháp nhân thương mại bao gồm doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác.

3 Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt pháp nhân thương mại được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, Luật doanh nghiệp và quy định khác của pháp luật có liên quan”

Để được công nhận là pháp nhân thương mại cần phải thỏa mãn các điều kiện sau:

Một là, trước hết phải là một pháp nhân:

Một tổ chức được gọi là pháp nhân khi được thành lập hợp pháp, có cơ cấu thống nhất, có tài sản riêng và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình,

nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật độc lập, căn cứ vào điều

74 BLDS 2015

Hai là, pháp nhân thương mại đó có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận và lợi nhuận được chia cho các thành viên

Tổ chức pháp nhân đó được thành lập với mục tiêu là đem lại lợi nhuận cho tổ chức mình và chia lợi nhuận cho các thành viên

Ba là, pháp nhân thương mại phải là doanh nghiệp hoặc có các tổ chức kinh doanh khác

Theo quy định tại khoản 4 Điều 7 Luật Doanh nghiệp năm 2014: “ Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng kí thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh” Điều 6 luật Thương mại 2005 quy định về “thương nhân bao gồm các tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng kí doanh nghiệp Thương nhân có quyền hoạt động thương mại trong các ngành nghề, tại các địa bàn, dưới các hình thức và theo các phương thức mà pháo luật không cấm Quyền hoạt động thương mại hợp pháp của thương nhân được nhà nước bảo hộ”

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 của Luật này,“hoạt động thương mại

là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các mục đích sinh lời khác”

Hợp tác xã cũng là tổ chức kinh tế, có tư cách pháp nhân, thỏa mãn các quy định của pháp nhân vê pháp nhân thương mại quy định tại điều 76 BLDS

2015

Ví dụ về pháp nhân thương mại ở Việt Nam hiện nay:

- Công ty TNHH một thành viên: công ty TNHH MTV Thành Hưng có trụ sở tại Hà chuyên kinh doanh: Xay xát thóc lúa, đánh bóng gạo, mua bán lương thực; trang trại chăn nuôi gia sức, gia cầm, thủy sản( tuân thủ quy định

của pháp luật về đất đai, xây dựng, môi trường và các văn bản pháp luật khác

có liên quan trong quá trình hoạt động)

- Công ty TNHH hai thành viên trở nên: công ty TNHH Thành Long ở Lâm Đồng chuyên kinh doanh: bán lẻ ô tô, xe máy, bán buôn máy móc, thiết

bị phụ tùng nông nghiệp

- Công ty cổ phần: công ty cổ phần cơ khí và xây dựng Việt Phan có trụ

sở tại Thành phố Hồ Chí Minh, với nghề sản xuất kinh doanh chính là: xây dựng công trình kĩ thuật dân dụng và công nghệ, xây dựng công trình đường thủy

- Hợp tác xã: hợp tác xã nông nghiệp Linh Sơn- Thái Nguyên, với ngành nghề kinh doanh là trồng ngô và cây lương thực có hạt

2.2 Pháp nhân phi thương mại

Căn cứ vào điều 76 BLDS 2015 quy định về pháp nhân phi thương mại:

“1 Pháp nhân phi thương mại là pháp nhân không có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận; nếu có lợi nhuận thì cũng không được phân chia cho các thành viên.

2 Pháp nhân phi thương mại bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội

- nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, quỹ xã hội, quỹ

từ thiện, doanh nghiệp xã hội và các tổ chức phi thương mại khác.

3 Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt pháp nhân phi thương mại được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, các luật về tổ chức bộ máy nhà nước

và quy định khác của pháp luật có liên quan”.

Khác so với pháp nhân thương mại có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận thì pháp nhân phi thương mại có nhiều mục đích khác nhau tuy thuộc vào từng loại pháp nhân phi thương mại cụ thể nhưng đây là nhưng pháp nhân

không có mục tiêu quá trình hoạt động của pháp nhân phi thương mại thì không có phát sinh lợi nhuận

Các loại pháp nhân phi thương mại:

Cơ quan nhà nước: Cơ quan nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy

nhà nước, mang quyền lực nhà nước Trong trường hợp cần thiết để bảo vệ lợi ích nhà nước, lợi ích xã hội, hoạt động quyền lực đó mang tính cưỡng chế bằng bộ máy đặc biệt Quyền lực của mỗi cơ quan nhà nước tuỳ thuộc vào vị trí, chức năng của cơ quan đó trong hệ thống cơ quan nhà nước và được thể chế hòa thành nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể trong pháp luật Như vậy, cơ quan nhà nước là bộ phận cấu thành bộ máy nhà nước, gồm một tập thể người hay một người thay mặt nhà nước đảm nhiệm một công viêc ( nhiệm vụ ) hoặc tham gia thực hiện một chức năng của Nhà nước bằng các hình thức và phương pháp hoạt động nhất định Theo Hiến pháp năm 2013, ở nước ta có các loại cơ quan nhà nước sau:

- Các cơ quan quyền lực nhà nước: Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở dưới địa phương

- Các cơ quan hành chính nhà nước: bao gồm Chính phủ, các Bộ và cơ quan ngang Bộ, cơ quan chức năng quản lý nhà nước thuộc Chính phủ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã và các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân

- Các cơ quan xét xử: Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án quân sự, các Tòa

án nhân dân địa phương, Tòa án đặc biệt và các Tòa án khác do Luật định

- Các cơ quan Viện kiểm sát: Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện kiểm sát quan sự, Viện kiểm sát địa phương

- Chủ tịch nhà nước: là một chức vụ nhà nước, một cơ quan đặc biệt thể hiện sự thống nhất quyền lước ó những hoạt động thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp nên không xếp vào bất kỳ một loại cơ quan nào

Đơn vị lực lượng vũ trang: khoản 1 Điều 12 Luật quốc phòng năm 2005 quy định: “Lực lượng vũ trang nhân dân gồm Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và Dân quân tự vệ’’ Trong đó, lược lượng Quân đội bao gồm lục

quân, Hải quân, Không quân, Biên phòng, Cảnh sát biển, đặt dưới sự quản lý của Bộ Quốc phòng và chịu sự điều động của Bộ Tổng tham mưu.Lược lượng Công an nhân dân bao gồm An ninh và Cảnh sát, chịu sự quản lý của Bộ Công an Riêng lực lương Dân quân tự vệ là lực lượng quản lý hỗn hợp của

Bộ Quốc phòng và cơ quan hành chính địa phương

Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội, tổ chức chính trị xã hội-nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội- nghề nghiệp:

- Tổ chức chính trị: là tổ chức mà thành viên cùng hoạt động với nhau vì khuynh hương chính trị nhất định; thành viên của tổ chức này là đại diện của một giai cấp hay một lực lượng xã hội; nhiệm vụ chủ yếu là giành và giữ chính quyền

- Tổ chức chính trị – xã hội: là tổ chức mang màu sắc chính trị với vai trò

là đại diện của tầng lớp xã hội đối với hoạt động của nhà nước cũng như đóng vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị, cơ sở của chính quyền nhân dân

Ở Việt Nam hiện có các tổ chức chính trị – xã hội là: Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam, Công đoàn, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Liên hiệp Phụ Nữ Việt Nam, hội nông dân Việt Nam, hội Cựu chiên binh Việt Nam

- Tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp: là tổ chức hình thành theo các quy định của nhà nước và được quản lý chặt chẽ bởi cơ quan nhà nước; hỗ trợ nhà nước giải quyệt một số vấn đề xã hội; hoạt động tự quản, cơ cấu do nội

bộ tổ chức quyết định, hoạt động không mang tính quyền lực chính trị và hoàn toàn tự nguyện

- Tổ chức xã hội: Tổ chức xã hội là những bộ phận cấu thành của hệ thống chính trị nước ta, được hình thành trên các nguyên tắc tự nguyện, tự

quản của người lao động được tổ chức mình khi tham gia vào quản lý nhà nước, quản lý xã hội nhằm bảo vệ lợi ích chính đáng của các thành viên

- Tổ chức xã hội – nghề nghiệp: là tổ chức được sáng lập theo sáng kiến của tổ chức, cá nhân khác nhau Hoạt động của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp được đặt dưới sự quản lý của các cơ quan nhà nước có thầm quyền Tuy nhiên, tổ chức xã hội nghề nghiệp cũng là tổ chức hoạt động mang tính chất tự quản, cơ cấu tổ chức nội bộ của từng tổ chức do tổ chức đó tự nguyện khi hình thành tổ chức Ví dụ: Đoàn Luật sư, Trọng tài kinh tế

Quỹ xã hội: là quỹ được tổ chức, hoạt động với mục đích chính nhằm hỗ

trợ và khuyến khích phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, thể dục thể thao, khoa học và các mục đích phát triển cộng đồng, không vì mục đích lợi nhuận( khoản 2 Điều 3 Nghị định số 30/2012/ NĐ – CP về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện

Quỹ từ thiện: là quỹ được tổ chức, hoạt động với mục đích nhằm hỗ trợ

khắc phục khó khăng do thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, các bênh nhân mặc bệnh hiểm nghèo và các đối tượng khác thuộc diện khó khăn cần sự trợ giúp của xã hội, không vì mục đích lợi nhuận ( khoản 2 Điều 3 Nghị quyết

số 20/2012/ NĐ – CP về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện

Doanh nghiệp xã hội: Doanh nghiệp xã hội được hình thành từ các sáng

kiến xã hội, trên nền tảng nhu cầu giải quyết vấn đề xã hội cụ thể của cộng đồng, được dẫn dắt bởi tình thần doanh nhân của nhưng người sáng lập Doanh nghiệp xã hội phải đáp ứng các tiêu chí sau đây:

- Là doanh nghiệp được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật

- Mục tiêu hoạt động nhằm giải quyết vẫn đề xã hội, môi trường vì cộng đồng

- Sử dụng ít nhất 51% tổng lợi nhuận hằng năm của doanh nghiệp để tái đầu tư nhằm thực hiện mục tiêu xã hội, môi trường nhưng đã đăng ký ( Điều

10 Luật doanh nghiệp năm 2014)

Các hoạt động phi thương mại: Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt

pháp nhân phi thương mại được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, các luật về tổ chức bộ máy nhà nước và quy đinh khác của pháp luật có liên quan

KẾT LUẬN

Pháp nhân là một tổ chức nhất định của con người được thành lập theo trình tự, thủ tục và có đủ các điều kiện do pháp luật của Nhà nước quy định hoặc tồn tại trên thực tế và được Nhà nước công nhận Chúng ta cần phải có một hành lang pháp lý thông thoáng và hợp lý để thu hút các pháp nhân hoạt động

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình luật dân sự Việt Nam tập 1 – Trường Đại học Luật hà Nội, NXB.Công an nhân dân

2 Giáo trình Luật dân sự Việt Nam tập một – Ts Lê Đình Nghị (chủ biên), NXB.Giáo dục

3 Bộ luật dân sự 2015

4 Luật thương mại Việt Nam 2005

5 Luật Doanh nghiệp Việt Nam 2014

6 https://hocluat.vn/khai-niem-phan-loai-va-vi-du-ve-phap-nhan-phi-thuong-mai/

7 http://doc.edu.vn/tai-lieu/tieu-luan-nhung-dieu-kien-phap-ly-can-va- du-de-phap-nhan-nuoc-ngoai-hoat-dong-tai-viet-nam-va-phap-nhan-viet-nam-duoc-37941/