Chuyên đề tốt nghiệp nghiên cứu ứng dụng công nghệ pin năng lượng mặt trời cho đảo ngọc vừng, huyện vân đồn, tỉnh quảng ninh trần thị ánh phượng

Để tiếp cận và ứng dụng công nghệ năng lượng sạch, cụ thể là nguồn năng lượng mặt trời, đề tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ pin năng lượng mặt trời cho đảo Ngọc Vừng, huyện Vân Đồn, t

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và yêu cầu nội dung nghiên cứu 2

I/ TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1 Vấn đề năng lượng 3

1.1.Khái niệm 3

1.2.Các dạng năng lượng 4

1.3 Hệ thống đơn vị đo năng lượng 5

1.4.Quá trình phát triển sử dụng các dạng năng lượng 7

2 Năng lượng tái tạo 8

2.1.Năng lượng địa nhiệt 9

2.2.Năng lượng thuỷ triều 10

2.3.Năng lượng mặt trời 11

3.Khái niệm và lịch sử về pin năng lượng mặt trời 12

4.Tình hình nghiên cứu và ứng dụng pin năng lượng mặt trời tại Việt Nam 5 Các đặc điểm chính về địa lý khu vực đảo Ngọc Vừng, tỉnh Quảng Ninh 5.1 Vị trí địa lí và đặc điểm địa hình 5.2 Khí hậu 5.3 Điều kiện kinh tế xã hội II/ PH ƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 14

1 Đối tượng nghiên cứu 14

2 Các bước nghiên cứu 14

3 Phương pháp nghiên cứu 14

III/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 15

1.Cơ sở khoa học 15

2 Cấu tạo, vận hành 15

3 Khả năng ứng dụng thực tế 15

IV/ DỰ KIẾN KẾT QUẢ THU ĐƯỢC 15

V/ TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Năng lượng là tài sản có giá trị đối với một quốc gia, là thành tố chủ đạo trong sự phát triển của nền kinh tế Không thể phủ nhận rằng mọi hoạt động kinh

tế, công nghiệp, giao thông và sinh hoạt của con người đều phụ thuộc vào nguồn năng lượng hiện có Đầu thập niên 70, sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ, giá cả dầu

mỏ và vấn đề tiêu dùng năng lượng là mối quan tâm hàng đầu Nhưng trước đó các vấn đề về môi trường đã nảy sinh và càng trở nên suy giảm nghiêm trọng hơn Mặc dù các vấn đề về môi trường là do sự kết hợp của nhiều yếu tố xung quanh nhưng chủ yếu là do dân số gia tăng, tiêu thụ năng lượng quá mức và hoạt động công nghiệp tràn lan Để ứng phó với những biến đổi đó, con người buộc phải tìm đến những giải pháp và những phương án hành động mang tính bền vững luôn được ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn hiện nay Việc tìm ra và khai thác năng lượng tái tạo được xem như một giải pháp hiệu quả nhất

Năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng sóng biển, năng lượng địa nhiệt, nhiên liệu sinh học là những nguồn năng lượng sạch có tiềm năng lớn, sẵn có trong tự nhiên, không gây ô nhiễm và giúp giảm thiểu các tác động đến môi trường trong quá trình khai thác và sử dụng và là những giải pháp tối ưu thay thế cho nguồn năng lượng hoá thạch trong tương lai

Để tiếp cận và ứng dụng công nghệ năng lượng sạch, cụ thể là nguồn năng

lượng mặt trời, đề tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ pin năng lượng mặt

trời cho đảo Ngọc Vừng, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” được chúng tôi

lựa chọn nhằm góp phần tìm kiếm giải pháp về năng lượng sạch cho phát điện phục vụ sinh hoạt, nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng dân cư sinh sống trên đảo trong thời điểm điện lưới quốc gia chưa thể đáp ứng được nhu cầu điện sinh hoạt tại xã đảo Đồng thời góp phần áp dụng một hướng đi tuy không mới trên thế giới nhưng vẫn chưa phổ biến tại Việt Nam cho vấn đề năng lượng sạch

và các giải pháp ứng phó với sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên không tái tạo hiện nay

2 Mục đích và yêu cầu nghiên cứu

2.1 Mục đích

Xác lập cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn cho việc ứng dụng lắp đặt

hệ thống pin năng lượng mặt trời nhằm phát điện phục vụ sinh hoạt cho đảo Ngọc Vừng, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam

2.2 Yêu cầu nội dung nghiên cứu

 Tìm hiểu, tổng hợp và phân tích về các công nghệ năng lượng sạch hiện

có trên thế giới

 Phân tích hiện trạng sản xuất và cung cấp điện tại đảo Ngọc Vừng

 Nghiên cứu cấu tạo và ứng dụng của hệ thống pin năng lượng mặt trời

 Đề xuất phương án sản xuất và cung cấp điện thân thiện với môi trường

I - TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Như vậy, năng lượng là một đại lượng vật lý đặc trưng cho khả năng sinh công của một hệ thống

Theo định luật bảo toàn năng lượng “Năng lượng không tự sinh ra và không

tự mất đi Nó chỉ chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác.” Năng lượng tồn tại

dưới nhiều dạng khác nhau như :

• Năng lượng cơ học

• Năng lượng nguyên tử

• Năng lượng hoá học

•

1.2 Các dạng năng lượng

Theo sách “Cứu lấy trái đất- chiến lược cho cuộc sống bền vững”, năng

lượng được chia làm 2 dạng chính: năng lượng tái tạo và năng lượng không tái

tạo

Năng lượng không tái tạo là năng lượng đến từ lòng đất và không thể tái sinh trong thời gian ngắn Nhiên liệu hoá thạch là dạng điển hình của năng lượng không tái tạo, bao gồm than đá, dầu mỏ và khí thiên nhiên Những nguồn năng lượng này bắt nguồn từ xác động thực vật bị chôn vùi hàng nghìn năm trước, bị phân huỷ và hình thành nguồn năng lượng hữu ích cho con người [10] Năng lượng tái tạo hay năng lượng tái sinh là nguồn năng lượng từ những nguồn mà con người cho là vô tận, nghĩa là nguồn năng lượng tồn tại dồi dào đến mức không thể trở nên cạn kiệt hoặc có thể tái tạo trong một thời gian ngắn Các nguồn năng lượng có nguồn gốc từ mặt trời như bức xạ mặt trời, năng lượng gió, chuyển động sóng hay nhiên liệu sinh học Các dạng khác như năng lượng địa nhiệt, năng lượng thuỷ triều

1.3 Hệ thống đơn vị đo năng lượng

Đơn vị năng lượng trong hệ thống đơn vị quốc tế (hệ SI) bao gồm joules (J), watt giây (Ws) hoặc newton mét (Nm); đơn vị của công suất là watt (W) Bên cạnh hệ SI còn có một số loại đơn vị phổ biến khác Bảng 1.1 trình bày cách quy đổi của hầu hết các loại đơn vị năng lượng thường được sử dụng ngày nay Ngoài ra còn có kpm (1 kpm = 2.72 10–6 kWh) ; erg (1 erg = 2.78 10 –14kWh) ; electronvolts (1 eV = 4.45 10–26 kWh) ; BTU (British Thermal Unit, 1 BTU = 1055.06 J = 0.000293071 kWh).[9]

Bảng 1.1 Quy đổi đơn vị năng lượng

kJ kcal kWh kg ce kg oe m 3 gas BTU

Nguồn : Volker Quaschning, 2005, Understanding Renewable Energy

Systems, Earthscan, UK

Trong đó : Coal equivalent (ce) : than đá tương đương

Oil equivalent (oe) : dầu tương đương

Natural gas : khí thiên nhiên

British Thermal Unit (BTU) : đơn vị nhiệt của Anh

1.4 Sự phát triển tiêu dùng năng lượng

Vào cuối thế kỉ thứ 18, than đá và dầu thô đã không còn là nguồn cung cấp năng lượng chủ đạo cho các ngành công nghiệp Củi gỗ và các kĩ thuật nhờ gió

và sức nước đã đáp ứng cho hầu hết các nhu cầu năng lượng của con người Hình ảnh những guồng nước và cối xay gió đã trở nên phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới vào thời gian đó

Nguồn : wikipedia

Vào năm 1768, James Watt đặt nền móng cho nền công nghiệp bằng phát triển động cơ chạy bằng hơi nước Động cơ hơi nước mà sau này là động cơ đốt trong đã nhanh chóng được thay thế bởi sức gió và hệ thống sức nước Than đá trở thành nguồn nhiên liệu cung cấp năng lượng quan trọng duy nhất Đầu thế kỉ

20, dầu thô kế tiếp trở thành nhiên liệu không thể thiếu cung cấp cho sự cơ giới hoá giao thông đường bộ đang vươn lên mạnh mẽ Củi đã mất đi vai trò quan trọng cung cấp năng lượng cho các quốc gia công nghiệp và những nhà máy thuỷ điện thay thế những guồng nước thô sơ

Nhu cầu năng lượng trên thế giới tăng vọt sau khủng hoảng năng lượng những năm 1930 Khí thiên nhiên bước vào bối cảnh đó sau chiến tranh thế giới

thứ hai Vào thập niên 1960, năng lượng hạt nhân đã được bổ sung vào danh sách của những nguồn năng lượng truyền thống Những nguồn năng lượng mới nối tiếp được tìm ra vẫn chưa phá bỏ được ưu thế của than đá và dầu thô, nhưng khí gas là nguồn năng lượng phát triển nhanh vượt trội Nhu cầu năng lượng cơ bản về điện hạt nhân ngày nay vẫn tương đối khiêm tốn Những nguồn nhiên liệu hoá thạch như than đá, dầu thô và khí gas cung cấp hơn 85% nhu cầu năng lượng tối thiểu trên thế giới

Bảng 1.2 Sự tiêu thụ năng lượng trên thế giới bao gồm năng lượng sinh khối và các dạng khác

Nhiên liệu dạng rắn a

36,039 37,856 46,675 58,541 67,830 77,118 100,395 Nhiên liệu dạng lỏng b

5772 11,017 21,155 43,921 79,169 117,112 147,480 Khí gas 1406 2930 7384 17,961 33,900 53,736 95,543

Thuỷ điện c

771 1774 3316 6632 10,179 16,732 24,792 Điện hạt nhân c

0 0 0 0 463 6476 25,564 Tổng 43,988 53,577 78,530 127,055 191,541 271,174 393,773

21

2 Năng lượng tái tạo

Năng lượng tái tạo là nguồn năng lượng vô tận trong thời gian sống của loài người Năng lượng tái tạo có thể chia làm 3 loại chính: năng lượng mặt trời, năng lượng thuỷ triều và năng lượng địa nhiệt Số liệu trung bình hàng năm trên trái đất : [9]

- Năng lượng mặt trời : 3,900,000,000 PJ/year

- Năng lượng thuỷ triều : 94,000 PJ/year

- Năng lượng địa nhiệt : 996,000 PJ/year

Năng lượng dự trữ trong gió, mưa, bắt nguồn từ các quá trình chuyển hoá năng lượng trong tự nhiên và có thể khai thác được bằng các phương tiện kĩ thuật Theo lí thuyết, các nguồn cung cấp năng lượng tái tạo hàng năm lớn hơn nhiều lần nhu cầu năng lượng của trái đất và có thể đáp ứng hoàn toàn được nhu cầu này Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là sự chuyển đổi từ những dạng năng lượng truyền thống sang năng lượng tái tạo sẽ không gặp trở ngại gì Nói cách khác, năng lượng tái tạo cần một cơ sở hạ tầng hoàn toàn khác biệt so với những gì được xây dựng lên trong những thế kỉ trước

Nguồn năng lượng hiện tại phụ thuộc chủ yếu vào nguồn nhiên liệu hoá thạch Ưu tiên hàng đầu là sản xuất và vận chuyển nhiên liệu hoá thạch một cách kinh tế nhất và biến đổi chúng thành những dạng năng lượng khác một cách ít tốn kém nhất Ưu điểm chính của năng lượng từ nhiên liệu hoá thạch là tính sẵn

có, chúng có thể được sử dụng ngay khi con người cần Ngược lại, tính sẵn có của hầu hết các dạng năng lượng tái tạo là không ổn định Chúng không những cần được chuyển đổi thành các dạng năng lượng có ích khác như điện hay nhiệt

mà còn phải được đảm bảo luôn dồi dào thông qua những hệ thống dự trữ lớn Vấn đề đặt ra không phải là năng lượng tái tạo có thể đáp ứng được tất cả nhu cầu năng lượng của con người hay không mà là loại năng lượng tái tạo nào là tối

ưu và phù hợp và khi nào thì chúng sẽ đáp ứng đầy đủ nhu cầu về năng lượng trên trái đất Đối với vấn đề nóng lên toàn cầu, sự chuyển đổi về nguồn cung cấp năng lượng là thách thức lớn nhất trong thế kỉ 21

2.1 Năng lượng địa nhiệt

Nhiệt độ trong lòng trái đất khoảng 30000C đến 10 0000C, sự phân rã phóng

xạ giải phóng ra lượng nhiệt này Còn bề mặt trái đất có nhiệt độ tương đối thấp

Sự chênh lệch về nhiệt độ giữa bề mặt và trong lòng trái đất gây nên dòng nhiệt biến đổi liên tục, có giá trị khoảng 0.063 W/m2 Ngày nay năng lượng địa nhiệt chỉ được khai thác tại những vùng có nhiệt độ trong lòng trái đất cao bất thường Những vùng thuộc “vành đai lửa ven Thái Bình Dương” là những vùng có tiềm

năng địa nhiệt rất lớn Đây cũng là một nguồn năng lượng sạch có thể thay thế dầu mỏ và than đá trong tương lai

Hiện nay Mỹ đang là quốc gia đứng đầu về sản xuất điện từ năng lượng địa nhiệt Một nghiên cứu mới được công bố trong năm 2008 của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đã cho biết: Nếu có thể khai thác được 40% lượng nhiệt nằm dưới lòng đất của nước Mỹ, nó sẽ đáp ứng gấp 56.000 lần nhu cầu điện năng hiện nay của đất nước này Ở các nước đang phát triển như Philippin, Indonexia, Trung Quốc… năng lượng địa nhiệt cũng đã và đang được thăm dò

và khai thác Trong đó Philippin là nước sản xuất ra điện lớn thứ hai sau Mỹ Hiện nay, 23% sản lượng điện của nước này được sản xuất từ nguồn năng lượng địa nhiệt Indonesia, là quốc gia sản xuất điện địa nhiệt lớn đứng thứ ba trên thế giới [4]

Ở Châu Phi, tiềm năng phát triển năng lượng địa nhiệt cũng rất lớn, đặc biệt

là ở Thung lũng Great Rift Kenya là một trong những nước đi đầu khu vực trong việc khai thác nguồn năng lượng tiềm ẩn này [4]

Năng lượng địa nhiệt là nguồn năng lượng vô tận có tiềm năng khai thác hàng trăm nghìn megawatt Nhưng hiện nay đây vẫn là một ngành còn non trẻ

và chiếm thứ yếu trong sản xuất năng lượng

2.2 N ăng lượng thuỷ triều

Giữa mặt trăng và trái đất tồn tại một lực hấp dẫn gây nên tác động tại một

số điểm nhất định trên bề mặt trái đất Dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy lực hấp dẫn này là thuỷ triều Sự lên xuống của mực nước trên các đại dương tạo nên thuỷ triều và sinh ra một nguồn năng lượng đáng kể Năng lượng thuỷ triều có thể dùng để phát điện trên bờ biển những khi thuỷ triều lên cao Khi triều lên, nước tràn vào hồ chứa và được ngăn lại Khi triều xuống, nước trong hồ được xả

ra , làm chạy những tua-bin được đặt dưới mực triều thấp Những tua-bin này chạy máy phát điện sinh ra điện Hiện nay chỉ có một vài nhà máy phát điện thuỷ triều đang hoạt động Nhà máy lớn nhất với công suất 240 MW đặt tại

Rance, Pháp Tuy nhiên, điện thuỷ triều luôn gây tác động lớn đến tự nhiên Hiện tại lượng điện được sản xuất nhờ thuỷ triều vẫn còn tương đối thấp

2.3 N ăng lượng mặt trời

Nguồn cung cấp năng lượng lớn nhất là mặt trời Hàng năm, mặt trời cung cấp khoảng 3.9x1024

J = 1.08x1018 kWh xuống bề mặt trái đất Và nguồn năng lượng này gấp 10 000 lần nhu cầu năng lượng tối thiểu hàng năm trên trái đất và gấp nhiều lần các nguồn năng lượng dự trữ khác Nói cách khác, sử dụng 1/10 nguồn năng lượng được cung cấp này có thể đáp ứng được toàn bộ nhu cầu năng lượng của loài người

Có sự phân biệt giữa năng lượng mặt trời được sử dụng trực tiếp và gián tiếp Các hệ thống kĩ thuật sử dụng trực tiếp năng lượng mặt trời trực tiếp chuyển bức xạ mặt trời thành năng lượng có ích (ví dụ như điện năng hoặc nhiệt năng) Gió, nước và thực vật sinh trưởng là các dạng gián tiếp của năng lượng

mặt trời Tại đó, các quá trình trong tự nhiên biến đổi năng lượng mặt trời thành các dạng năng lượng khác Các thiết bị kĩ thuật cũng có thể sử dụng những loại năng lượng gián tiếp này từ năng lượng mặt trời

* Năng lượng mặt trời trực tiếp

- Nhà máy nhiệt điện năng lượng mặt trời

- Hệ thống quang phân để sản xuất nhiên liệu

- Hệ thống thu năng lượng mặt trời để đun nóng nước

- Hệ thống đun nóng bằng năng lượng mặt trời bị động

- Phát điện bằng pin năng lượng mặt trời

* Năng lượng mặt trời gián tiếp

Các quá trình trong tự nhiên chuyển năng lượng mặt trời thành các dạng năng lượng khác Các thiết bị chuyển đổi điện có thể tận dụng nguồn năng lượng gián tiếp này Một ví dụ điển hình về dạng gián tiếp của năng lượng mặt trời là sức nước Bức xạ mặt trời làm bốc hơi nước từ các đại dương Hơi nước này ngưng đọng, rơi xuống từ các tầng cao, được hoà chung vào sông, suối và kết thúc vòng tuần hoàn khi ra đến cửa sông Các nhà máy thuỷ điện có thể chuyển động năng và thế năng từ nước thành điện Một số loại hình gián tiếp của năng lượng mặt trời là :

- Hơi nước, mưa, dòng nước chảy

- Sự tan chảy của tuyết

- Sự di chuyển của nước

- Các dòng hải lưu

- Sản phẩm sinh khối

- Nhiệt từ bề mặt trái đất và khí quyển

- Gió

3 Khái niệm và lịch sử về pin năng lượng mặt trời

Bên cạnh phương pháp phát điện bằng cảm ứng từ do Michael Faraday phát minh năm 1821, tác dụng của quang năng lên selenium được Becquerel tìm ra vào năm 1839 và phát triển bằng cách sử dụng những tấm silic có hiệu quả cao hơn vào năm 1958 để phát điện Những kết quả nghiên cứu khác trong những năm 1960 về vật liệu chế tạo những tấm PMT như gallium arsenide (GaAs), chúng có thể làm việc trong nhiệt độ cao hơn silic nhưng chi phí cao hơn nhiều lần Ngày nay, những tấm PMT được chế tạo từ những vật liệu bán dẫn khác nhau, có khả năng dẫn điện tương đối tốt Vật liệu phổ biến là Silic (Si) và hợp chất của cadmium sulphide (Cds), ), cuprous sulphide (Cu2S), và gallium arsenide (GaAs) Công nghệ pin năng lượng mặt trời đã cung cấp một lượng điện hàng năm khoảng 50 MW (1990) và 500 MW (2003), mở sang một thời kì tiêu thụ năng lượng mới thân thiện với môi trường, giảm tiếng ồn, phát thải khí nhà kính, dễ sử dụng và giảm chi phí tiêu dùng điện năng