Quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại là hoạt động chấp hành và điều hành của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật nhằm thực hiện chức nă
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 1
I Những vấn đề lí luận chung 1
1 Quảng cáo thương mại 1
2 Phân cấp quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại 3
II Phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại .3 1 Quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo thương mại 3
2 Phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo thương mại 4
III Thực trạng và giải pháp đối với việc phân cấp quản lý nhà nước trong hoạt động quảng cáo thương mại 7
1 Thực trạng 7
2 Một số ý kiến về hướng hoàn thiện thẩm quyền quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại 8
KẾT LUẬN 10
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 2MỞ ĐẦU
Cạnh tranh là vấn đề tất yếu của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường Trong cuộc ganh đua đó, các doanh nghiệp sử dụng mọi giải pháp để tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội bán hàng và cung ứng dịch vụ như: Tuyên truyền, giới thiệu, khuếch trương hàng hóa dịch vụ, tổ chức việc bán hàng có giảm giá, phát quà tặng… Ngày nay, quảng cáo ngày càng có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội Quảng cáo dưới góc độ ngôn ngữ học có nghĩa là sự thông báo thông tin một cách rộng rãi Việc giới thiệu rộng rãi thông tin không chỉ là nhu cầu của hoạt động kinh doanh mà còn là công việc rất cần thiết
để đáp ứng mục tiêu, nhiệm vụ chính trị, văn hóa, xã hội và do đó, quảng cáo thương mại chỉ là một trong số các loại hình quảng cáo nói chung Mục đích trực tiếp của quảng cáo thương mại là giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cầu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân Thông qua các hình thức truyền đạt thông tin, thương nhân giới thiệu về một loại hàng hóa, dịch vụ mới, tính ưu việt về chất lượng, giá cả, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng Để hoạt động quảng cáo được diễn ra thuận lợi, lành mạnh và để khắc phục tình trạng vi phạm pháp luật quảng cáo hiện nay, các cơ quan chức năng cần có sự phối hợp với nhau trong việc quản lý đối với các hoạt động quảng cáo nói chung và quảng cáo thương mại nói riêng Nhận thấy được tầm quan trọng của việc phân cấp để phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, em sẽ phân tích
đề bài số 02: “Trình bày quan điểm của anh/chị về vấn đề phân cấp thẩm quyền quản
lý nhà nước đối với hoạt dộng quảng cáo thương mại” làm đề tài cho bài tập học kỳ của
mình
Trang 3NỘI DUNG
I Những vấn đề lí luận chung
1 Quảng cáo thương mại
1.1 Khái niệm
Khoản 1, Điều 2, Luật quảng cáo 2012 quy định: “ Quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự, chính sách xã hội, thông tin cá nhân”.
Như vậy, có thể hiểu quảng cáo là giới thiệu đến người tiêu dùng về hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ bao gồm dịch vụ có mục đích sinh lời và dịch vụ không có mục đích sinh lời Đối tượng của hoạt động quảng cáo có thể là hoạt động kinh doanh hàng hóa; dịch vụ có khả năng mang lại lợi nhuận cho tổ chức, cá nhân hoặc các dịch vụ, thông tin nhằm thực hiện một mục tiêu chính trị, văn hóa, xã hội nào đó Tổ chức, cá nhân có nhu cầu quảng cáo có thể là thương nhân hoặc không phải là thương nhân và hoạt động quảng cáo có thể được thực hiện thông qua thương nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo Hoạt động quảng cáo về hoạt động kinh doanh, về hàng hóa dịch vụ
có mục đích sinh lời của thương nhân, hoạt động quảng cáo cho thương nhân khác để thu phí dịch vụ chính là hoạt động quảng cáo thương mại
Điều 102, Luật thương mại 2005 quy định:“Quảng cáo thương mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của mình” Quảng cáo và quảng cáo thương mại là hai khái
niệm hoàn toàn khác nhau Nếu như quảng cáo bao gồm cả hoạt động giới thiệu, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ mang mục đích sinh lời hoặc không mang mục đích sinh lời thì quảng cáo thương mại chỉ là những hoạt động giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ nhằm mục đích kích thích khách hàng mua sản phẩm, thu lợi nhuận (mục đích sinh lời)
Trang 42.2 Đặc điểm
Quảng cáo thương mại là một trong các hoạt động của xúc tiến thương mại Do vậy, ngoài các đặc điểm cáo quảng cáo nói chung thì quảng cáo thương mại có một số đặc điểm riêng biệt:
Thứ nhất, chủ thể hoạt động quảng cáo thương mại là thương nhân: Thương nhân
theo pháp luật Việt Nam bao gồm: “Tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng kí kinh doanh” (Điều 6 Luật thương mại Việt Nam 2005)
Với tư cách là người kinh doanh thương nhân thực hiện quảng cáo thương mại để
hỗ trợ cho hoạt động kinh doanh của mình hoặc thực hiện dịch vụ quảng cáo cho thương nhân khác theo hợp đồng để tìm kiếm lợi nhuận Đây là đặc điểm cho phép phân biệt quảng cáo thương mại với các hoạt động thông tin, cổ động do cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tôt chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội thực hiện nhằm tuyên truyền về đường lối, chủ trương, chính sách kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước ta
Thứ hai, về tổ chức thực hiện: Thương nhân có thể tự mình thực hiện các công
việc cần thiết để quảng cáo hoặc thuê dịch vụ quảng cáo của thương nhân khác thông qua hợp đồng dịch vụ Do quảng cáo có tác động rất lớn đến hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ nên thương nhân sử dụng quảng cáo để khuyế ch trương hàng hóa dịch vụ của mình, tăng cường cơ hội thương mại va cơ hội lợi nhuận Trong nền kinh tế thị trường, dịch vụ quảng cáo được pháp luật thừa nhận là một loại dịch vụ thương mại mà thông qua phí dịch vụ, thương nhân thu được lợi một cách trực tiếp Trong trường hợp tự mình quảng cáo không đạt được hiệu quả mong muốn, thương nhân có quyền thuê thương nhân khác thực hiện việc quảng cáo cho mình và phải chi trả phí dịch vụ vì việc đó
Thứ ba, cách thức xúc tiến thương mại: Trong hoạt động quảng cáo thương mại,
thương nhân sử dụng sản phẩm và phương tiện quảng váo thương mại để thông tin về hàng hóa dịch vụ đến khách hàng Những thông tin bằng hình ảnh, tiếng nói, chữ viết về hàng hóa dịch vụ cần giới thiệu…được truyên tải đến công chúng thông qua các phương
Trang 5tiện truyền thanh, truyền hình, ấn phẩm…Đặc điểm này cho phép phân biệt quảng cáo thương mại với những hình thức xúc tiến thương mại khác cũng có mục đích giới thiệu hàng hóa, dịch vụ như trưng bày, giới thiệu hàng hóa, hội chợ triển lãm
Thứ tư, mục đích trực tiếp của quảng cáo thương mại là giới thiệu về hàng hóa,
dịch vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cầu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân
2 Phân cấp quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại
Phân cấp quản lý nhà nước là sự phân định thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp chính quyền trên cơ sở bảo đảm sự phù hợp giữa khối lượng và tính chất thẩm quyền với năng lực và điều kiện thực tế của từng cấp nhằm tăng cường chất lượng, hiệu lực và hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước Quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại là hoạt động chấp hành và điều hành của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật nhằm thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực quảng cáo thương mại
Từ đây, ta có thể hiểu phân cấp quản lý nhà nước trong hoạt động quảng cáo
là sự phân công về thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cơ quan từ Trung ương đến địa phương trong hoạt động quảng cáo nhằm thực hiện có hiệu quả hoạt động quảng cáo trên thực tế
II Phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo
thương mại
1 Quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo thương mại
Đối với quản lí nhà nước về quảng cáo thương mại, Luật quảng cáo năm
2012 quy định hai vấn đề cơ bản là: Cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo và nội dung quản lý nhà nước về quảng cáo
Điều 4 – Luật quảng cáo 2012 đã quy định về nội dung quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo, theo đó, sự quản lý của Nhà nước về quảng cáo được xây dựng theo một hệ thống khép kín từ việc ban hành, thực hiện các văn bản pháp luật về quảng cáo tới
Trang 6xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển,… đến việc tiến hành thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong việc thực hiện hoạt động quảng cáo Việc thực hiện các nội dung quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo không phải được giao cho một cơ quan thực hiện mà có sự phân công, phối hợp giữa nhiều cơ quan khác nhau như Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Thông tin và Truyền thông; Bộ Công thương; UBND các cấp…Việc tổ chức thực hiện tất cả các nội dung quản lý nhà nước về quảng cáo sẽ góp phần đẩy mạnh hoạt động quảng cáo ở Việt Nam phát triển ổn định, hướng các tổ chức, cá nhân hoạt động quảng cáo đi đúng hành lang pháp lý
2 Phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo thương mại
Thẩm quyền quản lý nhà nước về quảng cáo chính là nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước các cấp đối với hoạt động quảng cáo để các quy định về quản lý nhà nước trong lĩnh vực quảng cáo phát huy hiệu quả
Điều 5, Luật Quảng cáo 2012 quy định về trách nhiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo như sau:
“1 Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.
Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.
Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.
Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo trong phạm vi địa phương theo thẩm quyền”.
Chính phủ là cơ quan thống nhất quản lí nhà nước về quảng cáo, trong đó Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trực tiếp, là cơ quan chuyên trách quản lý
Trang 7về quảng cáo Ngoài ra, các cơ quan khác có nhiệm vụ phối hợp thực hiện, quản lý hoạt động quảng cáo ở Trung ương Tại các địa phương, Uỷ ban nhân dân các cấp trao quyền quản lý nhà nước về quảng cáo cho các cơ quan chuyên môn của mình để thống nhất hoạt động quản lý nhà nước về quảng cáo Cụ thể, theo quy định của pháp luật, trong hoạt động quảng cáo thương mại nói riêng và hoạt động quảng cáo nói chung thẩm quyền của các cơ quan như sau:
Theo Điều 26 Nghị định 181/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo thì Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quảng cáo trong phạm vi cả nước Theo
đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có nhiệm vụ, quyền hạn sau: xây dựng trình cơ quan
có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền cơ chế, chính sách, pháp luật về hoạt động quảng cáo; hướng dẫn, đôn đốc công tác xây dựng quy hoạch quảng cáo ngoài trời tại địa phương; thành lập Hội đồng thẩm định và tổ chức thẩm định sản phẩm quảng cáo; tổ chức việc đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, quản lý trong hoạt động quảng cáo; thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm về quảng cáo theo quy định của pháp luật; hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quảng cáo; các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật
Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện các nhiệm vụ về quản lý quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin theo quy định của pháp luật; Cấp, sửa đổi, bổ sung, thu hồi Giấy phép ra kênh, chương trình chuyên quảng cáo trên báo nói, báo hình; Tiếp nhận thủ tục thông báo ra phụ trương chuyên quảng cáo đối với báo in; Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin
Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công thương phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý nhà nước về quảng cáo; quản lý nhà nước
về nội dung quảng cáo đối với các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt thuộc ngành, lĩnh
Trang 8vực được phân công; Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về quảng cáo đối với các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt thuộc phạm vi quản lý của mình; Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về quảng cáo thuộc lĩnh vĩnh vực được phân công quản lý Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trach nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về quảng cáo theo thẩm quyền theo quy định tại Điều 27 Nghị định số 181/ 2013/ NĐ – CP
Đối với các sản phẩm quảng cáo trên báo chí, phương tiện điện tử, thiết bị đầu cuối, thiết bị viễn thông thì cần có sự phối hợp giữa giữa Bộ Thông tin và Truyền thông với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quy hoạch quảng cáo ngoài trời cần có sự phối hợp với Bộ Giao thông vận tải, Bộ xây dựng Ngoài ra, đối với quảng cáo thương mại cần có sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo trên địa bàn theo thẩm quyền, có các nhiệm vụ được quy định cụ thể tại Điều
28 Nghị định 181/2013/ NĐ – CP Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với các ngành để xây dựng quảng cáo trình Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phê duyệt; tiếp nhận hồ sơ, chủ trì thẩm định và trình UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ướng cấp giấy phép thành lập Văn phòng đại diện của tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo nước ngoài đặt tại địa phương
Như vậy, thực trạng phân cấp thẩm quyền quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo có một số nét nổi bật:
Thứ nhất, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo, là cơ quan thống nhất quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo
Thứ hai, chức năng quản lí nhà nước về thông tin được giao cho Bộ Thông tin và Truyền thông, các nội dung quản lí nhà nước về hoạt động quảng cáo trên báo chí, mạng thông tin máy tính và xuất bản phẩm được chuyển giao cho Bộ Thông tin và Truyền thông;
Trang 9Thứ ba, mặc dù có sự thay đổi cơ cấu bộ máy của Chính phủ (từ năm 2008) nhưng Sở văn hoá thể thao và du lịch vẫn tiếp tục thực hiện mọi thẩm quyền quản lí nước đối với hoạt động quảng cáo tại địa phương Sở thông tin và truyền thông không được phân cấp thẩm quyền quản lí hoạt động quảng cáo ở địa phương;
Thứ tư, Bộ Công thương là cơ quan thống nhất quản lí nhà nước về thương mại, trong đó bao gồm 4 hoạt động xúc tiến thương mại là khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày, hội chợ triển lãm thương mại Tuy nhiên, do Luật thương mại năm 2005
“tránh” các quy định đã và đang tồn tại về phân cấp thẩm quyền quản lí hoạt động quảng cáo nên hầu như Bộ công thương không trực tiếp tham gia quản lí hoạt động quảng cáo, mặc dù bản chất của các quảng cáo đều là quảng cáo thương mại
III Thực trạng và giải pháp đối với việc phân cấp quản lý nhà nước trong
hoạt động quảng cáo thương mại
1 Thực trạng
Luật Quảng cáo 2012 ra đời đã khắc phục được nhiều hạn chế của Pháp lệnh quảng cáo số 39/2001/PL-UBTVQH10 năm 2001, bổ sung những quy định tiến bộ, phù hợp với nền kinh tế thị trường hiện nay Tuy nhiên, các quy định của Luật Quảng cáo vẫn còn nhiều thiếu sót, bất cập đặc biệt khi áp dụng vào thực tế
Thứ nhất, trước đây theo Pháp lệnh quảng cáo năm 2001 thì cơ quan chịu
trách nhiệm trực tiếp về hoạt động quảng cáo là Bộ Văn hóa và Thông tin, đến năm 2007, sau khi tách ra và hình thành hai bộ: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Thông tin và Truyền thông thì chức năng quản lí nhà nước về quảng cáo đã thay đổi Về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch và Bộ Thông tin và Truyền thông, Chính phủ giao cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thống nhất quản lí nhà nước về quảng cáo, đồng thời quản lí trực tiếp mảng quảng cáo ngoài trời và quảng cáo có yếu tố nước ngoài Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện các nhiệm vụ về quản lý quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm
và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông
Trang 10tin theo quy định của pháp luật; cấp, gia hạn, sửa đổi, bổ sung, thu hồi giấy phép ra kênh, chương trình quảng cáo đối với báo nói, báo hình… Mặc dù, có rất nhiều các văn bản pháp luật quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hai Bộ đối với hoạt động quảng cáo, song lại chưa có một văn bản nào nêu rõ cơ chế phối hợp quản lý quảng cáo giữa hai Bộ này Chính vì vậy, tình trạng trùng lặp chức năng, nhiệm vụ của hai Bộ vẫn diễn ra; đặc biệt khi một doanh nghiệp có sản phẩm quảng cáo vừa quảng cáo ngoài trời vừa quảng cáo trên báo chí, mạng… thì tình trạng hai Bộ đồng thời đảm nhiệm hoặc đùn đẩy dễ diễn ra
Thứ hai, các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong hoạt động
quảng cáo nói chung và quảng cáo thương mại nói riêng vẫn tồn tại sự chồng chéo, thiếu thống nhất Ví dụ như thẩm quyền giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Công thương, nhiều văn bản có sự quy định trùng lặp về thẩm quyền giữa hai bộ trong hoạt động quảng cáo thương mại Việc tranh cãi về thẩm quyền chính trong hoạt động quảng cáo thương mại còn nhiều ý kiến khác nhau Đối với hoạt động quảng cáo thương mại liên quan đến hoạt động kinh tế, vấn đề kinh tế do Bộ Công thương quản lý nên nội dung của quan hệ kinh tế như thế nào Bộ Công thương sẽ nắm rất rõ; tuy nhiên vấn đề quảng cáo lại liên quan đến hình ảnh, văn hóa thì lại vấn đề liên quan đến Bộ Văn hóa, Thể thao
và Du lịch, nên câu hỏi về thẩm quyền chính trong hoạt động quảng cáo thương mại vẫn còn gây tranh cãi
Thứ ba, đối với các quy định về kiểm tra, thanh tra và giải quyết khiếu nại, tố
cáo và xử lí vi phạm pháp luật về quảng cáo thương mại, thẩm quyền của các cơ quan quản lí nhà nước về thanh tra, kiểm tra hoạt động quảng cáo thương mại đã được quy định tương đối rõ ràng, tuy nhiên thủ tục còn rườm rà và hoạt động thanh tra kiểm tra chưa được kịp thời dẫn đến sai phạm vẫn diễn ra gây ảnh hưởng lớn Các cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo còn thiếu ý thức trách nhiệm, không có sự kiểm tra liên tục, nghiêm ngặt đối với các hoạt động quảng cáo, tình trạng vi phạm xảy ra mới bắt đầu sửa sai xảy ra thường xuyên, chưa có sự phối hợp giữa các cơ quan, tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, làm việc không nghiêm túc của các cán bộ trong cơ quan quản lý quảng cáo