MỞ ĐẦUTrong điều kiện phát triển toàn cầu và hội nhập kinh tế như hiện nay, đặc biệt Việt Nam đang tiến lên là nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì việc phát triển công nghiệp ở Việt N
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 1
I, Khái niệm, vai trò của khu công nghiệp 1
1, Khái niệm khu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam 1
2, Vai trò của khu công nghiệp 2
II, Đặc điểm của khu công nghiệp 2
1, Về không gian: 2
2, Về chức năng hoạt động 3
3, Về thành lập 3
4, Về đầu tư cho sản xuất 4
III, Ví dụ thực tế về khu công nghiệp ở Việt Nam 4
* Về chức năng hoạt động: 4
* Về không gian: 5
* Về thủ tục thành lập: 5
IV, Thực tiễn việc thi hành pháp luật về khu công nghiệp ở Việt Nam 6 1, Tình phát triển và việc thực hiện theo pháp luật của các KCN 6
2, Một số hạn chế trong việc thi hành pháp luật trong các khu công nghiệp 7
KẾT LUẬN 8
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 2MỞ ĐẦU
Trong điều kiện phát triển toàn cầu và hội nhập kinh tế như hiện nay, đặc biệt Việt Nam đang tiến lên là nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì việc phát triển công nghiệp ở Việt Nam thông qua các khu kinh tế đặc biệt
là điều rất quan trọng và cần thiết để xây dựng nền kinh tế theo đúng con đường mà Đảng và Nhà nước đặt ra, Công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải đi đôi với phát triển kinh tế xã hội.Vì thế, để xây dựng phát triển kinh tế thì việc thành lập khu kinh tế đặc biệt đang là giải pháp hiệu quả nhất, thu hút nguồn đầu tư trong nước và nước ngoài, phát triển công nghiệp và phát triển kinh tế xã hội trong đó xây dựng và phat triển khu công nghiệp là một phương thức quan trọng, tạo điều kiện phát triển công nghiệp rộng rãi trên phạm vi cả nước Để làm rõ vấn đề về khu Công nghiệp, em xin được chọn
đề tài 13: “Phân tích đặc điểm của khu công nghiệp theo pháp luật hiện
hành của Việt Nam và sưu tầm một ví dụ thực tiễn về khu công nghiệp để làm rõ các đặc điểm về khu công nghiệp”.
NỘI DUNG
I, Khái niệm, vai trò của khu công nghiệp
1, Khái niệm khu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
Theo khoản 11, Điều 3, luật Đầu tư 2014 định nghĩa là: “Khu công nghiệp là khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp”
Khái niệm khu công nghiệp đã thể hiện một cách đầy đủ đặc trưng cũng như yêu cầu chủ yếu đối với khu công nghiệp Đây là cơ sở pháp lí quan trọng để chúng ta phân biệt khu công nghiệp với mô hình sản xuất kinh doanh tập trung khác Với tiêu chí là sản xuất hàng hóa với số lượng
và quy mô lớn phục vụ cho thị trường, phương thức sản xuất trong khu công nghiệp khác hẳn với phương thức sản xuất thủ công, sản xuất thủ
Trang 3công, sản xuất tự cung tự tiêu của một số vùng, một số ngành trước đây của nước ta
Để đảm bảo phát triển khu công nghiệp theo kế hoạch và định hướng của nhà nước, việc thủ tương Chính phủ ra quyết định thành lập khu công nghiệp có tác dụng đảm bảo một sự tập trung thống nhất về quản lí các khu công nghiệp, tránh tình trạng các tỉnh thi nhau lập ra các khu công nghiệp, gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các địa phương Đây là một cách để nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước của ngành và vùng lãnh thổ trong việc phát triển khu công nghiệp
2, Vai trò của khu công nghiệp
Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, việc thành lập phát triển các khu công nghiệp được xem như một giải pháp để tích cực chủ động hội nhập Bằng việc phát triển khu công nghiệp chúng ta có thê rút ngắn và đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Tìm hiểu, đánh giá đúng vai trò và tầm quan trọng của khu công nghiệp có ý nghĩa lí luận và thực tiễn Khái quát lại khu công nghiệp có vai trò chủ yếu sau:
Khu công nghiệp có vai trò thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng và phát triển bền vững; vai trò trong công cuộc công nghiệp hóa, hiên dại hóa đất nước; vai trò trong chuyển dịch cơ cấu của nền kinh tế quốc dân; vai trò trong việc nâng cao trình độ công nghệ hiện đại hóa cách thức sản xuất
II, Đặc điểm của khu công nghiệp
1, Về không gian:
Là khu vực có ranh giới địa lí xác định, phân biệt với các vùng lãnh thổ khác và thường không có cư dân sinh sống
Các khu công nghiệp đều được xác định ranh giới cụ thể bằng hệ thống hàng rào khu công nghiệp, phân biệt với các vùng còn lại thuộc lãnh thổ quốc gia Mọi hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh trong hàng rào đó,
Trang 4phải tuân thủ quy chế pháp lý riêng và được hưởng rất nhiều ưu đãi Để tạo điều kiện thu hút đầu tư, Nhà nước thực hiện các phương án đầu tư phát triển hạ tầng bên trong hàng rào khu công nghiệp như giải quyết vấn đề mặt bằng , cầu đường, điện nước, kho bãi, nhà xưởng,
Vấn đề cư dân trong khu công nghiệp, liên quan đến môi trường và sức khỏe cộng đồng, nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam quy định không
có khu dân cư sinh sống trong khuôn khổ các khu công nghiệp được thành lập theo quy hoạch Trogn khi đó mô hình khu công nghiệp ở một số nước
có thể cho phép thành lập khu dân cư nhằm tào điều kiện cho việc ăn, ở, sinh hoạt của người lao động và người quản lí hoạt động kinh doanh
Toàn bộ hạ tầng kỹ thuật khu công nghiệp này được xây dựng phục
vụ cho hoạt sản xuất công nghiệp và kinh doanh phục vụ công nghiệp, không phục vụ mục đích sống cư dân, kể cả người Việt Nam, người nước ngoài làm việc trong khu công nghiệp
2, Về chức năng hoạt động
Khu công nghiệp là khu vực chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp
Cho dù các tổ chức kinh tế được thành trong khu công nghiệp có thể thuộc mọi hình thức sở hữu khác nhau, bao gồm cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhưng lĩnh vực đầu tư chủ yếu của các doanh nghiệp này
là sản xuất công nghiệp và dịch vụ phục vụ cho sản xuất công nghiệp Trong khu công nghiệp, không có các hoạt động sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và các dịch vụ phục vụ cho loại hình sản xuất này
3, Về thành lập
Khu công nghiệp không phải là khu vực được thành lập tự phát mà được thành lập theo quy định của Chính phủ, trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt Để phát triển các khu công nghiệp
Trang 5 Không nên hiểu khu công nghiệp đơn thuần là khu vực tập trung các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp Khu công nghiệp là mô hình kinh tế có
sự đầu tư từ phía Nhà nước nhằm thực hiện những mục tiêu kinh tế - xã hội nhất định
Nhà nước phải thiết lập môi trường đầu tư thuận lợi, bao gồm hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển đồng bộ, hệ thống cơ chế chính sách toàn diện, đồng bộ Chính vì vậy, Nhà nước phải xây dựng quy hoạch phát triển các khu công nghiệp, thẩm định kỹ trước khi thành lập và triển khai chúng
4, Về đầu tư cho sản xuất
Đây là vấn đề được quan tâm khi đầu tư xây dựng tất cả các khu công nghiệp Theo quy định của pháp luật hiện hành, trong khu công nghiệp có khu vực hoặc doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng hóa xuất khẩu (được gọi là khu chế xuất, doanh nghiệp chế xuất)
Phụ thuộc vào quy hoạch tổng thể phát triển khu công nghiệp đã được phê duyệt và dự án đầu tư, kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, trong phạm vi khu công nghiệp có thể thành lập khu vực riêng bao gồm: các doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu nhằm đẩy mạnh xuất khẩu và dịch vụ thu ngoại tệ hoặc cũng có thể thành lập doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu (doanh nghiệp chế xuất) Doanh nghiệp chế xuất và khu chế xuất có ranh giới địa lí phân biệt với các khu vực còn lại của khu công nghiệp và áp dụng quy chê pháp lí riêng
III, Ví dụ thực tế về khu công nghiệp ở Việt Nam
Có rất nhiều khu công nghiệp đã được thành lập, điển hình là KCN lớn của nước ta là Khu công nghiệp Phú Nghĩa
* Về chức năng hoạt động:
Khu công nghiệp Phú Nghĩa do tập đoàn Phú Mỹ làm chủ đầu tư, Tập đoàn Phú Mỹ xác định “sản xuất đơn thuần tất yếu sẽ bị đẩy mạnh
Trang 6trong môi trường cạnh tranh toàn cầu”, vì vậy tập đoàn đã xây dựng định hướng chiến lược sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp dựa trên nền kinh doanh đa ngành, đa nghề, đa lĩnh vực
Hiện nay lĩnh vực đầu tư chính của Tập đoàn là: kinh doanh bất động sản, đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu đô thị mới; thiết kế, chuyển giao công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng; thi công các công trình giao thông thủy lợi, cấp thoát nước, cơ sở hạ tầng,
…
* Về không gian:
Khu công nghiệp Phú Nghĩa có ranh giới địa lí rõ ràng, xác định Nằm ở phía Bắc huyện Chương Mỹ, trên trục quốc lộ 6, cách trung tâm Hà Nội 10 km, nơi có các tuyến giao thông quan trọng như Quốc lộ 6 nối Hà Nội với các tỉnh vùng Tây – Bắc; gần tuyến đường Hồ Chí Minh- là tuyến giao thông quốc gia, kết nối hầu hêt các vùng đất giàu tiềm năng của đất nước
Trong khu công nghiệp Phú Nghĩa toàn bộ kĩ thuật trong khu được xây dựng phục vụ cho hoạt động sản xuất công nghiệp, không phục vụ mục đích sinh sống của cư dân, kể cả người Việt Nam, người nươc ngoài làm việc trong KCN Phú Nghĩa hiện đang có cơ sở hạ tầng tốt nhất miền Bắc và hấp dẫn nhất Hà Nội
* Về thủ tục thành lập:
Được thành lập theo quy định của chính phủ trên cơ sở đất đã được phê duyệt Để thu hút dự án đầu tư, ngoài việc tập trung đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xây dựng khu công nghiệp Phú Nghĩa và luôn có chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư: nhà đầu tư chỉ cần có nhu cầu đầu tư, bộ phận kinh doanh của tập đoàn Phú Mỹ sẽ hướng dẫn, tư vấn và hỗ trợ nhà
Trang 7đầu tư các từ các thủ tục lập dự án xin cấp giấy phép đầu tư cũng như các thủ tục hành chính theo quy định
Các nhà đầu tư được hưởng chính sách ưu đãi của pháp luật, hỗ trợ, miễn phí thủ tục xin cấp giấy phép đầu tư (nếu có), giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất cung cấp đầy đủ thông tin về tư vấn pháp luật, tư vấn đầu tư, xây dựng doanh nghiệp giới thiệu đối tác, hợp tác
IV, Thực tiễn việc thi hành pháp luật về khu công nghiệp ở Việt Nam
1, Tình phát triển và việc thực hiện theo pháp luật của các KCN
Các khu công nghiệp luôn tạo động lực lớn cho quá trình tiếp thu công nghệ, chuyển dịch cơ cấu kinh tế , cơ cấu lao động phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế, đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa , thúc đẩy hình thành và phát triển đô thị mới, phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ và dịch vụ , góp phần nâng cao sản phẩm cạnh tranh trong nước, Khu công nghiệp mang lại lợi ích kinh tế cao cho các bên tham gia , có thể chứng minh phân tích qua sự phát triển của một sô địa phương như:
Tỉnh Đồng Nai trước đây chưa có khu công nghiệp, chỉ là một địa phương phát triển bình thường, không có gì nổi bật so với các địa phương khác trong cả nước Nhưng sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp thì mục tiêu thu hút 3 tỷ USD vốn đầu tư vào khu công nghiệp đã đạt từ năm 2010 Số vốn đầu tư cao từ một số nước vùng lãnh thổ như Đài Loan, Hàn Quốc Nhât Bản , Mỹ, Liên Minh châu Âu (EU)
Ở các tỉnh phía Bắc cũng có những địa phương phát triển mạnh mẽ nhờ phát triển các khu công nghiệp như như Hà Nội, Vĩnh Phúc, Hải Phòng Các khu công nghiệp sản xuất hoạt động công nghiệp Vì tập trung các doanh nghiệp trong một KCN nên các doanh nghiệp có thể sử dụng lợi thế sự liên hệ mật thiết đối với nhau
Trang 8Bên cạnh một sô thành tưu còn nổi lên nhiều vấn đề cần giải quyết trong thời gian sắp tới như: Công tác quy hoạch phát triển khu công nghiệp còn thiếu đồng bộ; Tình trạng tự phát trong việc thu hút vốn đầu tư còn diễn ra phổ biến; Cơ cấu đầu tư trong các khu công nghiệp còn chưa hợp lí; Thiếu lao động tay nghề cao trong các khu công nghiệp; Việc quản lí và sử dụng đất trong các khu công nghiệp còn hạn chế; Xuất hiện nhiều vấn đề xã hội xung quanh các khu công nghiệp
2, Một số hạn chế trong việc thi hành pháp luật trong các khu công nghiệp
Việc thành lập các khu công nghiệp phải đi đôi với việc tuân thủ theo những quy định của pháp luật từ khâu thành lập, tiến trình hoạt động,
xử lí chất thải,… Theo Khoản 19 Điều 3 Nghị định 40/2019/NĐ-CP có quy định về xử lí, thu gom chất thải của khu công nghiệp Tuy nhiên vẫn có nhiều KCN xử lí chất thải chưa đạt tiêu chuẩn, không đủ thiết bị thu gom, lưu trữ chất thải rắn, Như vậy thực tế cần phải đòi hỏi quy định về bảo vệ môi trường trong KCN phải rõ ràng, có chế tài xử lí các trường hợp cố tình
vi phạm
Cần thi hành nghiêm túc các quy định về pháp luật lao động vì khá nhiều doanh nghiệp trong KCN vi phạm quy định về việc giao kết và thực hiện hợp đồng lao động Các chủ doanh nghiệp thường vi phạm quy định
về thời gian giao kết hợp đồng lao động, chưa thực hiện quyền và nghĩa vụ mỗi bên
Trang 9KẾT LUẬN
Qua những phân tich trên đây, ta nhận thấy việc xây dựng và phát triển các khu kinh tê đặc biệt là đường lối phát triển đúng đắn đối với nền công nghiệp nói riêng, nền kinh tế - xã hội của đất nước nói chung Trong điều kiện kết cấu hạ tầng vẫn còn nhiều hạn chế và kết cấu hạ tầng kinh tế
xã hội, chưa có điều kiện thiết lập trên diện rộng môi trường kinh doanh nhiều ưu đãi, khuyến khích đầu tư và ít bị điều tiết bởi các rào cản, các quốc gia đang phát triển đều tìm cách đầu tư vào việc phát triển vòa khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế Đây chính là giải pháp thiết thực và đúng đắn nhất để có thể vừa khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn vốn trong nước cũng như tạo cơ hội để thu hút nguồn vốn đâu tư nước ngoài, phục vụ sự nghiệp phát triển toàn diên đất nước trong giai đoạn hiện nay
Trang 10DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1) Giáo trình Luật Đầu tư, trường đại học Luật Hà Nội, nxb CAND
2) Luật Đầu tư 2014
3) Pháp luật về khu công nghiệp ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh
tế quốc tế: Luận án tiến sĩ học/ Cấn Văn Minh; PGS.TS Trần Ngọc Dũng hướng dẫn
4) Luật Bảo vệ môi trường 2014
5) Nghị định 40/2019/NĐ-CP