Trên cơ sở các quy định về hoàn thuế giá trị gia tăng theo pháp luật thuế giá trị gia tăng hiện hành ở việt nam, lý giải tại tại sao có hiện tượng gian lận trong hoàn thuế giá trị gia tăn

Hoặc nếu có, thì việc kiểm tra cũng không nghiêm ngặt như trong các trường hợp hoàn thuế... Đại bộ phận kinh doanh dưới doanh nghiệp tư nhân không quan tâm đến chế độ

MỞ ĐẦU

Nền kinh tế Việt Nam đang đi lên chủ nghĩa xã hội và quá trình hội nhập toàn cầu Nhu cầu mở rộng và phát triển của các doanh nghiệp ngày càng cao, các doanh nghiệp đăng kí thành lập ngày càng nhiều Kể từ kgi ra đời Luạt thuế được sự quan tâm của đông đảo mọi người, nhất là các nhà kinh doanh lớn và nhỏ Thuế giá trị gia tăng chiếm một nguồn thu lớn trong ngân sách nhà nước, giữ vai trò rất quan trọng Lợi dụng sự thông thoáng của nhà nước trong chính sách thuế mà một các nhân,tổ chức đã gian lận trong việc trốn, hoàn thuế giá trị tăng, làm thất thoát hằng trăm tỷ đồng của Nhà nước Để làm

rõ vấn đề này em xin chọn đề bài: : “Trên cơ sở các quy định về hoàn thuế giá trị gia tăng theo pháp luật thuế giá trị gia tăng hiện hành ở Việt Nam, lý giải tại tại sao có hiện tượng gian lận trong hoàn thuế giá trị gia tăng và các biện pháp xử lý, kết quả xử lý gian lận trong hoàn thuế giá trị tăng trong 3 năm trở lại đây”.

NỘI DUNG

I Khái quát về thuế giá trị gia tăng

1 Khái niệm

Pháp luật thuế giá gia tăng là tổng hợp các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành điều chỉnh quan hệ phát sinh trong quá trình đăng kí, kê khai, nộp thuế, quản lí và quyết toán thuế giá trị gia tăng

2 Đặc điểm

Thuế giá trị gia tăng có đối tượng chịu thuế rất lớn

Thuế giá trị gi tăng chỉ tính thêm phần giá trị tăng thêm của hàng hóa dịch vụ

Nếu dựa trên giá mua cuối cùng của hàng hóa dịch vụ, số thuế giá trị gia tăng phải nộp không thay đổi phụ thuộc vào các giai đoạn lưu thông khác

3 Các trường hợp hoàn thuế giá trị gi tăng

Hoàn thuế giá tăng là việc cơ quan thuế ra quyết định trả lại số tiền thuế giá trị gia tăng đã nộp vượt quá của chủ thể nộp thuế

Các trường hợp áp dụng hoàn thuế giá trị gia tăng:

1 Cơ sở kinh doanh nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế có dự án đầu tư mới, đang trong giai đoạn đầu tư có số thuế giá trị gia tăng của hàng hóa, dịch vụ mua vào sử dụng cho đầu tư mà chưa được khấu trừ và có số thuế còn lại từ 300 triệu đồng trở nên thì được hoàn thuế giá trị gia tăng

2 Cơ sở kinh doanh trong tháng, quý có hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu nếu có số thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa được khấu trừ từ 300 triệu trở lên thì được hoàn thuế giá trị gia tăng theo quý, tháng

Trường hợp cơ sở kinh doanh có hàng hóa nhập khẩu để xuất khẩu , hàng hóa xuất khẩu không thực hiện việc xuất khẩu tại địa bàn hoạt động hải quan theo quy định của Luật Hải quan thì không được hoàn thuế

3 Cơ sở nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế được hoàn thuế giá trị gia tăng khi chuyển đổi sở hữu, chuyển dổi danh nghiệp, sáp nhâp, hợp nhất, chia,tách, giải thể, phá sản, chấn dứt hoạt động có số thuế giá trị gia tăng nộp thừa hoặc số thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa được khấu trừ hết

4 Người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mang hộ chiếu hoặc giấy tờ nhập cảnh do cơ quan có thẩm quyền nhà nước cấp được hoàn thuế đối với hàng hóa mua tại Việt Nam mang theo người khi xuất cảnh

5 Tổ chức ở Việt Nam sử dụng tiền viện trợ không hoàn lại , tiền viện trợ nhân đạo của tổ chức, cá nhân nước ngoài để mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ cho chương trình, dự án viện trợ không hoàn lại, viện trợ nhân đạo tại Việt Nam thì được hoàn số thuế Giá trị gia tăng đã trả cho hàng hóa, dịch vụ đó

6 Đối tượng được hưởng quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao theo quy định của pháp luật về ưu đã miễn trừ ngoại giao mua hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam để sử dụng được hoàn số thuế giá trị gia tăng đã trả ghi trên hóa đơn giá trị gia tăng hoặc trên chứng từ thanh toán ghi giá thanh toán đã có thuế giá trị gia tăng

7 Cơ sở kinh doanh quyết định có quyết định hoàn thuế giá trị gi tăng của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật và trường hợp hoàn thuế giá trị gia tăng theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nước thành viên

II Hiện tượng gian lận trong hoàn thuế giá trị tăng và thực trạng xử lý

1 Thực trạng gian lận thuế giá trị gia tăng

Kể từ lúc Luật thuế giá trị gia tăng có hiệu lực cho đến nay, thuế giá trị gia tăng đã đạt nhiều mục tiêu quan trọng:

- Chiếm tỉ trọng lớn nhất- khoảng 20% tổng thu nội địa Cùng với các sắc thuế khác thuế giá trị gia tăng đã góp phần hoàn thành dự toán thu Ngân sách Nhà nước đảm bảo nhu cầu chi thường xuyên của đất nước

- Hỗ trợ tốt cho các hoạt động xuất khẩu do cơ chế hoàn thuế đầu vào tạo điều kiện cho nhà xuất khẩu giảm chi phí, tăng khả năng cạnh tranh ở thị trường nước ngoài

- Thuế giá trị gia tăng góp phần thay thế vai trò của thuế nhập khẩu trong bối cảnh phải cắt giảm khi hội nhập kinh tế thế giới, góp phần bảo hộ trong nước

- Cơ chế khấu trừ thuế buộc các cơ sở kinh doanh phải sử dụng chứng từ hóa đơn khi bán ra, mua vào, từ đó tại điều kiện quản lý thuế chặt chẽ hơn, nhất là tạo hiệu quả nhất định đối với thuế thu nhập doanh nghiệp

Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn nhiều vấn đề cần phải được giải quyết đó là gian lận trong hoàn thuế giá trị gia tăng:

Tính đến tháng 6/2018, số thuế được hoàn thực hơn 13 tỷ đồng Bên cạnh đó, một số đối tượng đã lợi dụng cơ chế hoàn trước-kiểm sau và việc khấu trừ theo tỷ lệ % nhất định đối với hàng nông sản để chiếm đoạt tiền thuế Theo thống kê, tiến hành kiểm tra sau khi hoàn thuế với 3311 đơn vị đã có 1215 trường hợp vi phạm với số tiền thuế thông qua việc hoàn thuế và khấu trừ theo tỷ lệ % đã và đang diễn ra ngày càng tinh vi

Trước hết phải thấy rằng sự lạm dụng trong hoàn thuế giá trị gi tăng có xuất phát điểm từ đặc trưng riêng có của thuế giá trị gi tăng , hay nói một cách chuẩn xác hơn là từ việc tính thuế thuế giá trị gi tăng theo phương pháp khấu trừ:

Thuế thuế giá trị gi tăng phải nộp = Thuế thuế giá trị gi tăng đầu ra - Thuế thuế giá trị

gi tăng đầu vào

Kết quả khấu trừ này có thể dương hay âm Kết quả khấu trừ âm chính là cơ sở để tính toán hoàn thuế - tức trả lại tiền từ quỹ hoàn thuế, cũng có nghĩa là từ ngân sách nhà nước, cho các doanh nghiệp

Để được tính khấu trừ hay hoàn thuế, cả số thuế thuế giá trị gi tăng đầu ra, đầu vào đều phải được căn cứ trên chứng từ, hoá đơn Do vậy hiện nay, chứng từ, hoá đơn đang là công cụ trực tiếp được các doanh nghiệp sử dụng để gian lận tiền thuế và bòn rút tiền từ ngân sách nhà nước

Về trường hợp gian lận: có thể thấy còn nhiều bộ phận gian lận khác hiện nay còn

nằm “ngoài tầm” chú ý của cơ quan thuế như:

1 Ngoài số ít các DN được hoàn thuế GTGT, số rất lớn còn lại, chỉ thực hiện khấu trừ giá trị gia tăng đầu vào, không thuộc diện hoàn thuế (tại Hà Nội, với khoảng 15.000

DN, nhưng trong vòng 3 năm qua chỉ có xấp xỉ 3000 trường hợp hoàn thuế Chiếm tỷ lệ bình quân hàng năm dưới 7%)

2 Ngay trong mỗi doanh nghiệp được hoàn thuế giá trị gia tăng, số hoá đơn chứng từ đầu vào được xem xét để tính toán hoàn thuế chỉ giới hạn trong phạm vi có liên quan đến hoàn thuế, tức chỉ gắn liền với lô hàng xuất xuất được hoàn thuế hay trong thời hạn “3 tháng luỹ kế âm liên tục”theo quy định Đa số hoá đơn, chứng từ còn lại cũng nằm ngoài tầm

Số “ngoài tầm” này rất lớn và thường không bị kiểm tra Hoặc nếu có, thì việc kiểm tra cũng không nghiêm ngặt như trong các trường hợp hoàn thuế Bởi, với phương pháp truy xuất, đối chiếu chứng từ, hoá đơn thủ công và số lượng cán bộ có hạn như hiện nay, thì khối lượng hoá đơn đã vượt quá xa khả năng kiểm soát của ngành thuế Chẳng hạn ở Hà Nội, với khoảng 5 triệu hoá đơn giao dịch mỗi năm, nhưng chỉ có 3.300 biên chế ăn lương theo ngành thuế, trong đó cán bộ nghiệp vụ chỉ khoảng 50%

Cũng chính từ sự quá tải này nên trong thực tế ở địa phương, ngay đối với các trường hợp đã được hoàn thuế, tỷ lệ kiểm tra sau hoàn thuế hàng năm vẫn chưa đạt đến 30% số doanh nghiệp đã được hoàn!

Về lượng tiền: trong các trường hợp đã bị phát hiện, số tiền thất thu của ngân sách nhà

nước vẫn chưa được đánh giá một cách đầy đủ, thậm chí là con số rất nhỏ Có thể thấy:

Đa số trường hợp gian lận hoàn thuế đã bị phát hiện rơi vào trường hợp xuất khẩu – mà chủ yếu là xuất khẩu qua biên giới đất liền Gian lận hoàn thuế qua các bảng kê hàng nông sản với quy định khấu trừ 2% trên giá trị doanh nghiệp tự ghi trên bảng kê Số tiền hoàn thuế gian lận trong các trường hợp này chỉ 2%, nhưng số mất của ngân sách nhà nước thì có thể lớn hơn gấp bội Ví dụ: một số trường hợp gian lận qua xuất khẩu khống đầu ra để được khấu trừ, hoàn thuế đầu vào

Theo thống kê các lần thanh tra, kiểm tra và quyết toán hoàn thuế cho thấy rất nhiều hình thức gian lận thuế, chiếm đoạt tiền thuế thông qua hóa đơn:

- Các doanh nghiệp không sử dụng hóa đơn do Bộ tài chính phát hành mà sử dụng hóa đơn giả, nếu có sử đúng hóa đơn nhưng lại ghi nội dung không đúng quy định

- Các doanh nghiệp liên kết với nhau để hình thành đường dây kinh doanh hóa đơn khống để làm hồ sơ xuất khẩu khống,…

- Hay một công ty cho ra đời nhiều công ty có đăng ký kinh doanh, có mã số thuế nhưng không có địa chỉ nhưng nhiều tháng không khái báo thuế, để đi mua hóa đơn

- Bán hàng không ghi hóa đơn, không kê khai doanh thu, tiền thuế giá trị gia tăng, hay ghi chênh lệch giữa các hóa đơn

- Viết hóa đơn bán hàng không đúng ngày thực tế bán hoặc có trường hợp trước cả ngày mua hóa đơn tại cơ quan thuế

III Nguyên nhân xuất hiện hiện tượng gian lận hoàn thuế giá trị gia tăng

Theo báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng trong những ngày gần đây, hiện tượng gian lận trong hoàn thuế giá trị gia tăng của các doanh nghiệp để bòn rút tiền ngân sách Nhà nước đã trở thành một vấn nạn của toàn xã hội Bởi các hành vi gian lận này diễn ra trên phạm vi rất rộng, không chỉ ở các thành phố lớn mà còn ở nhiều tỉnh lẻ, đồng thời số tiền gian lận, bòn rút tiền từ ngân sách nhà nước bị phát hiện đã lên đến hàng trăm tỷ đồng và chừng như các vụ gian lận bị phát hiện ngày càng lớn, càng nghiêm trọng hơn

1 Công tác quản lý đối với nộp thuế giá trị gia tăng

Thứ nhất,cơ sở kế toán chưa được hình thành hoặc chưa được chuẩn bị.

Đại bộ phận kinh doanh dưới doanh nghiệp tư nhân không quan tâm đến chế độ kế toán quốc dân mà phản ánh hoạt động kinh doanh theo logic thô sơ Nguy hiểm hơn là họ cho rằng kiểm toán, sổ sách là công cụ của Nhà nước kiểm tra, kiểm sát họ mà không nghĩ rằng sổ sách, chứng từ, tài khoản,… là những phương tiện căn bản giúp họ tiếp cận hệ thống kinh doanh một cách có hệ thống

Thứ hai, sự lúng túng của các cơ quan chức năng

Thể hiện rõ nét là quá nhiều văn bản hiện hành Chỉ trong một thời gian ngắn năm

1999, Chính phủ và Bộ tài chính cho ra hàng trăm văn bản liên quan đến thuế giá trị gia tăng

Bên cạnh đó là cơ chế mà công luận goi là “xin-cho”: xin được hưởng thuế xuất thấp hơn, xin được nộp thuế 0%, xin được mở rộng khấu trừ thuế Điều này gây mâu thuẫn trong điều hành và thực hiện

Sự lúng túng lên đến đỉnh điểm đến khi hiện tượng gian lận thuế xuất hiện nhưng cơ quan thuế, hải quan, công an( bộ phận điều tra), và Viện kiểm sát chưa chọn được cách thức phối hợp để chống hoặc xử phạt một cách hữu hiệu

Thứ ba, sự yếu kém trong dự báo và thiếu đánh giá tác động của chính sách

Điển hình là quy định cho phép các doanh nghiệp nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ được kháu trừ thuế đầu vào không căn cứ vào hóa đơn giá trị gia tăng cho một số trường hợp

Thứ tư, thiếu quyết liệt trong xử phạt

Hiện nay ở nước ta hình phạt đối với các hành viphamj tội về tội gian lận thuế còn chưa cao và có tính răn đe cao Theo thời báo tài chính Việt Nam, daanx nguồn tin từ tổng cục thuế, mức phạt cao nhất là 100 triệu đồng, đối với các hành vi vi phạm chế độ sử dụng hóa đơn Trên thực tế, thiệt hại do sử dụng hóa đơn không trung thực khiến Nhà nước thất thoát hàng trăm tỷ đồng, một các nhâm chiếm đoạt nhiều tỷ đồng Nếu không

trị quyết liệt thì pháp luật không khiến người ta sợ,và những hành vi đó vẫn tiếp tục diễn

ra

Thứ năm, sự thoái hóa của một số cán bộ thuế và hải quan

Không hiếm trường hợp chính công chức thu ngân sách còn gợi ý và tiếp tay cho một số cá nhân ăn tiền thuế Điển hình là vụ công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương mại Việt Hùng trốn hơn 40 tỷ đồng tiền thuế có sự tiếp tay của hải quan thành phố Hồ Chí Minh Điều này khiến cho hình ảnh về cơ quan thuế dưới con mắt của doanh nghiệp và dân chúng bị hoen ố

Thứ sáu, thiếu phương tiện kỹ thuật hỗ trợ.

Do thời gian xét hoàn thuế ngắn nên các cơ quan thuế không đủ sức để thẩm tra các chứng từ cũng như lai lịch của các bên liên quan Trong khi số lượng đối tượng nộp thuế nhiều( năm 2015 là 2.756473 đối tượng) trong khi phương tiện kỹ thuật thì hạn chế Điều này dễ gây ra nhiều sai sót không chủ ý dẫn đến những sai lệch về hoàn thuế

2 Ý thức của doanh nghiệp trong việc nộp thuế

Sự yếu kém về mặt nhận thức của một bộ phận khá lớn công chúng và thói quen mua hàng lấy hóa đơn chưa hình thành Có nhiều trường hợp được quy tội gian lận không do chủ ý cá nhân của chủ doanh nghiệp và do không hiểu đúng quy định pháp luật của người tiêu dùng, bản thân họ gián tiếp tay cho hành động gian dối của doanh nghiệp khi mua hàng không lấy hóa đơn

IV Một số giải pháp chống gian lận thuế giá trị gia tăng.

1 Về cải cách hành chính

Cần chú trọng công tác tuyên truyền,phổ biến giáo dục pháp luật thuế giá tăng Luật thuế giá trị gia tăng dù hoàn chỉnh đến đâu nhưng các chủ thể của các quan hệ pháp luât không hiểu biết, không nghiêm chỉnh chấp hành thì khó có thể phòng chống được gian

lận Chính vì vậy vấn đề giáo dục,tuyên truyền có vai trò rất quan trọng, quyết định vận dụng Luật thuế giá trị gia tăng thành công hay không

Cần tuân thủ triệt để nguyên tắc pháp chế Xã hội chủ nghĩa trong việc ban hành các văn bản hướng dẫn luật Thuế giá trị gia tăng của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, đẩm bảo thực hiện nghiêm đúng theo pháp luật

Phải dự báo trước được mọi khía cạnh có thể có của việc thay đổi chính sách và phải công bố những tác động này

Nâng cao tính hiệu quả trong công tác quản lý sử dụng hóa đơn, chứng từ, không có hóa đơn, chứng từ đầy đủ doanh nghiệp sẽ không được hoàn thuế giá trị gia tăng Hóa đơn chứng từ và sổ kết toán là phương tiện để ngành thuế quản lý đối tượng kinh doanh và thu thuế đúng luật Để phong chống cần có các biện pháp sau:

Thứ nhất, đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý hóa đơn.

Thứ hai, khuyến khích sử dụng hóa đơn tự in và tự chịu trách nhiệm về hóa đơn

của mình

Thứ ba, buộc các đơn vị kinh doanh nếu không sử dụng hóa đơn tự in, khi mua

hóa đơn của Bộ Tài chính cần ghi đầy đủ thông tin trước khi đi ra khỏi cơ quan thuế

Thứ tư, khuyến khích cá nhân lấy hóa đơn khi mua hàng

2 Về củng cố tổ chức bộ máy ngành thuế

Tăng cường công tác thanh tra, phòng chống gian lận thuế giá trị gia tăng.

Cần thành lập một bộ phận thanh tra riêng của Chính phủ để kiểm tra lại các hồ sơ hoàn thuế cũng như thẩm định lại tư cách của một số bộ phận cán bộ thuế, hải quan

Cơ quan thuế cần duy trì các biện pháp cưỡng chế đủ mạnh trong quá trình nộp thuế Thuế là tiền của nhân dân, của Nhà nước, chiếm đoạt tiền thuế là ăn cắp của cải của xã hội

Không ngừng nâng cao trình độ và phẩm chất đội ngũ cán bộ

Phẩm chất tốt đẹp sẽ tạo lên sự vững vàng, kiên quyết và nghiệp vụ tinh thông sẽ tạo

ra sự khéo léo, tế nhị Chính con người chứ không phải gì khác làm nên cơ chế Do đó bên cạnh công tác bồi dưỡng, cần chú ý đến việc nâng cao thu nhập và điều kiện làm việc cho cán bộ, nhân viên trong ngành nói riêng và toàn bộ công chức nói chung, cũng cần nâng cao lý luận chính trị tư tưởng cho cán bộ thuế sẽ giúp cho họ phát hiện ra những kẽ hở lợi dụng để gian lận thuế giá trị gia tăng

Kết hợp chặt chẽ giữa các ngành, khu vực để quản lý hóa đơn giá trị gia tăng.

Nâng cao sự kết hợp đồng bộ và chặt chẽ giữa các giữa các cơ quan có thâm quyền như cơ quan thuế, hải quan, công an, cơ quan quản lý thành lập doanh nghiệp, để phối hợp giữa các cơ quan này trong việc trao đổi thông tin, thanh tra, kiểm tra và xử lý một số doanh nghiệp trọng điểm về hoàn thuế giái trị gia tăng

V Xử lý hoàn thuế giá trị gia tăng trong 3 năm trở lại đây

Quy định của Bộ tài chính và Chính phủ có nhiều múc xử phạt đối với hành vi trốn, gian lận thuế như: phạt cảnh cáo, phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự

1 Kết quả xử lý trong năm 2015:

Theo kế hoạch thanh tra, kiểm tra Tổng cục Thuế, năm 2015 sẽ tăng cường thêm,các đợt thanh tra, kiểm tra, phấn đấu đạt 14,65% số lượng doanh nghiệp thuộc diện quản lý thuế Phấn đấu tăng thu qua thanh tra, kiểm tra trên 14500 tỷ đồng; số nộp ngân sách trên

10500 tỷ đồng Trong đó đặc biệt chú trọng thnah tra, kiểm tra 100% hồ sơ sau hoàn có số thuế hoàn lớn Phát biểu tại hội nghị trực tuyến triển khai nhiệm vụ công tác thuế năm 2015,Phó thủ tướng Vũ Văn Ninh đã đánh giá cao công tác thanh tra,kiểm tra của cơ quan thế Bằng sự nỗ lực của toàn ngành, cơ quan thanh tra đã phát hiện và xử lý nhiều doanh nghiệp chuyển giá, giảm lỗ trên 5000 tỷ đồng

2 Kết quả xử lý trong năm 2016