Tư tưởng về quyền con người ở việt nam thời kỳ trước năm 1945 bài luận môn luật hiến pháp

Khái niệm về quyền con người Quyền con người được hiểu là những đame bảo pháp lí toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH – NHÀ NƯỚC

-BÀI LUẬN HẾT MÔN LUẬT HIẾN PHÁP

TIÊU ĐỀ BÀI LUẬN: TƯ TƯỞNG NHÂN QUYỀN

Ở VIỆT NAM TRƯỚC NĂM 1945

Chủ đề bài luận: Tư tưởng về quyền con người ở Việt Nam thời kỳ trước năm 1945.

SINH VIÊN: TRẦN THỊ HOA LỚP: 4221 NHÓM: 01

MSSV: 412108

Chủ đề số:

03

I MỞ BÀI

QUYỀN CON NGƯỜI LÀ MỘT VẤN ĐỀ THIÊNG LIÊNG CƠ BẢN CỦA MỖI CON NGƯỜI, CỦA XÃ HỘI, NHÀ NƯỚC VÀ CŨNG LUÔN LUÔN LÀ KHÁT VỌNG CỦA TOÀN NHÂN LOẠI TỪ XƯA ĐẾN NAY CON NGƯỜI LUÔN PHẢI ĐẤU TRANH ĐỂ SINH TỒN, ĐỂ BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN QUYỀN CỦA MÌNH VỚI CÁC TỔ CHỨC, NHÀ NƯỚC QUYỀN CON NGƯỜI

CÓ TỰ NHIÊN MÀ MỖI NGƯỜI SINH RA ĐỀU CÓ QUYỀN ĐÓ QUYỀN CON NGƯỜI KHÔNG CHỈ LÀ VẤN ĐỀ QUAN TRỌNG CỦA LUẬT QUỐC TẾ MÀ CÁC QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI NGÀY CÀNG CHÚ TRỌNG HƯỚNG TỚI XÂY DỰNG QUYỀN CON NGƯỜI BẢO VỆ CON NGƯỜI

Mõi dân tộc trên thế giới đều có những quan điểm, tư tưởng riêng của dân tộc mình

về quyền con người Khác với các nước trên thế giới Việt Nam phải trải qua nhiều cuộc đấu tranh chống lại những kẻ xâm lược để đòi quyền được sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc Trong quá trình đấu tranh, những tư tưởng tiến bộ, ưu việt không chỉ có giá trị cho cách mạng mà có giá trị về quyền con người cùng nhìn lại để hiểu rõ hơn về tư tưởng quyền con người ở Việt Nam trước năm 1945

II NỘI DUNG

1 Khái niệm về quyền con người

Quyền con người được hiểu là những đame bảo pháp lí toàn cầu có tác dụng bảo

vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và sự tự do cơ bản của con người

2.Tư tưởng nhân quyền ở Việt Nam trước năm 1945

Từ xưa đến nay, quyền con người luôn được tôn trọng trong truyền thống và lịch

sử Việt Nam Đây là một vấn đề nhạy cảm được nhiều nhà nghiên cứu đi sâu và tìm hiểu.

Từ trước năm 1945, đã có rất nhiều tác giả đã đề cập đến vấn đề nhân quyền tiêu biểu

có Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và chủ tịch Hồ Chí Minh Đây là ba gương mặt tiêu biểu nói rõ cho người đọc thấy được quyền con người trước năm 1945.

2.1 Tư tưởng nhân quyền được thể hiện trong tác phẩm của Phan Bội Châu.

2.1.1 Thân thế, sự nghiệp của Phan Bội Châu

Phan Bội Châu sinh ngày 26 tháng 12 năm 1967 tại làng Đan Nhiễm, xã Nam Hòa, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An Tên thật là Phan Văn San, từ nhỏ đã là một người thông minh, nổi tiếng là “thần đồng” Ông là một nhà cách mạng Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Pháp Ông đã thành lập phong trào Duy tân hội và khởi xướng phong trào Đông Du.

Phan Bội Châu không chỉ là chiến sĩ yêu nước, nhà cách mạng nổi tiếng theo xu thế bạo động đầu thế kỉ XX, ông còn là nhà thơ, nhà văn lớn của dân tộc Việt Nam Ông là “bậc anh hùng, vị thiên xứ, đấng xả thân vì độc lập, được 20 triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng ”( Hồ Chí Minh)

2.1.2 Tư tưởng nhân quyền của Phan Bội Châu

Thứ nhất quyền con người trước hết là quyền được giải phóng khỏi sự bóc lột, đè nén, xây dựng một nha nước thực sự của nhân dân.

Những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX ở Việt Nam vấn đề giải phóng con người, thoát khỏi chế độ bóc lột nóng hơn bao giờ hết Cũng giống như bao trí thức yêu nước khác,

Phan Bội Châu đã nhận thức được sự đau khổ của nhân dân muốn đưa nhân dân thoát khỏi xã hội nô lệ, giải phóng con người Trong tác phẩm “Hải ngoại huyết thư” của Phan Bội Châu đã đi sâu phân tích những khó khăn, khổ ải, đàn áp tự do, quyền con người của thực dân Pháp Phan Bội Châu viết:

Người dân ta, của dân ta/ Dân là dân nước, nước là nước dân……./ Sông phía Bắc, bể phía Đông/ Nếu không dân cũng là không gì Dân quyền mà được đề cao thì nhân dân được tôn trọng mà nước cũng mạnh Dân quyền bị xem nhẹ thì dân bị coi là khinh thì nước yếu Dân quyền hoàn toàn mất thì dân mất mà nước cũng mất (4,386) Phan Bội Châu cho rằng hạnh phúc của bản thân ta chỉ khi nào tất cả toàn dân được sung sướng Vì dù đồng bào mưu hạnh phúc mà hi sinh cả bản thân ta thì không nên tiếc Quyền của con người phải được nhà cầm quyền tôn trọng nhưng chính mỗi con người phải có nghĩa vụ với nhà nước, nghĩa là quyền và nghĩa vụ không tách dời nhau Phan Bội Châu cho rằng dân quyền không thể tồn tại biệt lập với quốc quyền , chúng có mối quan hệ mật thiết, gắn bó lẫn nhau Quyền của người dân phải được coi là then chốt, cốt lõi của quyền lực nhà nước Xét về thực chất, dân quyền là cơ sở, nền tảng của quốc quyền, còn nhà nước không có quyền chỉ thực hiện trên sự ủy quyền của nhân dân.

Thứ hai quyền con người phải gắn liền với dân trí, nâng cao dân trí, bảo vệ các quyền lợi của mình.

Phan Bội Châu cho rằng dân trí lên cao thì dân quyền mới được tôn trọng, dân quyền được tôn trọng thì nước mạnh Theo ông dân quyền phải gắn liền với dân trí, dân có quyền mà không vó tri thức thì làm sao lãnh đạo, kiểm tra, giám sát Quan điểm dân quyền

nói trên thể hiện yêu cầu cần phải giải phóng mọi người thoát khỏi hệ tư tưởng phong kiến, thoát khỏi nạn "óc đói"; thức tỉnh mọi người, nâng cao trình độ và sự giác ngộ cho mọi người; chủ động tiếp thu những giá trị tinh hoa của nhân loại, đặc biệt là tư tưởng dân chủ và dân quyền của phương Tây Theo Phan Bội Châu, hình pháp văn minh phải dựa vào giáo dục, dựa

vào trình độ dân trí thì mới lâu bền và tạo được sự tự giác từ bên trong Ông viết: "Giáo dục cũng là cái gốc để gây dựng nền chính trị Thuế khoá, hình pháp mọi sự đều do đó mà định" Quan niệm này của Phan Bội Châu không chỉ lay động, thức tỉnh nhân dân mà còn phát động phong trào Duy Tân, Đông Du hoạt động sôi nổi đầu thế kỉ XX

Trong chương 17 của bài Nam Quốc tu tri Phan Bội Châu đã nêu lên những quyền lợi, quyền mà con được phép làm, không ai có thể cấm đoán.

Đạo trời rất phải/ Luật người rất công/… /Quyền lợi rành rành/Của dân dân được/Quyền dân giữ nước/ Thời lợi càng nhiều/Nghĩa vụ bao nhiêu/ Quyền lợi bấy nhiêu.

Tác giả đã kêu gọi nhân dân ý thức về quyền lợi nghĩa vụ đối với xã hội, với quốc gia, giải thích thế nào là độc lập tự do.

Thứ ba dân quyền là quyền lực và nhu cầu của người dân, là giá trị của con người cần được khẳng định bằng các văn bản nhà nước nhằm đảm bảo và tăng cường thực hiện.

Do đó Phan Bội Châu cho rằng cần phải soạn thảo một bản Hiến Pháp Năm 1929 ông

đã soạn một bản Hiến pháp Tuy nhiên bản Hiến pháp ra đời trong điều kiện đất nước chưa dành được độc lập Nhưng điều đó cho thấy sự tiến bộ nhạy bén trong tư duy chính trị của ông Quan điểm này đã đưa trình độ nhận thức của dân tộc ta có sự chuyển biến

và phát triển sang bước mới.

2.2 Tư tưởng nhân quyền của Phan Châu Trinh

2.2.1 Thân thế, sự nghiệp của Phan Châu Trinh

Phan Châu Trinh sinh năm 1872, tự là Tử Cán, hiệu là Tây Hồ Từ nhỏ đã nổi tiếng thông Minh, con đường học tập khá suôn sẻ, thi cử đều đỗ đạt.

1905 Phan Châu Trinh cùng với Huỳnh Thúc Kháng và Trần Quý Cáp đã bắt đầu cuộc vận động duy tân ở Quảng Nam 1908, diễn ra phong trào giảm sưu thuế nổ ra khắp Trung Kì Ông bị bắt và đày ra Côn Đảo Năm 1911, ông được thả tự do và sang Pháp hoạt động Trong thời gian ở Pháp ông đã viết sách và năm 1920, ông đã thành lập Hội đồng bào thân ái.

Năm 1925, Phan Châu Trinh về nước Năm 1926, ông qua đời để lại cho nhân dân nhiều nỗi tiếc thương Đám tang và lễ truy điệu Phan Châu Trinh đã trở thành lễ vận động ái quốc rộng lớn.

2.2.2.Tư tưởng nhân quyền của Phan Châu Trinh

Thứ nhất quyền của con người gắn với quyền làm chủ thật sự đối với vận mệnh của đất nước, chấn hưng đất nước, đưa đất nước phát triển Trong các sỹ phu yêu nước cuỗi thế

kỉ XIX đầu thế kỉ XX, Phan Châu Trinh là người có quan điểm rõ nhất về quyền con người và quyền công dân trong đất nước Ông đã thấy được vai trò quan trọng của dân trong phong tròa chấn hưng đất nước, giải phóng dân tộc Vì vậy một trong những nội dung quan trọng nhất của tư tưởng dân chủ, quyền con người là: khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh.

Khai dân trí được hiểu là học, học những tư tưởng tiến bộ, truyền bá chữ Quốc ngữ, mở trường dạy học, thông qua đó người dân sẽ được mở mang kiến thứcvà có sự hiểu biết hơn.

Muốn trấn dân khí phải nâng cao quyền ở mỗi người dân, dân quyền Bên cạnh đó cần phải đề cao giáo dục để người dân hiểu được quyền và nghĩa vụ của mình.

Trong Thư gửi Nguyễn Ái Quốc,1922, Phan Châu Trinh đã để cho Nguyễn Ái Quốc cũng như mọi người thấy được tinh thần yêu nước của mình luôn hướng về nhân dân Trong thư ông đã đề cập đến quyền con người, quyền của nhân dân An Nam Muốn nhân dân làm chủ đất nước thoát khỏi cảnh nô lệ.

Thứ hai muốn đảm bỏ được quyền con người phải cải thiện đời sống nhân dân từ tinh thần đến vật chất, lấy con người làm trung tâm để phát triển xã hội, đất nước.

Phan Châu Trinh cho rằng dân quyền cũng đồng nghĩa với việc nâng cao đời sống cho nhân dân, tức là nâng cao đời sống tinh thần, vật chất phát triển kinh tế, văn hóa , xã hôi Ông đã vận động mọi người thay đổi trang phục , lối sống văn hóa , ra sức phát triển kinh tế nâng cao tiềm lực kinh tế đất nước.

Thứ ba gắn quyền con người với quyền mở mang dân trí, phát triển kinh tế, ổn định đời sống của nhân dân.

Phan Châu Trinh đề ra nhiệm vụ cấp bách là Khai dân trí Theo quan điểm của ông, muốn phát triển đát nước phải kế hợp giữa văn hóa phương Tây và Phương Đông Ông còn chủ trương phát triển kinh daonh, mở các hiệu buôn Như vậy cho thấy sự tiến bộ trong tư tưởng của Phan Châu Trinh.

2.3.1.Thân thế, sự nghiệp của Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh

Nguyễn Ái Quốc sinh ngày 19 tháng 5 năm 1890 tại xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An Tên thật là Nguyễn Tất Thành, sinh ra trong một gia đình nho học có truyền thống yêu nước Từ nhỏ người đã là một người có lòng yêu nước nồng nàn.

Năm 1911, Người rời bến cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước Năm 1917, Người đến Anh và bắt đầu hoạt động Năm 1919, Người lấy tên là Nguyễn Ái Quốc thay mặt những người Việt Nam yêu nước guier lên hội nghị Vecxai bản Yêu sách của nhân dan

An Nam Bản yêu sách không được chấp nhận nhưng đã gây tiếng vang lớn Từ năm 1919-1925 là quá trình hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở Pháp, Liên Xô, Trung Quốc đã chuẩn bị mọi mặt về tư tưởng, chính trị, tổ chức cho sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam.

3.2.1930, Nguyễn Ái Quốc đã hợp nhất các tổ chức cộng sản thành Đảng cộng sản Việt Nam Sau 30 năm bôn ba ở nước ngoài, 1941 Người đã về nước trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng ở Việt Nam 2-9-1945, Người thay mặt toàn thể dân tộc đọc bản tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Cả cuộc đời Người đã không ngừng đấu tranh, hi sinh hết mình cho quyền con người Việt Nam, đấu tranh đến hơi thở cuối cùng cho độc lập, tự do cho đất nước.

2.3.2.Tư tưởng nhân quyền của Hồ Chí Minh

Thứ nhất Quyền con người là quyền tự nhiên và phải gắn với độc lập dân tộc.

Trong Bản Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định quyền con người không thể tách dời độc lập dân tộc” Tất cả các dân tộc trên thế giới, đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do"" Với cách suy luận biện chứng đó, quyền của mỗi con người là lẽ tự nhiên thì quyền của mỗi dân tộc cũng là lẽ tự nhiên Từ đó, Người kết tội các thế lực đế quốc xâm lược áp bức dân tộc Việt Nam là trái với lẽ tự nhiên, là vi phạm trắng trợn quyền con người mà cách mạng tư sản Mỹ và cách mạng Pháp đã công nhận Với việc nâng tầm quyền con người thành quyền dân tộc, không chỉ có ý nghĩa đối với dân tộc Việt Nam mà còn có ý nghĩa đối với nhiều dân tộc bị áp bức, bóc lột khác trên thế giới Đối với nước ta, khẳng định quyền bình đẳng giữa mọi người và mọi dân tộc là lẽ tự nhiên, là chân lý không thể nào phủ nhận được Logic biện chứng của lập luận đó, về thực chất là Hồ Chủ tịch đã đi đến một

điều khẳng định lớn lao hơn: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời cũng hoàn toàn hợp với lẽ tự nhiên.

Thứ hai quyền con người gắn với cuộc đấu tranh giai cấp và chủ nghĩa Mác-Lênin

Tư tưởng quyền con người bắt nguồn từ những truyền thống dân tộc va được nâng cao hơn khi tiếp cận chủ nghĩa Mác-Lênin Học thuyết Mác-Lênin cho rằng con người chỉ

có được quyền tự do khi họ đứng lên đấu tranh giai cấp chống lại kẻ xâm mới có thể giải phóng chính mình

Để có được sự thừa nhận quyền con người, hơn ai hết người phải hiểu được tiếng nói của mình trước Nhà nước bảo hộ Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc thay mặt nhân dân An Nam yêu nước gửi lên hội nghị Vecxai Bản yêu sách của nhân dân An Nam Bản yêu sách gồm 8 điều đòi quyền tự quyết, quyền tự do và quyền dân chủ Bản yêu sách tuy không được chấp nhận nhưng đã gây tiếng vang lớn trên trường quốc tế.

Từ đấu tranh đòi quyền tự do cho dân tộc mình Người đã đấu tranh đòi tự do cho toàn thể các dân tộc bị áp bức trên thế giới.

Thứ ba Quyền con người là sự kế thừa quyền con người tư tưởng của nhân loại và của dân tộc Việt Nam

Nguyễn Ái Quốc –Hồ Chí Minh không chỉ nói đến quyền con người mà còn nhấn mạnh quyền làm người Nội dung quyền con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh phát triển phong phú cả về bề rộng va chiều sâu như quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc, quyền học tập, sang tạo, quyền dân sự, quyền kinh tế xã hội cũng như một số quyền cho nhóm người đặc biệt Như vậy quyền con người của Nguyễn Ái Quốc có sự phát triển vượt bậc từ quyền con người nâng lên thành quyền dân tộc sau đó nâng lên thành quyền của các dân tộc trên thế giới.

Thứ tư Quyeenf con người phải được nhà thừa nhận và có biện pháp thực hiện.

Hồ Chí Minh viết: “Nước ta là dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ” Với tư cách là chủ nhân dân cần phải chủ động phát huy tính sang tạo và những thứ sẵn có để giải quyết những vấn đề mà thực tiễn cuộc sống đặt ra.

Như vậy, có thể nói, xây dựng nhà nước kiểu mới của dân, do dân và vì dân là xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Nghĩa là nha nước ấy cần phải hoàn thiện Hiến pháp và hệ thống pháp luật, xây dựng đội ngũ cán bộ đủ đức và đủ tài.

4 So sánh về tư tưởng nhân quyền giữa Hồ Chí Minh, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh

4.1.Giống nhau

Qua các bài viết về tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Hồ Chí Minh đã cho ngời đọc thấy được những điểm chung ở họ:

Cả ba người đều đề cao quyền của con người và là trong những người nhắc đến quyền con người sớn nhất ở Việt Nam

Cả ba người đã cố gắng hi sinh cả cuộc đời mình để đấu tranh giành lại nhân quyền, họ cho rằng quyền dân tộc gắn liền với quyền con người

Họ cũng cho rằng dân trí phải cao thì quyền con người mới đòi lại được và họ luôn đề cao dân trí đề ra các biện pháp để khác phục sự “đói óc” của người dân.

Cả ba người đều xuất phát từ lòng yêu nước nông nàn, thương dân trước cảnh bị áp bức bóc lột nặng nề Phan Bội Châu và Hồ Chí Minh sinh ra tại vùng quê giàu truyền thống cách mạng đó là Nghệ An nên được tiếp nối truyền thống của quê hương Còn Phan Châu Trinh sinn ra và lớn lên tại vùng đất Quảng Nam nơi có Hội An phát triển, đây là nơi buôn bán nhộn nhịp được tiếp xúc với nhiều lái buôn phương Tây, sớm được tiếp thu các luồng tư tưởng mới Ông cũng là người nhắc đến vấn đề nhân quyền đàu tiên Như vậy xuất phát từ long yêu nước thương dân lại sớm được tiếp thu các luồng tư tưởng tiến

bộ từ bên ngoài cho nên cả ba người đều nhắc đến tư tưởng nhân quyền từ rất sớm Xuất phát từ lịch sử dân tộc lúc bấy giờ, dân tộc Việt Nam đang phải chịu sự cai trị độc

ác tàn nhẫn của thực dân Pháp Chúng bóc lột nhân dân ta một cách dã man, đẩy nhân đến con đường cùng Đã rất nhiều cuộc đấu tranh diễn ra nhưng đều bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu.

4.2 Khác nhau

Tuy nhiên mỗi người lại cách nhìn nhận khác nhau về quyền con người và họ cũng có cách làm khác nhau

Đối với Phan Bội Châu do được ảnh hưởng bởi các trào lưu tư tưởng dân chủ phương Tây, đó là đấu tranh đòi quyền tự quyết cảu con người, đòi quyền tự do,… được truyền

bá vào Việt Nam và ảnh hưởng sâu rộng.Các học thuyết nhân quyền và dân quyền của Rausseau, Volraite,… đã được truyền bá qua các sĩ phu yêu nước và được tiếp thu rộng rãi.

Ông cũng tiến hành đấu tranh bạo lực, kêu gọi sự ủng hộ giúp đỡ của Nhật Bản và tổ chức phong trào Đông Du đưa học sinh sang Nhật du học.

Đối với Phan Châu Trinh bên cạnh việc nâng cao dân trí ông chú trọng phát triển kinh

tế muốn phát triển buôn bán để năng cao đời sống vật chất lẫn tinh thần cho người dân.

Sở dĩ ông có tư tưởng vậy vì ông được tiếp xúc với những lái buôn phương Tây thường xuyên tại Hội An Quảng Nam quê hương của ông Ông đã phát động phong trào Duy tân để có thể đòi lại quyền con người cho dân tộc.

Còn đối với Hồ CHí Minh thì Người tin hoàn toàn vào dân, coi quyền con người là một quyền tự nhiên, mọi người sinh ra đã có quyền được sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc Người đã chọn con đường là đi ra nước ngoài để học cách về gúp đỡ đất nước mình Tại đây Người đã tiếp thu chủ nghĩa Mác –Lênin từ đó Người hoàn toàn đi theo chủ nghĩa cộng sản, đưa đất nước phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa Hồ Chí Minh không chỉ đòi quyền con con người cho cá nhân, cho dân tộc Việt Nam mà Người còn đòi quyền tự do, quyền con người cho toàn thể dân tộc bị áp bức bóc lột trên thế giới Khác với các bậc tiền bối, Người đã soạn thảo va lưu hành bản Hiến pháp để đảm bảo thực hiện quyền con người cho toàn dân tộc.

III KẾT LUẬN

Những giá trị tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu, Phan Châu Chinh và Hồ Chí Minh trước năm 1945 đã có giá tri to lớn cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc,áp bức bóc lột của thực dân Pháp và góp phần to lớn vào việc xây dung đất nước hiện nay.