Giai cấp công nhân là con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại. Trong phạm vi phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là giai cấp có hai đặc trưng cơ bản sau đây: Thứ nhất, về phương thức lao động, phương thức sản xuất, giai cấp công nhân là những tập đoàn người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành những công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao. Thứ hai, về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là những người lao động không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột giá trị thặng dư.
Trang 1Giai c ấp công nhân là con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa,
giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại Trong phạm vi phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là giai cấp có hai đặc trưng cơ bản sau đây:
Th ứ nhất, về phương thức lao động, phương thức sản xuất, giai cấp công nhân là
những tập đoàn người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành những công cụ sản xuất
có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao
Th ứ hai, về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là
những người lao động không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động cho nhà tư bản
và bị nhà tư bản bóc lột giá trị thặng dư
Căn cứ 2 thuộc tính cơ bản trên, chúng ta có thể định nghĩa: GCCN là 1 tập đoàn
XH ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền CN hiện đại, với nhịp độ phát triển của LLSX có tính chất XH hoá ngày càng cao; là lực lượng lao động cơ bản tiên tiến trong các qui trình công nghệ, dịch vụ công nghiệp, trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình SX, tái SX ra của cải vật chất và cải tạo các QH XH; đại biểu cho LLSX và phương thức SX tiên tiến trong thời đại hiện nay
- Là sản phẩm của nền đại công nghiệp
- Lao động bằng phương thức công nghiệp mang tính chất xã hội hóa cao
- Là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất hiện đại
- Có tính tổ chức, kỷ luật lao động, tinh thần hợp tác và tâm lý lao động công nghiệp
- Có tinh thần cách mạng triệt để
S ứ mệnh lịch sử là toàn bộ nhiệm vụ, vai trò lịch sử được giao phó cho một giai cấp
đứng ở vị trí trung tâm đóng vai trò lãnh đạo để thực hiện bước chuyển biến cách mạng
từ một hình thái kinh tế xã hội lỗi thời sang các hình thái khác cao hơn, tiến bộ hơn Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền công nghiệp hiện đại, là lực lượng đại biểu cho sự phát triển của lực lượng sản xuất tiến bộ Đây là giai cấp có sứ mệnh lịch sử lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xóa bỏ mọi chế độ áp bức bóc lột và xây dựng xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Quá trình cách mạng này khó khăn, phức tạp, lâu dài, phải trải qua hai giai đoạn Bước thứ nhất " giai cấp vô sản biến thành giai cấp thống trị" và "giai cấp vô sản chiếm lấy chinh quyền nhà nước" Bước thứ hai: " giai cấp vô sản dùng sự thống trị của mình để từng bước đoạt lấy toàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản để tập trung tất cả những công cụ sản xuất vào trong tay nhà nước" tiến hành tổ chức xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa Hai bước này quan hệ chặt chẽ với nhau: giai cấp công nhân không thực hiện được bước thứ nhất thì cũng không thực hiện được bước thứ hai nhưng bước thứ hai là quan trọng nhất để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình
Trang 2áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng XHCSCN văn minh
Cơ sở thứ nhất là địa vị kinh tế - xã hội khách quan của giai cấp công nhân trong
xã hội tư bản chủ nghĩa Giai cấp công nhân là bộ phận quan trọng nhất trong các bộ phận cấu thành lực lượng sản xuất của xã hội Họ đại diện cho lực lượng sản xuất tiên
tiến có trình độ xã hội ngày càng cao Giai cấp công nhân là người trực tiếp sản xuất của cải chủ yếu cho xã hội, nhưng dưới chủ nghĩa tư bản, họ không có tư liệu sản xuất, phải
bán sức lao động kiếm sống, bị giai cấp tư sản áp bức, bóc lột nên họ có mâu thuẫn trực tiếp với giai cấp tư sản Điều kiện sinh hoạt khách quan của họ quy định rằng, họ chỉ có thể tự giải phóng bằng cách giải phóng toàn xã hội khỏi chế độ tư bản chủ nghĩa Trong cuộc cách mạng ấy, họ không mất gì ngoài xiềng xích và được cả thế giới về mình
Cơ sở thứ hai là đặc điểm chính trị - xã hội của giai cấp công nhân Địa vị kinh tế -
xã hội khách quan không chỉ khiến cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp cách mạng triệt để nhất mà còn tạo cho họ khả năng làm việc đó Giai cấp công nhân là giai cấp tiên
tiến nhất vì (có trình độ chuyên môn học vấn ngày càng cao, môi trường sống và làm việc đã nâng cao trí tuệ cho GCCN, cuộc đấu tranh vì dân sinh, dân chủ cung cấp tri thức chính trị - XH để GCCN trở thành GC tiên tiến,có hệ tư tưởng độc lập, có khả năng lãnh đạo các GC tầng lớp khác trong cuộc đấu tranh chống lại GCTS) đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến gắn liền với những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại, được trang bị lý luận khoa học, cách mạng và đi đầu trong mọi phong trào xóa bỏ XH cũ lạc hậu, xây dựng XH mới, nhờ đó tập hợp được đông đảo các giai cấp, tầng lớp khác vào phong trào cách mạng Giai cấp công nhân là giai cấp có ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần đoàn kết cao (vì (Do điều kiện SX tập trung, Trình độ kĩ thuật hiện đại, Phân công lao động mang tính xã hội hóa cao, đoàn kết Tổ chức chặt chẽ = sức mạnh -> lật đổ GCTS) làm việc trong môi trường công nghệ hiện đại, chịu quản lý chặt chẽ của giai cấp
tư sản) Giai cấp công nhân có tinh thần cách mạng triệt để vì (Bị áp bức bóc lột + bị tước đoạt TLSX -> Đấu tranh xóa tận gốc chế độ người BL người, mục tiêu đấu tranh:
GP GCCN + GP toàn XH, có hệ tư tưởng tiên tiến: CNMLN) mâu thuẫn trực tiếp với giai cấp tư sản Giai cấp công nhân có bản chất quốc tế vì (Mục tiêu đấu tranh: Xóa bỏ chế
độ abbl TBCN, Xây dựng chế độ XHCN không còn áp bức, bất công; Phương thức thực hiện: Lãnh đạo nhân dân lao động tiến hành CMGPDT, Đoàn kết, phối hợp đấu tranh trên phạm vi quốc tế) có sự liên hiệp công nhân các nước Giai cấp công nhân có hệ tư tưởng riêng (hệ tư tưởng Mác - Lênin), có chính đảng riêng của mình (Đảng Cộng sản) Ngay từ khi mới hình thành trong XH TBCN, bản thân GCCN đã không ngừng hoạt động
và trưởng thành từng bước về số lượng và chất lượng
- Bản thân GCCN:
Về số lượng chẳng những ngày càng tăng lên rõ rệt ở tất cả các nước, kể cả
trong “kinh tế tri thức” hiện nay, mà còn đa dạng hơn về cơ cấu các loại công nhân với
Trang 3Về chất lượng, bản thân GCCN luôn có sự nâng cao về học vấn, về KH công
nghệ và tay nghề; từ hoạt động kinh tế, đấu tranh kinh tế trước mắt, đã từng bước hoạt động chính trị, đấu tranh chính trị, thông qua các tổ chức nghiệp đoàn, công đoàn, từng bước có ý thức giai cấp, giác ngộ giai cấp và cao nhất là dẫn đến hình thành đảng tiên phong là đảng cộng sản Khi đó, theo CN M-LN, GCCN đã từ chô là “GC tự nó” (chưa có
ý thức giác ngộ GC) đến “GC vì nó” (GC tự giác”)
Vì thế, GCCN trở thành có sở chính trị căn bản nhất của đảng cộng sản
- Đảng cộng sản xây dựng được khối liên minh GC:
Đặc điểm khác nhau căn bản giữa GCCN và GC khác là gì?
- Thứ nhất: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân xuất phát từ những tiền đề kinh tế xã hội của sản xuất mang tính xã hội hóa:
+ Xã hội hóa sản xuất thúc đẩy sự vận động của mâu thuẫn cơ bản trong lòng phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa
+ Quá trình sản xuất mang tính xã hội hóa đã sản sinh ra giai cấp công nhân và rèn luyện nó thành chủ thể để thực hiện sứ mệnh lịch sử
- Thứ hai: Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là sự nghiệp cách mạng của bản thân giai cấp công nhân cùng với đông đảo quần chúng và mang lại lợi ích cho đa số:
+ Lợi ích của giai cấp công nhân với lợi ích của nhân dân lao động thống nhất cơ bản với nhau + GCCN chỉ có thể tự giải phóng mình thông qua việc đồng thời giải phóng toàn xã hội
- Thứ ba: Sứ mệnh lịch sử của GCCN không phải là thay thế chế độ sở hữu tư nhân này bằng một chế độ sở hữu tư nhân khác mà là xóa bỏ triệt để chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất
Phong kiến: Địa tô; CNTB: Giá trị thặng dư; CNCS: Mọi bóc lột
Tại sao Sứ mệnh lịch sử đó thuộc về giai cấp công nhân?
Chính những điều kiện khách quan đã quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
* ĐỊA VỊ KINH TẾ - XÃ HỘI: TL trên
* ĐẶC ĐIỂM CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI: TL trên
* MÂU THU ẪN TRONG LÒNG CNTB:
- SMLS của GCCN là tất yếu khách quan, không phải là ý muốn chủ quan của bất kì ai
- Tin tưởng, quyết tâm phấn đấu thực hiện thắng lợi SMLS của GCCN
- Dù CNTB có phát triển đến đâu, SMLS của GCCN cũng không thay đổi
Trang 44
Phân tích điều kiện chủ quan có ý nghĩa quyết định trước tiên để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình = Giai cấp công nhân cần gì để thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình?
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là tất yếu khách quan, tức là không phụ thuộc vào ý muốn của bất kỳ ai Nhưng cũng như các quy luật xã hội khác, nó không “ tự động” diễn ra như các qui luật tự nhiên mà nó cần có những yếu tố chủ quan Những nhân tố chủ quan đó là :
+ Thứ nhất: là sự phát triển của giai cấp công nhân, là kết quả của quá trình phát triển tự thân, tự giác, chủ động Với tư cách là chủ thế thực hiện sứ mệnh lịch sử, sự phát triển giai cấp công nhân là yếu tố chủ quan quy định chất lượng và quy mô, tốc độ của quá trình này Sự phát triển giai cấp công nhân được thể hiện ở sự phát triển về lượng và phát triển về chất Phát triển về lượng của giai cấp công nhân thể hiện sự tăng trưởng về số lượng cũng như tỷ lệ lao động công nghiệp trong nền kinh tế
Sự phát triển về chất của giai cấp công nhân được thể hiện ở năng lực làm chủ công nghệ hiện đại và
ý thức giác ngộ giai cấp, giác ngộ dân tộc
+ Thứ hai: là có Đảng cộng sản, nhân tố chủ quan cơ bản để thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân (Mác + PT CN = ĐCS) Giai cấp công nhân coi Đảng cộng sản là hạt nhân chính trị của mình và sự ra đời của Đảng là mốc đánh dấu sự trưởng thành của giai cấp Chủ nghĩa Mac - Lenin khẳng định việc giai cấp công nhân có tổ chức được chính đảng trưởng thành về chính trị, tư tưởng và
tổ chức là dấu hiệu đã trở thành giai cấp tự giác và đủ năng lực để thực hiện sứ mệnh lịch sử Đảng coi giai cấp công nhân là cơ sở xã hội hàng đầu của mình Quan hệ giữa Đảng cộng sản và giai cấp công nhân là quan hệ “máu thịt” (= nguồn gốc sức mạnh của Đảng) Tính chất tiền phong thực tiễn
và lý luận, tính tổ chức khoa học và chặc chẽ xác định Đảng là người lãnh đạo, là hạt nhân của giai cấp công nhân Đảng cộng sản là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân không có lý luận thì phong
trào công nhân không đi được xa Đảng cộng sản là bộ tham mưu của giai cấp công nhân Bằng hiểu
biết lý luận và kinh nghiệm thực tiễn, Đảng cộng sản định ra cương lĩnh, đường lối, chiến lược, chính sách đấu tranh Đảng cũng là người tổ chức, động viên các sức mạnh, nguồn lực chính trị xã hội trong phong trào công nhân Đảng cộng sản là đội tiên phong đấu tranh cho lợi ích của giai cấp công nhân
và của dân tộc Đây là sự nghiệp cách mạng vĩ đại của những người lao động bị áp bức, bóc lột đứng lên giải phóng bản thân và thoát khỏi áp bức giai cấp Để làm tròn nhiệm vụ trên Đảng của giai cấp công nhân cần phải: nắm vững và trung thành với chủ nghĩa Mac lenin; giữ vững và không ngững tăng cường tính chất giai cấp công nhân; giữ vững quyền lãnh đạo của Đảng , xây dựng Đảng mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức
+ Thứ ba: là phải có sự thống nhất của phong trào công nhân (phong trào công nhân trong từng nước với phong trào công nhân quốc tế), từng bước xây dựng ý thức đoàn kết quốc tế
GCCN hiện nay:
K/n:
- Người lao động SXVC trong quy trình công nghiệp
- Người lao động có trình độ cao lấy SXVC trong công nghiệp làm nghề chính:
+ CN trực tiếp đứng máy
+ CN bảo trì
+ Chuyên gia nghiên cứu, sáng chế
Trang 5- Là lực lượng quan trọng trong sự phát triển sản xuất của chủ nghĩa tư bản trong thế giới ngày nay
- Thúc đẩy cuộc đấu tranh chống chế độ bóc lột giá trị thặng dư trên phạm vi thế giới
- Thúc đẩy sự chín muồi các tiền đề của chủ nghĩa xã hội trong lòng chủ nghĩa tư bản
CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
- Ở CÁC NƯỚC TBCN Mục tiêu trực tiếp là chống bất công, bất bình đẳng xã hội Mục tiêu lâu dài là giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động
- Ở CÁC NƯỚC XHCN Lãnh đạo thành công sự nghiệp đổi mới, giải quyết tốt các nhiệm vụ trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch, vững mạnh, thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững
VĂN HÓA – TƯ TƯỞNG
- Đấu tranh ý thức hệ giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản, đặc biệt là trong nền kinh tế thị trường phát triển với những tác động mặt trái của nó
- Giáo dục nhận thức và củng cố niềm tin khoa học với lý tưởng, mục tiêu của chủ nghĩa xã hội
- Đưa các giá trị lao động, sáng tạo, công bằng, dân chủ, bình đẳng, tự do phổ biến rộng rãi trong quần chúng nhân dân
Hiện nay, sự biến đổi của giai cấp công nhân ở các nước tư bản phát triển có làm thay đổi sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không ? Vì sao?
Khẳng định: KHÔNG
B1: Trình bày khái niệm giai cấp công nhân
B2: Trình bày 4 đặc điểm mới
- Giai cấp công nhân đã không còn là giai cấp làm thuê mà xuất hiện một bộ phận không nhỏ trở thành người làm chủ, nắm quyền lãnh đạo xã hội ở các nước xã hội chủ nghĩa
- Đã xuất hiện một bộ phận công nghệ của những ngành ứng dụng công nghệ ở trình độ phát triển cao,
do vậy công nhân có trình độ tri thức ngày càng cao và trình độ lao động ngày càng hiện đại
- Cơ cấu xã hội của giai cấp công nhân ngày càng đa dạng : trình độ học vấn, khoa học, công nghệ, tay nghề ngày càng được nâng cao nhiều hơn ( trí thức hóa )
- Điều kiện lao động và điều kiện sinh sống của giai cấp công nhân được cải thiện so với giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh
- Một bộ phận công nhân có tư liệu sản xuất phụ làm gia công hay có cổ phần
Bước 3 : Tuy nhiên, những sự biến đổi kia không làm thay đồi sứ mệnh lịch sửa của giai cấp CN vì những đặc điểm chính trị xã hội vẫn còn
- Mặc dù hiện nay giai cấp công nhân đang đứng trước những thử thách hết sức nặng nề nhưng xét toàn cảnh sự phát triển XH thì giai cấp công nhân vẫn đang chuẩn bị những tiền đề khách quan cho việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình
Trang 66
- Một số ít giai cấp công nhận hiện có cổ phần nhưng chỉ là một con số rất nhỏ Ngoài ra hiện nay đời sống của một bộ phận không nhỏ CN đã được cải thiện, thậm chí có mức sống “trung lưu hóa”, song điều đó không có nghĩa là giai cấp công nhân ở những nước đó không bị bóc lột hoặc bóc lột không đáng kể
- Dù cố tìm mọi cách thích nghi và mọi biện pháp xoa dịu nhưng GCTS không thể nào khắc phục được mâu thuẫn cơ bản của CNTB => Thực tế cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân ở các nước TBCN vẫn đang diễn ra với những nội dung đa dạng và hình thức phong phú
Chỉ có GCCN là GC có SMLS trong LS? (SAI)
Sự ra đời, đặc điểm, nội dung sứ mệnh, thực trạng, phương hướng phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam
SỰ RA ĐỜI của giai cấp công nhân Việt Nam
- Do tác động của chính sách khai thác thuộc địa trên quy mô lớn và chính sách thống trị của thực dân
Pháp, cơ cấu GC của XHHVN có những chuyển biến mới Bên cạnh các GC cũ (địa chủ - phong kiến
và nông dân) đã xuất hiện phương thức SX TCBN và các GC mới (tư sản, tiểu tư sản và công nhân)
- Là sản phẩm trực tiếp của chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, lớp công nhân đầu tiên xuất hiện gắn liền với cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất (1897) và thực sự trở thành giai cấp công nhân Việt nam từ thời kỳ khai thác thuộc địa của thực dân Pháp lần thứ hai (1924 - 1929)
- Cùng với quá trình phát triển của cách mạng, giai cấp công nhân Việt Nam sớm trở thành bộ phận của đội ngũ giai cấp công nhân quốc tế
KHÁI NIỆM: Là một lực lượng xã hội to lớn, đang phát triển, bao gồm những người lao động chân tay
và trí óc, làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp hoặc sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có tính chất công nghiệp
ĐẶC ĐIỂM của giai cấp
Ngoài những đặc điểm chung của GCCN quốc tế (đại biểu cho lực lượng sản xuất tiến bộ của xã hội, điều kiện lao động và sinh sống tập trung), giai cấp công nhân Việt Nam còn có đặc điểm riêng: + Ra đời trước GCTS VN
+ Giai cấp công nhân ra đời trong cảnh nước mất nhà tan, lại chịu 3 tầng áp bức: đế quốc, phong kiến
và tư bản người Việt nên đời sống hết sức cực khổ Vì vậy, động cơ cách mạng và nghị lực cách mạng
và tính tri ệt để của giai cấp công nhân nhân lên gấp bội
+ Tr ực tiếp đối kháng với tư bản thực dân Pháp
+ Trong quá trình thực dân Pháp tiến hành công cuộc khai thác thuộc địa ở Việt Nam, một bộ phận nông dân đã rời bỏ làng quê mình lên thành phố vào các nhà máy, xí nghiệp của tư bản làm việc, vì vậy mà một bộ phận công nhân Việt Nam có xuất thân từ nông dân, có quan hệ gần gũi với giai cấp nông dân, là điều kiện thuận lợi để hình thành khối liên minh công - nông Ngày nay, trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn, sẽ có nhiều người nông dân làm việc ở các cơ sở công nghiệp và trở thành công nhân ở chính ngay quê hương mình…
+ Giai cấp công nhân VN tuy ra đời muộn và chiếm 1 tỷ lệ ít trong thành phần dân cư, nhưng do kế
thừa được truyền thống đấu tranh anh dũng, bất khuất của dân tộc mà giai cấp công nhân nước
ta luôn tỏ rõ là một giai cấp kiên cường, anh hùng
+ CNVN k có công nhân quý tộc, đồng nhất về văn hóa và ngôn ngữ nên có tinh thần đoàn kết cao
Trang 77
+ Giai cấp công nhân sớm tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin do Nguyễn Ái Quốc truyền bá Mặt khác, giai cấp công nhân sớm thành lập chính đảng của riêng mình, thống nhất về tư tưởng Vì vậy nhanh
chóng vươn lên trở thành một động lực mạnh mẽ của phong trào dân tộc theo khuynh hướng cách
mạng tiên tiến của thời đại
+ Tuy nhiên s ố lượng công nhân nước ta còn ít, trình độ văn hóa, tay nghề, khoa học kỹ thuật còn thấp, cách thức làm việc có nơi, có chỗ còn tỏ ra tùy tiện, manh mún Do vậy để đảm đương được sứ
mệnh lịch sử của mình, một trong những điều kiện quan trọng là giai cấp công nhân VN phải liên minh được với giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức và các tầng lớp nhân dân khác
Những điểm tương đồng và khác biệt của GCCNVN hiện nay so với GCCNVN truyền thống:
- Tương đồng:
+ Đều là LLSX hàng đầu
+ Bị GCTS bóc lột giá trị thặng dư
+ Xung đột với lợi ích cơ bản giữa GCTS và GCCN (nhà TB và người LĐ) vẫn tồn tại
+ Đi đầu trong các cuộc đấu tranh chống TB
- Khác biệt:
- Lao động cơ khí, lao động chân tay - Ứng dụng công nghệ cao, có xu hướng trí tuệ hóa (CN tri
thức)
- Cơ cấu ngành nghề thuần nhất - CCNN đa dạng, không thuần nhất, có những biểu hiện mới
về XH hóa lao động
- Đời sống hoàn toàn không có TLSX - Có một phần rất nhỏ TLSX, có một bộ phận tham gia vào sở
hữu (trung lưu hóa)
- Ở các nước XHCN, GCCN trở thành GC lãnh đạo thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản
Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam
GCCN VN là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam; giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến, giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng
Kinh tế: Phát huy vai trò và trách nhiệm của lực lượng đi đầu trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước Là nguồn lực lao động chủ yếu tham gia phát triển nền kinh tế thị trường hiện đại, định hướng xã hội chủ nghĩa, lấy khoa học - công nghệ làm động lực quan trọng, quyết định tăng năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả
Chính trị - xã hội: Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đặc biệt giữ vững bản chất giai cấp
công nhân của Đảng, vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên và tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” nhằm bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa để bảo vệ nhân dân
Văn hóa tư tưởng: Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
có nội dung cốt lõi là xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, giáo dục đạo đức cách mạng, rèn
Trang 88
luyện lối sống, tác phong công nghiệp, văn minh, hiện đại, xây dựng hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam, hoàn thiện nhân cách Bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh thật sự trở thành nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX ĐCSVN đã nêu rõ SMLS GCCN VN trong giai đoạn mới là: “Lợi ích GCCN thống nhất với lợi ích của toàn dân tộc trong mục tiêu chung là độc lập dân tộc gắn liền với
CNXH, dân giàu, nước mạnh, XH công bằng, dân chủ, văn minh Nội dung chủ yếu của đấu tranh giai
cấp trong giai đoạn hiện nay là thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH theo định hướng XHCN…”
THỰC TRẠNG GCCN VN hiện nay
Giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay tăng nhanh về số lượng và chất lượng, là giai cấp đi đầu trong
sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên
và môi trường
Giai cấp công nhân Việt Nam đa dạng về cơ cấu nghề nghiệp, có mặt trong mọi thành phần kinh tế nhưng đội ngũ công nhân trong khu vực kinh tế nhà nước là tiêu biểu, đóng vai trò nòng cốt, chủ đạo
Công nhân tri thức, nắm vững khoa học - công nghệ tiên tiến và công nhân trẻ được đào tạo nghề
theo chuẩn nghề nghiệp, học vấn, văn hóa được rèn luyện trong thực tiễn sản xuất và thực tiễn xã hội
Để thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trong bối cảnh hiện nay cần phải xây dựng, phát triển giai cấp công nhân lớn mạnh, hiện đại, đồng thời coi trọng công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, làm cho Đảng lãnh đạo, cầm quyền thực sự trong sạch vững mạnh
VẤN ĐỀ đặt ra với GCCN VN hiện nay
PHƯƠNG HƯỚNG phát triển
Quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, phát triển giai cấp công nhân về số lượng và chất lượng;
nâng cao bản lĩnh chính trị, giác ngộ giai cấp, có ý thức công dân, yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội,
tiêu biểu cho tinh hóa văn hóa các dân tộc
Nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp; tác phong công nghiệp, kỷ luật lao
động của công nhân; bảo đảm việc làm, nhà ở, các công trình phúc lợi phục vụ cho công nhân
Sửa đổi, bổ sung các chính sách, pháp luật về tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm
thất nghiệp,…để bảo vệ quyền lợi, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của công nhân
GIẢI PHÁP
Một là, nâng cao nhận thức kiên định quan điểm giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam
Hai là, xây d ựng giai cấp công nhân lớn mạnh gắn với XD và phát huy sức mạnh của liên minh giai
cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức và doanh nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng
Ba là, thực hiện chiến lược xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh, gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế
Bốn là, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ mọi mặt cho công nhân, không ngừng trí thức hóa giai cấp công nhân
Năm là, xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn
xã hội và sự nỗ lực vươn lên của bản thân mỗi người công nhân, sự tham gia đóng góp tích cực của người sử dụng lao động
Trang 9Theo nghĩa rộng, CMXHCN là quá trình cải biến cách mạng toàn diện, triệt để,
lâu dài, gồm hai giai đoạn : giai đoạn 1 là giai cấp công nhân thông qua chính đảng của mình lãnh đạo nhân dân lao động, dùng bạo lực đập tan nhà nước của giai cấp bóc lột, giành chính quyền, thiết lập nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Giai đoạn 2, giai cấp công nhân dùng nhà nước của mình làm công cụ cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới : xã hội chủ nghĩa cộng sản
Theo nghĩa hẹp, CMXHCN là cuộc đấu tranh chính trị kết thúc bằng việc giai
cấp công nhân giành được chính quyền, thiết lập chuyên chính vô sản hoặc được hiểu là sự chuyển biến từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân lên cách mạng xã hội chủ nghĩa ở các nước thuộc địa sau khi giành độc lập
Đặc điểm: CMXHCN là cuộc cách mạng triệt để nhất, nó xóa bỏ hoàn toàn áp bức bóc lột Thứ hai, đây là cuộc cách mạng toàn diện nhất, trên tất cả các lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, chính trị, tư tưởng … Thứ ba, đây là cuộc cách mạng mang tính nhân dân sâu sắc vì mục tiêu cao nhất của xã hội chủ nghĩa là xóa bỏ giai cấp bóc lột và giải phóng con người khỏi giai cấp bóc lột, vì vậy nó thu hút được sự tham gia của đông đảo quần chúng nhân dân Tuy nhiên, đây là một cuộc cách mạng khá khó khăn, lâu dài, sáng tạo
Nguyên nhân chủ yếu diễn ra cách mạng xã hội chủ nghĩa là do sự phát triển của mâu thuẫn trong lòng xã hội tư bản Trước hết là do trình độ xã hội xã hội hòa ngày càng cao của lực lượng sản xuất đối lập với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa và tư liệu sản xuất Tiếp theo, do giai cấp công nhân và nhân dân lao động bị áp bức dẫn đến mâu thuẫn gay gắt với giai cấp tư sản Cuối cùng là mâu thuẫn giữa các dân tộc địa và phụ thuộc đối với các nước chủ nghĩa đế quốc, mâu thuẫn giữa đế quốc với đế quốc ngày càng cao Vì vậy, cách mạng xã hội chủ nghĩa nổ ra giải quyết những mâu thuẫn trên là tất yếu
Mục tiêu của cách mạng xã hội chủ nghĩa trước hết là xóa bỏ chế độ tư hữu Mục tiêu cao nhất của cách mạng xã hội chủ nghĩa là giải phóng con người, giải phóng xã hội, đem lại hạnh phúc cho người lao động Một mục tiêu nữa của CMXHCN chính là lật đổ chế độ tư bản, giành chính quyền về tay giai cấp công nhân
và nhân dân lao động, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, tạo điều kiện cho con người phát triển toàn diện
Là tổng hợp sức mạnh của các giai cấp, các tầng lớp, các lực lượng XH; trong đó động lực chủ yếu là khối liên minh giữa GCCN với GCND và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của ĐCS
Trang 10Giai c ấp công nhân : Là động lực chủ yếu, là lực lượng lãnh đạo Giai cấp
công nhân Vì GCCN đại diện cho PTSX tiên tiến, có lý luận tiền phong dẫn đường, đại biểu cho lợi ích của NDLĐ, tất yếu là yếu tố giữ vai trò quyết định đảm cho CM thắng lợi
Nông dân là lực lượng đông đảo GCCN chỉ có thể giành được chính quyền
và hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình khi lôi kéo được giai cấp nông dân theo mình Giai cấp nông có nhiều lợi ích cơ bản thống nhất với lợi ích của giai cấp công nhân Nông dân là 1 động lực to lớn trong CM XHCN, nhưng không thể là lực lượng lãnh đạo cách mạng XHCN
Trí thức có đóng góp to lớn trong xã hội Trên cơ sở liên minh vững chắc, Giai cấp công nhân tạo ra được sức mạnh để đoàn kết rộng rãi các lực lượng tiến bộ khác trong XH, hoàn thành cuộc CM XHCN
Cách mạng xã hội chủ nghĩa gồm các nội dung sau : Trên lĩnh vực kinh tế, tiến hành xóa bỏ chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, xác lập chế độ sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất chủ yếu Trên lĩnh vực chính trị, giai cấp công nhân phải tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ sự thống trị của giai cấp bóc lột, giành chính quyền, thiết lập chế độ sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất chủ yếu Trên lĩnh vực
văn hóa - tư tưởng: thực hiện cuộc cải biến cơ bản trong đời sống tinh thần của xã
hội theo hướng triệt để để giải phóng nhân dân lao động khỏi mọi xiềng xích nô lệ và tinh thần
Câu hỏi liên hệ : sự chuyển biến từ CMDTDCND ở VN lên CMXHCN là tất yếu
- Việt Nam thực hiện cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân năm 1945 và sau khi một nửa đất nước được giải phóng thì ta tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc 1954, 1975 sau khi đất nước thống nhất, ta tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước
- Điều đó là đúng đắn và tất yếu vì :
+ Xuất phát từ quan điểm của CN mác – lê về tính giai đoạn và tính liên tục của CMXHCN
+ xuất phát từ đường lối CM của ĐCS VN, CMVN trải qua 2 giai đoạn: CMDTDCND và CMXHCN + Xuất phát từ thực tiễn CM VN: sau khi hoàn thành cuộc CMDTDCND thì CM VN bước ngay sang một giai đoạn mới CMXHCN
- Trong cương lĩnh chính trị đầu tiên được thông qua tại đại hội thành lập Đảng 1930 ở Hương Cảng, Nguyễn Ái Quốc có nhấn mạnh hai giai đoạn của cách mạng Việt Nam làm cách mạng tư sản dân
quyền và thổ địa cách mạng để đi đến xã hội cộng sản
+ Giai đoạn thứ nhất, là làm CMTS dân quyền và thổ địa CM do GCCN lãnh đạo, đánh đuổi ĐQ, đánh
đổ PK, giành độc lập dân tộc, chia ruộng đất cho nông dân Giai đoạn này ta đã thành công
+ Giai đoạn thứ hai, làm CMXHCN, bỏ qua chế độ TBCN tiến thẳng lên CNXH
- Giai thích ( viết phần liên hệ Việt Nam )
Trang 1111
→Đi lên xd CNXH là phù hợp với xu thế phát triển của thời đại, phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng của nd ta
Câu hỏi : Tại sao CMXHCN là cuộc cách mạng triệt để nhất ?
Câu hỏi : Chứng minh CMXHCN khác biệt về chất so với các cuộc cách mạng trước đó
Vì sao CMXHCN chưa có đ/k nổ ra ở các nước TB phát triển?
Các nhà TB giải quyết mâu thuẫn giữa LLSX và QHSX bằng nhiều biện pháp :
- Về kinh tế:
+ Vai trò điều tiết của NN (tăng, hạ lãi suất, hoàn thuế, quốc hữu hóa khi khó khăn, tư nhân hóa khi thuận lợi…)
+ Nhờ tiến bộ của KHKT -> năng xuất LĐ cao -> đ/sống CN cao -> ko cảm thấy bóc lột như trước
+ Tổ chức độc quyền, độc quyền xuyên quốc gia -> có khả năng điều tiết nền SX -> tránh khủng hoảng thừa, thiếu…
- Về XH:
+ Cho người lao động mua cổ phần cổ phiếu -> họ gắn bó với nhà TB
+ Quan tâm đến an sinh XH, phúc lợi XH…
• Thời cơ CM chưa đủ để nổ ra CMXHCN
=> CN tăng về số lượng và chất lượng nhưng một bộ phận được mua cổ phần -> phân hóa: Bộ phận bảo vệ g/c TS; Bộ phận chấp nhận Đ/t nghị trường; Bộ phận phủ nhận đ/t g/c
- Vai trò của ĐCS giảm sút:
+ Số ĐCS cầm quyền ko nhiều (6 ĐCS), số lựợng đảng viên giảm
+ Một số họat động bị khống chế trong khuôn khổ luật pháp tư sản -> chưa có khả năng tập hợp được QCND
Phần 3 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI & THỜI KỲ QUÁ ĐỘ CNXH
Hình thái kinh tế
XH
Hình thái kinh tế
XHCSCN
Khái niệm Trên cơ sở k/n chung về hình thái kinh tế - xã hội , hình thái kinh tế - xã hội cộng
sản chủ nghĩa là chế độ xã hội phát triển cao nhất, có quan hệ sản xuất dựa trên
sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất, thích ứng với lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, tạo thành cơ sở hạ tầng có trình độ cao hơn so với cơ sở hạ tầng của chủ nghĩa tư bản; có kiến trúc thượng tầng tương ứng thực sự là của nhân dân với
trình độ xã hội hoá ngày càng cao
Với những quốc gia theo tư bản chủ nghĩa, trong lòng xã hội tồn tại những mâu thuẫn sau : mâu thuẫn về kinh tế dẫn đến mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất
và quan hệ sản xuất; mâu thuẫn về xã hội dẫn đến sự mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản Hậu quả là gây thảm họa cho con người như chiến
Trang 12Xô Viết - là hình ảnh cổ vũ nhân dân các nước thuộc địa làm CMGPDT
Theo quan điểm của Mác và Ăng - ghen, hình thái KT-XH CSCN phát triển từ thấp lên cao, từ giai đoạn xã hội chủ nghĩa (chủ nghĩa xã hội) lên xã hội cộng sản chủ nghĩa, gồm 3 giai đoạn :
Th ời kì quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Thời kì này bắt
đầu từ khi chính quyền thuộc về giai cấp công nhân và nhân dân lao động, là thời
kì cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã hội kia Thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu lịch sử với các nước thi lên xã hội chủ nghĩa Đặc điểm của thời
kì quá độ : về chính trị, nhà nước của giai cấp vô sản được thiết lập, củng cố, không ngừng hoàn thiện nhằm thực hiện dân chủ cho nhân dân, bảo vệ thành quả cách mạng, đập tan âm mưu của các thế lực phản động Về xã hội, cơ cấu xã hội
có nhiều giai cấp, trong đó còn có lợi ích mâu thuẫn nhau, có có sự khác biệt thành thị - nông thôn, lao động chân tay và lao động trí óc Về văn hóa - tinh thần, nền văn hóa mới theo xu hướng xã hội chủ nghĩa tồn tại đan xen nền văn hóa cũ,
hệ tư tưởng lạc hậu
G/đ 2 : Xã hội xã hội chủ nghĩa là chủ nghĩa xã hội là giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa ưu việt hơn chủ nghĩa tư bản nhưng
còn chưa hoàn hảo như chủ nghĩa cộng sản Do sự phát triển của LLSX, GCCN
đông đảo và mâu thuẫn gay gắt với GCTS và GCCN trưởng thành giác ngộ cách mạng thành lập ĐCS tiến hành CM XHCN
Xã hội xã hội chủ nghĩa là một xã hội có những đặc trưng cơ bản sau đây:
- Giải phóng GC, giải phóng dân tộc, giải phóng XH, giải phóng con người, tạo điều kiện để con người phát triển toàn diện
Trang 13TKQĐ là thời kỳ cải tạo cách mạng sâu sắc, triệt để, lâu dài trên tất cả các lĩnh vực, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, xây dựng từng bước cơ sở vật chất - kỹ thuật và đời sống tinh thần của chủ nghĩa xã hội
Có 2 kiểu quá độ là trực tiếp và gián tiếp
- Trực tiếp: đi lên từ CNTB đến CNCS ở những nước TB phát triển
- Gián tiếp: từ những nước tiền TB hoặc chưa trải qua CNTB phát triển lên
- Theo M-AG: quá độ trực tiếp
- CN Mác Lênin nhấn mạnh: cần phải có một TKQĐ từ CNTB lên CNXH
Đưa ra quan điểm về 1 thời kỳ và 2 giai đoạn phát triển của HTKTXH CSCN: I- Những cơn đau đẻ kéo dài và đau đớn (tức TKQĐ)
II- Giai đoạn thấp (CNXH) III- Giai đoạn đoạn cao (CNCS) + Chỉ rõ TKQĐ nằm trong giai đoạn đầu (CNXH)
+ Lênin chiaTKQĐ thành nhiều bước quá độ nhỏ
- Là thời kì tất yếu phải có đối với các nước muốn xây dựng CNXH và CNCS: + CMXHCN khác về nguyên tắc so với các cuộc CM trong các thời kì trước + Muốn có CNXH phải có nền tảng vật chất -> các nước có xuất phát điểm không cao -> cần có thời gian để chuẩn bị
“Đan xen” những mảnh, bộ phận của cả XH cũ và XH mới trên mọi lĩnh vực
- Kinh tế: Phát triển LLSX, thực hiện kinh tế nhiều thành phần, CNH, HĐH,
hợp tác hóa, sử dụng những chuyên gua của nền TS
- Chính trị: Thiết lập, tăng cường chuyên chính vô sản (tương ứng với
SMLS GCCN) thực chất là GCCN nắm quyền và sử dụng quyền lực nhà nước để trấn áp GCTS và tổ chức xây dựng XH mới
- Văn hóa: Xác lập hệ tư tưởng mới và xây dựng nền văn hóa mới
- Xã hội: thực hiện công bằng, bình đẳng…
- Đặc điểm TKQĐ lên CNXH ở VN là “bỏ qua TBCN”
- Nghị quyết về quá độ bỏ qua của
Khó khăn, lâu dài, phức tạp, XD cơ sở hạ tầng đến kiến trúc thượng tầng
- Tàn dư, tư tưởng lệch lạc của XH cũ vần còn tồn tại
- Ph thức SX XHCN vẫn còn mới mẻ
- Thế lực thù địch vẫn không ngừng chống đối
Trang 141 Kinh tế tăng trưởng
2 Bảo vệ môi trường
3 Bảo đảm an sinh xã hội và ổn định chính trị - xã hội
4 Giữ vững an ninh – quốc phòng
1 Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng và cải cách hành chính
2 Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ
4 Có nền VH tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tọc
5 Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có ĐK phát triển toàn diện
6 Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng
7 Có NN pháp quyền XHCN của ND, do ND và vì ND do ĐCS lãnh đạo
8 Có QH hữu nghị và hợp tác quốc tế với các nước trên TG
1 Đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước gắn liêfn với phát triển kinh tế tri thức, bảo
vệ tài nguyên, môi trường
2 Phát triển nền KT thị trường định hướng XHCN
3 Xây dựng nền VH tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng con người, nâng cao đời sống ND, thực hiện tiến bộ và công bằng XH
4 Bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn XH
5 Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác
và phát triển; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
Trang 151 MQH đổi mới ổn định và phát triển ngày càng đầy đủ và sâu sắc hơn
2 MQH đổi mới KT và đổi mới chính trị
3 MQH giữa tuân theo các qui luật kinh tế thị trường và bảo đảm XHCN là MQH giữa chủ quan và khách quan
4 MQH phát triển LLSX – xây dựng, hoàn thiện từng bước QHSX XHCN
5 MQH NN - thị trường – XH là MQH lớn, cơ bản, đòi hỏi phải giải quyết trong tiến trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
6 MQH tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa và thực hiện tiến bộ, công bằng XH luôn rõ ràng, nhất quán và xuyên suốt
7 Đảng đặc biệt quan tâm bổ sung, phát triển tư duy lý luận là MQH giữa xây dựng XHCN - bảo vệ Tổ quốc XHCN
8 Đảng nhận thức sâu hơn MQH giữa độc lập tự chủ - hội nhập quốc tế
9 Đảng nhận thức đầy đủ hơn MQH: Đảng lãnh đạo, NN quản lý, ND làm chủ
- Có sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch
Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, có bản lĩnh chính trị vững vàng và dày dạn kinh
nghiệm lãnh đạo;
- Dân tộc ta là một dân tộc anh hùng, có ý chí vươn lên mãnh liệt; nhân dân
ta có lòng yêu nước nồng nàn, có truyền thống đoàn kết và nhân ái, cần cù lao
động và sáng tạo, luôn ủng hộ và tin tưởng vào kinh nghiệm và sự lãnh đạo của Đảng qua 2 cuộc kháng chiến yêu nước.
- Chúng ta đã từng bước xây dựng được những cơ sở vật chất - kỹ thuật rất quan trọng;
- Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, sự hình thành và phát triển kinh tế tri thức cùng với quá trình toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế là một thời cơ để phát triển
- Thực tiễn phát triển đất nước đi theo qui luật tất yếu của lịch sử và xu
hướng vận động của thế giới tạo cơ hội cho Việt Nam phân tích, tổng kết, hình
dung ngày càng rõ hơn mô hình, con đường đi lên CNXH
- Cơ hội trong hợp tác giao lưu, tìm kiến nguồn vốn, công nghệ và quản
lý đối với các nước đi sau
- Điều kiện mở rộng cơ hội tập hợp lực lượng tiến bộ vì hòa bình, dân chủ và CNXH
- Kinh nghiệm 30 năm đổi mới tạo tiềm lực, cả về vật lực và trí lực Đây chính là điều kiện và cơ hội cực kỳ quan trọng cho việc vững bước trên con đường XHCN đã được lựa chọn
- Việt Nam là vùng đất lần đầu tiên nhân loại xây dựng thành công CNXH (vào khoảng gần 400 năm nữa)
- Sau khi chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, CNXH lâm vào thoái trào,
Trang 16- Thách thức trong xây dựng Đảng, trong tạo nền tảng chính trị xã hội vững chắc của xã hội mới, điều kiện quan trọng để thực hiện sự phát triển đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN
- Mặc dù độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ đã luôn được giữ vững, song, bối cảnh hiện nay đang đặt ra thách thức trước sự bảo đảm toàn vẹn, chủ
quyền lãnh thổ ngày càng phức tạp, khó khăn hơn
- B ế tắc về mặt tư tưởng Thực sự, trong nhiều năm qua, Đảng đã thành công
trong công tác tuyên truyền nhưng không có tiến bộ về nghiên cứu phát triển tư tưởng Chỉ biết dùng những kiến thức cũ, về cơ bản là đúng, nhưng ở kỷ nguyên mới thì cần nâng cấp
- Y ếu kém trong công tác tổ chức Quan liêu, tham nhũng ngày càng nhiều
Lãng phí ngày càng tăng Dẫn đến niềm tin của nhân dân ngày càng suy giảm
- Tình hình kinh t ế - chính trị - xã hội - môi trường, khí hậu toàn cầu ngày càng
có nhiều diễn biến bất thường
- Trình bày khái niệm XHCN
- Trình bày tính tất yếu của thời kỳ quá độ từ CNTB lên CNXH?
- Liên hệ Việt Nam (tính tất yếu của sự quá độ lên CNXH ở Việt Nam)
Việt Nam quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong điều kiện:
- Xuất phát từ một xã hội vốn là thuộc địa, nửa phong kiến, lực lượng sản xuất rất thấp
- Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đang diễn ra mạnh mẽ
- Thời đại ngày nay vẫn là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, cho dù chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ
Quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là con đường cách mạng tất yếu khách quan, con đường xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta
Điều đó là tất yếu vì những lý do sau :
+ Có cơ sở lí luận và thực tiễn : Quan điểm của CNMLN - 2 kiểu quá độ ( trực tiếp - gián tiếp) thực tế
có những nước bỏ qua 1 hoặc 2 HTKTXH
+ Khi đất nước thống nhất thì ở nước ta chưa có chủ nghĩa xã hội với sự đầy đủ và hoàn chỉnh về đặc trưng của nó
• Chưa đầy đủ và hoàn chỉnh với những đặc trưng của Chủ nghĩa xã hội
• Chưa có nền đại công nghiệp, cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội
• Chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân cũng phải qua một quá trình cải tạo và xây dựng mới có được
+ Trước khi giành được độc lập, ta là một nước đói nghèo, lạc hậu, về chính trị thì loạn lạc, mất dân chủ, về văn hóa thì thất học, tệ nạn tràn lan … Để có một cuộc sống ấm no, hạnh phúc và không còn
Trang 1717
bị bóc lột thì ta phải xây dựng xã hội chủ nghĩa vì các lý do sau : thứ nhất, chỉ có đi lên chủ nghĩa xã hội thì đất nước mới thực sự độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Thứ hai, chỉ có chủ nghĩa xã hội mới xóa bỏ tận gốc cơ sở sinh ra bóc lột (chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất) Thứ ba, xây dựng CNXH, người lao động sẽ giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, đưa họ từ nô lệ thành người làm chủ xã hội, đem lại hạnh phúc, tự do, ấm no cho họ, phù hợp với khát vọng, ước muốn của con người Việt Nam yêu chuộng hòa bình, nhân ái, đoàn kết
- Khẳng định: Tất yếu đi lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa là sự lựa chọn đúng
đắn của Đảng và nhân dân, là xu thế phát triển tất yếu của thời đại
Câu hỏi : Sự lựa chọn quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN của Việt NAM CÓ PHÙ HỢP VỚI QUY LUẬT PHÁT TRIỂN của lịch sử không ?
+ Đảng cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo cuộc cách mạng tháng Tám thành công 1945
+ Chịu sự thống trị của giai cấp tư sản Pháp, kìm hãm sự phát triển của Việt Nam (phát triển các ngành công nghiệp, thuốc phiện, rượu, xây dựng rất ít trường học)
+ Cách mạng tháng Mười Nga mở ra xu thế quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới
- Tính tất yếu ( viết phần liên hệ Việt Nam )
- Khẳng định : phù hợp với quy luật phát triển của lịch sử, nguyện vọng của toàn thể NDVN
Về đặc trưng CNXH VN (CNXH VN là gì?)
Cương lĩnh năm 1991 (6 ĐT)
- Do nhân dân lao động làm chủ
- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu
- Có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
- Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động,
có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân
- Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ
- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới
Để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh theo con đường xã hội chủ nghĩa, điều quan trọng nhất là phải cải biến căn bản tình trạng kinh tế- xã hội kém phát triển, chiến thắng những lực lượng cản trở việc thực hiện mục tiêu đó, trước hết là các thế lực thù địch chống độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Đại hội X năm 2006 (8 ĐT) = Cương lĩnh ĐH XI 2011 (8 ĐT)
- Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh;
- Do nhân dân làm chủ;
- Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu;
- Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc;
- Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện;