Bài giảng Quản lý ngoại hối: Quản lý giao dịch vốn - Nguyễn Thị Hải An

Bài giảng Quản lý giao dịch vốn cung cấp cho người học những kiến thức như: Mục đích của buổi trình bày; Tổng quan về giao dịch vốn; Thực trạng chính sách quản lý giao dịch vốn ở Việt Nam; Một số quy định về quản lý dòng vốn trong hoạt động; Mối quan hệ công việc giữa các Vụ cục.

Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

Quản lý các giao dịch vốn

Nội dung chính

1 Mục đích của buổi trình bày

2 Tổng quan về giao dịch vốn

3 Thực trạng chính sách quản lý giao dịch vốn ở Việt Nam

4 Một số quy định về quản lý dòng vốn trong hoạt động

5 Mối quan hệ công việc giữa các Vụ cục

3

Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng www.truongnganhang.edu.vn

1 MỤC ĐÍCH CỦA BUỔI TRÌNH BÀY

 Khái quát hóa mục tiêu/biện pháp quản lý: (quản lý cái

gì, vì sao phải quản lý, quản lý như thế nào)

 Không đi sâu vào quá chi tiết các quy định cụ thể

 Xác định mối liên quan/tương tác giữa quản lý giao dịch vốn và các chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị khác

trong NHNN (vụ cục, chi nhánh)

Xây dựng tư duy tìm hiểu vấn đề và phạm vi, thẩm quyền trong quá trình xử lý công việc

2 TỔNG QUAN VỀ GIAO DỊCH VỐN

Khái niệm, đặc điểm

Tự do hóa giao dịch vốn và Tác động đến nền kinh tế

Biện pháp giám sát dòng vốn - Đánh giá mức độ tự do

hóa giao dịch vốn

Trong giao dịch kinh tế gốc:

vay/cho vay, đầu tư trực tiếp/gián tiếp và các giao dịch khác

 Dòng chuyển tiền 2 chiều (vào-ra sau khi kết thúc việc sử dụng vốn)

 Dòng chuyển tiền 1 chiều với quy mô lớn

 Tác động kép/lớn đến nền kinh tế

Giao dịch vốn ???

1 Giao dịch rút vốn khoản vay nước ngoài

2 Giao dịch Thanh toán cổ tức từ hoạt động đầu tư trực tiếp cho nhà đầu tư nước ngoài

3 Công ty Việt Nam (bên đi vay) chuyển tiền thanh toán toàn bộ khoản vay vào tài khoản VNĐ của Bên cho vay nước ngoài mở tại Việt Nam

4 Xin giấy chứng nhận đủ điều kiện góp vốn mua cổ phần của

nhà đầu tư nước ngoài

5 Giao dịch xin cấp giấy chứng nhận đầu tư ra nước ngoài

6 Giao dịch ký hợp đồng vay nước ngoài

7 Thu tiền từ hoạt động phát hành trái phiếu quốc tế

8 Giao dịch chuyển tiền góp vốn mở công ty mới

9 Giao dịch người Việt Nam kinh doanh forex trên mạng

Chuyển đổi không hạn chế đồng nội tệ trong các

giao dịch tài chính quốc tế

Không loại bỏ các biện pháp hạn chế tạm thời

trong hoàn cảnh đặc biệt => đảm bảo ổn định hệ

thống và an ninh tài chính quốc gia

Quản lý các giao dịch vốn

Tổng quan về giao dịch vốn

Tác động của tự do hóa giao dịch vốn:

Đa dạng hóa kênh huy động vốn

giảm chi phí tài chính,

Đa dạng hóa danh mục đầu tư,

 Tạo môi trường cạnh tranh lành

mạnh

 Nâng cao hiệu quả hoạt động của

hệ thống tài chính ngân hàng trong

nước

Phân bổ vốn toàn cầu hiệu quả

 Rủi ro vĩ mô: tỷ giá, lạm phát,

bong bóng giá tài sản, đảo chiều dòng vốn

 Tăng cường nghiên cứu theo kịp

sự phát triển đa dạng của tài chính quốc tế, đối mới nâng cao sức cạnh tranh

 Nâng cao hiểu biết pháp luật, tập

quán kinh doanh các nước đối tác

Tái cơ cấu hệ thống tài chính

ngân hàng trong nước, tái cơ cấu

2008

2010

Nợ công Châu

Âu

Quan điểm thận trọng

Sau

2010

trọng

Các biện pháp giám sát thận trọng

Hạn chế dòng vốn:

Kiểm soát dòng vốn:

Tự do hóa dòng vốn:

 Biện pháp giám sát Giao dịch vốn

Nhóm biện pháp kiểm soát Nhóm biện pháp giám sát an

toàn thận trọng vĩ mô và vi mô

Trực tiếp hạn chế dòng luân chuyển

Chỉ tiêu an toàn, Biện pháp kinh tế (thuế, giới hạn trạng thái, dự trữ bắt buộc,…)

3 THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ GIAO DỊCH VỐN

CỦA VIỆT NAM

13

Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng www.truongnganhang.edu.vn

Quản lý các giao dịch vốn

Chính sách quản lý giao dịch vốn của Việt Nam

 Tự do hóa theo lộ trình, phụ thuộc điều kiện – vì sao???

BỘ BA BẤT KHẢ THI

Chính sách tỷ giá Cố định

Chính sách tiền tệ độc lập

Mở cửa

dòng vốn

quốc tế

Quản lý các giao dịch vốn

Chính sách quản lý giao dịch vốn của Việt Nam

 Tự do hóa theo lộ trình, phụ thuộc vào một số điều kiện:

Khả năng ứng phó với các dòng vốn lớn và biến động dòng vốn

khả năng quản lý rủi

ro liên quan đến các dòng vốn quốc tế

năng lực quản

lý

Năng lực điều hành vĩ mô của các cơ quan quản lý nhà nước

Năng lực quản trị của các doanh nghiệp

hệ thống thông

tin

giám sát dòng vốn kịp thời

dự báo chính xác dòng vốn

15

Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng www.truongnganhang.edu.vn

Quản lý các giao dịch vốn

Chính sách quản lý giao dịch vốn của Việt Nam

 Thứ tự ƣu tiên tự do hóa:

• Dòng vốn vay/vốn gián tiếp sau

4 MỘT SỐ QUY ĐỊNH VỀ QUẢN LÝ DÒNG VỐN TRONG

GIAO DỊCH

 vay nước ngoài

 cho vay ra nước ngoài, bảo lãnh cho người không cư trú

 đầu tư trực tiếp nước ngoài vào và ra khỏi Việt Nam

 đầu tư gián tiếp nước ngoài vào và ra khỏi Việt Nam

Pháp luật có liên

quan

Luật Chứng khoán, Luật quản lý nợ công, Luật quản lý và

sử dụng vốn nhà

nước,…

Bộ luật Dân sự, Luật đầu tư, Luật DN, Luật Dầu khí,…

Các Nghị định và Thông tư hướng

dẫn

4.1 CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ VAY, TRẢ NỢ NƯỚC NGOÀI

219/2013/ND-CP 153/2020/NĐ-CP 94/2018/NĐ-CP

12/2014/TT-NHNN 03/2016/TT-NHNN 17/2013/TT-NHNN

Chỉ tiêu an toàn nợ

nước ngoài của

quốc gia

KHUNG CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ VAY, TRẢ NƯỚC NGOÀI TỰ VAY, TỰ TRẢ

Nguyên tắc quản

lý theo quy định của NHNN

Vay nước ngoài tự vay,

tự trả nói chung

Phát hành TPQT

Điều kiện vay nước ngoài tự vay,

tự trả

QLNH đối với vay nước ngoài

QLNH đối với việc phát hành TPQT Hạn mức vay nước

ngoài

QUY ĐỊNH VỀ QUẢN LÝ NGOẠI HỐI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG VAY, TRẢ NỢ NƯỚC NGOÀI

• Phạm vi quản lý

– Đối với các khoản vay nước ngoài có bảo lãnh Chính phủ: Chỉ thực hiện xác nhận

đăng ký khoản vay nước ngoài, giám sát thông qua tài khoản vay trả nợ nước ngoài tại ngân hàng, mở tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài thực hiện khoản vay

– Đối với các khoản vay nước ngoài không đƣợc Chính phủ bảo lãnh: quy định điều

kiện, xây dựng và giám sát hạn mức, xác nhận đăng ký/đăng ký thay đổi, tài khoản, báo cáo

– Phát hành trái phiếu quốc tế: xác nhận hạn mức, xác nhận đăng ký khoản phát hành

• Đối tƣợng áp dụng :

– Các Bên đi vay

– Các tổ chức và cá nhân liên quan đến hoạt động vay, trả nợ nước ngoài

– Không điều chỉnh đối với hoạt động người không cư trú mua chứng khoán nợ do

người cư trú phát hành trên lãnh thổ Việt Nam

Hạn chế tác động tiêu cực của dòng vốn vay lên tỷ giá,

lạm phát

Giám sát chặt chẽ khả năng thanh khoản của nền kinh tế

và hệ thống tài chính

03

MỤC TIÊU QUẢN LÝ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM TRONG QUẢN LÝ VAY, TRẢ

NỢ NƯỚC NGOÀI TỰ VAY, TỰ TRẢ GIAI ĐOẠN MỚI

CHÍNH PHỦ DOANH NGHIỆP NGÂN HÀNG

NGÂN

HÀNG

BÊN CHO VAY

BÊN ĐI VAY

France 1720s Netherland 1760s

Indonesia 1990s Korea 1990s

Australia 1890s Thailand 1990s Latin America 1980s

UK 1790s

Nguồn: https://www.bis.org/publ/plcy08a.pdf

Bài học từ các cuộc khủng hoảng thanh khoản ngoại tệ phát sinh từ

vay nợ nước ngoài MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM TRONG QUẢN LÝ VAY, TRẢ

NỢ NƯỚC NGOÀI TỰ VAY, TỰ TRẢ GIAI ĐOẠN MỚI

n

Giảm thu Ngân sách

Tăng Risk Premium

Bất ổn thị trường Ngoại hối

Tăng lãi suất

vay nước ngoài

Thiệt hại chung

cả nền kinh tế

VAY NỢ NƯỚC NGOÀI QUÁ NHIỀU

Giải ngân nhiều: Cung USD tăng Sức ép lên giá VNĐ

Trả nợ nhiều, cầu USD tăng Sức ép mất giá VNĐ

BẤT ỔN KINH TẾ VĨ MÔ

Khủng hoảng Thanh khoản Ngoại tệ

Bên cho vay

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM TRONG QUẢN LÝ VAY, TRẢ

NỢ NƯỚC NGOÀI TỰ VAY, TỰ TRẢ GIAI ĐOẠN MỚI

MỤC TIÊU

- An toàn, bền vững nợ

- Hỗ trợ DN huy động vốn

CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ

CÔNG

CỤ QUẢN LÝ

Đăng khoản vay trung, dài hạn nước ngoài

KHUNG CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ VAY, TRẢ NƯỚC NGOÀI TỰ VAY, TỰ TRẢ

Sử dụng tài khoản chuyên dùng

Chế tài

xử lý vi phạm

- Chế độ báo cáo, thống kê

Vay trung dài hạn: mức rút vốn ròng tối

đa

Vay ngắn hạn: tốc độ tăng dư nợ tối đa

Đăng ký, đăng ký thay đổi khoản vay nước ngoài:

• Theo Thông tư 22/2013/TT-NHNN

Quyền, trách nhiệm của TCTD:

• Hướng dẫn DN thực hiện qua tài khoản

• Kiểm tra, lưu giữ chứng từ giao dịch chuyển tiền liên

quan đến thực hiện khoản vay (rút vốn, trả nợ gốc và lãi, phí)

Báo cáo: Theo quy định của Bộ Tài chính (sao gửi NHNN)

KHOẢN VAY NƯỚC NGOÀI CÓ BẢO LÃNH CHÍNH PHỦ: TT 22/2013/TT-NHNN

• Thủ tục xác nhận đăng ký khoản phát hành (2 bước)

Quyền, trách nhiệm của TCTD:

• Kiểm tra, lưu giữ chứng từ giao dịch chuyển tiền liên

quan đến thực hiện khoản vay

• Báo cáo: theo quy định tại Thông tư 17

PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU QUỐC TẾ KHÔNG ĐƯỢC CHÍNH PHỦ BẢO LÃNH

27

Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng www.truongnganhang.edu.vn

4.2 CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ CHO VAY RA NƯỚC NGOÀI,

BẢO LÃNH CHO NGƯỜI KHÔNG CƯ TRÚ

KHUNG PHÁP LÝ VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY, THU

– Đối với TCKT: phải được Thủ tướng Chính phủ chấp

thuận và được NHNN xác nhận đăng ký theo TT

37/2013/TT-NHNN VÌ SAO????

• Đối tƣợng áp dụng:

– Các Bên đi vay

– Không điều chỉnh đối với hoạt động xuất khẩu hàng

hóa dịch vụ trả chậm (thu tiền chậm)

4.3 CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NGOẠI HỐI ĐỐI VỚI HOẠT

ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM

• Pháp lệnh ngoại hối; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung

một số điều của Pháp lệnh ngoại hối;

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam

Phạm vi điều chỉnh

• Góp vốn đầu tư;

• Mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư trực tiếp bằng ngoại

tệ và bằng đồng Việt Nam;

• Chuyển tiền thực hiện hoạt động chuẩn bị đầu tư;

• Chuyển vốn, lợi nhuận và nguồn thu hợp pháp ra nước

ngoài;

• Chuyển nhượng vốn đầu tư, chuyển nhượng dự án đầu tư

• DN FDI là công ty đại chúng có cổ phiếu niêm yết

hoặc đăng ký giao dịch trên Sở giao dịch chứng

khoán thực hiện theo quy định về quản lý ngoại hối

đối với hoạt động đầu tư gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam

https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/kien-nghi-5-truong-hop-Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng www.truongnganhang.edu.vn

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam

Đối tượng áp dụng :

1 Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Thông tư 19 (DN có nhà đầu tư nước ngoài >51% vốn điều lệ, có GCNĐKĐT)

2 Nhà đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư Việt Nam trong doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

3 Nhà đầu tư nước ngoài tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh (sau đây gọi là hợp đồng BCC)

4 Nhà đầu tư nước ngoài tham gia hợp đồng đầu tư theo hình thức đối tác công tư (sau đây gọi là PPP)

5 Các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động đầu

tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam

33

33

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam

Thực hiện đầu tư trực tiếp dưới hình thức góp

vốn, mua cổ phần:

• Trường hợp doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đầu tư, doanh nghiệp này phải thực hiện mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp;

• Các trường hợp khác thực hiện theo quy định tại Thông tư 05/2014/TT-NHNN của NHNN hướng dẫn việc mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư gián tiếp để thực hiện hoạt động đầu tư gián tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng www.truongnganhang.edu.vn

MỤC TIÊU

- Giám sát dòng vốn

CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ

CÔNG

CỤ QUẢN LÝ

KHUNG CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM

Sử dụng tài khoản chuyên dùng DICA

Chế tài

xử lý vi phạm

Các trường hợp buộc phải qua DICA

Nội dung thu chi tài khoản DICA

Vai trò của NHTM

VỐN MỎNG

4.4 CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NGOẠI HỐI ĐỐI VỚI HOẠT

ĐỘNG ĐẦU TƯ GIÁN TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM

•Pháp lệnh ngoại hối; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một

số điều Pháp lệnh ngoại hối;

•Luật Chứng khoán; Luật sửa đổi, bổ sung một số

điều của Luật Chứng khoán;

•Luật Đầu tư;

•Thông tư số 05/2014/TT-NHNN ngày 12/3/2014

hướng dẫn việc mở và sử dụng tài khoản vốn

ĐTGTNN vào Việt Nam để thực hiện hoạt động đầu

tư gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam

37

Đầu tư gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam

Hình thức đầu tư gián tiếp nước ngoài tại Việt Nam:

hoạt động của người không cư trú

• Góp vốn, mua cổ phần trong DNVN chưa niêm yết

• Mua bán chứng khoán trên TTCK Việt Nam;

• Mua bán các giấy tờ có giá khác bằng đồng Việt Nam do người cư trú là tổ chức được phép phát hành

• Ủy thác bằng đồng Việt Nam thông qua tổ chức được phép thực hiện nghiệp vụ ủy thác đầu tư (CtyCK, QLQ, TCTD)

• Góp vốn, chuyển nhượng vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài (không trực tiếp tham gia quản lý) trong các quỹ đầu

tư chứng khoán và công ty quản lý quỹ

• Các hình thức đầu tư gián tiếp khác theo quy định của pháp luật

Đầu tư gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam

Nguyên tắc chung

GIÁM SÁT

• Mọi hoạt động đầu tư gián tiếp nước ngoài tại Việt Nam

phải được thực hiện bằng đồng Việt Nam

• Các giao dịch liên quan đến hoạt động đầu tư gián tiếp

phải thực hiện thông qua 01 (một) tài khoản vốn đầu tư gián tiếp mở tại 01 ngân hàng được phép

• Số dư trên tài khoản vốn đầu tư gián tiếp của nhà đầu tư

nước ngoài không được chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn

và tiền gửi tiết kiệm

• Vai trò của NHTM

• Dòng vốn nóng???

41

Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng www.truongnganhang.edu.vn

4.5 CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NGOẠI HỐI ĐỐI VỚI HOẠT

ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI

Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

Cơ sở pháp lý:

• Pháp lệnh ngoại hối 2005; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một

số điều của Pháp lệnh ngoại hối ngày 18/3/2013;

• Luật Đầu tư 2020

• Nghị định số 31/2021/NĐ-CP; Nghị định số 124/2017/NĐ-CP

• Thông tư số 12/2016/TT-NHNN ngày 29/6/2016 hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

• Thông tư số 31/2018/TT-NHNN ngày 18/12/2018 hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với đầu tư ra nước ngoài trong hoạt động dầu khí

- Chuyển lợi nhuận, thu nhập hợp pháp và vốn đầu tư ở nước ngoài về Việt Nam

43

MỤC TIÊU

- Giám sát chặt chẽ dòng

vốn ra

- Hỗ trợ DN đầu tư ở nn

CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ

CÔNG

CỤ QUẢN LÝ

Đăng ký tài khoản

và tiến

độ chuyển vốn

KHUNG CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI

Sử dụng tài khoản chuyên dùng

Chế tài

xử lý vi phạm

5% tổng VĐT,

<300.000USD

Tài khoản trước đầu tư

45

Bản quyền: Trường Bồi dưỡng cán bộ Ngân hàng www.truongnganhang.edu.vn

4.6 CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NGOẠI HỐI ĐỐI VỚI HOẠT

ĐỘNG ĐẦU TƯ GIÁN TIẾP RA NƯỚC NGOÀI

Đầu tư gián tiếp ra nước ngoài

Cơ sở pháp lý:

• Luật Đầu tư;

• Pháp lệnh ngoại hối; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh ngoại hối

• Nghị định số 135/2015/NĐ-CP ngày 31/12/2015 quy định về đầu tư gián tiếp ra NN;

• Thông tư số 10/2016/TT-NHNN ngày 29/6/2016 hướng dẫn một số nội dung quy định tại NĐ số 135/2015/TT-NHNN về đầu tư gián tiếp ra nước ngoài

- Giới hạn phương thức đầu tư

- Giới hạn đối tượng được đầu tư gián tiếp ra nước ngoài

- Giới hạn công cụ đầu tư

- Hạn mức đầu tư hàng năm

- Giới hạn nguồn vốn đầu tư gián tiếp ra nước ngoài

- Quy định về điều kiện được đầu tư gián tiếp ra nước ngoài

- Các tỷ lệ an toàn khi đầu gián tiếp ra nước ngoài

- Mở tài khoản/báo cáo/giám sát của NHTM

47

PHƯƠNG THỨC VÀ ĐỐI TƯỢNG ĐẦU TƯ

Tự doanh

Công ty chứng khoán,

công ty quản lý quỹ, Ủy

thác đầu tư

Quỹ đầu tư chứng khoán;

Doanh nghiệp kinh doanh

bảo hiểm;

NHTM; Công ty tài chính

tổng hợp;

Tổng công ty đầu tư và

kinh doanh vốn nhà nước

Ủy thác đầu tư

Công ty quản lý quỹ Ngân hàng Thương mại Hợp đồng ủy thác đầu tư

Cổ phiếu thưởng

Cá nhân người lao động tại các DN FDI