Mục đích nghiên cứu
Luận văn này tổng kết sự tương đồng và khác biệt giữa loại từ trong tiếng Việt và tiếng Hán, đồng thời khảo sát và phân tích cách dịch loại từ từ tiếng Việt sang tiếng Hán qua hai tác phẩm văn học đã được chuyển dịch Mục tiêu nghiên cứu là xác định quy tắc dịch và đưa ra ý kiến, kiến nghị về việc sử dụng loại từ, nhằm làm rõ sự khác biệt và quy tắc dịch thuật cho người học tiếng Việt và tiếng Hán trong tương lai.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn này tập trung vào việc nghiên cứu phương pháp dịch thuật từ tiếng Việt sang tiếng Hán Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của việc dịch loại từ.
Bài viết tổng hợp các vấn đề lý thuyết và lịch sử nghiên cứu về loại từ trong tiếng Việt và tiếng Hán, đồng thời trình bày những luận điểm quan trọng liên quan đến đối dịch giữa hai ngôn ngữ này Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc từ vựng mà còn làm sáng tỏ những khác biệt và tương đồng trong cách sử dụng từ ngữ giữa tiếng Việt và tiếng Hán.
- Thống kê và phân tích thực tế chuyển dịch loại từ tiếng Việt sang tiếng Hán qua
7 hai bài tiểu thuyết ngắn đã được chuyển dịch sang tiếng Hán
Bài viết tổng kết và đánh giá kết quả khảo sát, phân tích ưu điểm và hạn chế của bản dịch từ tiếng Việt sang tiếng Hán dựa trên loại từ Từ đó, bài viết rút ra quy tắc dịch thuật cụ thể nhằm cải thiện chất lượng bản dịch và đảm bảo tính chính xác trong việc chuyển ngữ giữa hai ngôn ngữ này.
Bài luận này tập trung vào việc nghiên cứu thực tiễn dịch loại từ từ truyện ngắn tiếng Việt sang tiếng Hán, mà không phân tích sâu về cấu trúc, ý nghĩa ngữ dụng và ngữ pháp của loại từ trong câu hay trong toàn văn.
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn này tập trung vào việc nghiên cứu phương pháp chuyển dịch loại từ trong hai cuốn truyện ngắn, nhằm tổng kết và đánh giá quy trình dịch loại từ từ tiếng Việt sang tiếng Hán.
1 “Tướng về hưu” của Nguyễn Huy Thiệp, bản tiếng Hán do học giả Dư Phú Triệu dịch
2 “Hai người đàn bà xóm trại” của Nguyễn Quang Thiều, bản tiếng Hán do học giả Điền Tiểu Hoa dịch
Luận văn dự kiến sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau đây:
- Phương pháp mô tả Mô tả những vấn đề lý thuyết và lịch sử nghiên cứu liên quan đến loại từ tiếng Việt và tiếng Hán
- Phương pháp phân tích dùng để phân tích thực trạng chuyển dịch loại từ tiếng Việt sang tiếng Hán trên ngữ liệu đã xác định
- Phương pháp so sánh đối chiếu dùng để so sánh đối chiếu loại từ tiếng Việt và loại từ tiếng Hán
Phương pháp thống kê và đối chiếu chuyển dịch được áp dụng để nghiên cứu loại từ tiếng Việt khi dịch sang tiếng Hán Bài viết thống kê tất cả các loại từ xuất hiện trong ngữ liệu đã chọn và phân tích ngữ cảnh của từng lượt dịch Qua đó, xác định xem mỗi loại từ có loại từ đối ứng trong tiếng Hán hay không, cũng như số lượng từ tương ứng cho mỗi trường hợp dịch.
8 đối ứng hoặc trong trường hợp nào là ngoại lệ Tần suất xuất hiện của loại từ tiếng
Việt như thế nào, trong tiếng Hán tần suất có phải giống với tiếng Việt hay không
6 Cấu trúc của luận văn
Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo ra, bao gồm ba chương:
Chương 1: Cơ sở lý thuyết
Chương 2: Khảo sát dịch loại từ tiếng từ tiếng Việt sang tiếng Hán trong hai tác phẩm “Tướng về hưu” và “Hai người đàn bà xóm trại”
Chương 3: Các thủ pháp chuyển dịch loại từ tiếng Việt sang tiếng Hán
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.1.1 Tình hình nghiên cứu về loại từ tiếng Việt
1.1.1.1 Những thành quả đạt đƣợc
Loại từ (classifier) là một trong những tiểu loại từ của tiếng Việt, đã thu hút sự chú ý từ rất sớm và trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trong cộng đồng Việt ngữ học cả trong nước và quốc tế.
Mặc dù chưa có tác phẩm chuyên môn nghiên cứu sâu về loại từ trong tiếng Việt, nhưng vấn đề này đã được đặt ra từ sớm trong các công trình nghiên cứu liên quan Các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào việc phân loại loại từ, đặc trưng ngữ nghĩa, chức năng ngữ pháp và hình thức ngữ pháp của chúng Những nhà nghiên cứu tiêu biểu như Nguyễn Tài Cẩn với tác phẩm “Từ loại trong danh từ tiếng Việt hiện đại” (1975), Nguyễn Kim Thản với “Nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt” (1963), và Đinh Văn Đức với các công trình từ năm 1986 đến 2015 về ngữ pháp tiếng Việt đã có những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực này.
- Từ loại”; Phan Ngọc (1988) với “Thử trở lại câu chuyện loại từ”; Cao Xuân Hạo
(1998, 1999) với “Tiếng Việt, mấy vấn đề về ngữ âm, ngữ pháp, ngữ nghĩa” và
“Nghĩa của loại từ”; Nguyễn Phú Pong (2000) với “Những vấn đề về ngữ pháp tiếng Việt - Loại từ và chỉ thị từ” v.v
Bài viết này thảo luận về vấn đề loại từ trong tiếng Việt, điểm qua những tác giả và tác phẩm tiêu biểu trong lĩnh vực nghiên cứu này Mặc dù chưa có nhiều công trình nghiên cứu toàn diện và có tầm cỡ, các nhà Việt ngữ học đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc nghiên cứu và thảo luận về loại từ tiếng Việt Tất cả các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này đều có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của ngôn ngữ học Việt Nam.
10 cho việc nghiên cứu loại từ tiếng Việt
1.1.1.2 Những vấn đề còn tồn tại
Nhìn lại thành quả nghiên cứu về loại từ tiếng Việt, chúng tôi thấy, bên cạnh những thành quả đạt được, vẫn còn một số tồn tại như sau:
Phân loại từ vẫn chưa có quy tắc xác định, mặc dù các học giả đã nỗ lực thảo luận về vấn đề này Đến nay, vẫn chưa có phương pháp phân loại nào đủ thuyết phục để được mọi người công nhận.
+ Về việc đặt tên loại từ cũng tồn tại nhiều khác biệt, có nhà Việt ngữ học gọi là
Trong lĩnh vực ngôn ngữ học tiếng Việt, "tiền danh từ" còn được biết đến với các tên gọi khác như "phó danh từ" và "danh từ đơn vị" Hiện tại, cộng đồng nghiên cứu ngôn ngữ Việt đã đồng thuận sử dụng thuật ngữ "loại từ" để chỉ khái niệm này.
+ Tính không cân đối trong nội bộ nghiên cứu của loại từ
Trong những tác phẩm nghiên cứu về loại từ, phần lớn là nghiên cứu về danh loại từ, ít có những công trình nghiên cứu về động loại từ
Phân loại và gọi tên loại từ tiếng Việt chưa thống nhất do các nhà nghiên cứu tiếp cận từ những góc độ và tiêu chuẩn khác nhau Sự khác biệt này cho thấy rằng loại từ tiếng Việt vẫn đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện.
1.1.2 Chính danh của loại từ tiếng Việt
Thuật ngữ “classifier” trong tiếng Việt, hay còn gọi là “loại từ”, đã từng có nhiều tên gọi khác nhau trong quá trình phát triển Điều này dẫn đến sự cần thiết phải nghiên cứu chính danh của loại từ trong tiếng Việt Các nhà Việt ngữ học đã tiếp cận loại từ từ nhiều góc độ và tiêu chuẩn khác nhau, dẫn đến sự tồn tại hai khuynh hướng lớn trong việc phân loại loại từ.
+ Khuynh hướng thứ nhất: Xem loại từ thuộc phạm trù loại danh từ, coi chúng là một nhóm từ khá đặc biệt trong từ loại danh từ
+ Khuynh hướng thứ hai: Tách loại từ ra khỏi phạm trù danh từ, xem loại từ như một từ loại riêng
Việc xác định loại từ trong tiếng Việt vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau Các nhà Việt ngữ học như Trần Trọng Kim, Đinh Văn Đức, Bùi Đức Tịnh, Nguyễn Phú Phong và Lưu Văn Lăng đều đồng thuận gọi chúng là “Loại từ” Trong khi đó, Phan Khôi, Nguyễn Lân, Nguyễn Kim Thản và Nguyễn Minh Thuyết lại sử dụng thuật ngữ “Tiền danh từ” và “Phó danh từ” để chỉ những khái niệm tương tự Các nghiên cứu của Nguyễn Tài Cẩn và Cao Xuân Hạo cũng đóng góp vào việc phân loại danh từ trong tiếng Việt hiện đại.
Danh từ chỉ đơn vị, theo Hồ Lê (1983) trong bài viết “Cần tháo gỡ những rắc rối về khái niệm lượng từ”, được gọi là “Danh từ đơn vị đối tượng” Nguyễn Hữu Quỳnh (2001) cũng đề cập đến khái niệm này trong nghiên cứu của mình.
“Ngữ pháp tiếng Việt” gọi là “Danh từ chỉ loại”