Chuyen de Ki nang su dung do dung truc quan dientu

Hình ảnh điện tử minh họa cho nội dung kiến thức: Giáo viên có thể sử dụng hình ảnh các nhân vật, sự kiện lịch sử có liên quan đến nội dung bài học để minh họa cho nội dung kiến thức cần[r]

Chuyên đề

KĨ NĂNG SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN ĐIỆN TỬ TRONG DẠY MÔN LỊCH SỬ 9

Trường :THCS Tân Lập GV:Trương Tuấn Hậu

-Nhưng trong thực tế hiện nay nhiều giáo viên vẫn dạy học hoàn toàn bằng phương pháp truyền thống, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động học tập của học sinh.

- Hệ thống lược đồ bản đồ và tranh ảnh lịch sử trong danh mục đồ dùng do Bộ giáo dục phát hành là

không đủ cho các bài dạy

-Kênh chữ và các kí hiệu quá nhỏ không thể sử

dụng được, các tranh ảnh ở sách giáo khoa

màu sắc còn đơn điệu và thiếu đồng bộ

-Việc sử dụng đồ dùng dạy học trực quan như bản đồ ,lược đồ, tranh ảnh… vào giảng dạy sẽ tạo ra những hình ảnh cụ thể sinh động, chính xác, giúp học sinh dễ hình thành khái niệm

lịch sử, hứng thú học tập, nhớ lâu, nhớ kĩ nội dung bài học

=> Xuất phát từ tình hình thực tế và những điều kiện sẵn có của nhà trường, tôi chọn đề tài

sáng kiến kinh nghiệm " Một số kĩ năng sử

dụng đồ dùng trực quan điện tử trong dạy học

II MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

1 Mục đích:

Từ hệ thống hình ảnh, sơ đồ, lược đồ, băng hình giúp học sinh khai thác đúng nội dung, tạo hứng thú trong học tập và phát huy được tính

sáng tạo, phát triển khả năng tư duy, hình thành các kỹ năng và bồi dưỡng tình cảm cho các em thông qua việc nắm bắt các sự kiện, hiện tượng lịch sử nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

2 Nhiệm vụ:

Đề xuất một số giải pháp góp phần gây hứng thú học tập cho học sinh khi sử dụng đồ dùng

trực quan điện tử trong dạy học Lịch sử lớp 9,

nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn

• 1 Sử dụng hình ảnh điện tử để minh họa cho nội dung bài học:

Hình ảnh là nguồn tư liệu phong phú nhất khi sử dụng đồ dùng trực quan điện tử vào dạy học, bài học nào có sử dụng đồ dùng trực quan điện tử thì bài học

đó có hình ảnh minh họa Có hai hình thức sử dụng

hình ảnh minh họa: Hình ảnh điện tử minh họa cho

nội dung kiến thức và hình ảnh điện tử khắc sâu kiến thức:

a Hình ảnh điện tử minh họa cho nội dung kiến thức:

Giáo viên có thể sử dụng hình ảnh các nhân vật,

sự kiện lịch sử có liên quan đến nội dung bài học để minh họa cho nội dung kiến thức cần truyền đạt.

• Ví dụ 1 : Khi dạy Tiết 29 - Bài 24: Cuộc đấu tranh

bảo vệ và xây dựng chính quyền dân chủ nhân

dân-Phần I: Tình hình nước ta sau cách mạng tháng Tám.

Giáo viên đặt câu hỏi: Tại sao nói, nước VNDCCH ngay

sau khi thành lập đã ở vào tình thế “ ngàn cân treo sợi tóc”?

• Sau khi học sinh trả lời, giáo viên cho học sinh xem một số hình ảnh để minh họa thêm, giúp học sinh

hiểu được kiến thức trọng tâm bài học

• Sau đó GV chốt lại những khó khăn của Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa sau CM tháng Tám: Giặc

ngoại xâm, giặc đói, giặc dốt, khó khăn về tài chính,

tệ nạn xã hội

• Khi nói đến nạn đói, giáo viên cho học sinh quan sát

những bức ảnh sau:

=>Những hình ảnh trên sẽ giúp HS hình dung một cách chân thực, rõ nét về nạn đói của

nước ta trong năm 1945, đồng thời cũng thấy được sự độc ác của bọn thực dân Pháp và phát xít Nhật, dưới sự thống trị tàn bạo của chúng

đã làm cho khoảng 2 triệu đồng bào ta bị chết

đói Tương tự, Khi nói đến nạn dốt, giáo

viên cho học sinh quan sát bức ảnh sau:

=>Khi xem những bức ảnh trên học sinh sẽ thấy được chính sách thống trị nô dịch của Nhật – Pháp đã làm cho trên 90% dân số nước ta bị

mù chữ, cùng các tệ nạn xã hội tràn lan

Những khó khăn đó không chỉ làm cho dân số, nguồn nhân lực nước ta bị suy giảm mà còn

gây ra hậu quả lâu dài về mặt xã hội cho đất

nước ta mà chúng ta còn phải khắc phục sau cách mạng tháng Tám năm 1945

Khi nói đến nạn ngoại xâm, giáo viên cho học sinh quan sát những bức ảnh sau:

Những bức ảnh trên sẽ minh họa cho HS thấy được:

Ở miền Bắc nước ta có 20 vạn quân Tưởng dưới danh nghĩa quân đồng minh làm nhiệm vụ giải giáp

phát xít Nhật, kéo vào theo chúng là bọn tay sai Việt Quốc, Việt Cách với âm mưu phá hoại cách mạng nước

ta thể hiện qua khẩu hiệu "Diệt cộng của chúng Bọn Tưởng muốn tiêu diệt chính quyền non trẻ của chúng

ta Đây là một nguy cơ lớn đối với chính quyền cách

mạng

Ở Miền Nam là hàng vạn quân Anh và núp bóng chúng là hàng nghìn tên lính Pháp đang lăm le quay trở lại xâm lược nước ta Đến ngày 23/9 được quân Anh tạo điều kiện thì thực dân Pháp đã chính thức nổ súng xâm lược trở lại nước ta ở Nam Bộ.

=>Như vậy thực chất quân đồng minh vào nước ta là

để lật đổ chính quyền cách mạng phục vụ mưu đồ cho bọn đế quốc, thực dân Đây là một thách thức rất lớn mà chính quyền cách mạng non trẻ phải đối mặt

Những hình ảnh trên giúp học sinh hiểu rõ hơn những khó khăn, thử thách mà Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh phải đương đầu sau cách mạng.

*Ví dụ 2: Khi dạy tiết 32 – bài 27: Cuộc kháng

chiến chống Thực dân Pháp xâm lược kết

Tướng NAVA

Na-va là tướng giỏi, văn võ

song toàn, là viên tướng có

con đường binh nghiệp

thăng quan tiến chức rất

- Sau khi trình bày xong phần nội dung kiến thức của mục I, giáo viên đưa ra hình ảnh

Phó tổng thống Mĩ Nich- Xơn đến động viên binh sĩ Pháp ở Đông Dương trong quá trình thực hiện kế hoạch NaVa ( bức ảnh chụp tại

Điện Biên Phủ - 1953)

Phó tổng thống Mĩ Ních- xơn đến động viên binh sĩ Pháp ở

Đông Dương

=>Những hình ảnh trên sẽ tái hiện lại cho học

sinh thấy những nhân vật lịch sử gắn với nội

dung của bài học một cách sinh động.Học sinh

sẽ hiểu được bản chất của tướng Na Va là rất giỏi và thấy được Pháp – Mĩ đã đầu tư rất

nhiều công sức, tiền của cho kế hoạch Na Va

Từ đó các em sẽ nhớ được sự kiện và bước đầu

tự cảm nhận được những khó khăn của ta khi phải đối phó với kế hoach Na Va

b Hình ảnh điện tử khắc sâu kiến thức:

Giáo viên đưa ra hình ảnh và hướng dẫn học sinh khai thác hình ảnh Sau đó rút ra

những vấn đề kiến thức của bài học, nhằm

khắc sâu kiến thức trọng tâm

*Ví dụ 1: Khi dạy Tiết 29 - Bài 24 Phần III

Giải quyết giặc đói, giặc dốt và khó khăn về tài chính.

Giáo viên cho học sinh quan sát hình 42

( SGK – Nhân dân góp gạo chống giặc đói) trên

màn hình lớn

Giáo viên hướng dẫn học sinh khai thác nội dung kiến thức cơ bản, kèm theo câu hỏi gợi

mở như sau:

- Bức ảnh trên chụp ở đâu?

- Bức ảnh trên chụp trong thời gian nào?

- Nội dung của bức ảnh là gì ?

- Quan sát bức ảnh trên em có nhận xét gì về

tinh thần chống giặc đói của nhân dân ta ?

Sau khi học sinh trao đổi, trả lời, giáo viên nhận xét và kết luận về nội dung bức hình: Bức hình trên chụp năm 1945,

nhân dân ta góp gạo cứu đói trong những ngày đầu sau cách mạng Tháng Tám 1945

Giáo viên cụ thể hoá kiến thức bằng lời giảng, hình ảnh

để bài giảng thêm sinh động: Tất cả mọi người, tất cả mọi nhà đều“ lập hũ gạo cứu đói", đều thực hiện“ Ngày đồng tâm”.

Tiếp đó giáo viên kể những câu chuyện về tấm gương“

Nhịn ăn của chủ tịch nước” để giáo dục tư tưởng, tình cảm,

đạo đức cho các em Đấy chính là truyền thống tốt đẹp của

dân tộc ta

Khi xem bức ảnh trên kết hợp với lời giảng và các câu

chuyện, các em sẽ thấy nhân dân hưởng ứng lời kêu gọi

''Nhường cơm sẻ áo'' và ''Hũ gạo cứu đói'' của chủ tịch Hồ Chí Minh một cách sôi nổi, nhiệt tình thể hiện sự đoàn kết, đồng lòng của nhân dân ta với tinh thần tương thân, tương ái và thể hiện niềm tin tưởng của toàn dân tộc vào sự lãnh đạo của

Tương tự khi dạy về giải quyết nạn

dốt: Giáo viên hướng dẫn học sinh quan

sát bức ảnh trên màn hình lớn và cùng trao đổi thảo luận theo hệ thống câu hỏi

đã định trước

• Sau khi giới thiệu sự kiện ngày 8/9/1945 chủ tịch Hồ Chí Minh ra sắc lệnh thành lập nha

Bình dân học vụ và kêu gọi xoá nạn mù chữ Giáo viên giải thích cho học sinh hiểu: “ Bình dân học vụ" là học tập, là nghĩa vụ của mọi

người dân Vì có học mới có được kiến thức

để xây dựng chính quyền mới, cuộc sống mới

• Giáo viên cho HS xem bức ảnh trên kết hợp với lời giảng, lời kể chuyện sinh động, để các

em thấy sự hưởng ứng nồng nhiệt của nhân

dân ta thông qua việc có hàng vạn người tham gia cổ vũ rầm rộ cho phong trào diệt giặc dốt

=> Một lần nữa bức ảnh này sẽ tạo cho các em

ấn tượng sâu đậm về bối cảnh đất nước trong những năm 1945 - 1946 Qua đó giúp các em thêm phấn khởi, tin tưởng vào công cuộc

kháng chiến của nhân dân ta đồng thời ra sức học tập để noi gương thế hệ cha anh đi trước

*Ví dụ 2: Khi giảng bài 27: Cuộc kháng chiến

chống thực Pháp xâm lược kết thúc ( 1953 – 1954) - phần II các cuộc tiến công của ta

trong chiến cuộc Đông Xuân ( 1953- 1954)

Trước khi khai thác nội dung các cuộc tiến

công của ta trong chiến cuộc Đông Xuân

( 1953- 1954) Giáo viên cho học sinh quan

sát hình 52 SGK – trên màn hình lớn để cho học sinh tìm hiểu về chủ trương của ta chủ

động đối phó với kế hoạch NaVa

Nguyễn Chí

Thanh

Phạm Văn Đồng Hồ Chí Minh Trường Chinh Võ Nguyên Giáp

Giáo viên hướng dẫn học sinh khai thác nội dung kiến thức kèm theo câu hỏi gợi

mở như sau:

• Bức ảnh trên chụp ở đâu?

• Bức ảnh trên chụp trong thời gian nào?

• Những người trong bức ảnh trên là ai?

• Nội dung của bức ảnh là gì ?

• Quan sát bức ảnh trên em có nhận xét gì về

tinh thần chỉ đạo cuộc kháng chiến chống Pháp của Đảng ?

Sau khi học sinh trao đổi, trả lời xong, giáo viên nhận xét và kết luận về nội dung bức hình: Bức hình trên chụp năm 1953 tại chiến khu Việt Bắc, những người trong bức ảnh trên là các bác trong Bộ chính trị Trung Ương Đảng: Chủ tịch

nước Hồ Chí Minh, đại tướng Võ Nguyên Giáp, thủ tướng Phạm Văn Đồng, tổng bí thư Trường Trinh, đại tướng Nguyễn chí Thanh đang bàn về

kế hoạch tác chiến của ta trong Đông – Xuân 1953 – 1954.

Bộ chính trị trung ương Đảng đã đề ra chủ trương chỉ đạo rất kịp thời để đối phó với kế hoach

=>Như vậy, việc trình chiếu những bức ảnh trên màn

hình lớn để hướng dẫn học sinh quan sát, miêu tả, kết hợp với câu hỏi gợi mở sẽ giúp học sinh phát huy tính tích cực, hứng thú trong học tập Và nếu như không

sử dụng đồ dùng dạy học điện tử thì học sinh dễ

nhàm chán và giờ học không đạt được kết quả cao Sau khi học sinh quan sát, suy nghĩ và trả lời, giáo

viên kết luận sẽ hình thành cho các em biểu tượng rõ nét, chân thực các sự kiện, nhân vật lịch sử Nhờ đó, các em sẽ khắc sâu, nhớ lâu kiến thức về những sự

kiện lịch sử này, không nhầm lẫn với các sự kiện lịch

sử khác

• 3.2 Sử dụng âm thanh kết hợp với hình ảnh

điện tử minh họa, rút ra nội dung bài học:

• Tùy theo nội dung của bài giáo viên có thể lồng ghép dung lượng âm thanh phù hợp, kết hợp với hình ảnh làm phong phú thêm bài học, đồng thời thay đổi không khí trong một giờ học Lịch sử:

• Ví dụ: Tiết 28 - Bài 23: Tổng khởi nghĩa tháng

Tám 1945 và sự thành lập Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - Phần III Giành chính quyền trong

cả nước

• Dạy tới phần nội dung của Tuyên ngôn độc lập,

giáo viên cho học sinh xem bức ảnh chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, kết hợp cả hình ảnh cùng với âm thanh:

" Hỡi đồng bào cả nước, tất cả mọi người đều sinh ra

có quyền bình đẳng, tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền

ấy có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc, lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn độc lập năm 1776 của nước Mĩ, suy rộng ra câu ấy có

ý nghĩa là, tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do Bản Tuyên

ngôn Nhân quyền và dân quyền của cách mạngPháp năm 1791 cũng nói: người ta sinh ra tựdo và bình đẳng về quyền lợi và phải luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi, đó là những quyền lợi không ai chối cãi được Câu nói của chủ tịch Hồ Chí Minh "

Tôi nói đồng bào nghe rõ không" làm cho biển người

đang sôi lên dường như lắng xuống Pháp chạy,

Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực dân gần 100 năm nay để xây dựng nên nước Việt Nam độc lập Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế dộ quân chủ cộng hòa .Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã trở thành 1 nước tự do độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của

cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy".

Tiếp đó giáo viên có thể hỏi: Em hãy nêu nội dung bản tuyên ngôn độc lập? Học sinh có thể rút ra được ngay nội dung cơ bản của bản Tuyên

ngôn độc lập của Việt Nam, nó là sự kế thừa và tiếp nối những mặt tích cực của bản tuyên ngôn Nhân quyền và dân quyền của Pháp, bản tuyên ngôn độc lập của nước Mĩ để Chủ tịch Hồ Chí Minh viết lên một bản Tuyên ngôn hào hùng cho

dân tộc Việt Nam, khẳng định với thế giới quyền

tự do dân chủ của nhân dân Việt Nam Hơn

nữa các em được nghe thực tế giọng của Bác

Hồ đọc tuyên ngôn, các em sẽ phấn khởi hơn hứng thú hơn khi học những phần sau và dễ

khắc sâu kiến thức của bài.

• Đối với Tiết 31 - Bài 25- Những năm đầu của

cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân

Pháp (1946-1950) Phần I-Mục 1: Kháng chiến toàn quốc chống Pháp xâm lược bùng nổ

• Khi dạy tới nội dung của Lời kêu gọi toàn quốc

kháng chiến, giáo viên cho học sinh xem bút tích

của chủ tịch Hồ Chí Minh, hình ảnh phát đi lời

kêu gọi toàn quốc kháng chiến, kết hợp cả hình ảnh cùng với âm thanh:

• Ngày 20/12/1946 Đài Tiếng nói Việt Nam phát

đi Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Hồ

Chủ tịch.

(Bút tích lưu tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam )

Khi dạy tới đoạn chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu

gọi toàn quốc kháng chiến nếu như trước đây

dạy bình thường giáo viên chỉ khai thác nội dung này qua đoạn kênh chữ trong sách giáo khoa thì học sinh chỉ biết tới lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến qua giọng đọc của giáo viên, nhưng nếu kết hợp cả hình ảnh cùng với âm thanh về lời

kêu gọi toàn quốc kháng chiến bằng chính nét chữ và lời đọc của của Chủ tịch Hồ Chí Minh thì học sinh được mắt thấy tai nghe, các em sẽ

hứng thú nhiều khi học tập và cô đọng lại kiến

thức của bài giảng trong học sinh.

2 Sử dụng lược đồ điện tử để khai thác nội dung bài học

- Bản đồ, lược đồ không chỉ có tác dụng minh họa cho nội dung bài học, mà còn là nguồn kiến thức không thể thiếu đựợc trong bài học Nếu bản đồ lược đồ được sử dụng tốt, sẽ huy động được

sự tham gia của nhiều giác quan, sẽ kết hợp chặt chẽ hai hệ thống tín hiệu với nhau: tai nghe, mắt thấy, tạo điêù kiện cho học sinh

dễ hiểu nhớ lâu, phát huy đựơc năng lực chú ý quan sát, hứng thú của học sinh.

- Ưu thế của việc sử dụng lược đồ điện tử trong dạy học lịch sử

là bằng các hiệu ứng về diễn biến các trận đánh và thấy được sự quyết liệt trong mỗi sự kiện Một bản đồ động sẽ hứng thú hơn nhiều so với bản đồ tĩnh

Phương pháp này có thể áp dụng cho rất nhiều bài trong chương trình của bộ môn Lịch sử đặc biệt là các bài có diễn biến của

phong trào cách mạng, các trận đánh lớn Tôi xin nêu ra một

trường hợp ứng dụng cụ thể như sau:

Ví dụ: Khi giảng bài 27: Cuộc kháng chiến chống thực Pháp xâm

lược kết thúc ( 1953 – 1954) phần II các cuộc tiến công của ta trong chiến cuộc Đông Xuân ( 1953- 1954)

- Trước tiên giáo viên cho học sinh trực quan

bản đồ trên màn hình máy chiếu, lúc đầu chỉ đưa ra vài nét cơ bản về phạm vi lãnh thổ và một số địa danh chính rồi đặt câu hỏi :

• Vì sao Pháp lại chọn đồng bằng Bắc Bộ là nơi

tập trung lực lượng quân cơ động?

• Nêu nội dung của kế hoạch Na Va?

• Nêu biện pháp thực hiện kế hoạch Na Va?

• Nêu tính chất nguy hiểm của kế hoạch NaVa?

Sau khi học sinh trả lời, giáo viên kết luận từng câu hỏi trên lược đồ: