Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức hồ chí minh cho học sinh trung học phổ thông hiện nay (qua khảo sát một số trường THPT huyện quỳnh lưu tỉnh nghệ an)

Ngoài ra, còn có một số công trìnhnghiên cứu giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên, sinh viên và học sinh trong những năm gần đây như: “Giáo dục đạo đức cho thanh niên theo tư tưởn

nguyễn duy khả

một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả Giáo dục đạo đức hồ chí minh cho học sinh

trung học phổ thông hiện nay

(Qua khảo sát một số trờng THPT huyện Quỳnh Lu, tỉnh Nghệ An)

luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Vinh - 2009

nguyễn duy khả

một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả Giáo dục đạo đức hồ chí minh cho học sinh

trung học phổ thông hiện nay

(Qua khảo sát một số trờng THPT huyện Quỳnh Lu,

tỉnh Nghệ An)

Chuyên ngành: Lý luận và pPDH bộ môn giáo dục

chính trị Mã số: 60.14.10

luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS ĐOÀN MINH DUỆ

Vinh - 2009

Đề tài khoa học: “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh trung học phổ thông hiện nay” được

hoàn thành do sự giúp đỡ nhiệt tình của quý thầy cô, gia đình, các trườngTHPT huyện Quỳnh Lưu và các bạn đồng môn

Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính chúc sức khoẻ: Thầygiáo PGS TS Đoàn Minh Duệ - người trực tiếp hướng dẫn khoa học; cácthầy, cô giáo đã trực tiếp giảng dạy trong quá trình học tập và góp ý cho luậnvăn này; khoa Đào tạo sau đại học Trường Đại học Vinh; các trường THPThuyện Quỳnh Lưu và tất cả các bạn đồng môn, người thân đã động viên, giúp

đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa học cũng như trongquá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tàikhoa học này nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Tác giảrất mong muốn được sự nhận xét, góp ý của quý thầy cô và các bạn !

Vinh, tháng 12 năm 2009

Tác giả

Nguyễn Duy Khả

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 6

Chương 1 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT là

một yêu cầu cấp thiết hiện nay 6

1.1 Vai trò của đạo đức và tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh cho học sinh THPT 61.2 Thực trạng đạo đức và công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh

cho học sinh ở một số trường THPT huyện Quỳnh Lưu hiện nay

21

Chương 2 Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả

giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh các trường THPT ở huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An hiện nay 37

2.1 Một số phương hướng giáo dục đạo đức cho học sinh THPT ở

huyện Quỳnh Lưu hiện nay 372.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ

Chí Minh cho học sinh các trường THPT ở Quỳnh Lưu hiện nay

47

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 79

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 83 PHỤ LỤC

BCHTW : Ban Chấp hành Trung ươngCNH : Công nghiệp hoá

CNH, HĐH : Công nghiệp hoá, hiện đại hoáCNXH : Chủ nghĩa xã hội

HĐH : Hiện đại hoá

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, có vai trò rất quan trọng đối vớiquá trình hình thành nhân cách, lối sống của con người Giáo dục đạo đức, xâydựng lối sống tốt đẹp theo các chuẩn mực đạo đức của chủ tịch Hồ Chí Minhvừa là yêu cầu cơ bản, thường xuyên của sự nghiệp cách mạng, vừa là nhiệm

vụ cấp bách hiện nay, nhằm khơi dậy và phát huy các giá trị đạo đức truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, đấu tranh khắc phục sự suy thoái về đạo đức, lốisống và các tệ nạn xã hội; hình thành và phát triển các giá trị đạo đức mới, từngbước xây dựng con người Việt Nam có nhân cách cao đẹp, có bản lĩnh chính trịvững vàng, lối sống lành mạnh, quan hệ xã hội nhân văn, tiến bộ

Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương đạo đức mẫu mực, sáng ngời, tiêubiểu cho các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam Việc học tập

và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là rất cần thiết Dù Người đã đi

xa nhưng để lại cho dân tộc ta di sản tinh thần to lớn, những tư tưởng vô giá

và giá trị nhân văn cao cả Vì vậy, toàn Đảng, toàn quân và toàn dân tanguyện suốt đời học tập đạo đức, tác phong và lối sống của Người

Vào tháng 11 - 2006, Bộ Chính trị quyết định mở cuộc vận động “Họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong toàn Đảng, toàn quân

và toàn dân, đây là đợt triển khai sâu rộng trong xã hội về học tập và làm theođạo đức Hồ Chí Minh, trong đó có học sinh các trường THPT

Thanh niên, học sinh là tương lai của đất nước, là yếu tố nội lực quyếtđịnh sự thành bại của sự nghiệp CNH, HĐH, hội nhập quốc tế và xây dựngCNXH Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng,phát huy nguồn lực con người Chăm lo, phát triển giáo dục thanh, thiếu niênvừa là mục tiêu, vừa là động lực, đảm bảo cho sự ổn định và phát triển đất

nước Mặt khác, trong xu thế hội nhập quốc tế và nền kinh tế thị trường theođịnh hướng XHCN ở nước ta hiện nay, bên cạnh những mặt tích cực thúc đẩy

xã hội phát triển vẫn có những mặt hạn chế, tiêu cực: đó là lối sống thựcdụng, chạy theo “đồng tiền”; là tình trạng suy thoái đạo đức, tha hoá nhâncách của không ít người trong xã hội Là lứa tuổi mới lớn, học sinh THPTchịu sự tác động trực tiếp của xã hội nên không nằm ngoài “dòng chảy” đó.Một bộ phận không nhỏ học sinh trong thời gian gần đây đạo đức xuống cấpmột cách đáng báo động Một số truyền thống tốt đẹp của dân tộc như “Tôn

sư trọng đạo”, “Uống nước nhớ nguồn” dần bị mai một, không ít học sinhcòn “quay lưng” lại với những truyền thống đó Vì vậy, chăm lo, bồi dưỡng,giáo dục đạo đức cho thanh niên, trong đó giáo dục đạo đức cho học sinh cáctrường THPT có ý nghĩa đặc biệt quan trọng

Với các lý do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT hiện nay (qua khảo sát một số trường THPT huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An)”.

2 Tình hình nghiên cứu

Đảng Cộng sản Việt Nam rất chăm lo đến giáo dục đạo đức Hồ ChíMinh cho thanh niên Vì vậy, Đảng ta đã có nhiều Nghị quyết, Chỉ thị như:

Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư, BCHTW khoá VII “Về công tác thanh niên

trong tình hình mới”; Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, BCHTW khoá VIII

“Về định hướng chiến lược phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo trong thời

kỳ công nghiệp hoá và nhiệm vụ đến năm 2000”; Văn kiện Hội nghị lần thứ

năm, BCHTW khoá VIII; Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX:

Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm, BCHTW khoá IX “Về nhiệm vụ chủ yếu

của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới”; Văn kiện Hội nghị lần

thứ sáu, BCHTW khoá IX; Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị “Về tổ

chức cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”;

Thông báo số 134- TB/TW của Ban Bí thư về sơ kết thực hiện Chỉ thị 23- CT/

TW “Đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh

trong giai đoạn mới”; Chỉ thị số 11- HD/TTVH, ngày 06 tháng 12 năm 2006

của Ban Tư tưởng, Văn hoá Trung ương “Về hướng dẫn thực hiện chỉ thị số

06 của Bộ Chính trị”; Chỉ thị số 2516/CT- BGD&ĐT ngày 18 tháng 5 năm

2007, “Về việc thực hiện cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo

đức Hồ Chí Minh”v.v Những văn kiện đó đã đề cập đến nội dung, phương

pháp, biện pháp nhằm tuyên truyền, giáo dục tư tưởng và tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh trong các tầng lớp xã hội Ngoài ra, còn có một số công trìnhnghiên cứu giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên, sinh viên và học

sinh trong những năm gần đây như: “Giáo dục đạo đức cho thanh niên theo

tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta hiện nay”, Luận án Tiến sỹ triết học của

Trần Minh Đoàn (năm 2004), Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; “Tư

tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau” của Tiến sỹ

Trần Quy Nhơn (năm 2005), Nhà xuất bản Giáo dục; “Vận dụng tư tưởng Hồ

Chí Minh về giáo dục và đào tạo thanh niên ở nước ta hiện nay”, Luận án

Tiến sỹ triết học của Đoàn Nam Đàn (năm 2005), Học viện Chính trị Quốc

gia Hồ Chí Minh; “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức

cách mạng cho sinh viên ở trường Đại học Vinh hiện nay” (Đề tài nghiên cứu

khoa học cấp Bộ của Ths Thái Bình Dương, năm 2008); đặc biệt liên quanđến nội dung đề tài mà đối tượng là học sinh THPT có công trình khoa học:

“Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho học sinh trung học phổ thông trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Luận văn Thạc sỹ khoa

học giáo dục của Nguyễn Văn Lục (năm 2008), Trường Đại học Vinh

Như vậy, cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về giáo dụcđạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên, học sinh, sinh viên nhưng chưa có một

công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về giải pháp nhằm nâng cao hiệu quảgiáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT Do vậy, đây là công trìnhnghiên cứu hoàn toàn mới, được xây dựng trên cơ sở khảo sát thực tiễn giáodục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ở bậc học THPT trên địa bàn huyệnQuỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn của quá trình giáo dục đạođức Hồ Chí Minh, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáodục đạo đức, xây dựng cho học sinh các trường THPT những chuẩn mực đạođức, lối sống trong sáng và bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

* Phân tích làm rõ sự cần thiết của việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minhcho học sinh THPT hiện nay

* Khảo sát thực trạng giáo dục đạo đức ở một số trường THPT thuộchuyện Quỳnh Lưu hiện nay

* Bước đầu đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dụcđạo đức cho học sinh các trường THPT hiện nay

4 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quảgiáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, đề tài nắm vững quan điểm giáo dục của Đảng vềphương hướng nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh hiện nay

Đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học như: phươngpháp lịch sử, phương pháp phân tích và tổng hợp, các phương pháp quan sát,điều tra, thu thập thông tin, phương pháp thực nghiệm khoa học, đối chứng Phương pháp nghiên cứu chuyên ngành lý luận chính trị và giáo dục chính trịkết hợp với phương pháp nghiên cứu triển khai.

6 Đóng góp của đề tài

- Góp phần làm sáng tỏ thực trạng đạo đức và công tác giáo dục đạođức Hồ Chí MInh cho học sinh THPT ở huyện Quỳnh Lưu hiện nay

- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo

và vận dụng vào việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh chohọc sinh THPT ở nước ta hiện nay

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,nội dung luận văn gồm 02 chương

Chương 1 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT là một

yêu cầu cấp thiết hiện nay

Chương 2 Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo

dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh các trường THPT

ở huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An hiện nay

B NỘI DUNG

Chương 1 GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO HỌC SINH THPT

LÀ MỘT YÊU CẦU CẤP THIẾT HIỆN NAY

1.1 Vai trò của đạo đức và tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT

1.1.1 Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà hoạt động thực tiễn vĩ đại, lãnh tụ kính yêucủa nhân dân Việt Nam, hơn nữa là người đầu tiên đã vận dụng một cáchthiên tài, sáng tạo học thuyết Mác- Lênin và lý luận tiên tiến trên nhiều lĩnhvực khoa học xã hội và nhân văn vào việc hình thành đường lối cách mạngnước ta Thân thế và sự nghiệp của Người ngoài việc gắn liền với sự nghiệpcách mạng Việt Nam còn có quan hệ hữu cơ, gắn bó với hệ tư tưởng mớitrong thời đại cách mạng vô sản mà chủ nghĩa Mác- Lênin là đỉnh cao của hệ

tư tưởng ấy

Đối với nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh là đại diện tiêu biểu nhất, ưu túnhất của chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa nhân văn mới Di sản tư tưởng củaNgười là một gia tài vô cùng quý báu của dân tộc ta Ngoài ra, tư tưởng HồChí Minh còn là một tài sản văn hoá chung của toàn nhân loại

Nhấn mạnh đến tầm quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh, Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ IX, năm 2001 của Đảng ta khẳng định:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vậndụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể củanước ta, kế thừa và phát triển những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thutinh hoa văn hoá của nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải

phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại; về sứcmạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc, về chính quyền nhân dân,xây dựng nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân,xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, về phát triển kinh tế, văn hoá, khôngngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cáchmạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệcách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ,đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành củanhân dân Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân

ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và của dân tộc ta” [12,tr.83-84]

Trong toàn bộ hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, có thể khẳng định rằng

tư tưởng đạo đức của Người là đặc biệt quan trọng, vì chính Người đã khởixướng và thực hiện triệt để một cuộc cách mạng trên lĩnh vực đạo đức ở ViệtNam GS.VS Nguyễn Khánh Toàn đã có nhiều bài viết có giá trị khoa học,thực tiễn về Người khẳng định: “Cái gốc, cái cốt tử trong thiên tài của Hồ ChíMinh là đạo đức cách mạng tất cả cho cách mạng, tất cả cho độc lập của dântộc, cho tự do của nhân dân, cho hạnh phúc của loài người, thiên tài của HồChí Minh đã được phát huy trên cơ sở những mục tiêu ấy” [8, tr.14] Tại Hộithảo quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh, được tổ chức trọng thể trong hai ngày

29 và 30 tháng 3 năm 1990 ở Hà Nội, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh nói: “ Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu tấm gương sáng ngời trước nhân dân Việt Nam vềđạo đức mới Với tinh thần “cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư”, Ngườisống một cuộc sống riêng thanh cao và giản dị Sự nghiệp, tư tưởng và đạođức sáng ngời của Người sống mãi trong lòng kính yêu vô hạn của nhân dânViệt Nam” [8, tr.32-33]

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho dân tộc ta một di sản vô giá, đó là

tư tưởng của Người, đặc biệt là tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng.Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết rất nhiều tác phẩm chuyên về đạo đức Từcuốn Đường Kách mệnh, Người viết để huấn luyện những người yêu nướcViệt Nam trẻ tuổi, vấn đề đầu tiên Người nhấn mạnh là tư cách người cáchmệnh, đến tác phẩm sau cùng bàn sâu về vấn đề đạo đức, Chủ tịch Hồ ChíMinh viết nhân dịp kỷ niệm 39 năm ngày thành lập Đảng (3.2.1969), đăngtrên Báo Nhân dân có tựa đề “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủnghĩa cá nhân” Ngay cả trong Di chúc thiêng liêng, khi nói về Đảng, Ngườicăn dặn Đảng phải coi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán

bộ, đảng viên

“Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đứccủa dân tộc Việt Nam đã được hình thành, phát triển trong suốt quá trình đấutranh dựng nước và giữ nước; là sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởngđạo đức cách mạng của chủ nghĩa Mác- Lênin Đó là sự tiếp thu có chọn lọc

và phát triển những tinh hoa văn hoá, đạo đức của nhân loại, cả phương Đông

và phương Tây, mà Người đã tiếp thu được trong quá trình hoạt động cáchmạng đầy gian lao, thử thách và vô cùng phong phú, vì mục tiêu giải phóngdân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm cơ bản

và toàn diện về đạo đức, bao gồm: vị trí, vai trò, nội dung của đạo đức;những phẩm chất đạo đức cơ bản và những nguyên tắc xây dựng nền đạođức mới” [4, tr.28]

Về vị trí, vai trò của đạo đức trong đời sống của con người và xã hội

Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của người cách mạng, là nguồnnuôi dưỡng và phát triển con người, cũng giống như gốc của cây, ngọn nguồncủa sông, của suối Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước,

không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo.Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù có tài giỏi mấycũng không lãnh đạo được nhân dân” [29, tr.252-253] Người vẫn thường nói,đối với con người, sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa, ngườicách mạng phải có đạo đức cách mạng mới hoàn thành được nhiệm vụ cáchmạng Bởi vì, sự nghiệp độc lập dân tộc và CNXH là sự nghiệp rất to lớn,nặng nề và đầy khó khăn, thử thách; con đường đi đến độc lập dân tộc vàCNXH là con đường đầy chông gai, đòi hỏi phải vượt qua chứ không phải làmột đại lộ thẳng tắp Vì vậy, mỗi người, mỗi thế hệ phải phấn đấu khôngngừng để đưa sự nghiệp cách mạng đi đến thành công Toàn Đảng, toàn quân

và mỗi người dân Việt Nam cần phải thường xuyên chăm lo cái gốc, cáinguồn, các nền tảng đạo đức quan trọng đó

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng giúp cho con ngườivững vàng trước mọi khó khăn, thử thách Bởi vì “có đạo đức cách mạng thìgặp khó khăn, gian khổ, thất bại không rụt rè, lùi bước”; “khi gặp thuận lợi,thành công vẫn giữ vững tinh thần, chất phác, khiêm tốn”, mới “lo trước thiên

hạ, vui sau thiên hạ”; “lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa vềmặt hưởng thụ; không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo, không

hủ hoá” [25, tr.466]

Đối với Đảng, Hồ Chí Minh yêu cầu xây dựng Đảng ta thật trong sạch

và vững mạnh Đảng phải “là đạo đức, là văn minh”, thì mới hoàn thành được

sứ mệnh lịch sử vẻ vang của mình Người thường nhắc lại ý của V.I.Lênin,Đảng Cộng sản phải tiêu biểu cho trí tuệ, danh dự, lương tâm của dân tộcmình và của thời đại

Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức chính là nhữngphẩm chất đòi hỏi con người cần phải có để tham gia vào cuộc đấu tranh chođộc lập dân tộc và CNXH, để có thể cống hiến được nhiều nhất cho cuộc đấu

tranh ấy Đạo đức là nguồn gốc, là nền tảng, vì muốn làm cách mạng thì yếu

tố đầu tiên là con người phải có tâm trong sáng, đức cao đẹp đối với giai cấpcông nhân, nhân dân lao động và toàn thể dân tộc ta Tâm và đức đó lại phảithể hiện trong các mối quan hệ xã hội hàng ngày với dân, với nước, với đồngchí, đồng nghiệp, với mọi người xung quanh mình Cần phải có tâm, có đứcmới giữ vững được chủ nghĩa Mác- Lênin và đưa được chủ nghĩa Mác- Lêninvào cuộc sống Con đường Hồ Chí Minh đi đến chủ nghĩa Mác- Lênin, vậndụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác- Lênin là một minh chứng rõ ràng

về điều ấy Vì vậy, Người đã thường xuyên quan tâm đến việc giáo dục đạođức cho mọi người Tuỳ theo tình hình cụ thể của từng thời kỳ cách mạng, HồChí Minh đề ra những yêu cầu đạo đức sát hợp để mọi người phấn đấu, rènluyện để hoàn thành nhiệm vụ ngày càng nặng nề, khó khăn, phức tạp hơn, vàngày càng giành được thắng lợi to lớn hơn cho sự nghiệp cách mạng

Những phẩm chất đạo đức cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới theo tư tưởng của Người

Một là, trung với nước, hiếu với dân

Trung, hiếu là những khái niệm đã có trong tư tưởng đạo đức truyềnthống Việt Nam và phương Đông, được Hồ Chí Minh sử dụng và đưa vào đónội dung mới Trước kia là trung quân, là trung thành với vua; trung thành vớivua cũng có nghĩa là trung thành với nước, vì vua với nước là một, vua lànước, nước là nước của vua Còn hiếu lại thu hẹp trong phạm vi gia đình làcon cái phải hiếu thảo với cha mẹ Tư tưởng này của Người không những kếthừa giá trị của chủ nghĩa yêu nước truyền thống của dân tộc, mà còn vượtqua những hạn chế của truyền thống đó Trung với nước là trung thành với sựnghiệp giữ nước và dựng nước Nước ở đây là nước của dân, còn dân lại làchủ nhân của đất nước

Trung với nước là trung thành tuyệt đối với sự nghiệp dựng nước, giữnước và phát triển đất nước Nước là của dân, dân là chủ đất nước, trung vớinước nghĩa là trung với dân và phải vì lợi ích của nhân dân.

Hiếu với dân có nghĩa là cán bộ đảng, cán bộ nhà nước không chỉ làngười lãnh đạo mà còn là đầy tớ trung thành của dân

Trung với nước, hiếu với dân có một tầm quan trọng đặc biệt Nó làphẩm chất hàng đầu của đạo đức cách mạng Mỗi cán bộ, đảng viên phải

“tuyệt đối trung thành với đảng, với nhân dân”

Trung với nước, hiếu với dân là phải gắn bó máu thịt với dân, gần gũidân, dựa vào dân và lấy dân làm gốc Phải hiểu tâm tư, nguyện vọng của nhândân, quan tâm đến đời sống người dân, nâng cao dân trí, làm cho mọi ngườihiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của người làm chủ đất nước

Hai là, yêu thương con người

Hồ Chí Minh quan niệm về con người rất toàn diện và độc đáo Người

đã xác định tình yêu thương con người là một trong những phẩm chất cao đẹpnhất, đặc biệt là Người dành tình yêu thương rộng lớn cho những người cùngkhổ và người lao động bị áp bức, bóc lột Bác viết: “Tôi chỉ có một sự hammuốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân

ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đượchọc hành” [28, tr.161]

Hồ Chí Minh yêu thương sâu sắc đồng bào, đồng chí của Người, khôngphân biệt họ là người giàu hay người nghèo, ở miền xuôi hay miền ngược, làtrẻ hay già, trai hay gái không phân biệt một ai, không trừ một ai, hễ là ngườiViệt Nam yêu nước thì đều nhận được tình yêu thương bao la, rộng lớn củaNgười Không những thế, tình yêu thương của Bác còn thể hiện đối với nhữngngười có sai lầm, khuyết điểm Với tấm lòng bao dung, rộng lượng của mộtngười cha, Người căn dặn chúng ta: “Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong

lòng Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùaxuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của người cách mạng Đối vớinhững người có thói hư, tật xấu, trừ hạng người phản lại Tổ quốc và nhân dân,

ta cũng phải giúp họ tiến bộ bằng cách làm cho phần thiện trong con người nảy

nở để đẩy lùi phần ác, chứ không phải đập cho tơi bời” [36, tr.558]

Trước lúc đi xa, trong bản Di chúc thiêng liêng, Người căn dặn: “Phải

có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”, nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên luônluôn chú ý đến phẩm chất yêu thương con người

Ba là, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư.

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư là nền tảng của đời sống mới, làphẩm chất trung tâm của đạo đức cách mạng trong tư tưởng đạo đức của HồChí Minh

Theo Hồ Chí Minh, cần, kiệm, liêm, chính là bốn đức tính của conngười, như trời có bốn mùa, đất có bốn phương và Người giải thích cặn kẽ, cụthể nội dung từng khái niệm

Cần, có nghĩa là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch,

sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lườibiếng, không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ “lao động là nghĩa vụ thiêngliêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta”

Kiệm, tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của

của dân, của nước, của bản thân mình; phải tiết kiệm từ cái to đến cái nhỏ,nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; “không xa xỉ, không hoang phí, khôngbừa bãi’, không phô trương hình thức, không liên hoan, chè chén lu bù

Liêm, tức là “luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân”; “không

xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của nhà nước, của nhân dân” Phải “trongsạch, không tham lam” “Không tham địa vị Không tham tiền tài Khôngtham sung sướng Không ham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh

chính đại, không bao giờ hủ hoá Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm,ham tiến bộ” [29, tr.252]

Chính, nghĩa là không tà, thẳng thắn, đứng đắn Đối với mình: không tự

cao, tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triểnđiều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình Đối với người: không nịnh hótngười trên, không xem khinh người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêmtốn, đoàn kết thật thà, không dối trá, lừa lọc Đối với việc: để việc công lêntrên, lên trước việc tư, việc nhà Chí công vô tư là “Đem lòng chí công vô tư

mà đối với người, với việc”, “khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mìnhtrước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau”; “phải lo trước thiên hạ, vui sauthiên hạ” [34, tr.311]

Bốn là, tinh thần quốc tế trong sáng

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế chính là sự mởrộng các quan niệm đạo đức nhân đạo, nhân văn của Người ra phạm vi toànthế giới, vì Bác là “người Việt Nam nhất”, hơn nữa là nhà văn hoá kiệt xuấtcủa thế giới, anh hùng giải phóng dân tộc, chiến sỹ lỗi lạc của phong tràocộng sản quốc tế

Tinh thần quốc tế trong sáng là tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản mà

Hồ Chí Minh đã nêu lên bằng mệnh đề “Bốn phương vô sản đều là anh em”;

là tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị áp bức và nhân dân lao động các nước,

mà Bác đã dày công vun đắp bằng hoạt động cách mạng thực tiễn của bảnthân mình và sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc; là tinh thần đoàn kết củanhân dân ta với tất cả những ngườì tiến bộ trên thế giới vì hoà bình, công lý

và tiến bộ xã hội; là hoà bình, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là hợp tác

và hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa quốc tế vô sản gắn liền với chủ nghĩayêu nước, đặc biệt phải là chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc

tế vô sản trong sáng

Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức

Trong suốt cuộc đời mình, Hồ Chí Minh đã giáo dục mọi người vàchính bản thân Người đã thực hiện nói đi đôi với làm một cách nghiêm túc.Người nói ít nhưng làm nhiều, có những vấn đề đạo đức Bác chỉ làm màkhông nói Do đó, chỉ có đi sâu vào hành vi đạo đức của Hồ Chí Minh, chúng

ta mới thấy được những bản chất sâu xa của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Người đã nêu ra một luận điểm quan trọng đối với cán bộ, đảng viên là:

“Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà tađược họ yêu mến

Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức Muốn hướngdẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước” [29, tr.552]

Các tấm gương đạo đức phải được hiểu theo một nghĩa rộng chứ khôngthể bó hẹp trong một khuôn mẫu nào đó Có những tấm gương riêng vàchung, nhỏ và lớn, gần và xa Trên cơ sở một cái nền rộng lớn, vững chắc đểxây dựng một nền đạo đức mới Chỉ có như vậy thì những phẩm chất đạo đức,những chuẩn mực đạo đức mới trở thành hành vi đạo đức ngày càng phổ biếntrong toàn xã hội Và chính những tấm gương đạo đức của những người tiêubiểu, những người tốt, việc tốt có ý nghĩa thúc đẩy cho xã hội ngày càng tốtđẹp hơn, văn minh hơn

Xây đi đôi với chống

Các hiện tượng tốt - xấu, đúng - sai, cái đạo đức và cái vô đạo đức vẫnthường đan xen nhau, đối chọi nhau, thông qua hành vi của từng con ngườithường diễn ra trong đời sống hàng ngày Cho nên, việc xây và chống tronglĩnh vực đạo đức vô cùng khó khăn và vất vả Điều đó đòi hỏi xây phải đi đôivới chống, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây

Vấn đề xây dựng đạo đức mới phải được tiến hành bằng việc giáo dụcnhững phẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới từ trong gia đình đến nhà

trường và ngoài xã hội Điều đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục đạo đức

là phải khơi dậy ý thức đạo đức lành mạnh ở mọi người, để mọi người tự giácnhận thức được trách nhiệm đạo đức của mình

Trong quá trình xây dựng, bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức mới,phải luôn luôn chú ý chống lại cái xấu, cái sai, cái vô đạo đức vẫn thưòng xảy

ra trong cuộc sống thường ngày Vấn đề đáng quan tâm là cần phải phát hiệnsớm, hướng mọi người vào cuộc đấu tranh cho sự trong sạch, lành mạnh vềđạo đức Mặt khác, cần phải thấy trước những gì có thể xảy ra để đề phòng,ngăn chặn

Để xây và chống đem lại hiệu quả thì phải tạo thành phong trào quầnchúng rộng rãi Nhìn vào quá trình hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh,chúng ta thấy Người đã phát động rất nhiều phong trào có sức lan toả rộng rãi.Năm 1952, có phong trào thi đua thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí,quan liêu; năm 1963, có cuộc vận động “nâng cao ý thức trách nhiệm, tăngcường quản lý kinh tế- tài chính, cải tiến kỹ thuật, chống tham ô, lãng phí,quan liêu”, gọi tắt là cuộc vận động “3 xây, 3 chống” Điều đáng chú ý là cóphong trào, có cuộc vận động riêng cho từng ngành, từng giới Thông qua đó

đã lôi cuốn mọi người vào cuộc đấu tranh nhằm xây gì, chống gì rất cụ thể, rõràng, thôi thúc trách nhiệm đạo đức cá nhân, để mọi người phấn đấu tự bồidưỡng và nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng Qua thực tiễn đã chứngminh cho chúng ta thấy những cuộc vận động đó đã mang lại những kết quả

to lớn

Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhắc nhở là mỗi người phải thường xuyênchăm lo tu dưỡng đạo đức như việc rửa mặt hàng ngày, và phải xem đó làcông việc phải làm kiên trì, bền bỉ suốt đời, không người nào có thể chủ quan,

tự mãn Người viết: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó

do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng nhưngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” [33, tr.293] Vì khôngchú ý điều ấy, nên có những người trong lúc đấu tranh thì hăng hái, trungthành, không sợ nguy hiểm, cực khổ, không sợ quân thù nhưng đến khi có ítquyền hạn trong tay thì đâm ra kiêu ngạo, xa xỉ, tham ô, lãng phí, quan liêu,hách dịch, cửa quyền Từ đó, Hồ Chí Minh đi đến một kết luận sâu sắc:

“Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấpdẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến

và ca ngợi, nếu lòng dạ không còn trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cánhân Cho nên trong khi ta kiên trì và đẩy mạnh cuộc chiến đấu chống Mỹ,cứu nước, làm cho văn minh chiến thắng bạo tàn thì đồng thời phải loại trừnhững cái xấu xa do chế độ cũ để lại trong xã hội và trong mỗi con người”[36, tr.557-558]

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, con người thì ai cũng có chỗ hay,chỗ dở, chỗ tốt, chỗ xấu, ai cũng có thiện, có ác ở trong lòng Nhưng vấn đề làdám nhìn thẳng vào bản thân mình, tuyệt đối không được tự lừa dối, huyễnhoặc mà cần phải thấy được cái tốt, cái thiện để phát huy và thấy rõ cái dở, cáixấu, cái ác để khắc phục

1.1.2 Tầm quan trọng và vị trí của giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT

Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT có ý nghĩa quantrọng đặc biệt đối với việc hình thành nhân cách, lối sống tốt đẹp của các em.Thông qua giáo dục đạo đức cho học sinh là điều kiện quan trọng giúp các emtồn tại và phát triển Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh về tầm quan trọngcủa việc bồi dưỡng, giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức cho thế hệ trẻ Bởi

vì, trong xã hội có giai cấp không thể có “một nền giáo dục phi chính trị”,

“một nền giáo dục đứng trên giai cấp, không có tính Đảng”, “một nền giáo

dục vô tư, phục vụ cho bất cứ nhà nước của chế độ nào” Việc giáo dục, bồidưỡng thế hệ trẻ trong xã hội có giai cấp bao giờ cũng theo một mục tiêu nhấtđịnh Đối với chúng ta, “phải đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt chonước nhà” [33, tr.222].

Hồ Chí Minh rất quan tâm đến việc giáo dục đạo đức cách mạng chothế hệ trẻ, trong đó có học sinh THPT Đó là nâng dần từ việc yêu ông bà, cha

mẹ, anh em, yêu đồng bào đến yêu Tổ quốc XHCN Người đặc biệt coi trọngđến trách nhiệm của thế hệ trẻ từ việc yêu lao động, học tập tốt, rèn luyệnthân thể để phấn đấu nghiên cứu khoa học, có hoài bão và nghĩa vụ làm chođất nước ngày một giàu mạnh, văn minh, công bằng và tiến bộ

Hồ Chí Minh từ lúc còn nhỏ đến khi trưởng thành cũng như cả cuộc đờicủa Người là một tấm gương đạo đức mẫu mực, sáng ngời, tiêu biểu nhất chotruyền thống đạo đức của nhân dân và của Đảng ta Người là một tấm gươngsáng về tự giáo dục, rèn luyện với việc tiếp nhận sự giáo dục của gia đình, xãhội và môi trường sinh sống Đặc biệt là, thông qua cuộc đời hoạt động cáchmạng của Người, chúng ta thấy Bác đã sớm suy nghĩ về thực trạng xã hộiđương thời, biết đặt vấn đề để nhờ bà, cha mẹ, người lớn giúp đỡ cũng nhưtìm cách tự giải quyết vấn đề Trong phương pháp giáo dục, bồi dưỡng thế hệtrẻ, Hồ Chí Minh đã nêu gương và luôn luôn căn dặn phải thể hiện lòng yêuthương, tôn trọng, dân chủ, bình đẳng với các đối tượng được giáo dục, tuyệtđối không được áp đặt, công thức, máy móc

Trong điều kiện thế giới ngày nay, xu thế hội nhập với quốc tế và khuvực ngày càng sâu thì việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT

để các em phát triển nhân cách toàn diện, đặc biệt là giáo dục về tinh thần dântộc, lòng tự hào và ý chí độc lập, tự cường trở nên vô cùng quan trọng và cấpthiết Mặt khác, ở nước ta việc chuyển đổi từ cơ chế tập trung quan liêu baocấp sang nền kinh tế thị trường, định hướng XHCN, bên cạnh những mặt tích

cực thúc đẩy xã hội phát triển thì cũng có những mặt hạn chế, tiêu cực: đó làlối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền, là tình trạng suy thoái đạo đức, thahoá nhân cách của một bộ phận người dân trong xã hội Là lứa tuổi mới lớn,học sinh THPT chịu sự tác động trực tiếp của xã hội nên cũng bị ảnh hưởng

từ mặt trái của cơ chế thị trường Do đó, việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minhcho học sinh THPT trở nên quan trọng hơn bao giờ hết và là yêu cầu cấp báchhiện nay

Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng việc học tập của học sinh, sinh viênnói chung và học sinh THPT nói riêng Học tập là nhiệm vụ chính và phải đặtlên hàng đầu của học sinh “Dưới chế độ thực dân phong kiến, mục đích đihọc là cốt được mảnh bằng để làm ông thông, ông phán, lĩnh lương nhiều, ănngon, mặc đẹp, còn số phận của dân tộc thế nào, tình hình thế giới biến đổithế nào, không hay, không biết gì hết” [31, tr.398] Ngày nay, việc học củahọc sinh không chỉ để nâng cao sự hiểu biết và trình độ nhận thức của bảnthân mà còn thể hiện lòng yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoahọc và yêu đạo đức Ngày nay, học là “để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhândân, làm cho dân giàu, nước mạnh, tức là để làm tròn nhiệm vụ người chủ củanước nhà” [31, tr.399] Do đó, khi đang ngồi trên ghế nhà trường THPT, họcsinh cần phải cần cù, siêng năng, chịu khó học tập, nắm vững kiến thức đểtiếp tục học lên đại học, cao đẳng hoặc các trường trung cấp dạy nghề nhằmgóp phần phục vụ cho sự nghiệp dựng xây nước nhà ngày càng giàu mạnh,văn minh, “sánh vai với các cường quốc năm châu”

Việc học tập của học sinh không chỉ nhằm mục đích nâng cao trình độhiểu biết mà còn phải rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mạng để trở thànhcon người có nhân cách toàn diện Người nhấn mạnh: “Học để tu dưỡng đạođức cách mạng: có đạo đức cách mạng thì mới hy sinh tận tuỵ với cách mạng,mới lãnh đạo được quần chúng đưa cách mạng tới thắng lợi hoàn toàn” [30,

tr.50] Theo Hồ Chí Minh, học sinh không những chỉ có học tập tốt mà cònphải có đạo đức bởi vì nó là nguồn gốc, là nền tảng của người cách mạng,

“Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Câyphải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức,không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”[29, tr.252-253] Đạo đức là vấn đề cốt lõi và phải đặt ở vị trí trung tâm trongviệc xây dựng con người mới Cho nên, học sinh phải nhận thấy được tầmquan trọng đặc biệt của việc tu dưỡng đạo đức cách mạng để không ngừng tudưỡng, rèn luyện, phấn đấu thành con người toàn diện, có đủ “đức và tài”nhằm phục vụ cách mạng ngày càng tốt hơn Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minhcho học sinh THPT là làm cho các em thấy được mục đích, động cơ học tậpđúng đắn của mình cũng như mục tiêu, lý tưởng cách mạng mà chúng ta đangtheo đuổi để từ đó giúp các em tin tưởng tuyệt đối vào con đường mà Đảng,Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn

Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh có một vị trí và tầm quan trọng đặc biệtnên Đảng ta đã có nhiều văn kiện khẳng định vai trò quan trọng của giáo dụcđạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh Nghị quyết Hội nghị BCHTW lần thứ 2khoá VIII về chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo khẳng định, “Đưa việcgiảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường phù hợp với lứa tuổi và từngbậc học” Nhân kỷ niệm 112 năm ngày sinh của Bác Hồ (2002), Đảng ta chorằng, cần “xây dựng kế hoạch phát triển cuộc vận động thi đua yêu nước, họctập tư tưởng, đạo đức, lối sống Hồ Chí Minh” [13] Chỉ thị 23- CT/TW củaBan Bí thư về đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ ChíMinh trong giai đoạn mới đã nhấn mạnh: “Bước sang thế kỷ XXI, đất nước ta

có cơ hội lớn, nhưng đang đứng trước những thách thức không nhỏ, tình hìnhthế giới đang diễn biến phức tạp, khó lường Để thực hiện nhiệm vụ cáchmạng Việt Nam trong thời kỳ phát triển mới, cần thấm nhuần sâu sắc, vận

dụng sáng tạo những nguyên lý của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, để giải quyết những vấn đề thực tiễn trong tất cả các lĩnh vực kinh tế,chính trị, xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, xây dựng Đảng và hệ thốngchính trị, trong đó việc tổ chức học tập tư tưởng Hồ Chí Minh là một nhiệm

vụ mấu chốt trong công tác tư tưởng của Đảng, cần được toàn Đảng thực hiệnchặt chẽ, có chất lượng, hiệu quả” [14] Đứng trước tình hình mới là phải tăngcường công tác tư tưởng nhằm đấu tranh có hiệu quả với các âm mưu, thủđoạn thâm hiểm của kẻ thù như diễn biến hoà bình, kích động, bạo loạn lật

đổ Kiên quyết ngăn chặn, bác bỏ những luận điệu tuyên truyền, bịa đặt,xuyên tạc, bóp méo sự thật, nói xấu Đảng, nói xấu chính quyền của các thếlực thù địch; khắc phục tâm lý hoài nghi, giao động và thiếu ý thức tổ chức kỷluật của một số cán bộ, đảng viên Hội nghị lần thứ 12, BCHTW (khoá IX) đãquyết định triển khai cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh” trong phạm vi cả nước Bộ Chính trị ra chỉ thị 06- CT/TW mởcuộc vận động trong toàn Đảng, toàn quân và toàn dân, đây là đợt triển khaisâu rộng trong toàn xã hội về học tập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh, trong

đó có học sinh các trường THPT Cuộc vận động có ý nghĩa vô cùng to lớn,

“Làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc về những nội dung cơ bản

và giá trị to lớn của tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Tạo sựchuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh sâu rộng trong toàn xã hội, đặc biệt trong cán bộ, đảngviên, đoàn viên, công chức, viên chức, thanh niên, học sinh nâng cao đạođức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư; đẩy lùi sự suy thoái

về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội; góp phần thựchiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng” [18] Thực hiện sự chỉ đạocủa Trung ương Đảng và để triển khai cuộc vận động này có hiệu quả trongtoàn ngành giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị yêu cầu “Rà soát

các chương trình môn học và các hoạt động đang triển khai để lồng ghép nộidung cuộc vận động” [6] và cần phải: Đẩy mạnh đổi mới phương pháp giáodục nói chung và phương pháp dạy học các môn khoa học Mác- Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, môn chính trị, giáo dục công dân, đạo đức nói riêngtrong nhà trường.

Tóm lại, Hồ Chí Minh là biểu tượng của con người Việt Nam truyềnthống kết hợp với những nhân tố tích cực, tiến bộ, thể hiện tinh hoa văn hoá,lối sống văn minh của nhân loại sẽ mãi mãi là tấm gương sáng ngời để mọingười học tập và noi theo Việc học tập tư tưởng và tấm gương đạo đức HồChí Minh trong ngành Giáo dục, đặc biệt là học sinh THPT, “bồi dưỡng thế

hệ cách mạng cho đời sau” trở nên cần thiết và cấp thiết trong công cuộc xâydựng CNXH ở Việt Nam

1.2 Thực trạng đạo đức và công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh ở một số trường THPT huyện Quỳnh Lưu hiện nay

1.2.1 Thực trạng đạo đức học sinh THPT ở Quỳnh Lưu hiện nay

Quỳnh Lưu là một huyện lớn trong tổng số 20 huyện, thành, thị của tỉnhNghệ An và nằm ở vị trí địa đầu xứ Nghệ, phía Bắc giáp với huyện Tĩnh Gia(Thanh Hoá), phía Nam tiếp giáp huyện Diễn Châu, phía Tây và Tây Nam giápvới huyện Yên Thành và Nghĩa Đàn Phía Đông là vịnh Bắc Bộ trải dài theochiều dọc của huyện Quỳnh Lưu có đường quốc lộ 1A và đường sắt Bắc -Nam chạy qua địa bàn Diện tích tự nhiên là 60.706 ha, chiếm 3,58 % diện tíchcủa tỉnh Nghệ An Cấu tạo địa hình chia thành ba vùng rõ rệt gồm vùng venbiển, vùng đồng bằng và vùng đồi núi Cả huyện có 41 xã và 02 thị trấn với dân

số là 73.146 hộ, 360.000 người (nguồn: UBND huyện Quỳnh Lưu)

Hiện nay, cả huyện có tổng số 09 trường THPT, trong đó có 6 trườngTHPT công lập, 3 trường THPT dân lập Ngoài ra còn có Trung tâm Giáo dụcthường xuyên nằm ở thị trấn Cầu Giát ngoài việc đào tạo nghề thì cũng tuyển

sinh một số lượng học sinh THPT Các trường THPT ở Quỳnh Lưu đượcphân bố hợp lý trên địa bàn toàn huyện đã giúp cho các em thuận lợi hơntrong việc đến trường học tập, đó là học sinh không phải đi xa và ở trọ để học

mà học xong là về nhà sinh hoạt cùng gia đình

Học sinh Quỳnh Lưu có truyền thống hiếu học Thế hệ sau tiếp nối thế

hệ trước luôn luôn nỗ lực không ngừng, ngày đêm ra sức học tập để mở mangkiến thức, gặt hái những thành tích cao về cho bản thân, gia đình, họ hàng,làng xóm và quê hương Qua đó làm rạng danh mảnh đất thiêng liêng địa đầu

xứ Nghệ, nơi mà những tên đất, tên làng và những di tích lịch sử đã đi vào thi

ca, vào lịch sử dân tộc như làng Quỳnh Đôi - quê hương của bà chúa thơ nômnổi tiếng Hồ Xuân Hương, đền Cờn (Quỳnh Phương) Không chỉ kế thừatruyền thống hiếu học của ông cha để lại, lớp lớp thế hệ học sinh Quỳnh Lưuluôn luôn tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng để trở thànhnhững công dân có nhân cách tốt

Trong công cuộc đổi mới, nước ta chuyển đổi từ nền kinh tế tập trungquan liêu, bao cấp sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo

cơ chế thị trường, dưới sự quản lý của nhà nước theo định hướng XHCN thìbên cạnh những mặt ưu điểm vượt trội so với trước, đồng thời cũng kéo theonhững tiêu cực, hạn chế không thể tránh khỏi Mặt tích cực là tạo cho họcsinh năng động, nhạy bén, sáng tạo, chủ động trong quá trình học tập, chiếmlĩnh tri thức; là môi trường thuận lợi để các em phát huy hết khả năng, nănglực của bản thân nhằm học tập đạt kết quả tốt Song, nó lại có những mặt trái,mặt tiêu cực đòi hỏi mỗi chúng ta cần phải ngăn chặn kịp thời Đó là sự suythoái về đạo đức, lối sống; là lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền; đó làmôi trường, mảnh đất màu mỡ tạo cơ hội thuận lợi cho chủ nghĩa cá nhân trổidậy và phát triển Những “độc tố” đó tác động trực tiếp đến các em trong khihọc sinh chưa trang bị tốt sức đề kháng để có thể chống chọi lại Khi nó xâm

nhập vào tâm hồn các em thì vô cùng nguy hiểm, đó là làm phai nhạt lý tưởngcách mạng, thái độ bàng quan, thờ ơ trước những biến đổi mau lẹ của đấtnước, phẩm chất đạo đức xuống cấp nghiêm trọng, mắc các tệ nạn xã hội Từ

đó dẫn đến các em quên mất nhiệm vụ chính là học tập, xao nhãng, không chútâm việc học hành Là một huyện đồng bằng, ven biển của Việt Nam, họcsinh THPT của Quỳnh Lưu cũng chịu sự tác động chung của mặt trái cơ chếthị trường Đó là tình trạng đạo đức của một bộ phận học sinh xuống cấp mộtcách đáng báo động Hiện tượng kéo bè, kéo cánh để gây gỗ đánh nhau giữacác học sinh trong trường ngày càng tăng Một bộ phận học sinh không chútâm vào việc học tập, xác định đi học không phải để có kiến thức mà để có cơhội “bay nhảy”, tránh khỏi phải lao động nặng nhọc ở gia đình Những emnày tư tưởng, đạo đức, lối sống vô cùng kém, học tập tiếp thu chậm nhưngnhững mặt tiêu cực của xã hội thì tiêm nhiễm rất nhanh, từ đó dẫn đến cónhững hành vi trái với chuẩn mực đạo đức của học sinh như: ở trường thìkhông nghe lời thầy cô giáo, nói năng thiếu văn hoá, ăn mặc luộm thuộm,nhếch nhác; về nhà thì cự cãi lại ông bà, bố mẹ, thích thì làm không thích thìnghỉ, đi đâu không cần xin phép bố mẹ, tối đến tụ tập chơi đến tận đêm khuyamới về nhà Đứng trước thực trạng đó, trong mấy năm qua các trường THPTtrên địa bàn của huyện đã tăng cường công tác giáo dục đạo đức, lối sống chohọc sinh nhằm ngăn chặn tình trạng xuống cấp về đạo đức, từng bước nângcao đạo đức của các em ngày càng đạt hiệu quả tốt hơn Đặc biệt là kể từ khithực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh” mà Bộ Chính trị phát động trong toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta,trong đó có các trường THPT để giáo dục cho học sinh thì đạo đức của các

em đã tiến bộ rõ rệt Qua khảo sát một số trường THPT trên địa bàn củahuyện về kết quả xếp loại đạo đức trong ba năm học gần đây thì thấy rất rõđiều này Để lấy mặt bằng chung, tác giả quyết định chọn một trường THPT

nằm ở thị trấn Cầu Giát, một trường THPT nằm ở thị trấn Hoàng Mai, mộttrường THPTDL nằm ở Bắc Quỳnh Lưu và một trường THPT nằm ở vùngBãi Ngang chạy dọc theo bờ biển Đó là các Trường THPT Quỳnh Lưu I;Trường THPT Hoàng Mai; Trường THPTDL Bắc Quỳnh Lưu; Trường THPTQuỳnh Lưu III Qua khảo sát, kết quả tổng hợp chung về xếp loại đạo đức cụthể như sau:

Bảng 1: Đánh giá xếp loại đạo đức học sinh

2006-2007 40.61% 38.25% 18.24% 2.90% 0%2007-2008 47.33% 38.78% 11.27% 2.62% 0%2008-2009 53.67% 36.39% 8.35% 1.59% 0%

Nhìn vào bảng số liệu trên, chúng ta thấy đạo đức của học sinh năm sautiến bộ nhiều hơn so với năm trước Lấy mốc thời gian tháng 11.2006, BộChính trị mở cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh”, các trường triển khai thực hiện cuộc vận động một cách nghiêm túc vàkết quả đáng mừng là tỷ lệ đạo đức tốt của học sinh hàng năm tăng lên mộtcách đáng kể Cụ thể là tỷ lệ học sinh có đạo đức tốt năm học 2007 - 2008tăng 6.7% so với năm học 2006 - 2007, và chỉ sau hai năm tăng 13% Tỷ lệhọc sinh có đạo đức trung bình và yếu cũng giảm đi nhiều Điều đó chứng tỏhiệu quả của cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh” mà Đảng ta phát động đã đem lại hiệu quả rõ rệt Do đó, chúng ta cầntiếp tục triển khai cuộc vận động này đi vào chiều sâu hơn nữa trong cáctrường học để gặt hái được kết quả cao nhất

Như vậy, đạo đức của học sinh xuống cấp một phần là do tác động từmặt trái của cơ chế thị trường nhưng một phần nữa cũng không kém phần

quan trọng là do chúng ta chưa thật sự quan tâm giáo dục đạo đức, lối sốngcho học sinh Nội dung giáo dục đạo đức, lối sống còn thiếu chiều sâu, chưathiết thực, nhất là các trường học chưa đặt việc giáo dục đạo đức cho học sinhlên vị trí hàng đầu mà coi trọng việc “dạy chữ” quan trọng hơn Hình thứcgiáo dục đạo đức, lối sống cho các em còn sơ sài, chưa có sức hấp dẫn, lôicuốn học sinh Sự phối, kết hợp giữa các cơ quan chức năng, giữa nhà trường,gia đình và xã hội còn nhiều hạn chế Vì vậy, các trường học cần phải đặc biệtchú trọng giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh một cách toàn diện hơn,sâu rộng hơn nữa, đặc biệt là thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập và làmtheo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” để nhằm ngăn chặn sự suy thoái vềđạo đức, lối sống, từng bước nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng và nhâncách cao đẹp cho học sinh

1.2.2 Thực trạng công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh ở một số trường THPT huyện Quỳnh Lưu

Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT ở Quỳnh Lưu nóiriêng và cả nước ta nói chung có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng Ở QuỳnhLưu, công việc này được triển khai thực hiện với các nội dung, hình thức,phương pháp phong phú, đa dạng và đã thu được những kết quả khả quan.Phần lớn học sinh THPT ở Quỳnh Lưu có phẩm chất đạo đức tốt, có nếp sốngvăn minh, lối sống lành mạnh, kế thừa và phát huy được những truyền thốngtốt đẹp của gia đình, dòng họ, làng xóm, nhà trường, quê hương và đất nước

Nó thể hiện ở đức tính giản dị, thật thà, khiêm tốn, cần cù, hiếu học; bản lĩnhvững vàng, kiên định; thực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng; chínhsách, pháp luật của Nhà nước và mọi quy định của địa phương; chấp hànhnghiêm chỉnh mọi nội quy, quy chế trường học

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, trong bối cảnh toàn cầu hoá vàảnh hưởng mặt trái của nền kinh tế thị trường hiện nay, việc giáo dục đạo đức

cho học sinh THPT ở Quỳnh Lưu đang gặp phải một số khó khăn nhất định,đòi hỏi các cấp, các ngành phải quan tâm, chỉ đạo sát sao hơn nữa cũng như

sự nỗ lực phấn đấu của các nhà trường để vượt qua thách thức nhằm gặt háinhững thành quả tốt đẹp trong sự nghiệp giáo dục

Trong quá trình nghiên cứu đề tài khoa học này, tác giả đã tiến hànhcác bước điều tra, khảo sát, thu thập thông tin, số liệu ở một số trường THPTtrên địa bàn Quỳnh Lưu để có căn cứ khoa học và hiểu chính xác, kháchquan, trung thực về thực trạng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THPT

ở huyện này trong những năm qua Tác giả đã lập các phiếu điều tra: Phiếuđiều tra dùng cho thầy cô giáo; phiếu điều tra dùng cho cán bộ đoàn, cán bộlớp và học sinh Tổng số phiếu điều tra là 1086 Tác giả tiến hành khảo sát ởbốn trường THPT: THPT Quỳnh Lưu I, THPT Quỳnh Lưu III, THPTDLBắc Quỳnh Lưu và THPT Hoàng Mai Qua điều tra, khảo sát, thu thập, xử lý

số liệu, phỏng vấn về thực trạng công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh chohọc sinh THPT ở Quỳnh Lưu, tác giả khái quát những mặt cơ bản, nổi bậtnhư sau:

1.2.2.1 Về nội dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh

Trong những năm qua, các trường THPT ở Quỳnh Lưu rất quan tâmđến việc giáo dục nội dung đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh Nhà trường

đã chú trọng đến những phẩm chất đạo đức để giáo dục cho các em nhằmnâng cao đạo đức cách mạng, lối sống lành mạnh và có nhân cách cao đẹp

Đó là những phẩm chất đạo đức về tình yêu thương con người, cần cù, vượtkhó trong học tập, giúp đỡ lẫn nhau, có chí tiến thủ, yêu thầy, mến bạn vàtrung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng Các trường đã tạo nên mộtphong trào thi đua sôi nổi về sự phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện tư cách đạođức và tự giác trong học tập giữa các em học sinh với nhau, giữa lớp này vớilớp khác Không những chú ý giáo dục các phẩm chất đạo đức trên, các

trường THPT của Quỳnh Lưu cần phải vận dụng tốt và đẩy mạnh hơn nữaviệc giáo dục những phẩm chất đạo đức cơ bản theo tấm gương đạo đức HồChí Minh cho các em Bởi vì, trên thực tế nội dung giáo dục đạo đức Hồ ChíMinh cho học sinh THPT chưa được các cấp, các ngành, các tổ chức quantâm, phổ biến, quán triệt một cách triệt để, chu đáo nên chưa mang lại hiệuquả cao.

Về câu hỏi: Bạn đánh giá như thế nào về nội dung của công tác giáodục đạo đức hiện nay của nhà trường? Qua khảo sát, chúng tôi có các số liệusau đây:

Bảng 2: Đánh giá nội dung công tác giáo dục đạo đức

Đối tượng

Mức độ đánh giá

Phong phú phong phúKhông Đầy đủ Không đầy đủHọc sinh 55.47% 44.53% 54.44% 45.56%Cán bộ đoàn, lớp 60.12% 39.88% 57.35% 42.65%

Qua bảng trên chúng ta thấy rằng, việc giáo dục đạo đức cho học sinh

đã được các trường quan tâm, chú ý nhưng kết quả chưa cao Nội dung côngtác giáo dục đạo đức chưa thực sự phong phú, đa dạng Tỷ lệ không phongphú, không đầy đủ trong công tác giáo dục đạo đức đang ở mức khá cao Do

đó, đòi hỏi các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương và các trường THPTtrên địa bàn của huyện cần phải quan tâm đầu tư chiều sâu hơn nữa về côngtác này

Với câu hỏi: Theo bạn, cuộc vận động học tập và làm theo tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh có tầm quan trọng đối với học sinh không?

Với câu hỏi này, chúng tôi nhận được các ý kiến tương đối thống nhất,điều đó thể hiện trong bảng kết quả điều tra sau đây:

Bảng 3: Nhận thức về tầm quan trọng của việc học tập và làm

theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Rất quan trọng Quan trọng Không quan trọng

Kết quả trên cho thấy, việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức HồChí Minh cho học sinh THPT là rất quan trọng và cấp thiết Do đó, cần phảitriển khai cuộc vận động đi vào chiều sâu, mang tính thiết thực hơn để thuđược những kết quả cao hơn Cần phải tăng cường tuyên truyền, quán triệtđầy đủ những nội dung, phẩm chất đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh để các

em học tập và làm theo

Tác giả đã tập trung đi sâu vào tìm hiểu nội dung giáo dục đạo đức HồChí Minh cho học sinh THPT ở Quỳnh Lưu qua thầy cô giáo - những ngườithực hiện nhiệm vụ giáo dục -, thì phần lớn đều cho là trung thành với sựnghiệp cách mạng của Đảng chứ chưa thực sự quan tâm, chú trọng đến cácphẩm chất đạo đức quan trọng khác như: hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính,chí công, vô tư; có tinh thần quốc tế vô sản trong sáng; tình yêu thương conngười Từ đó, chúng ta thấy, việc triển khai thực hiện cuộc vận động “Họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong các trường THPT ởhuyện Quỳnh Lưu chưa được phổ biến, quán triệt một cách sâu sắc, đầy đủnội dung cho từng học sinh Do đó, để cuộc vận động này mang lại hiệu quả

thiết thực, tránh rơi vào hình thức theo phong trào chung thì đòi hỏi cần phải

có sự quan tâm, chỉ đạo, đôn đốc, giám sát, kiểm tra chặt chẽ của cấp trên; sựphối, kết hợp giữa các đơn vị, địa phương và các ban ngành đoàn thể

Về câu hỏi: Từ những nguồn nào, bạn có được thông tin về nội dung tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh? Và sau đây là kết quả trả lời của các đối tượnghọc sinh, cán bộ đoàn, lớp mà chúng tôi đã trực tiếp điều tra và tổng hợp:

Bảng 4: Đánh giá nguồn thông tin về nội dung tư tưởng

Nghe báo cáo

Nghe giảng

Sinh hoạt đoàn

Sinh hoạt lớp Học

sinh 55.03% 75.63% 64.92% 30.63% 64.33% 62.96% 56.58%Cán bộ

đoàn, lớp 54.18% 79.57% 68.81% 36.37% 65.19% 68.84% 57.28%

Qua bảng trên cho thấy, nguồn thông tin về nội dung tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh mà cán bộ đoàn, cán bộ lớp và học sinh thu nhận được đang còn

ở mức “khiêm tốn” Chỉ có nguồn thông tin từ truyền hình là đạt tỷ lệ trên70%, còn lại đều ở dưới “ngưỡng khá” Trong các nguồn đó, đặc biệt cần phảilưu ý là nguồn thông tin từ nghe báo cáo quá thấp Vì vậy, các nhà trường cầnphải tăng cường tuyên truyền sâu rộng và có các biện pháp hữu hiệu để nângcao khả năng tiếp nhận các nguồn thông tin về nội dung tư tưởng đạo đức HồChí Minh Đặc biệt là, để cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạođức Hồ Chi Minh” thực sự đi vào chiều sâu, có hiệu quả và chất lượng cao thìngoài việc nắm nguồn thông tin từ các kênh trên nhưng phải chú ý để hướng

các em vào kênh nào đóng vai trò chủ đạo nhất, hiệu quả nhất, dễ triển khaithực hiện nhất, tránh rơi vào tản mạn biết nhiều kênh mà hiểu “lơ mơ”, khôngsâu sắc

Đối với câu hỏi: Trong sinh hoạt đoàn, sinh hoạt lớp, bạn có thườngxuyên được giáo dục về nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh không? Quatổng hợp ở phiếu điều tra thì kết quả phản ánh là: 88.46% trả lời có; 11.54%trả lời không Với kết quả này đã thể hiện sự quan tâm, chú ý của các nhàtrường trong việc đôn đốc, chỉ đạo giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho họcsinh trong sinh hoạt đoàn, sinh hoạt lớp Đó thực sự là một tín hiệu đángmừng để ngày càng gặt hái được những thành quả cao hơn nữa

Như vậy, để nội dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh thu được kết quảcao nhất thì các trường THPT ở Quỳnh Lưu cần phải đặc biệt chú trọng giáodục những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của Người cho học sinh Hơn nữa, cầnphải phát huy hết vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức củaBác cho người học Lãnh đạo nhà trường, các tổ chức đoàn thể và thầy côgiáo phải quan tâm một cách triệt để và phải đặt việc giáo dục đạo đức HồChí Minh lên hàng đầu trong quá trình giáo dục

1.2.2.2 Về hình thức và phương pháp giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh

Để giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh đạt chất lượng và hiệuquả thì phải có nhiều hình thức và phương pháp khác nhau Ý thức được điều

đó nên các trường THPT ở Quỳnh Lưu đã tiến hành giáo dục đạo đức Hồ ChíMinh cho các em với nhiều hình thức phong phú, đa dạng và với nhiềuphương pháp khác nhau Việc tuyên truyền, giáo dục được lồng ghép qua cáchoạt động dã ngoại, ngoại khoá, sinh hoạt đoàn, sinh hoạt lớp và qua bàigiảng của thầy cô giáo Đặc biệt là vào các ngày lễ trong năm, nhà trường rấtchú ý để tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng cho các em, tạo nên phong

trào thi đua sôi nổi, hào hứng giữa các khối, các lớp như ngày Nhà giáo ViệtNam (20-11), ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (26-3) Vào những dịp này, các trường thường tổ chức hội thi văn nghệ, làm báotường, tập san Các tiết mục văn nghệ, bài báo đều xoay quanh chủ đề cangợi Đảng, Bác Hồ, quê hương đất nước và công cuộc đổi mới ở nước ta hiệnnay Qua đó, có tác dụng tích cực đối với việc giáo dục tư tưởng, đạo đức, lốisống cho học sinh Ngoài ra, các trường quan tâm đến công tác giáo dục chínhtrị, tư tưởng, đạo đức, lối sống qua hệ thống báo chí Nhà trường thườngxuyên đặt mua các loại báo như Nhân dân, Nghệ An, Giáo dục & Thời đại,Tiền phong, Thanh niên để ở thư viện cho thầy cô giáo và học sinh đọc.

Thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 07/11/2006 của Bộ Chính trị;Hướng dẫn số 11-HD/TTVH ngày 06/12/2006 của Ban Tư tưởng - Văn hoáTrung ương; Chỉ thị số 2516-CT/BGDĐT ngày 18/5/2007 và Hướng dẫn số5018- HD/BGDĐT-HSSV ngày 21/01/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục vàĐào tạo; Kế hoạch số 15-KH/TU ngày 16/01/2007 của Tỉnh uỷ Nghệ An vềviệc tổ chức thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạođức Hồ Chí Minh”, các trường THPT ở Quỳnh Lưu đã xây dựng kế hoạch vàtriển khai thực hiện một cách nghiêm túc cuộc vận động này trong toàn thểthầy cô giáo và học sinh Lãnh đạo các nhà trường xác định đây là một cuộcvận động lớn, quan trọng, sâu sắc, do đó được tổ chức sâu rộng, thiết thực,hiệu quả và diễn ra thường xuyên, liên tục, không phô trương, hình thức chạytheo phong trào Mặt khác, thực hiện Kế hoạch số 20-KH/TTVH ngày29/11/2007 của Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương và Kế hoạch số 536-KH/TGTU ngày 28/5/2007 của Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Nghệ An về việc tổchức Hội thi báo cáo viên giỏi “Kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh”, các trường THPT đã tổ chức triển khai cho học sinh thực hiện hội thinày một cách tích cực Hội thi có ý nghĩa giáo dục sâu sắc bởi vì thông qua

hội thi giúp cho học sinh nhận thức sâu hơn, đầy đủ hơn về những nội dung

cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng, đạo đức và tấm gương của Bác

Song song với những hình thức và phương pháp giáo dục trên, cáctrường thực hiện lồng ghép các nội dung cuộc vận động “Học tập và làm theotấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” vào các nhiệm vụ chính trị, các phong tràothi đua của ngành Giáo dục như: cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trongthi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”; cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo làmột tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”; cuộc vận động “Học sinh, sinhviên gương mẫu thực hiện và vận động gia đình chấp hành nghiêm túc LuậtGiao thông”; phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực” Ngoài ra, lãnh đạo nhà trường đã đôn đốc, chỉ đạo Đoàn trường triểnkhai thực hiện tốt trong toàn thể đoàn viên, học sinh các phong trào “Thi đuatình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, “4 đồng hành với thanh niên trênđường lập thân, lập nghiệp”, “5 xung kích xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, đặcbiệt là các cuộc vận động “Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác” doTrung ương Đoàn phát động và “Tuổi trẻ Nghệ An sống, chiến đấu, lao động

và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại” của Tỉnh đoàn Nghệ An

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, các trường THPT trên địa bànQuỳnh Lưu cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt một cáchmạnh mẽ cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh” nhằm tạo chuyển biến tốt hơn về nhận thức, tư tưởng, đạo đức, lốisống trong học sinh Cần có những hình thức và phương pháp giáo dục đạođức Hồ Chí Minh cho học sinh phong phú hơn, đa dạng hơn để mang lại hiệuquả cao nhất

1.2.2.3 Về chất lượng và hiệu quả của việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT

Việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT có một ýnghĩa vô cùng quan trọng Các em đến trường không chỉ học văn hoá, tiếp thu

kiến thức từ thầy cô giáo mà hơn thế nữa phải giáo dục học sinh thành nhữngngười có tư cách đạo đức tốt Bởi vì, đạo đức là “cái gốc”, cái “nền tảng” củamỗi con người Xác định được vai trò quan trọng đặc biệt của đạo đức, nhất là

tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho nên trong nhiều năm qua, các trườngTHPT ở Quỳnh Lưu đã quan tâm chú ý giáo dục đạo đức của Bác cho họcsinh Vì vậy, đạo đức của các em đã có chuyển biến rõ rệt, tư tưởng, thái độchính trị và lối sống ngày càng tốt Hầu hết học sinh đều tin tưởng vào sự lãnhđạo của Đảng và con đường đi lên CNXH ở nước ta; phát huy được vai trò

“xung kích”, “đầu tàu gương mẫu” trong việc thực hiện chủ trương, đường lốicủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mọi quy định của địa phươngcũng như nội quy, quy chế trường học để lớp lớp “đàn em” ở các bậc họcdưới noi theo Tinh thần đoàn kết, giúp đỡ nhau, “yêu thầy mến bạn”, sựchăm chỉ, cần cù, khắc phục mọi khó khăn, nỗ lực phấn đấu vươn lên tronghọc tập, rèn luyện ngày càng được khẳng định và xã hội ghi nhận Các tổchức Đoàn thu hút sự tham gia đông đảo của các em, sinh hoạt có chất lượng,hiệu quả và ngày càng gắn kết giữa các đoàn viên với nhau hơn

Trong giai đoạn hiện nay, nước ta đang trong công cuộc đổi mới mạnh

mẽ về nhiều mặt, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đặt ra mục tiêuđến năm 2020, Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướnghiện đại Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước ở thời điểm này,nước ta đứng trước những vận hội và thời cơ tương đối thuận lợi để đẩynhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời cũng chịu nhiều thách thứclớn mà đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân và toàn dân phải bình tĩnh để vượt qua

Về thuận lợi, đó là xu hướng toàn cầu hoá, khu vực hoá; thế giới chuyển từđơn cực sang đa cực; là chuyển từ đối đầu sang đối thoại để các nước xích lạigần nhau hơn Về khó khăn, đó là Việt Nam nằm trong bối cảnh thế giới cónhiều chuyển biến mau lẹ, phức tạp, khó lường; là tình trạng chạy đua vũ

trang giữa các nước lớn; là sự chống phá quyết liệt của các thế lực thùđịch nhằm xoá bỏ chế độ XHCN trên đất nước ta Mặt khác, ở Việt Nam

“Sự tồn tại của nền kinh tế thị trường một mặt có tác dụng tích cực đốivới sự tăng trưởng kinh tế đất nước nhưng mặt trái của nó là lối sống thựcdụng, chạy theo khuynh hướng thương mại hoá, quan điểm, lối sống phiđạo đức đang tác động xấu đến thế hệ trẻ nước ta” [10, tr.55] Nguyhiểm nhất là kẻ thù không từ một thủ đoạn nham hiểm nào, âm mưu “diễnbiến hòa bình”, “bạo loạn lật đổ”, ráo riết lôi kéo thanh niên, trong đó cóhọc sinh THPT “ngày càng xa rời lý tưởng cách mạng, xa rời những giátrị truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc” [10, tr.55] Do đó, tăngcường giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh là vô cùng quan trọng

và cấp thiết nhằm giúp cho các em có tư cách đạo đức tốt, cảnh giáckhông để kẻ thù dụ dỗ, lôi kéo và mua chuộc

Trong những năm qua, công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh chohọc sinh THPT ở Quỳnh Lưu đã đạt được những kết quả nhất định và cầnphải tiếp tục cố gắng trong thời gian tới để đạt hiệu quả cao hơn

Với câu hỏi: Bạn đánh giá như thế nào về công tác giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh ở trường mình? Chúng tôi đã trực tiếp khảo sát, điều tra một sốtrường THPT ở Quỳnh Lưu và kết quả thu được như sau:

Bảng 5: Đánh giá về chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh các trường THPT ở Quỳnh Lưu

Qua điều tra, khảo sát, tác giả thấy phần lớn học sinh có ý thức vươnlên trong học tập; tích cực tu dưỡng, rèn luyện tư cách đạo đức, lối sống; năng

nổ, nhiệt tình trong các hoạt động phong trào do cấp trên và trường phátđộng Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận nhỏ học sinh còn bàng quan, thờ ơ vềchính trị; không nhiệt tình trong các hoạt động, các phong trào; ý thức tự giáckém; sống thực dụng Nhằm ngăn chặn, đẩy lùi sự xuống cấp đạo đức củamột bộ phận học sinh, nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho các em, lãnhđạo các nhà trường đã chỉ đạo, đôn đốc việc tổ chức học tập các chủ trương,Nghị quyết của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; các quy định của

Bộ giáo dục & Đào tạo, nội quy của nhà trường thông qua các buổi dã ngoại,ngoại khoá, sinh hoạt lớp, đặc biệt là thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập vàlàm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Trong thời gian tới, để việc giáodục đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh có chất lượng và hiệu quả hơn, cácnhà trường không những phải nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng củaviệc giáo dục đạo đức của Bác cho các em nhằm ngăn ngừa sự suy thoái vềđạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội mà còn phải thấy hết tầm chiến lượctrong công tác giáo dục, góp phần xây dựng nền tảng đạo đức xã hội

cơ sở thực trạng đạo đức của một bộ phận học sinh xuống cấp một cách đángbáo động do ảnh hưởng từ mặt trái của nền kinh tế thị trường và trước yêu cầuđổi mới giáo dục THPT hiện nay đòi hỏi các trường học cần phải đẩy mạnhcông tác giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống cho học sinh Đặc biệt,