Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện đong sơn, tỉnh thanh hoá

49 2.3.1 Quản lý mục tiêu dạy học ở THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh 2.3.2 Quản lý mục nội dung, chương trình, hình thức dạy học ở THCS trên địa 2.3.3 Quản lý đội ngũ giáo viên, h

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

-* * *

-Hoµng ThÞ HËu

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA

BÀN HUYÖN §¤NG S¥N, THANH HO¸

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

VINH – 2010

LỜI CẢM ƠN!

Với tình cảm chân thành của mình, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

Trường ĐH Vinh, khoa sau đại học, các thầy cô giáo đã tham gia quản lý giảng dạy và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu khoa học.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Ngô Sỹ Tùng, người đã tận tình trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp.

Nhân dịp này cho phép tôi được chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa Lãnh đạo và CB PGD&ĐT, phòng nội vụ, phòng Kế hoạch – Tài chính, các đồng chí Hiệu trưởng, các thầy cô giáo trong nhà trường THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hóa đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu luận văn.

Cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học.

Mặc dù đã rất cố gắng, song chắc chắn luận văn sẽ không tránh khỏi sự sai sót, rất mong được sự tận tình chỉ bảo của các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp để được hoàn chỉnh hơn.

Tác giả

Hoàng Thị Hậu

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

QLGD Quản lý giáo dục

CHƯƠNGI: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6

1.3 Một số vấn đề về quản lý hoạt động dạy học ở THCS trong giai đoạn hiện

1.4 Cơ sở pháp lý của vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở THCS 33

1.4.2 Định hướng phát triển giáo dục THCS ở tỉnh Thanh Hóa

Kết luận chương 1

34 38

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG SƠN,

2.1 Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục THCS ở địa bàn huyện

2.1.1 Giới thiệu sơ lược về Huyện Đông Sơn, Thanh Hóa 39 2.1.2 Về Giáo dục – Đào tạo của Huyện Đông Sơn, Thanh Hóa 40 2.1.3 Về giáo dục cấp THCS ở Huyện Đông Sơn, Thanh Hóa 43 2.2 Thực trạng về chất lượng hoạt động dạy học ở các trường THCS trên địa

bàn Huyện Đông Sơn, Thanh Hóa 46 2.2.1 Chất lượng học tập của học sinh THCS trên địa bàn Huyện Đông Sơn,

2.2.2 Chất lượng dạy của giáo viên THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở THCS trên địa bàn huyện Đông

Sơn, Thanh Hóa 49 2.3.1 Quản lý mục tiêu dạy học ở THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh

2.3.2 Quản lý mục nội dung, chương trình, hình thức dạy học ở THCS trên địa

2.3.3 Quản lý đội ngũ giáo viên, học sinh ở các trường THCS trên địa bàn huyện

2.3.4 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy và học

của giáo viên và học sinh các trường THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn,

2.3.5 Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy học

59 2.4 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS trên

Chương 3: Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hóa.

68 3.1.1 Một số nguyên tắc cho việc đề xuất các giải pháp 68

3.2 Các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học ở các trường

THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hoá 69 3.2.1 Giải pháp đổi mới công tác QL hoạt động dạy học 69 3.2.2 Giải pháp đổi mới công tác quản lý đội ngũ GV 77 3.2.3 Giải pháp đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường 84 3.2.4 Giải pháp giải pháp cải tiến công tác QL các điều kiện khác 88

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các giải pháp 91

1 Giải pháp đổi mới công tác quản lý hoạt động dạy học 91

2 Giải pháp đổi mới công tác quản lý đội ngũ giáo viên 91

3 Giải pháp đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường 91

4 Giải pháp cải tiến công tác quản lý cơ sở vật chất 91

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Giáo dục và đào tạo trong công cuộc đổi mới của đất nước ngày càng đượcĐảng và Nhà nước – xã hội quan tâm, đòi hỏi Giáo dục phải đổi mới và phát triển

để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của mọi tầng lớp trong xã hội về học tập

Định hướng phát triển lĩnh vực giáo dục và đào tạo của Đảng được ĐạiHội X khẳng định là: “ Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy vàhọc, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất chonhà trường, phát huy khả năng độc lập sáng tạo và độc lập suy nghĩ của họcsinh” [5-tr.187- 207]

Trong đường lối chiến lược của Đảng ta, GD&ĐT luôn được xác định là

một bộ phận quan trọng của sự nghiệp cách mạng “Giáo dục và Đào tạo là quốc

sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội của đất nước” [3.29]

Chỉ thị 40 của Ban bí thư cũng đã nêu rõ:“Mục tiêu xây dựng đội ngũ

nhà giáo và CBQL giáo dục được chuẩn hóa đảm bảo chất lượng, đồng bộ về

cơ cấu, đặc biệt nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo, thông qua việc phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước” [2.2]

Một trong bốn giải pháp thực hiện định hướng chiến lược phát triển Giáodục và Đào tạo mà nghị quyết Trung ương II, khóa VIII đề ra là “ Đưa giáo dục

và đào tạo vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội của cả nước và từngđịa phương, có chính sách điều tiết quy mô và cơ cấu đào tạo phù hợp với nhucầu phát triển kinh tế, xã hội, khắc phục tình trạng mất cân đối như hiện nay ”

Đối với bậc TH, mục tiêu giáo dục Trung học giai đoạn mới là: “Giáodục THCS nhằm giúp học sinh cũng cố và phát triển những kết quả của giáodục Tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết banđầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT, trung cấp, học nghềhoặc đi vàocuộc sống lao động.” [6 – Tr.3]

Để thực hiện mục tiêu trên, các trường trung học phải có mô hình dạyhọc hợp lí về thời gian, chương trình đổi mới phương pháp dạy học; đòi hỏingười quản lí phải có năng lực quản lý quá trình dạy học đáp ứng yêu cầu mớiđặt ra; người giáo viên phải có đủ năng lực chuyên môn để đóng vai trò chủđạo, quyết định chất lượng học tập của các em

Điều 99 Luật Giáo dục ( Ngày 14 tháng 6 năm 2005 của Quốc hội khóa11) Quy định: Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục bao gồm:

1 Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch,chính sách phát triển giáo dục

2 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật vềgiáo dục; ban hành điều lệ nhà trường; ban hành quy định về tổ chức và hoạtđộng của cơ sở giáo dục

3 Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; tiêu chuẩn nhàgiáo; tiêu chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị trường học; việc biên soạn, xuấtbản, in và phát hành sách giáo khoa, giáo trình; quy chế thi cử và cấp vănbằng, chứng chỉ.

4 Tổ chức, quản lý việc bảo đảm chất lượng giáo dục và kiểm địnhchất lượng giáo dục

5 Thực hiện công tác thống kê, thông tin về tổ chức và hoạt động giáo dục

6 Tổ chức bộ máy quản lý giáo dục

7 Tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo bồi dưỡng, quản lý nhà giáo và cán bộquản lý giáo dục

8 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực để phát triển sự nghiệp giáo dục

9 Tổ chức, quản lý công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học, côngnghệ trong lĩnh vực giáo dục

10 Tổ chức, quản lý công tác hợp tác quốc tế về giáo dục

11 Quy định việc tặng danh hiệu vinh dự cho người có nhiều công laođối với sự nghiệp giáo dục

12 Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giáo dục; giải quyếtkhiếu nại, tố cáo và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về giáo dục

Giáo dục nói chung – GD THCS nói riêng của huyện Đông Sơn trong nhiềunăm qua có nhiều thành tựu đáng phấn khởi, đặc biệt là sự cố găng trong việcnâng cao chất lượng toàn diện mà trọng điểm là chất lượng dạy học Tuynhiên nhìn từ góc độ khoa học, việc quản lý của Hiệu trưởng các trườngTHCS vẫn còn nhiều vấn đề vướng mắc, chưa được chỉ đạo xuyên suốt, thốngnhất cao, cần để rút kinh nghiệm để đổi mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển

GD trong giai đoạn mới

Nghiên cứu các tài liệu lý luận cho thấy, hoạt động dạy học là khâuquan trọng nhất của nhà trường trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực chođất nước Việc quản lý hoạt động dạy học để nâng cao chất lượng đào tạo là

một nhiệm vụ quan trọng của người cán bộ quản lý nhằm đáp ứng được mụctiêu giáo dục đã đề ra.

Để góp phần nâng cao chất lượng hoạt động dạy học lúc này là vô cùngcần thiết Trước thực trạng của công tác QLGD và những khó khăn hạn chế,

xuất phát từ yêu cầu trên tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao

chất lượng hoạt động dạy học ở các trường THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hoá”.

Quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học củagiáo viên (GV) ở các trường THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hoá

3.3 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy họccủa giáo viên ở các trường THCS: Đông Tân, Đông Thịnh, Đông Hưng,Đông Vinh, Đông Quang, Nguyễn Chích, Đông Anh, Đông Phú trên địa bànhuyện Đông Sơn, Thanh Hóa

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC:

Chất lượng hoạt động dạy học ở các trường THCS trên địa bàn huyệnĐông Sơn, Thanh Hoá sẽ được cải thiện theo hướng tích cực hơn, nếu đềxuất và áp dụng một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học trên cơ sở khoahọc và mang tính khả thi

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học ởtrường THCS.

5.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở một số trường THCS trênđịa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hoá

5.3 Đề xuất một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt độngdạy học ở một số trường THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hoá

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

6-1 Nghiên cứu lý luận

6.1.1 Phân tích tổng hợp các tài liệu tham khảo về quản lý giáo dục,giáo dục THCS…

6.1.2 Nghiên cứu văn bản của Đảng, chỉ thị của Nhà nước, Bộ, Ngành cóliên quan đến nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay

6-2 Nghiên cứu thực tiễn

Điều tra, phân tích đánh giá thực trạng chất lượng hoạt động dạy họccủa giáo viên THCS các trường trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hóa

6.3 Phương pháp sử dụng thống kê toán học

7 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI:

- Góp phần bổ sung cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở cáctrường THCS

- Phát hiện thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trườngTHCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hóa

Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCStrên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hóa mang tính khoa học và khả thi

8 CẤU TRÚC LUẬN VĂN:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu và phụ lục, luận văncòn có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng hoạt động dạy học ở THCS.

Chương 2: Thực trạng về chất lượng hoạt động dạy học ở các trường

THCS trên địa bàn huyện Đông Sơn, Thanh Hóa

Chương 3: Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt

động dạy học ở các trường THCS trên địa bàn Huyện Đông Sơn, Thanh Hóa

Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết trong những công trình

nghiên cứu của mình đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trườngphụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạtđộng dạy học”.[26] V.A Xukhomlinxki đã tổng kết những thành công cũng nhưthất bại qua kinh nghiệm thực tiễn làm công tác quản lý chuyên môn nghiệp vụcủa Hiệu trưởng, cùng với nhiều tác giả khác ông đã nhấn mạnh đến sự phâncông hợp lý, sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa Hiệu trưởng vàphó Hiệu trưởng để đạt được mục tiêu hoạt động dạy học đã đề ra

Họ còn thống nhất rằng: Một trong những giải pháp hữu hiệu nhất đểnâng cao chất lượng hoạt động dạy học trong nhà trường là phải bồi dưỡngđội ngũ GV, phát huy tính sáng tạo trong giảng dạy và nâng cao dần trình độchuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ GV Ngoài ra, cũng cần phát huy tínhsáng tạo và tính tích cực trong học tập của học HS Việc bồi dưỡng trình độchuyên môn nghiệp vụ - theo các tác giả Xô Viết - cần thông qua giải pháp tổchức hội thảo chuyên môn Tuy nhiên để hoạt động này đạt hiệu quả cao, nộidung hội thảo phải sinh động, tạo điều kiện cho GV tham gia thảo luận, traođổi sáng kiến kinh nghiệm Vấn đề đưa ra trong hội thảo phải mang tính thực

tiễn, phải là vấn đề được nhiều người quan tâm và có tính thiết thực đối vớihoạt động giảng dạy.

V.A Xukhomlinxki và Xvecxlerơ còn nhấn mạnh đến biện pháp dự giờ,phân tích bài giảng, sinh hoạt tổ chuyên môn Việc dự giờ, phân tích bàigiảng của đồng nghiệp là đòn bẩy để nâng cao chất lượng dạy học Việc phântích bài giảng mục đích là phân tích cho GV thấy và khắc phục các thiếu sót,đồng thời phát huy mặt mạnh nhằm nâng cao chất lượng bài giảng

Theo Bam.Robbins Harvey B.Alvy thì để duy trì và phát triển năng lựchoạt động chuyên môn ở GV, nhà trường phải đặt mua các tạp chí thuộc cácmôn học khác nhau dành cho GV Mỗi tổ bộ môn phải có cập nhật thông tin

bộ môn trên bảng thông tin của tổ Trong trường, Hiệu trưởng phải quản lý hồ

sơ chuyên môn của GV và hồ sơ của HS; Xây dựng mối quan hệ tích cực giữaphụ huynh với trường học, phát triển đội ngũ GV, giám sát và đánh giá GV vềtrình độ chuyên môn Hiệu trưởng nên phát triển một góc đặt các tài liệu hỗtrợ hoạt động dạy học hấp dẫn trong trường học để thúc đẩy hoạt động dạyhọc của GV Địa điểm này dùng để trao đổi các bài tham luận về chuyên môncủa GV, các ý kiến thảo luận, bàn bạc về chuyên môn Qua đó sẽ giúp GVnâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn của mình

Ở Việt Nam, vấn đề nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn của

GV đã thu hút được sự quan tâm cũng như nhiều nhà nghiên cứu như:PGS.TS Nguyễn Ngọc Hợi, PGS.TS Phạm Minh Hùng, TS Thái Văn Thànhkhi nghiên cứu các tác giả đã đưa ra nguyên tắc chung về nâng cao chất lượngcủa đội ngũ GV như : xác định đầy đủ nội dung hoạt động chuyên môn; xâydựng hoàn thiện quy chế đánh giá, xếp loại chuyên môn của GV.[18].Hoặc[23] Tác giả Trần Bá Hoành cũng đề cập đến việc đổi mới phương phápdạy học lấy học sinh làm trung tâm, phát triển các phương pháp tích cực, tăngcường phương pháp học tập, tự học trong việc đổi mới phương pháp dạy họctrong trường PT Ngoài ra các cơ sở GD cũng mở ra nhiều hội thảo bàn về các

giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng dạy học bộ môn trênthông tin qua mạng giáo dục.

Qua các tác phẩm, các đề tài nghiên cứu, các bài tham luận ở các hộinghị, các tác giả đều đã nhấn mạnh vai trò của quản lý hoạt động dạy học củaGV.Trong nhà trường, người GV ngoài công tác giảng dạy và công tác làmchủ nhiệm lớp, họ còn phải tham gia nhiều hoạt động khác như tự bồi dưỡngchuyên môn, tham gia bồi dưỡng, giáo dục học sinh giỏi, phụ đạo học sinhyếu kém, tổ chức chuyên đề ngoại khóa, tổ chức các họt động NGLL, sinhhoạt chuyên môn, nghiên cứu khoa học nhưng nhìn chung chất lượng hoạtđộng dạy học mới là trọng tâm của quá trình lao động sư phạm của người GV Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu về quản lí giáo dục, quản lí nhàtrường THCS, chúng tôi nhận thấy các nhà nghiên cứu đã nêu lên một số biệnpháp quản lý HĐDH của đội ngũ GV và HS, nhất là hoạt động dạy và hoạtđộng học của thầy và trò trên lớp Một số tác giả đề cập đến chất lượng dạyhọc ở trường THCS phần đa thiên về cải tiến phương pháp giảng dạy bộ môn

mà chưa đề cập đến các giải pháp quản lý nâng cao chất lượng hoạt động dạyhọc của Hiệu trưởng trường THCS nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của cấphọc THCS

Đối với huyện Đông Sơn, đề án nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục –Đào tạo chưa có tác giả nào nghiên cứu và tìm các giải pháp làm thế nào nângcao chất lượng dạy học ở các trường; đặc biệt là chất lượng hoạt động dạy học

ở các trường THCS trong huyện lên ngang tầm với một số trường trong Tỉnh.Chính vì vậy, chúng tôi quan tâm vấn đề này và muốn tìm ra giải pháp nhằmnâng cao chất lượng ở các trường THCS trên địa bàn Huyện Đông Sơn,Thanh Hóa

1.2 Một số khái niệm cơ bản:

Để giải quyết một số vấn đề đặt ra trong luận văn, chúng tôi làm rõ một

số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý và quản lý giáo dục:

1.2.1.1 Quản lý là gì?

Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, ở đây chúng tôi xin nêu một

số khái niệm về quản lý:

- “Quản lý là trông nom, coi sóc, giữ gìn việc gì đó” [ 13, tr 581]

- “Quản lý là một khoa học dựa trên cơ sở vận dụng các qui luật pháttriển của các đối tượng khác nhau, qui luật tự nhiên hay xã hội Đồng thời,quản lý còn là một nghệ thuật, đòi hỏi nhiều kiến thức xã hội, tự nhiên haykinh tế…” [12, tr 580]

- Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lýlên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra” [ 22, tr 5]

- “Quản lý là hoạt động thiết yếu nẩy sinh khi con người hoạt động tậpthể, là sự tác động của chủ thể vào khách thể, trong đó quan trọng nhất là kháchthể con người nhằm thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức.” [17, tr 60 ]

- Quản lý là tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đếnkhách thể quản lý về các mặt kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị… bằng một hệthống các luật lệ, các nguyên tắc, các chính sách, các phương pháp cụ thể nhằmtạo ra môi trường và điều kiện phát triển cho sự phát triển của đối tượng

- Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụngcác hoạt động chức năng như: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo hoặc lãnh đạo

và kiểm tra

Như vậy có thể nói rằng: Giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý cómối quan hệ mật thiết với nhau Chủ thể làm nảy sinh tác động quản lý, kháchthể làm nảy sinh ra vật chất và tinh thần, có giá trị sử dụng trực tiếp đáp ứngnhu cầu con người, bảo đảm mục tiêu của chủ thể quản lý, song bản chất củahoạt động quản lý là cách thức tổ chức, điều khiển của chủ thể quản lý nhằmthực hiện có hiệu quả mục tiêu mà tổ chức đã đặt ra

Qua phân tích trên ta có thể hiểu: Quản lý là một quá trình tác động

định hướng có mục đích, có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động, dựa vào các thông tin về tình trạng của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã đề ra.

Mặt khác, chúng ta có thể hiểu: Quản lý là sự phối hợp, sự hỗ trợ của

nhiều người, làm sao cho mục tiêu của mỗi cá nhân biến thành thành tựu của

xã hội Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật.

1.2.1.2 Quản lý giáo dục:

Giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có ý thức, có mụcđích nhằm chuẩn bị cho con người tham gia lao động xã hội bằng cách tổchức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử xã hội của loàingười Tham gia quá trình GD có người dạy, người học và những yếu tố khác

có liên quan đến việc dạy và học - tạo thành hệ thống GD Hệ thống giáo dục

là một bộ phận của hệ thống xã hội, quản lý giáo dục chính là quản lý bộ phậnnày của xã hội

- “Quản lý giáo dục nằm trong lĩnh vực quản lý văn hóa - tinh thần.Quản lý hệ thống giáo dục có thể xác định là tác động quản lý có kế hoạch, có

ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả cácmắt xích của hệ thống (từ Bộ đến Trường) nhằm mục đích đảm bảo việc hìnhthành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quyluật chung của xã hội cũng như các quy luật của quá trình giáo dục, của sựphát triển thể lực và tâm lý trẻ em.” [ 22, tr 7 ]

- Quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý xã hội, là sự tác động có

ý thức của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sưphạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn

- Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kếhoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm tổ chức, điều khiển và quản lýhoạt động giáo dục của những người làm công tác giáo dục

- Quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường là một phương hướngcải tiến quản lý giáo dục nhằm mục đích tăng cường phân cấp quản lý bêntrong nhà trường với những trách nhiệm và quyền hạn rộng rãi hơn để thựchiện nguyên tắc giải quyết vấn đề tại chỗ.

Quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý xã hội, là sự tác động có ýthức của chủ thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dụcđạt tới kết quả mong muốn

Quản lý giáo dục cũng có chức năng cơ bản: Kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo

và kiểm tra

Như vậy, quản lý giáo dục là quá trình quản lý quá trình sư phạm, quá

trình giáo dục, quá trình dạy học diễn ra ở tất cả các cấp học, bậc học và cơ

sở giáo dục, làm cho quá trình đó vận dụng đúng đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng.

1.2.2 Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học:

1.2.2.1 Khái niệm về hoạt động dạy học:

Hoạt động dạy học tồn tại như một hoạt động xã hội, nó gắn liền vớihoạt động của con người Mục đích dạy học phản ánh tập trung nhất nhữngyêu cầu của xã hội đối với quá trình dạy học Nó gắn liền với mục tiêu giáodục nói chung và mục tiêu giáo dục đào tạo bậc trung học cơ sở nói riêng Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động: hoạt động dạy và hoạt độnghọc Hai hoạt động này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại cùng nhau, cótác động qua lại lẫn nhau, là tiền đề phát triển cho nhau Trong đó, hoạt độngdạy của người GV là tổ chức, điều khiển HS học tập; hoạt động học của HS làchủ động tích cực, tự giác và sáng tạo dưới sự điều khiển của GV

* Khái niệm về hoạt động dạy:

Theo quan điểm của các tác giả Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Bá Hoành,

Vũ Văn Tảo, Nguyễn Kỳ thì hoạt động dạy là hoạt động tổ chức, hướng dẫn,

tạo điều kiện thuận lợi cho người học hoạt động, để tự người học thu lượm tri thức, chiếm lấy làm tài sản sở hữu của mình Người dạy giúp đỡ người học thực hiện phương pháp học.

Như vậy, vai trò của người GV không chỉ truyền thụ nội dung kiếnthức, mà cái chính là người tạo hứng thú học tập, hướng dẫn người học vềphương pháp Ngoài ra, người thầy lúc bấy giờ đóng vai trò là người trọng tài,

cố vấn, kết luận về các cuộc tranh luận, đối thoại trò - trò, thầy - trò, đểkhẳng định về mặt khoa học kiến thức do người học tìm ra Cuối cùng, thầy làngười kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS trên cơ sở tự đánh giá, tựđiều chỉnh

* Khái niệm về hoạt động học:

“Hoạt động học là tác động của chủ thể đến đối tượng nhằm đạt được một mục tiêu nhất định” [ 23, tr 93]

HS với tư cách là chủ thể nhận thức, chủ thể của hoạt động học phải tựmình tìm ra kiến thức bằng hành động chính mình dưới hướng dẫn của thầy.Tuy nhiên, tri thức do HS tự tìm ra dễ mang tính chủ quan, phiến diện, thiếukhoa học Vì vậy, người thầy cần tổ chức để học trò được thể hiện, trình bàysản phẩm của mình ở tập thể lớp học, trao đổi thảo luận với bạn để tăng thêmtính khách quan khoa học trong tri thức do họ tự tìm ra Trên cơ sở ý kiến củathầy, của bạn, trò tự kiểm tra, đánh giá, sửa chữa sai sót, rút kinh nghiệm vềcách học, cách giải quyết vấn đề

Hoạt động học gắn liền với đối tượng học

Đối tượng học là nội dung bài học, vấn đề học hay kiến thức tri thức

BẢNG SO SÁNH HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ HOẠT ĐỘNG HỌC:

Định

nghĩa

Sự tổ chức điều khiển tối

ưu, quá trình HS lĩnh hội

( đối tượng chiếm lĩnh)…

- Phương pháp đặc trưng của môn học

- Cấu trúc logic của môn học

- Phương pháp đặc trưng của khoa học.Ứng dụng hiểu biết trong quá trình họctập và cuộc sống

1.2.2.2 Quản lý hoạt động dạy học.

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý quá trình dạy của GV và quátrình học của HS Đây là hai quá trình thống nhất gắn bó hữu cơ với nhau Quản lý hoạt động dạy học là quản lý có hiệu quả các thành tố cấu trúccủa hoạt động dạy học

Nội dung quản lý hoạt động dạy học:

- Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học

- Lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học

- Quản lý việc chuẩn bị và lên lớp của giáo viên

- Quản lý việc đổi mới PP dạy học

- Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

- Quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

- Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Quản lý các phương tiện, điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học

Để quản lý hoạt động dạy học có hiệu quả cần chú ý những vấn đề cơbản trong các nội dung quản lý sau:

- Quản lý nội dung chương trình dạy học: nội dung chương trình dạyhọc được cụ thể hóa bằng mục tiêu dạy học trong từng bộ môn, thông qua đóngười học tiếp tục phát triển những năng lực trí tuệ và nhân cách của mìnhđáp ứng được mục tiêu giáo dục của cấp học

- Quản lý việc sử dụng SGK: việc thực hiện nghiêm túc chương trình,SGK là yêu cầu mang tính pháp chế, tuy nhiên cũng cần chú ý đến tính linhhoạt trong quản lý nội dung dạy học thể hiện ở chỗ tinh giản, mở rộng hay bổsung những nội dung đặc thù trong phạm vi cần thiết đối với từng loại trường

ở các vùng miền khác nhau

- Quản lý việc dạy học trên lớp: Cần chú ý đến phương hướng chính trị,

tư tưởng của bài giảng, vì đó là yếu tố quan trọng góp phần hình thành nhâncách cho người học

1.2.3 Chất lượng và chất lượng dạy học:

1.2.3.1 Khái niệm về chất lượng:

“Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chấtcủa sự vật chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự phân biệt nó với

sự vật khác ” [ 12, tr 419]

Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật Chất lượng thể hiện rabên ngoài thông qua các thuộc tính Nó là sự liên kết các thuộc tính của sự vậtlại làm một, gắn bó với sự vật như một tổng thể bao quát toàn bộ sự vật vàkhông tách khỏi sự vật Chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn liền với tínhquy định về số lượng của nó và không thể tồn tại ngoài tính quy định ấy Mỗi

sự vật bao giờ cũng có sự thống nhất giữa số lượng và chất lượng

Ngoài ra, chất lượng còn được hiểu là sự phù hợp với mục tiêu (mụcđích), tức là đáp ứng được nhu cầu của người sử dụng (khách hàng) hay vượtquá các tiêu chuẩn đặt ra ban đầu cho sản phẩm Đây là định nghĩa thôngdụng nhất khi xem xét các vấn đề của giáo dục

1.2.3.2 Chất lượng hoạt động dạy học:

a) Khái niệm về chất lượng hoạt động dạy học:

Theo quan điểm C.I.M.O thì:

Chất lượng hoạt động dạy học có được khi đảm bảo:

- Chất lượng đầu vào của quá trình dạy học (I): người học, chươngtrình, người dạy, sự đầu tư

- Chất lượng quản lý quá trình dạy học (M): Bộ máy quản lý; hoạt độngquản lý; Hoạt động dạy học; Hoạt động khai thác và sử dụng các nguồn lựcphục vụ cho hoạt động dạy học

- Chất lượng đầu ra (O): Sự phát triển của người học; Lợi ích xã hội

Ba thành tố nói trên được xem xét trên nền một hoàn cảnh cụ thể (C):dân cư; chính sách phát triển GD; nhận thức và thái độ của cộng đồng; tìnhtrạng phát triển KT-XH

Ngoài ra chất lượng hoạt động dạy học còn được hiểu chính là chấtlượng các yếu tố cấu thành của hoạt động dạy học, cụ thể là:

- Chất lượng hoạt động dạy của đội ngũ giáo viên

- Chất lượng hoạt động học của học sinh

Các quan niệm nói trên tuy khác nhau nhưng đều có điểm chung khicoi chất lượng hoạt động dạy học suy cho cùng đó là hệ thống tri thức, kỹnăng, kỹ xảo, thái độ được hình thành ở người học, đáp ứng được mục tiêucủa cấp học đặt ra

Khái niệm chất lượng dạy học liên quan mật thiết với khái niệm hiệuquả dạy học Nói đến hiệu quả dạy học tức là nói đến các mục tiêu đã đạt đếnmức độ nào, sự đáp ứng kịp thời yêu cầu của nhà trường về chi phí tiền của,sức lực, thời gian ít nhất nhưng đem lại hiệu quả cao nhất

Chất lượng dạy học là phạm trù động, thay đổi theo thời gian và thayđổi theo bối cảnh: Chất lượng được nhìn dưới góc độ của sự thành đạt, dướigóc độ nguồn lực, dưới góc độ là một quá trình, từ góc độ nội dung, từ góc độđầu ra Chất lượng dạy học được nhìn dưới góc độ là giá trị tăng thêm, cáchnhìn này muốn nói đến tác động ảnh hưởng của nhà trường trong hệ thốnggiáo dục đối với mọi người, nghĩa là chất lượng dạy học càng cao thì cànglàm phong phú kiến thức, thái độ giá trị hành vi của người học

b) Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động dạy học:

b.1 Các yếu tố đảm bảo cho việc dạy học có chất lượng của giáo viên:

Người giáo viên là động lực quan trọng nhất của quá trình dạy học.Không có kỹ thuật, phương pháp, thiết bị, đồ dùng dạy học nào có thể đảmbảo sự thành công cho việc dạy học, nhưng người giáo viên có thể làm đượcđiều đó Có 2 yếu tố quan trọng quyết định chất lượng dạy học của ngườithầy, đó là: nhân cách của người thầy và đặc thù nghề nghiệp

Có thể nói giáo viên được công nhận là những con người thành côngtrong nghề nghiệp thông qua các phương pháp dạy học của họ Để có được

phương pháp dạy học hiệu quả người thầy phải có một số các phẩm chất sauđây: sự đồng cảm và tấm lòng nhân hậu, sẵn sàng giúp đỡ mọi người, tính nhẫnnại, phong cách bình tĩnh, điềm đạm và khả năng tự kiềm chế, tính công bằng,không thiên vị, tính hài hước, chân thật, nhiệt tình, sáng tạo và tháo vát

Đặc thù nghề nghiệp còn yêu cầu người giáo viên phải có các phẩmchất và năng lực sau đây:

+ Nắm vững kiến thức thuộc bộ môn mình dạy

+ Hiểu được những nguyên tắc cơ bản về sự trưởng thành và phát triểncủa học sinh

+ Có kiến thức chung tốt

+ Có phương pháp và kỹ thuật dạy học hiệu quả

+ Có thái độ tích cực đối với nghề nghiệp

+ Sẵn sàng chấp nhận sự điều chỉnh để bài giảng của mình phù hợp vớinhu cầu và điều kiện thực tế

+ Dũng cảm đấu tranh để đạt tới chuẩn mực

b.2 Các yếu tố đảm bảo cho việc học có chất lượng:

Đó là các yếu tố: tiềm năng trí tuệ, xúc cảm, giá trị, vốn sống, phongcách học và tính cách ở người học

- Tiềm năng trí tuệ: đó là yếu tố di truyền mà người học được kế thừa

Nó có thể ảnh hưởng tích cực đến hoạt động học nếu tiềm năng trí tuệ đượcnhận thức đúng và được môi trường hỗ trợ

- Xúc cảm: có ảnh hưởng đến chất lượng tri thức của người học Nếungười học nhận thức được ích lợi của kiến thức đối với sự tồn tại và phát triểncủa bản thân thì sẽ hình thành được xúc cảm tích cực đối với quá trình lĩnhhội kiến thức đó Như vậy, xúc cảm đi trước nhận thức và mở cửa cho nhậnthức bằng cách tạo nên hứng thú

- Các giá trị: Hệ thống giá trị ở người học ảnh hưởng tới quá trình học

và phương pháp sư phạm Những giá trị do gia đình, nhà trường, xã hội hình

thành ở người học quyết định các tập tính của họ Những giá trị này có thểthay đổi dưới ảnh hưởng của môi trường sống, của giáo dục, của nhóm xã hội

và sự chín chắn, tính cách, sở thích và tâm lý của mỗi người Chính vì vậy,người dạy luôn suy nghĩ tìm kiếm các tác động sư phạm phù hợp đến ngườihọc, sao cho người học có ý thức về những giá trị có ở bản thân, giúp ngườihọc tăng những giá trị tốt đẹp hoặc định hướng lại những giá trị nếu cần thiết

- Về vốn sống: Vốn sống có liên quan đến kinh nghiệm sống và kiếnthức thu lượm được, ảnh hưởng trực tiếp đến việc học của người học Vốnsống, vốn kinh nghiệm ở người học là cơ sở để người dạy triển khai các tácđộng sư phạm phù hợp đối với người học Vốn sống được hình thành bằngcon đường tự phát và tự giác (dưới ảnh hưởng của môi trường giáo dục) Vốnsống càng phong phú, quá trình học càng trở nên dễ dàng và có hiệu quả

- Về phong cách học: Mỗi người học có phong cách học riêng củamình, có người thích sự hướng dẫn, thích làm việc theo nhóm, có người lạithích hoạt động độc lập khi chiếm lĩnh tri thức Phong cách học thậm chí cóảnh hưởng quyết định đến cách ghi chép, cách đặt câu hỏi và cách xây dựngcâu trả lời của anh ta Nói cách khác: phong cách học có ảnh hưởng rõ rệt đếnchất lượng của việc học Để học tập hiệu quả, người học cần hình thànhphong cách học phù hợp

- Về tính cách: Tính cách bao gồm cái "tôi" vật chất ( hình thể bề ngoài,sức khỏe, di truyền ), cái "tôi" tâm lý (được hình thành từ tình cảm và xúccảm, sở thích, hứng thú và khát vọng, từ khả năng và năng khiếu) và cái "tôi"

xã hội (dẫn đến việc tham gia vào các hoạt động của nhà trường, chia sẻ vănhóa, giá trị và các năng lực bên trong của nhóm, tập thể) Bằng cái tôi xã hộingười học tham gia nhiều hay ít vào các hoạt động của mình

b.3 Các yếu tố quản lý ảnh hưởng đến chất lượng dạy học:

Quản lý chất lượng dạy học cũng là quản lý các hoạt động toàn diệntrong nhà trường nhằm hoàn thành các nhiệm vụ năm học đã đề ra

Trong quản lý hoạt động dạy học cần chú trọng các yếu tố cơ bản nhưquán triệt sự nhận thức của các đối tượng có liên quan đến hoạt động dạyhọc: các nhà quản lý, đội ngũ giáo viên, cán bộ phục vụ về MT, CT, ND,PP dạy học, những định hướng đổi mới GDPT, những thuận lợi và khó khăncủa môi trường bên ngoài cũng như đánh giá đúng vai trò của công tác quản

lý đối với chất lượng hoạt động dạy học trong nhà trường THCS

- Hiệu trưởng phải hiểu rõ được tình hình nhà trường như nắm rõ mặtmạnh, mặt yếu của trường (Các yếu tố nội lực): về đội ngũ GV, HS, về cơ sởvật chất, tài chánh… cùng những phân tích về chúng Hiểu về môi trường xãhội (Các yếu tố ngoại lực) những cơ hội mà nhà trường có thể tận dụng như

sự quan tâm của chính quyền địa phương, nhu cầu học tập của GV… nhữngnguy cơ thách thức mà nhà trường cần tránh và khắc phục như cơ chế hoạtđộng, sự quan tâm của cha mẹ HS, sự tác động của những tệ nạn xã hội cónguy cơ xâm nhập nhà trường

- Xây dựng được cơ cấu tổ chức quản lý hoạt động dạy học phù hợp và

có hiệu quả

+ Cơ cấu tổ chức chuyên môn bao gồm:

* Ban giám hiệu:

Hiệu trưởng là người quản lý GV, nhân viên, HS; quản lý chuyên môn;phân công công tác, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của GV, nhânviên; Quản lý và tổ chức giáo dục HS; Quản lý hành chính, tài chánh, tài sảncủa nhà trường…

Phó Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về các nhiệm vụđược phân công

* Tổ trưởng chuyên môn:

Tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch chung cho cả

tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kếhoạch dạy học, theo PPCT của Bộ giáo dục và Đào tạo Tổ chức bồi dưỡng

chuyên môn nghiệp vụ; tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm

vụ của GV theo kế hoạch của nhà trường

* Giáo viên bộ môn:

Giáo viên bộ môn thực hiện giảng dạy kế hoạch dạy học, soạn bài, chuẩn

bị và lên lớp, kiểm tra, đánh giá HS theo quy định, vào sổ điểm, ghi học bạ đầy

đủ, lên lớp đúng giờ, không tùy tiện bỏ giờ, quản lý HS trong các hoạt động GD

do nhà trường tổ chức, tham gia các hoạt động của tổ chuyên môn

* Giáo viên chủ nhiệm:

Giáo viên chủ nhiệm là người có ảnh hưởng trực tiếp đến việc giáo dụcđộng cơ, thái độ học tập của HS, là người có kế hoạch chủ động phối hợp với

GV bộ môn và các đoàn thể trong nhà trường để giáo dục HS, là nhân tố tácđộng tích cực đến cha mẹ HS, tư vấn cho họ về việc dạy con tự học

* Lớp học:

HS được tổ chức theo lớp học; mỗi lớp không quá 45 HS Mỗi lớp chia

ra làm nhiều tổ Mỗi lớp có 1 lớp trưởng và 1 hoặc 2 lớp phó; mỗi tổ có 1 tổtrưởng và 1 tổ phó do tập thể lớp hoặc tổ bầu ra vào mỗi đầu học kỳ

+ Phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn cho các đối tượng, bộ phận có liên quan+ Xác định cơ chế quản lý thông tin giữa các bộ phận nói trên

- Có các kỹ năng quản lý phù hợp trong các lĩnh vực: Xây dựng kếhoạch dạy học; Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học; Chỉ đạo việc thực hiện

kế hoạch dạy học; Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch dạy học

+ Xây dựng kế hoạch dạy học

Chu kỳ kế hoạch hoạt động dạy học trong nhà trường bắt đầu từ tháng 8

và kết thúc vào tháng 5 Người cán bộ quản lý phải xây dựng kế hoạch hoạtđộng năm học sao cho phù hợp với biên chế năm học do Phòng Giáo dục –Đào tạo xây dựng Xây dựng kế hoạch dạy học phải dựa vào khung chươngtrình và các điều kiện cần thiết ( phương tiện, thiết bị, tài chính, nhân lực) cho

kế hoạch

+ Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học:

Đây là giai đoạn hiện thực hóa ý tưởng đã được nêu trong kế hoạch dạy học

để đưa nhà trường từng bước đi lên Đó là sự sắp xếp phân công chuyên môn mộtcách khoa học, hợp lý phù hợp với năng lực chuyên môn của từng cá nhân để cácđối tượng này đạt hiệu quả trong quá trình tổ chức hoạt động dạy học

Phân bổ kinh phí và tạo điều kiện phương tiện phục vụ cho hoạt độngdạy học của giáo viên

Xác lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận

Cụ thể hóa chi tiết kế hoạch dạy học

+ Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học

Ra nghị quyết thực hiện hoạt động dạy học theo đúng chương trình vàđạt mục tiêu đề ra

Làm tốt công tác giám sát, điều chỉnh

Động viên, khen thưởng, khích lệ kịp thời

Trong quản lý trường học, Hiệu trưởng phải biết kết hợp được tínhkhoa học và tính nghệ thuật của quản lý cùng những kinh nghiệm thực tiễncủa bản thân

+ Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch dạy học

Kiểm tra là giai đoạn cuối của kiểm tra, đánh giá tổng hợp kế hoạch vàđây là một trong những cứ liệu để lập kế hoạch cho năm học mới

Nếu việc kiểm tra được thực hiện tốt, đánh giá được một cách chínhxác và sâu sắc sẽ giúp cho người lãnh đạo thấy được những gì còn tồn tại,thấy được những cái mới trong cái quen thuộc, những vấn đề mà thực tế đặt racần giải quyết

- Quản lý tốt hoạt động của tổ chuyên môn:

Để quản lý tốt hoạt động của tổ chuyên môn, Hiệu trưởng cần cụ thểhóa thành các văn bản quy định nội bộ về hoạt động của tổ chuyên môn, banhành và hướng dẫn, tổ chức thực hiện và kiểm tra về các mặt sau:

+ Về nề nếp kỷ cương trong dạy học như: thực hiện chương trình, soạnbài, lên lớp, sử dụng ĐDDH, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS

+ Về nề nếp sinh hoạt chuyên môn của tổ.

+ Về quyền hạn và trách nhiệm của tổ trưởng trong việc giám sát việcthi hành các quy định đó Tất cả các quy định cần được tổ chuyên môn tổchức học tập, thảo luận và cụ thể hóa trong kế hoạch của từng giáo viên

- Làm tốt công tác bồi dưỡng đội ngũ:

Công tác bồi dưỡng đội ngũ GV phải xuất phát từ mục tiêu, nhiệm vụchung song cũng xuất phát từ lương tâm, trách nhiệm và nguyện vọng củangười GV Nội dung bồi dưỡng GV phải toàn diện bao gồm cả phẩm chất,đạo đức, tư tưởng chính trị, kiến thức và kỹ năng sư phạm Tuy nhiên, chúng

ta cần tập trung bồi dưỡng một số vấn đề chủ yếu như sau:

Về nội dung cơ bản của chương trình và sách giáo khoa mới ở các bậc học

Về các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo đặc trưng môn học.Những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ của từng môn học vàphương pháp đánh giá kết quả học tập của các môn học của học sinh

Việc sử dụng trang thiết bị trong dạy học các môn học

- Làm tốt công tác thi đua, khen thưởng:

Công tác xây dựng phong trào thi đua là nhiệm vụ của các nhà quản lý,

mà đây là một trong những giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy trong độingũ GV Vì vậy, muốn xây dựng phong trào thi đua khen thưởng, nhân điểnhình tiên tiến ta phải có chuẩn đánh giá tùy vào đặc thù của từng đơn vịtrường thì quá trình đánh giá mới bảo đảm độ chính xác

- Huy động được cộng đồng và các lực lượng xã hội tham gia vào quátrình dạy học

1.3 Một số vấn đề về quản lý hoạt động dạy học ở THCS trong giai đoạn

hiện nay.

1.3.1 Hoạt động dạy học ở THCS:

Ở trường phổ thông, hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm của GV.Đây là hoạt động đặc trưng nhất của nhà trường phổ thông

- Mục tiêu dạy học ở THCS là nhằm giúp học sinh củng cố và pháttriển những kết quả của giáo dục Tiểu học, có trình độ học vấn phổ thông cơ

sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục họcTHPT, THCN, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

- Về nội dung: phải củng cố và phát triển những nội dung đã học ở Tiểuhọc, bảo đảm cho HS có những hiểu biết phổ thông cơ bản, có những hiểubiết tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp

- Về phương pháp: phải phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo phùhợp với từng đặc điểm của từng lớp học, môn học Bồi dưỡng phương pháp tựhọc, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tìnhcảm, đem lại niềm vui, sự hứng thú cho học sinh

1.3.2 Đặc điểm của hoạt động dạy học ở THCS:

- Hoạt động dạy học là hoạt động nhận thức của HS dưới sự tổ chức,

điều khiển của GV

Trong quá trình dạy học, thầy là người tổ chức, điều khiển để HS tíchcực, tự giác và chủ động trong học tập Thầy khơi dậy, kích thích cho sự pháttriển năng lực trí tuệ, cổ vũ, đánh giá sự tích cực, chủ động và sáng tạo củangười học

- Hoạt động dạy học còn là sự tự vận động của người học, là việc tựhọc của học sinh dưới sự định hướng của giáo viên Mục đích cuối cùng củadạy học đó là hình thành ở người học phương pháp tự học, tự chiếm lĩnh trithức, qua đó hình thành các giá trị nhân bản ở con người

- Người GV có vai trò quyết định đối với chất lượng hoạt động dạyhọc Ở THCS học sinh được học với nhiều GV của nhiều môn học, vì thếphẩm chất, trình độ và năng lực sư phạm, năng lực giao tiếp xã hội của mỗingười GV và cả đội ngũ GV có ảnh hưởng rõ rệt đến sự hình thành hệ thốngtri thức khoa học hiện đại, hình thành các phẩm chất nhân cách ở các em

1.3.3 Nội dung quản lý hoạt động dạy học ở THCS:

Có 2 cách xem xét:

a) Quản lý các thành tố của hoạt động dạy học: MT, ND, CT, PP, ngườidạy, người học, cách thức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học, phương tiện vàđiều kiện phục vụ cho hoạt động dạy học

b) Quản lý các nội dung sau:

+ Công tác kế hoạch trong hoạt động dạy học

+ Công tác tổ chức hoạt động dạy học

+ Công tác chỉ đạo hoạt động dạy học

+ Công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học

Tuy nhiên, trong thực tế quản lý hoạt động dạy học ở THCS thì các nộidung quản lý hoạt động này có sự phối hợp, lồng ghép giữa 2 cách phân loạinói trên, đó là:

- Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch, nội dung và phương phápdạy học ở THCS

- Lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học

- Quản lý việc chuẩn bị và lên lớp của giáo viên

- Quản lý việc đæi mới PP dạy học

- Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

- Quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

- Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Quản lý các phương tiện, điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học

1.3.3.1Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch, nội dung và phương pháp dạy học ở THCS:

a) Quản lý mục tiêu dạy học ở THCS:

Theo điều 27 Luật giáo dục qui định: “Giáo dục THCS nhằm giúp HScủng cố và phát triển những kết quả của giáo dục Tiểu học; có học vấn phổthông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng

nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp, học nghề hoặc đi vàocuộc sống lao động.”

Đảm bảo học hết chương trình THCS học sinh phải đạt được các yêucầu giáo dục:

- Yêu nước, hiểu biết và có niềm tin vào lý tưởng độc lập dân tộc vàchủ nghĩa xã hội Tự hào về truyền thống dựng nước, giữ nước và nền vănhóa đậm đà bản sắc dân tộc, quan tâm đến những vấn đề bức xúc có ảnhhưởng tới quốc gia, khu vực và toàn cầu Tin tưởng và góp phần thực hiệnmục tiêu “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” thôngqua các hoạt động, học tập, lao động, công ích xã hội Có lối sống lành mạnh,cần kiệm, trung thực, có lòng nhân ái, tinh thần hợp tác, ý thức trách nhiệm ởgia đình, nhà trường, cộng đồng và xã hội, tôn trọng và ý thức đúng đắn đốivới lao động, tuân thủ nội dung của nhà trường, các quy định nơi công cộngnói riêng và luật pháp nói chung

- Có kiến thức phổ thông cơ bản, tinh giản, thiết thực, cập nhật làm nềntảng để từ đó có thể chiếm lĩnh những nội dung khác của khoa học xã hội vànhân văn, khoa học tự nhiên và công nghệ Nắm được những kiến thức có ýnghĩa đối với cuộc sống cá nhân, gia đình và cộng đồng Bước đầu hình thành

và phát triển được những kỹ năng, phương pháp học tập của các bộ môn Cuốicấp học, có thể có những có những hiểu biết sâu hơn về một lĩnh vực tri thứcnào đó so với yêu cầu chung của chương trình, tùy khả năng và nguyện vọng,

để tiếp tục học trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống

- Có kỹ năng bước đầu vận dụng những kiến thức đã học và kinhnghiệm thu được của bản thân Biết quan sát, thu thập, xử lý và thông báothông tin qua nội dung đã học Biết vận dụng và trong một số trường hợp cóthể vận dụng một cách sáng tạo những kiến thức đã học để giải quyết nhữngvấn đề trong học tập hoặc thường gặp trong cuộc sống bản thân và cộng đồng

Có kỹ năng lao động kỹ thuật đơn giản Biết thưởng thức và ham thích sáng

tạo cái đẹp trong cuộc sống và trong văn học nghệ thuật Biết rèn luyện thânthể, giữ gìn vệ sinh và bảo vệ sức khỏe Biết sử dụng hợp lý thời gian để giữcân bằng giữa hoạt động trí lực và thể lực, giữa lao động và nghỉ ngơi Biết tựđịnh hướng con đường học tập và lao động tiếp theo.

- Trên nền tảng những kiến thức và kỹ năng nói trên mà hình thành vàphát triển các năng lực chủ yếu đáp ứng yêu cầu phát triển của con người Việt

Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

b) Quản lý nội dung chương trình ở THCS:

Về nguyên tắc, chương trình giáo dục THCS là pháp lệnh Nhà nước do

Bộ Giáo dục - Đào tạo ban hành Người quản lý giáo dục phải làm sao chogiáo viên trong đơn vị nắm vững phân phối chương trình của cấp học, khôngđược tùy tiện thay đổi, thêm bớt hoặc làm sai lệnh nội dung chương trình Người Hiệu trưởng phải điều khiển hoạt động dạy học phải dựa vào nộidung chương trình; theo yêu cầu và hướng dẫn của chương trình Do đó việcnắm vững nội dung chương trình dạy học là tiền đề đảm bảo hiệu quả quản lýdạy học

c) Quản lý nội dung, phương pháp, hình thức dạy học ở THCS:

Theo Điều 28 Luật giáo dục qui định: “Giáo dục THCS phải củng cố,phát triển những nội dung đã học ở Tiểu học, bảo đảm cho học sinh có nhữnghiểu biết phổ thông cơ bản về Tiếng Việt, Toán, Lịch sử dân tộc, kiến thứckhác về Khoa học xã hội, Khoa học tự nhiên, Pháp luật, Tin học, Ngoại ngữ;

có những hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp”

Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, mônhọc; bồi dưỡng phương pháp tự học; khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện

kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lạiniềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Hình thức dạy học ở THCS là quá trình thầy giáo khơi dậy, kích thíchnhững hứng thú học tập của trò, tổ chức và điều khiển để học sinh chủ động,tích cực, sáng tạo trong học tập Vai trò của người thầy như một chất xúc táccho sự phát triển năng lực tư duy và sáng tạo của học sinh Người thầy giáođóng vai trò cổ vũ, người đánh giá sự sáng tạo và chủ động của học sinh.

Mô hình dạy học lấy học sinh làm trung tâm cũng có đề cập là “Họckhông phải là quá trình thụ động Đó là một quá trình tích cực và phản ứng …Học là xây dựng mối quan hệ giữa người học và thế giới bên ngoài”.[21]

1.3.3.2 Lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học:

Kế hoạch nhà trường là kế hoạch dạy học Điều này thể hiện ở việc cụthể hóa đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng; ở sự vận dụng khoa họcgiáo dục, lý luận giáo dục vào các nhiệm vụ, mục tiêu biện pháp giáo dụctrong kế hoạch

Kế hoạch trường học có tính liên tục Giáo dục là một quá trình, do đóphải có hệ thống mục tiêu thống nhất, liên tục, gắn bó chặt chẽ với nhau mớimang lại kết quả đào tạo Chất lượng giảng dạy của năm học là sự kế tiếp củanăm trước và là cơ sở cho chất lượng năm sau Do đó, nhà trường phải vừaxây dựng kế hoạch năm học vừa dự kiến phát triển giáo dục cho 5 năm và 10năm sau

Trong quản lý nhà trường, Hiệu trưởng vừa là người thiết kế vừa làngười thi công việc tổ chức và chỉ đạo thực hiện kế hoạch Điều đó đòi hỏiHiệu trưởng phải biết kết hợp sáng tạo giữa tính khoa học và tính nghệ thuậtcủa quản lý với kinh nghiệm thực tiễn của bản thân

Thực hiện kế hoạch hoạt động dạy học là quản lý việc dạy đúng và đủchương trình quy định trong năm học Thực hiện yêu cầu này, Hiệu trưởnglàm một số việc sau:

- Yêu cầu giáo viên lập kế hoạch dạy học môn học Đây là kế hoạchchủ yếu của GV và cần phải được trao đổi trong tổ bộ môn

- Đảm bảo thời gian qui định cho chương trình, ngăn cấm việc cắt xénchương trình để dành thời gian cho những hoạt động khác.

- Ban giám hiệu phải theo dõi việc thực hiện chương trình hàng tuần,tháng, học kỳ của giáo viên Sử dụng các phương tiện để hỗ trợ cho việc theodõi kế hoạch hoạt động dạy học, hồ sơ sổ sách như lịch báo giảng, sổ dự giờ,

sổ ghi bài, giáo án…

1.3.3.3 Quản lý việc chuẩn bị và lên lớp của giáo viên:

Tiến hành hoạt động dạy học theo những yêu cầu của bài học là mộtcông việc vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ thuật Nó luôn đòi hỏi sựsáng tạo của GV trong giảng dạy Song không có một sự sáng tạo nào màthiếu sự chuẩn bị Vì vậy việc chuẩn bị lên lớp không những là điều kiện cầnthiết mà còn là điều bắt buộc không chỉ đối với người mới vào nghề mà cả đốivới GV lâu năm có nhiều kinh nghiệm

Việc chuẩn bị của GV bao gồm việc chuẩn bị dài hạn cho cả năm học,cho từng học kỳ, từng tuần và từng tiết học cụ thể

Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn GV lập kế hoạch soạngiảng, tổ chức trao đổi phương pháp dạy từng bài, những điều kiện vật chất,

kỹ thuật cần hỗ trợ cho tiết dạy Cố gắng xây dựng tiêu chuẩn đánh giá giờdạy cho từng loại bài học, đối với từng môn học Có tiêu chuẩn đánh giá giờhọc sẽ giúp cho việc đánh giá tiết dạy, giúp nâng cao tay nghề của GV

Để góp phần nâng cao chất lượng hoạt động dạy học của GV, Hiệutrưởng cần chỉ đạo tổ chức các chuyên đề về chuẩn bị và lên lớp của GV

1.3.3.4 Quản lý việc đổi mới PP dạy học:

Để quản lý có hiệu quả vấn đề đổi mới PPDH trong nhà trường, ngườiHiệu trưởng giữ vai trò vô cùng quan trọng Người Hiệu trưởng phải thấyđược sự cần thiết của việc đổi mới PPDH, vì nó sẽ là nguồn động lực thúc đẩyphong trào đổi mới PPDH rộng rãi trong nhà trường

Khi nói đến đổi mới PPDH phải nhìn nhận vấn đề một cách linh hoạttheo ba hướng, đó là phát triển năng lực nội sinh của người học; đổi mới tínhchất và nội dung hoạt động của GV và HS; đưa công nghệ hiện đại vào nhàtrường Ba định hướng trên đây rất khái quát, cho phép hình dung bức tranhchung về đổi mới PPDH đa dạng trên thế giới hiện nay [ 24, tr 582]

Để quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường THCS hiệnnay người Hiệu trưởng cần phải nắm vững các biện pháp đổi mới PPDH là:

- Tăng cường quản lý tổ chuyên môn

- Chấn chỉnh hoạt động của tổ chủ nhiệm và các đoàn thể trong nhà trường

- Đổi mới quản lý hoạt động dạy học và bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạmcho đội ngũ giáo viên

- Tăng cường quản lý hoạt động học tập của học sinh

- Phối hợp chặt chẽ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh và cáclực lượng giáo dục khác

- Bảo đảm các điều kiện thiết yếu về cơ sở vật chất, thiết bị đồ dùng vàkinh phí cho đổi mới PPDH

Tóm lại, phải dựa trên tổ chức để quản lý con người và công việc; phảilàm cho mọi thành viên của nhà trường từ Hiệu trưởng, thầy giáo đến họcsinh, cán bộ, công nhân viên đều đồng lòng và động viên, kích thích lẫn nhautrở thành một nội dung cơ bản của công tác quản lý; phải làm sao cho mọingười đều cảm thấy mình cùng tham gia vào công tác quản lý chứ không phải

đó là việc riêng của người lãnh đạo thì mọi chuyện sẽ thành công [ 24, tr 36 ]

1.3.3.5 Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn:

Tổ chuyên môn là tế bào cơ bản giữ vị trí quan trọng nhất trong việctriển khai công tác kế hoạch hoạt động dạy học trong nhà trường; là đầu mối

để thực hiện các quyết định, các chủ trương; là nơi tổ chức học tập, nâng caotrình độ chuyên môn thông qua tổ chức các chuyên đề, dự giờ, thao giảng…

Vì vậy, quản lý hoạt động của tổ chuyên môn là nội dung đầu tiên, quan trọngnhất trong quản lý hoạt động dạy học ở các trường.

Để quản lý hoạt động của tổ chuyên môn, trước hết cần cụ thể hóa cácchủ trương của các cấp quản thành quy định nội bộ để tổ chức thực hiện Hiệutrưởng cần giao trách nhiệm cho Hiệu phó hoặc trực tiếp hướng dẫn tổ trưởngchuyên môn xây dựng kế hoạch dạy học cho cả năm học, từng học kỳ, từngtháng…Kế hoạch của tổ chuyên môn phải rất cụ thể, chi tiết từng công việc

và giao nhiệm cho từng cá nhân cụ thể trong tổ chịu trách nhiệm Trong sinhhoạt tổ chuyên môn cần chú trọng bồi dưỡng thêm nghiệp vụ chuyên môn chogiáo viên về những vấn đề cụ thể của từng môn học Đồng thời, Hiệu trưởngcần phải kiểm tra tất cả các khâu, từ xây dựng kế hoạch đến tổ chức, chỉ đạoviệc thực hiện kế hoạch và tự kiểm tra, đánh giá của tổ

1.3.3.6 Quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, học sinh ở THCS:

a) Quản lý hoạt động của đội ngũ giáo viên:

Đội ngũ giáo viên là một bộ phận rất quan trọng trong một tập thể sưphạm Đội ngũ giáo viên trong nhà trường là lực lượng chủ yếu để tổ chứcquá trình giáo dục trong nhà trường Chất lượng đào tạo cao hay thấp phụthuộc rất nhiều vào đội ngũ giáo viên Đội ngũ giáo viên am hiểu công việc,tâm huyết với nghề nghiệp có đủ phẩm chất và năng lực thì nó đóng vai tròtích cực vào thành tích chung của nhà trường Vì vậy là người quản lý, Hiệutrưởng phải thấy rõ vai trò của đội ngũ giáo viên để có những giải pháp tíchcực làm cho đội ngũ này ngày càng được nâng cao về chất lượng

Theo điều 15 của Luật Giáo dục: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định trongviệc bảo đảm chất lượng giáo dục”

Nhà giáo phải không ngừng học tập, rèn luyện nêu gương tốt cho người học.” Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học của giáo viên thông qua sựphân cấp quản lý cho Hiệu phó, cho tổ chuyên môn và tổ chủ nhiệm Tuynhiên, để đảm bảo tính nghiêm minh và sự nhất quán trong hoạt động dạy

học, Hiệu trưởng cần phổ biến và tác động trực tiếp đến từng giáo viên vềnhững vấn đề cơ bản và quan trọng nhất Chẳng hạn quản lý việc soạn bài,quản lý giờ lên lớp, quản lý việc dự giờ, đánh giá giờ dạy, quản lý việc kiểmtra, đánh giá kết quả học tập của HS Đây là những nội dung cơ bản về quản

lý hoạt động dạy học của GV mà cả Hiệu trưởng, Hiệu phó, tổ trưởng chuyênmôn cũng cần quan tâm

b) Quản lý hoạt động của học sinh:

Thông qua GV, Hiệu trưởng quản lý hoạt động học của HS Hoạt độnghọc của HS xảy ra ở lớp, ngoài lớp, ngoài trường, ở gia đình và được thể hiệnqua nhiều hình thức: học trên lớp, thực hành, lao động tự học ở nhà

Để giúp cho hoạt động học của HS đạt kết quả tốt, nhà quản lý cần lưu ý:

- Giáo dục HS có tinh thần, thái độ, động cơ học tập đúng đắn

- Xây dựng cho HS có nề nếp học tập nghiêm túc

- Có nhiều biện pháp và hình thức động viên khuyến khích kịp thời cho

HS hăng say học tập

Mặt khác, cần tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phong phú

đa dạng, đưa HS vào những tình huống thực tế, tạo nên thói quen và năng lựcgiải quyết vấn đề cho HS

Đội ngũ cán bộ lớp là lực lượng nòng cốt có vai trò lớn trong việc hỗtrợ nhà trường quản lý hoạt động của HS; đó là những hạt nhân tích cực,gương mẫu trong học tập, rèn luyện, có uy tín đối với tập thể Hiệu trưởng cầnthường xuyên quan tâm bồi dưỡng năng lực tự quản cho đội ngũ cán bộ lớp,tạo điều kiện cho họ hoạt động và lôi cuốn tập thể tham gia các hoạt động vìnhu cầu của bản thân và vì mục đích đổi mới của nhà trường

Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả giáo dục nhà trường cần kết hợp bamôi trường Nhà trường - Gia đình - Xã hội

c) Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh:

Hiệu trưởng thường xuyên kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học củagiáo viên trong nhà trường

Kiểm tra, đánh giá giữa kỳ, sơ kết cuối học kỳ việc thực hiện kế hoạchnăm học sẽ là những số liệu để nhà quản lý có những phương hướng chínhxác cho việc thực hiện nhiệm vụ năm học giai đoạn tiếp theo (học kỳ 2, nămhọc mới… )

Như vậy, công tác kiểm tra sẽ giúp cho việc đánh giá thực trạng đạtđược của nhà trường khi kết thúc một giai đoạn của kế hoạch Công tác nàygiúp cho việc chuẩn bị kế hoạch tiếp theo sẽ chính xác và sâu sắc hơn; giúpcho người lãnh đạo thấy được những tồn đọng cần khắc phục và đề ra nhữnggiải pháp hữu hiệu

Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS là một nội dungkhông thể thiếu trong quản lý hoạt động dạy học của GV; bởi vì dạy - học -kiểm tra, đánh giá là một quá trình thống nhất, là ba khâu then chốt của quátrình sư phạm

1.3.3.7 Quản lý các điều kiện, phương tiên phục vụ hoạt động dạy học ở THCS:

Quản lý cơ sở vật chất (CSVC) và thiết bị dạy học (TBDH) là tác động cómục đích của người quản lý nhằm xây dựng, phát triển và sử dụng có hiệu quả

hệ thống CSVC và TBDH phục vụ đắc lực cho công tác giáo dục và đào tạo Thực tiễn cho thấy CSVC và TBDH chỉ phát huy được tác dụng tốttrong việc giáo dục - đào tạo khi được quản lý tốt Do đó, đi đôi với việc đầu

tư trang bị, điều quan trọng hơn là phải chú trọng đến việc quản lý CSVC vàTBDH trong nhà trường Do CSVC và TBDH là một lĩnh vực vừa mang đặctính kinh tế vừa mang đặc tính khoa học - giáo dục nên việc quản lý một mặtphải tuân thủ các yêu cầu chung về quản lý kinh tế, khoa học Mặt khác, cầntuân thủ các yêu cầu quản lý chuyên ngành giáo dục

Như vậy, có thể nói quản lý CSVC và TBDH là một trong những côngviệc của người cán bộ quản lý, là đối tượng quản lý trong nhà trường

1.4 Cơ sở pháp lý của vấn đề nâng cao hoạt động dạy học ở trường THCS

Khoản 1, Điều 26, Luật Giáo dục về hệ thống giáo dục quốc dân đã quiđịnh giáo dục phổ thông bao gồm:

- Giáo dục tiểu học được thực hiện trong năm năm học, từ lớp một đếnlớp năm Tuổi của học sinh vào lớp một là sáu tuổi

- Giáo dục THCS được thực hiện trong bốn năm học, từ lớp 6 đến lớp

9 Học sinh vào lớp sáu phải hoàn thành chương trình tiểu học có tuổi là mườimột tuổi

- Giáo dục THPT được thực hiện trong ba năm học, từ lớp 10 đến lớp

12 Học sinh vào học lớp 10 phải có bằng tốt nghiệp THCS, có tuổi là 15 tuổi Như vậy, trong hệ thống giáo dục quốc dân, trường THCS là cấp học ởgiữa của bậc học phổ thông Là khâu trung gian chuyển tiếp từ Tiểu học lênTHPT, để đạt được mục tiêu cấp học từng bước hình thành nhân cách sống

mà xã hội yêu cầu

Điều 3, Điều lệ trường phổ thông cũng ghi rõ: Trường THCS có nhiệm

vụ tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động GD khác của Chương trìnhgiáo dục phổ thông, tổ chức hướng nghiệp và tham gia lao động chuẩn bịnghề cho HS; tổ chức cho GV và HS tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao

và các hoạt động xã hội, phổ biến kiến thức khoa học, thực hiện kế hoạch phổcập THCS trong phạm vi công đồng; quản lý GV, cán bộ nhân viên, tham giatuyển dụng và điều động GV, cán bộ, nhân viên; huy động, quản lý, sử dụngcác nguồn nhân lực cho hoạt động GD; phối hợp với gia đình học sinh, tổchức và cá nhân trong hoạt động GD; quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vậtchất, trang thiết bị theo qui định của Nhà nước Tự đánh giá chất lượng đàotạo học sinh bằng hình thức xét tốt nghiệp THCS vào cuối năm lớp 9

1.4.1 Những chủ trương đổi mới giáo dục THCS

Nghị quyết số 40/2000/QH10, ngày 09 tháng 12 năm 2000 của Quốchội khóa X về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, đã khẳng định mụctiêu của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông lần này là “Xây dựngnội dung chương trình, phương pháp giáo dục, sách giáo khoa phổ thông mớinhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nhu cầu pháttriển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phùhợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổthông ở các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới’ và “Việc đổi mớichương trình giáo dục phổ thông phải quán triệt mục tiêu, yêu cầu về nộidung, phương pháp giáo dục của các bậc học, cấp học quy định trong LuậtGiáo dục; khắc phục những mặt hạn chế của chương trình; sách giáo khoa;tăng cường tính thực tiễn, kỹ năng thực hành, năng lực tự học; coi trọng kiếnthức khoa học xã hội và nhân văn; bổ sung những thành tựu khoa học và côngnghệ hiện đại phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh Bảo đảm sự thốngnhất, kế thừa và phát triển của chương trình giáo dục; tăng cường tính liênthông giữa giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học;thực hiện phân luồng trong hệ thống giáo dục quốc dân để tạo sự cân đối về

cơ cấu nguồn nhân lực; bảo đảm sự thống nhất về chuẩn kiến thức và kỹnăng, có phương án vận dụng chương trình, sách giáo khoa phù hợp với hoàncảnh và điều kiện của các địa bàn khác nhau Đổi mới nội dung chương trình,sách giáo khoa, phương pháp dạy và học phải thực hiện đồng bộ với việcnâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học, tổ chức đánh giá thi cử, chuẩn hóatrường sở, đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và công tác quản lý giáo dục” nhằm

để nâng cao chất lượng giáo dục

1.4.2 Định hướng phát triển Giáo dục – Đào tạo ở tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2006-2010 cụ thể như sau:

1.4.2.1: Định hướng chung :

- Triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Đại Hội Đảng Bộ Tỉnh

Thanh Hóa lần thứ XVI Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X và các nghị quyết

của Đảng về Giáo dục và Đào tạo; Nghiêm chỉnh thi hành luật giáo dục (sửađổi 2005 ); Xây dựng các chương trình hành động nhằm cụ thể hóa các nghịquyết của Đảng về Giáo dục, tạo động lực hoàn thành thắng lợi mục tiêu pháttriển Giáo dục – Đào tạo (2006 - 2010).

- Cũng cố vững chắc PCGDTH – CMC, phổ cập giáo dục Tiểu họcđúng độ tuổi, hoàn thành PCGDTHCS vào năm 2006, triển khai PCGDTHPTcho các thị xã, thành phố và các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển

- Quy hoạch mạng lưới Giáo dục – Đào tạo từ Mầm non đến Đại học đểđáp ứng về quy mô, chất lượng, cơ cấu nghành nghề đào tạo, loại hình đào tạocho tất cả các nghành, lĩnh vực kinh tế - xã hội của tỉnh, phấn đấu đạt tỷ lệ38% người lao động qua đào tạo vào năm 2010

- Tiếp tục thực hiện đổi mới nội dung, chương trình giáo dục phổthông, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; duy trì phát triển chất lượnggiáo dục mũi nhọn khắc phục cơ bản sự chênh lệch chất lượng giáo dục giữacác vùng miền trong tỉnh

- Tiếp tục phát triển giáo dục Miền núi – dân tộc; Tăng quy mô đào tạo,loại hình, hình thức đào tạo nguồn nhân lực với số lượng lớn, chất lượng caophục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội ở Miền núi, vùng có điều kiện kinh

tế - xã hội khó khăn

- Đẩy mạnh công tác xã hội hóa Giáo dục – Đào tạo theo tinh thần nghịquyết 05/2005 – NQ – CP, ngày 18/4/2005 của chính phủ nhằm phát triển vàthực hiện đa dạng hóa các loại hình trường lớp, tạo cơ hội cho mọi người đượchọc tập thường xuyên và học tập suốt đời, cả tỉnh trở thành xã hội học tập

- Rà soát và đánh giá phân loại để quy hoạch đào tạo tuyển dụng độingũ nhà giáo CBQL giáo dục nhằm đạt được trình độ đào tạo chuẩn 100%,trên chuẩn 30% vào năm 2010, đáp ứng đủ về số lượng, đồng bộ cơ cấu, loạihình đào tạo