Một số giải pháp nhằm hạn chế bạo lực gia đình ở hà tĩnh hiện nay luận văn tốt nghiệp đại học

Đặc biệt trong xu thế hội nhập hiện nay thì vấn đề bạo lực đã, đang lan rộng và trở thành vấn đề xã hội nghiêm trọng và đặt ra cho xãhội văn minh nhiệm vụ cấp bách: phải làm gì để bảo vệ

Trờng đại học vinhKhoa giáo dục chính trị

Cù thị thanh nh

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ BẠO LỰC GIA ĐèNH Ở HÀ TĨNH HIỆN NAY

khóa luận tốt nghiệp đại học

ngành chính trị – luật

Vinh - 2011

Trờng đại học vinhKhoa giáo dục chính trị

Cù thị thanh nh

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ BẠO LỰC GIA ĐèNH Ở HÀ TĨNH HIỆN NAY

khóa luận tốt nghiệp đại học

ngành chính trị – luật

ngời hớng dẫn khoa học

Ts Phan văn bình

Vinh - 2011

Với tấm lòng biết ơn sâu sắc, đặc biệt em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Th s Phan Văn Bình - người đã trực tiếp hướng dẫn, quan tâm, tạo mọi điều kiện giúp đỡ em trong cả quá trình nghiên cứu khóa luận Từ đáy lòng mình một lần nữa em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa, gia đình, bạn bè cùng tập thể lớp 48 B3 chính trị- luật đã bên em và tạo mọi điều kiện giúp đỡ em hoàn thành tốt khóa luận của mình

Em xin chân thành cảm ơn !

Sinh viên

Cù Thị Thanh Như

Mục Lục

Trang A - Phần mở đầu 1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Ý nghĩa của đề tài 4

7 Kết cấu của đề tài 4

B - Phần nội dung Chương 1 Một sồ vấn đề lý luận về gia đình và bạo lực gia đình 1.1 Gia đình và mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình 5

1 1 1 Khái niệm gia đình 5

1 1 2 Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình 8

1 2 Bạo lực gia đình 11

1.2.1 Khái niệm 11

1.2.2 Các hình thức bạo lực gia đình 13

1 2 2 1 Bạo lực về thân thể (thể chất) 13

1 2 2 2 Bạo lực về tinh thần và tình cảm 16

1 2 2 3 Bạo lực về kinh tế và quan hệ xã hội 18

1 2 3 Hậu quả của nạn bạo lực gia đình 19

1 2 3 1 Chủ thể, nạn nhân của bạo lực gia đình 19

1 2 3 2 Hậu quả của bạo lực gia đình 22

Tiểu kết chương 1 29

Chương 2: Thực trạng và một số giải pháp nhằm hạn chế nạn bạo lực gia đình ở Hà Tĩnh hiện nay

2 1 Thực trạng về vấn đề bạo lực trong gia đình ở Hà Tĩnh 30

2 1 1 Khái quát chung về điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội ở Hà Tĩnh 30

2 1 1 1 Điều kiện tự nhiên 30

2 1 1 2 Điều kiện kinh tế - xã hội 33

2 1 2 Tình hình bạo lực gia đình trên thế giới và Việt Nam trong giai đoạn hiên nay .34

2 1 2 1 Trên thế giới 34

2 1 2 2 Ở Việt Nam 35

2 1 3 Thực trạng nạn bạo lưc gia đình ở Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay .37 2 1 3 1 Khái quát về bạo lực gia đình ở Hà Tĩnh 37

2 1 3 2 Một số hình thức bạo lực cụ thể 39

2 2 Nguyên nhân dẫn đến nạn bạo lực gia đình ở Hà Tĩnh 47

2 2 1 Nguyên nhân trực tiếp 47

2 2 2 Nguyên nhân gián tiếp 51

2 3 Giải pháp nhằm hạn chế vấn đề baọ lực gia đình ở tĩnh Hà Tĩnh hiện nay 55

2 3 1 Giải pháp về giáo dục 55

2 3 2 Giải pháp về kinh tế 58

2 3 3 Giải pháp về nâng cao hiệu quả của pháp luật 60

2 3 4 Giải pháp về các chính sách xã hội .62

Tiểu kết chương 2 64

C - Kết luận 65

D - Tài liệu tham khảo 67

CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN

PGS-TS : Phó giáo sư – tiến sỹ

TAND : Tòa án nhân dân

TMDV : Thương mại dịch vụ

UBND : Ủy ban nhân dân

VHTT & DL : Văn hóa thể thao và du lịch

VKSND : Viện kiểm sát nhân dân

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Gia đình gắn liền với đời sống của mỗi người Trong xã hội từ xưa đếnnay, gia đình luôn chiếm giữ vị trí quan trọng Hồ Chủ Tịch đã nói: “rất quantâm đến gia đình là đúng vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hộitốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt” Chính vì vậy xâydựng gia đình “No ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc” đang là vấn đề thu hút

sự quan tâm của nhiều người trong đó có tất cả chúng ta

Gia đình là tế bào của xã hội, là tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc,

sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên mỗi công dân của xãhội Từ thuở lọt lòng cho đến suốt cuộc đời, mỗi thành viên đều được nuôidưỡng chăm sóc để trở thành công dân của xã hội, lao động cống hiến vàhưởng thụ Đóng góp cho xã hội trước hết và chủ yếu là thông qua gia đình

và với gia đình Sự yên ổn và hạnh phúc của mỗi gia đình là tiền đề điều kiệnquan trọng cho sự hình thành, phát triến nhân cách và bảo đảm đạt hiệu quảcho các hoạt động lao động của xã hội Đúng vậy, quan hệ giữa chồng với

vợ, giữa cha mẹ và con cái, giữa anh chị em với nhau là quan hệ tình cảmthiêng liêng, cao quý, ấm áp…Gia đình là bến bờ bình yên ta tìm về nhữnglúc vui buồn trong cuộc sống, là nơi thõa mãn những nhu cầu tình cảm và vậtchất của các thành viên, bảo vệ và chia sẻ cùng ta trước những căng thẳng,sóng gió của cuộc đời Gia đình trở thành “thiên đường trong thế giới khôngtim” Thế nhưng có phải gia đình nào cũng là thiên đường không khi mà bạolực gia đình đang là vấn đề mang tính toàn cầu, nó xẩy ra hầu hết ở các quốcgia trên thế giới Đặc biệt trong xu thế hội nhập hiện nay thì vấn đề bạo lực

đã, đang lan rộng và trở thành vấn đề xã hội nghiêm trọng và đặt ra cho xãhội văn minh nhiệm vụ cấp bách: phải làm gì để bảo vệ các nạn nhân, đặcbiệt là bảo vệ phụ nữ trước những hành vi bạo lực?

Theo số liệu điều tra của Liên đoàn Phụ nữ toàn quốc, bạo lực gia đìnhđang đe dọa cuộc sống của 30% trong tổng số 270 triệu gia đình sống trênlục địa (theo Tạp chí khoa học về Phụ nữ, số 4/2003).

Quả thực đó là một con số không nhỏ Hậu quả của bạo lực gia đìnhgây ra là hết sức nghiêm trọng, nó không chỉ gây tổn thương về cuộc sống,sức khỏe, danh dự của các thành viên trong gia đình; mà còn vi phạm tới cácchuẩn mực đạo đức xã hội, tiếp tay cho sự gia tăng của các tệ nạn xã hộinhư: mại dâm, ma túy, trẻ em lang thang cơ nhỡ, nạn buôn bán trẻ em và phụnữ…ảnh hưởng nặng đến sự phát triển của đất nước Qua đó cho ta thấy baolực không còn là việc “nội bộ” tự giải quyết trong mỗi gia đình mà đã trởthành một tệ nạn cần có sự quan tâm, chung tay chia sẻ của xã hội cũng như

sự can thiệp của cộng đồng và pháp luật Hà Tĩnh cũng là một trong nhữngđịa bàn mà vấn đề bạo lực gia đình đang tồn tại và gây nhức nhối trong dưluận Để góp phần khắc phục những hậu quả thương tâm của nạn bạo hànhgia đình ở Việt Nam nói chung và ở Hà Tĩnh nói riêng, tôi mạnh dạn chọn đề

tài “Một số giải pháp nhằm hạn chế Bạo lực gia đình ở Hà Tĩnh hiện nay”

làm khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề bạo lực gia đình ở Việt Nam trong khoảng 10 năm trở lại đâymới được nghiên cứu ở một số công trình của Hội Liên Hiệp Phụ nữ và một

số tác giả trong nước với những hình thức và mức độ khác nhau

Chúng ta phải kể đến đề tài “Nghiên cứu bạo lực gia đình ở Việt Nam”

của tiến sĩ Hoàng Bá Thịnh – chủ nhiệm bộ môn Giới và gia đình, Trường

đại học Khoa học xã hội và nhân văn; bài viết “Lối sống gia đình ngày nay” của Mai Huy Bích, Nxb Phụ nữ; bài thuyết minh về bạo lực gia đình của hai tác giả Phạm Minh Trí và Vũ Miên Ly Đề tài “Thực trạng và giải pháp

giảm bạo lực gia đình đối với phụ nữ tại thành phố Đà Nẵng của tác giả

Nguyễn Thị Hoàng Mai – Đại học kinh tế Đà Nẵng Đề tài “Bạo lực gia

đình – vấn đề xã hội nghiêm trọng và phổ biến” của Thạc sỹ Thân Trung

Dũng, khoa công tác đảng – Công tác chính trị - Học viện hậu cần

Đề tài “Nghiên cứu đánh giá thực trạng và xây dựng một số giải pháp

nâng cao bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình cho phụ nữ tỉnh

Thái Bình” và đề tài “Áp dụng một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng

bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình ở nông thôn”của bác sỹ y

khoa Trần Thị Ngọc Lan, Phó chủ tịch Hội LHPN

Trong các công trình nghiên cứu trên thì chỉ có đề tài của tác giả TrầnThị Ngọc Lan và tác giả Nguyễn Thị Hoàng Mai là đã tiếp cận vấn đề bạolực gia đình ở hai địa phương cụ thể đó là tỉnh Thái Bình và thành phố ĐàNẵng Đề tài đã đánh giá được thực trạng và đưa ra được một số giải phápthiết thực để góp phần đẩy lùi những hậu quả xấu do bạo hành gia đình manglại

Còn lại chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, đầy đủ

về một địa phương cụ thể mà chỉ mới nghiên cứu chung chung, mang tínhkhái quát

Vì vậy, tôi mạnh dạn nghiên cứu vấn đề này với mong muốn đưa ramột số giải pháp nhằm hạn chế một phần nào nạn bạo lực gia đình ở tỉnh HàTĩnh

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và từ kết quả khảo sát thực trạng của vấn đề bạolực gia đình ở Hà Tĩnh, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm khắc phụcnhững hậu quả của nạn bạo hành gia đình ở Hà Tĩnh nói riêng và ở Việt Namnói chung trong giai đoạn hiện nay

- Khảo sát thực trạng của nạn bạo lực gia đình ở tỉnh Hà Tĩnh hiện nay

- Kiến nghị và đưa ra một số giải pháp có tính khả thi nhằm hạn chếmột phần nào đó nạn bạo lực gia đình ở Hà Tĩnh nói riêng cũng như ở ViệtNam nói chung

5 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Để thực hiện đề tài này trong quá trình nghiên cứu tôi đã sử dụngphương pháp luận của chủ nghĩa Mác lê – nin, tư tưởng Hồ chí Minh, cácquan điểm của Đảng và Nhà nước về vấn đề gia đình và bạo lực gia đình.Ngoài ra đề tài còn sử dụng các phương pháp cơ bản sau:

Phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp tài liệu

Phương pháp thống kê số liệu

Phương pháp tiếp cận phỏng vấn

Phương pháp điều tra xã hội học

6 Ý nghĩa của đề tài

- Đề tài đóng góp một phần nhỏ bé giúp các cấp các ngành cũng nhưtất cả mọi người có thể có cách nhìn đầy đủ, toàn diện hơn về vấn đề bạo lựcgia đình và những tác động xấu của nó đến đời sống xã hội Để từ đó mỗingười cần có thái độ lên án nhằm đẩy lùi nạn bạo hành gia đình trong cuộcsống

- Đề tài cũng có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong việc đưa ra một

số giải pháp nhằm hạn chế nạn bạo lực gia đình ở tỉnh Hà Tĩnh nói riêng và

ở Việt Nam nói chung trong giai đoạn hiện nay

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, khóa luận gồm có 2chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về gia đình và nạn bạo lực gia đình

Chương 2: Thực trạng và giải pháp nhằm hạn chế nạn bạo lực gia đình ở HàTĩnh trong giai đoạn hiện nay

1 1 1 Khái niệm gia đình

Trong ý thức cộng đồng các dân tộc, gia đình luôn được coi là tổ ấm,

là môi trường đầu tiên phát sinh, nuôi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, tạonên nhân cách con người Việt Nam

Vậy gia đình là gì?

Cho đến nay đang có nhiều khái niệm về gia đình do xuất phát từnhững góc độ tiếp cận, nghiên cứu khác nhau:

Xã hội học xem gia đình là một ngành khoa học nghiên cứu về quan

hệ xã hội trong phạm vi gia đình Theo xã hội học thì gia đình được quanniệm “là một nhóm xã hội hình thành trên cơ sở quan hệ hôn nhân và quan

hệ huyết thống” [12, 70]

Như vậy, theo bộ môn này hai yếu tố đặc thù của gia đình là quan hệhôn nhân và quan hệ huyết thống nghĩa là mỗi thành viên trong gia đìnhđược gắn kết với nhau bởi quan hệ trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi (kinh

tế, văn hóa, tình cảm…) quan hệ hôn nhân được đảm bảo trên cơ sở phápluật và một phần bởi phong tục tập quán trong nền văn hóa chung của xã hội

Cũng thuộc lĩnh vực xã hội học từ thực tiễn xã hội phương tây, nơi màgia đình phần nào đã giải phóng cá nhân khỏi sự kiểm soát, ràng buộc trongnhững mối quan hệ với cộng đồng xã hội thì một nhóm mà xã hội học đãquan niệm gia đình là một nhóm người

EW Bugess và H.J.Locke coi: “gia đình là một nhóm người thốngnhất với nhau bởi quan hệ huyết thống hoặc nhận con nuôi tạo thành một hộduy nhất tác động qua lại và giao tiếp với nhau theo vai trò xã hội của riêngtừng người trong số họ”.

Kinglay David định nghĩa: “Gia đình là một nhóm người mà quan hệcủa họ với nhau dựa trên cơ sở dòng dõi và do đó họ là họ hàng thân thíchcủa nhau” [11, 24]

Cũng bàn về khái niệm và gia đình, từ điển triết học viết: “Gia đình –đơn vị xã hội, hình thức tổ chức quan trọng nhất của quan hệ cá nhân dựatrên hôn nhân và các quan hệ huyết thống, tức là quan hệ giữa vợ và chồng,giữa cha mẹ và con cái, giữa anh chị em và những người thân thuộc khácchung sống và có kinh tế chung” [20, 387]

Qua khái niệm gia đình của “từ điển triết học”, ta thấy triết học đã đềcập đến khái niệm gia đình một cách khá hoàn chỉnh, nói lên được cơ sởquan trọng của gia đình chính là quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống,đồng thời chỉ rõ những quan hệ cơ bản giữa các thành viên trong gia đình vớinhau như “quan hệ vợ và chồng”, “giữa cha mẹ và con cái”, “giữa anh chị

em và những người thân thuộc khác” Tất cả những mối quan hệ cơ bản nàybất cứ trong chế độ xã hội nào cũng như trong hình thức giai đoạn nào đềutồn tại Mối quan hệ này trở thành chủ đạo và chi phối những quan hệ kháctrong gia đình và ngoài xã hội

Theo Giáo sư Lê Thi: “Khái niệm gia đình dùng để chỉ một nhóm xãhội hình thành trên cơ sở các quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống nảysinh từ quan hệ hôn nhân đó (cha mẹ, con cái, ông bà, họ hàng nội ngoại)cùng chung sống, đồng thời có thể có một số người được gia đình nuôidưỡng tuy không có quan hệ máu mủ Các thành viên trong gia đình gắn bóvới nhau về trách nhiệm và quyền lợi Giữa họ có những ràng buộc mangtính pháp lý được Nhà nước thừa nhận và bảo hộ” [18, 18]

Quan niệm gia đình của giáo sư Lê Thi không chỉ bao gồm quan hệhôn nhân và quan hệ huyết thống mà còn bao gồm cả quan hệ nhận con nuôi.

Trong rất nhiều các khái niệm khác nhau về gia đình, “Từ điển tiếngviệt” do Hoàng Phê chủ biên định nghĩa: “Gia đình là một tập hợp ngườicùng sống chung thành một đơn vị nhỏ nhất trong xã hội, gắn bó với nhaubằng quan hệ hôn nhân và dòng máu, thường gồm có vợ chồng, cha mẹ vàcon cái” [17, 16]

Như vậy, “Từ điển tiếng việt” đưa ra một khái niệm gia đình khá hoànchỉnh, ngắn gọn và dễ hiểu Bất kỳ đối tượng nào khi tiếp cận khái niệm nàycũng có thể dễ dàng hiểu được gia đình là gì? Gia đình_một đơn vị nhỏ nhấttrong xã hội, là hạt nhân của xã hội…

Vấn đề gia đình là một trong những vấn đề giữ vị trí quan trọng củaChủ nghĩa Mác – lênin Các Mác từng cho rằng: “quan hệ thứ ba ngay từ đầutham dự vào quá trình phát triển lịch sử và hằng ngày tái tạo ra đời sống củabản thân mình, con người đã tạo ra những người khác, sinh sôi nảy nở, đó làquan hệ giữa vợ chồng, cha mẹ và con cái, đó là gia đình” [4, 288]

Như vậy, quan niệm của Các Mác về gia đình đã nói rõ gia đình là mộtcộng đồng xã hội đặc biệt trong đó các thành viên gắn bó với nhau bởi quan

hệ hôn nhân và huyết thống, đồng thời Các Mác cũng chỉ ra hai mối quan hệ

cơ bản trong gia đình là quan hệ giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con cái.Đây là hai mối quan hệ làm nền tảng cho các mối quan hệ khác giữa cácthành viên trong gia đình

Theo giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học – Nxb chính trị quốc gia

Hà Nội 2006 định nghĩa như sau :

“Gia đình là một trong những hình thức tổ chức cơ bản của đời sốngcộng đồng của con người, một thiết chế văn hóa – xã hội đặc thù, được hìnhthành, tồn tại và phát triển trên cơ sở của quan hệ hôn nhân, quan hệ huyếtthống, quan hệ nuôi dưỡng và giáo dục… giữa các thành viên”

Ở nước ta hiện nay trong thời kỳ quá độ lên CNXH với nền kinh tếhàng hóa nhiều thành phần trong đó có kinh tế hộ gia đình đóng vai trò rấtquan trọng Từ đó, xuất hiện khái niệm “hộ” và “hộ gia đình”

“Hộ” được hiểu như một nhóm người sống trong một mái nhà, có quỹthu chi chung Tuy nhiên, có trường hợp độc thân là sống một mình, cótrường hợp là 2 – 3 người phụ nữ, nam giới hay người già cùng một hộ

Cuộc điều tra dân số ở nước ta năm 1989 đã đưa ra khái niệm “hộ giađình” với định nghĩa bao gồm những người có quan hệ hôn nhân và huyếtthống hoặc được nuôi dưỡng, có quỹ thu chi chung

Tóm lại, mặc dù khái niệm gia đình được các nhà khoa học nhìn nhận

ở những bình diện, góc độ khác nhau nhưng nhìn chung thì gia đình là mộtthiết chế xã hội đặc thù, gia đình có một vị trí hết sức quan trọng đối với sựphát triển của xã hội, gia đình là tế bào của xã hội, là yếu tố cấu thành xã hội,

là nơi nuôi dưỡng mọi con người, là môi trường quan trọng để hình thành vàgiáo dục nhân cách, giáo dục ý thức công dân Trình độ phát triển của lựclượng lao động và trình độ phát triển của gia đình là hai yếu tố quyết địnhnhững trật tự xã hội của con người ở một thời đại lịch sử của một quốc gia

Do vậy, khóa họp đặc biệt của Đại hội đồng LHQ về trẻ em tổ chức tại NewYork tháng 5/2002 tiếp tục khẳng định: “gia đình là vấn đề cơ bản của xã hội

và do vậy cần được củng cố”

1 1 2 Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình

Theo nghĩa đầy đủ, gia đình bắt đầu được hình thành khi hai ngườinam và nữ tổ chức đăng ký và làm lễ kết hôn Đó là gia đình một thế hệ vớihai vợ chồng son – giai đoạn phát triển thứ nhất của gia đình Giai đoạn thứhai bắt đầu khi có đứa con đầu lòng rồi lại có đứa con thứ hai (gia đình cócon nhỏ trước khi đi học phổ thông) Giai đoạn thứ ba bắt đầu từ khi con đihọc phổ thông tức là con cái bắt đầu vào cuộc đời lao động, học tập gian khổ

để chuẩn bị trở thành người công dân Giai đoạn thứ tư bắt đầu từ khi con

trưởng thành và ra ở riêng, nghĩa là con cái đã trở thành người công dân và

có cuộc sống gia đình độc lập Giai đoạn thứ năm là gia đình của đôi vợchồng về già

Đặc biệt gia đình Việt Nam hiện nay đang phải đương đầu với một thửthách lớn khi chuyển từ mô hình truyền thống sang hiện đại Để tồn tại vàphát triển mỗi gia đình cần phải tìm cách thích ứng với những điều kiệnmới, từng thành viên trong gia đình phải tự điều chỉnh các mối quan hệ tronggia đình Thực tế cho thấy sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng cùng vớinhững trào lưu tiến bộ về khoa học công nghệ có phần không tương xứng với

sự phát triển văn hóa, xã hội đã làm đổ vỡ, mờ nhạt một số hệ thống giá trịtinh thần đạo đức ở nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam Có không

ít những gia đình Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn, bế tắc, thậm chí tan vỡkéo theo sự suy thoái về các định hướng giá trị, ảnh hưởng phần nào đến sựphát triển của thế hệ trẻ; mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình còngặp không ít những khó khăn, khúc mắc và những vấn đề nan giải cần phảiđược giải quyết

Cũng do gia đình trải qua năm giai đoạn như trên nên đòi hỏi trongmỗi giai đoạn cụ thể mỗi thành viên trong gia đình cần phải có cách ứng xửphù hợp để duy trì sự tồn tại và phát triển của gia đình

Trong gia đình giữa các thành viên tồn tại bốn mối quan hệ cơ bản sau: – Thứ nhất, trong quan hệ vợ chồng, sự cư xử tốt đẹp trong quan hệ vợchồng có tác dụng quyết định việc tạo ra không khí đầm ấm và điệu kiệnthuận lợi để giáo dục con cái Bí quyết để giữ gìn sự đầm ấm trong gia đình

là vợ chồng phải luôn luôn hiểu nhau, chia sẻ, thông cảm cùng nhau, biết đápứng và tự hoàn thiện điều chỉnh hành vi của mình để đáp ứng tốt hơn các nhucầu chính đáng của nhau Nói chung, người đàn ông luôn mong muốn vợmình là một ngừơi dịu dàng, yêu chồng, thương con, đảm đang chăm nomchồng con chu đáo trong các sinh hoạt hằng ngày từ bữa cơm cho đến giấc

ngủ Giống như người xưa vẫn thường nói “tình yêu của người đàn ôngthông qua dạ dày” Đặc biệt tâm lý của người đàn ông không thích vợ mình

là ngừời lắm điều, hay can thiệp vào mọi việc một cách quá nhiều khiếnchồng mất tự do, hay quát mắng con cái làm cho gia đình không hạnh phúc,yên ấm…

Về phía phụ nữ, họ thích chồng mình là người có tâm hồn cao thượng,bao dung, sống có trách nhiệm với gia đình, có ý chí mạnh mẽ, yêu thương

và có thái độ đối xử khéo léo với vợ, biết quan tâm việc nhà, chăm sóc vàtrân trọng công lao của vợ Trong năm giai đoạn phát triển nói trên của giađình, tâm lý của vợ chồng có những diễn biến cụ thể khác nhau khi nhiệm vụgiáo dục con cái thay đổi, quan hệ cụ thể giữa các thành viên trong gia đìnhthay đổi Do đó, vợ chồng tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của nhau là việcsuốt đời, tình yêu vợ chồng cũng luôn đổi mới theo từng giai đoạn Có làmnhư vậy mới thông cảm với nhau và biết cách tránh bất hòa hoặc có xẩy rabất hòa cũng phát hiện ngay và giải quyết được kịp thời

– Thứ hai, quan hệ giữa cha mẹ và con cái điều rất quan trọng là tôntrọng nhân cách, phẩm giá của con Khi con có sự sai trái thay vào đó là sựquát mắng thì cha mẹ phải giải thích, khuyên nhủ để con biết sai ở chỗ nào

mà sữa chữa Có như vậy, con cái mới hiểu lòng cha mẹ, tin yêu cha mẹ Vềphía con cái đối với cha mẹ phải biết kính trọng, lễ độ, vâng lời và chăm sóccha mẹ, quan tâm đến cuộc sống, nhu cầu và nguyện vọng của cha mẹ, đemlại cho cha mẹ sự hài lòng và hạnh phúc Cha mẹ đã già thường có mặc cảmmình là gánh nặng cho con cái và tuổi cao thường sinh ra trái tính, cho nêncon cái phải có hiểu biết, thông cảm và có cách cư xử khéo léo, tế nhị

– Thứ ba, quan hệ giữa các anh chị em trong gia đình cần phải yêumến, tôn trọng giúp đỡ lẫn nhau nhất là khi gặp khó khăn, hoạn nạn; cần phảibiết bao dung và độ lượng trong cách cư xử, là anh chị phải biết bảo ban các

em, là em phải vâng lời anh chị Các thái độ ghen tỵ, tranh giành nhau hưởng

quyền lợi, đùn đẩy nhau làm nghĩa vụ đối với cha mẹ, ông bà …đều là thái

độ xấu cần khắc phục

– Thứ tư, quan hệ giữa cháu và ông bà, các cháu phải kính trọng lễ độ,vâng lời ông bà, sẵn sàng giúp đỡ ông bà, chăm sóc ông bà lúc ốm đau, bệnhtật…vì ông bà luôn thương yêu cháu, vất vả, nhường nhịn, lo lắng cho cháu

1 2 Bạo lực gia đình

1 2 1 Khái niệm

Bạo động trong gia đình là một vấn đề chính trong xã hội của chúng tahiện nay Bạo lực trong gia đình ảnh hưởng tới tất cả mọi người Đó là mộttình trạng bi thảm riêng cho những người trải quả hậu quả tàn khốc của nó Trước tiên chúng ta phải hiểu thế nào là hành hạ trong gia đình, bạo độngtrong gia đình? “Hành hạ trong gia đình là bất cứ hành động nào có liên quanđến bạo động vũ lực hoặc đe dọa kể cả dùng sức mạnh giam giữ gây thươngtích cho thân thể hoặc đặt một người vào tình trạng lo sợ về công việc có thể

bị thương tích cho bản thân vào một người bị hại”

Bước sang thế kỷ 21, bạo lực gia đình vẫn lan rộng và trở thành mộthiện tượng phổ biến và nghiêm trọng Hiện có nhiều khái niệm khác nhau vềbạo lực gia đình nhưng khái niệm bạo lực gia đình của LHQ thông qua năm

1993 được các tổ chức cũng như các nhà khoa học trên thế giới chấp nhậnrộng rãi Theo đó, “bạo lực chống lại phụ nữ là bất kỳ hành động bạo lựctrên cơ sở giới nào dẫn đến hoặc có thể dẫn đến những tổn thất về thân thể,tâm lý hay tình dục, hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe dọa cónhững hành động như vậy, việc cưỡng bức hay tước đoạt sự tự do dù ở nơicông cộng hay trong cuộc sống riêng tư” (United nations, 1995)

Theo WHO “Bạo lực gia đình là việc đe dọa hay dùng sức mạnh thểchất hay quyền lực đối với bản thân, người khác hoặc đối với một nhómngười hay một cộng đồng người mà gây ra tổn thương, tử vong, tổn hại vềtâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển”

Bạo lực trong gia đình là một khái niệm mới được dùng ở Việt Nam

để chỉ bất kỳ một hành động bạo lực nào của thành viên trong gia đình gây rahoặc có thể gây ra hậu quả làm tổn hại hoặc gây đau khổ cho các thành viênkhác trong gia đình về thân thể, tình dục hay tâm lý Có thể hiểu bạo lực giađình là hành vi lạm dụng quyền lực (có hoặc không sử dụng vũ lực) nhằmhăm dọa, đánh đập một người thân trong gia đình để điều khiển, kiểm soátngười đó

Trong Từ điển tiếng việt (2003) đưa ra khái niệm: “Bạo lực là sứcmạnh dùng để trấn áp lật đổ” Tuy nhiên, không phải mọi hình thức bạo lựctrong xã hội đều mang tính chính trị, đều hướng vào việc lật đổ các đảngnhóm, phe phái chính trị Người ta có thể dùng bạo lực để hành xử với nhautrong cuộc sống hàng ngày vì rất nhiều lý do Các mối quan hệ xã hội là vôcùng đa dạng và phức tạp thì hành vi bạo lực trong việc xử lý các mối quan

hệ này cũng đa dạng phức tạp như vậy

Bạo lực gia đình là một dạng thức của bạo lực xã hội Nó là việc cácthành viên trong gia đình sử dụng sức mạnh để xử lý các vấn đề trong giađình Nếu gia đình là một thiết chế xã hội đặc biệt, là hình thức thu nhỏ của

xã hội thì BLGĐ cũng là một hình thức thu nhỏ và đặc biệt của bạo lực xãhội

Sự khác biệt giữa BLGĐ với các dạng thức bạo lực xã hội khác là ởchỗ BLGĐ lại diễn ra giữa những người thân, những người có cùng huyếtthống, hôn nhân, những người sống dưới một mái nhà, nơi được coi là tổ ấmhạnh phúc của mỗi người

Theo PGS.TS Lê Thị Quý chuyên gia nghiên cứu về giới và bạo lựcgia đình thì khái niệm bạo lực gia đình là: “Những hành vi ngược đãi, đánhđập, sỉ nhục của một hoặc nhiều thành viên trong gia đình làm tổn thương tớinhân phẩm, sức khỏe, tâm thần, tính mạng của một hay nhiều thành viênkhác Bạo lực xẩy ra giữa những người có quan hệ đặc biệt (vợ, chồng, con)

hoặc ruột thịt (ông bà, cha mẹ, anh chị em họ hàng) có thể trong cùng mộtmái nhà hoặc khác mái nhà”

T.S Nguyễn Thị Hoài Đức đưa ra khái niệm về bạo lực gia đình “bạolực gia đình là hành động của một người gây ra bằng việc sử dụng lợi thế vềmặt quyền lực trong mối quan hệ vợ chồng (hay mối quan hệ giống như vợchồng), vi phạm đến quyền và tự do của người kia và đe dọa đến sự bình yêncủa người kia bằng việc khiến họ phải chịu đựng đau khổ và tổn thương”.Hiện nay, nhờ có những cuộc đấu tranh trên các diễn đàn quốc tế, khu vực,đặc biệt là các cuộc đấu tranh của phụ nữ vì bình đẳng và phát triển mà bạolực gia đình được nhìn nhận như một trở ngại của phát triển và là sự vi phạmkhông thể chấp nhận được đối với quyền con người trong đó có quyền conngười của phụ nữ “Phần lớn bạo lực chống lại phụ nữ xẩy ra trong gia đình

và người gây bạo lực gần như luôn là đàn ông, thường là chồng, người yêu,người yêu cũ hay những người đàn ông quen biết của phụ nữ”.(WHO 1998)

Ở Việt Nam, lần đầu tiên khái niệm bạo lực gia đình được luật pháp hóatrong Luật phòng chống bạo lực gia đình: “Bạo lực gia đình là hành vi cố ýcủa thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về vật chất,tinh thần, kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình” (Khoản 2, Điều

1 Luật phòng chống bạo lực gia đình)

Trong vài chục năm về trước, nạn bạo lực gia đình được nhiều ngườicho là chuyện vặt, chuyện nội bộ của các gia đình Nhưng trong nhận thứcquốc tế cũng như Việt Nam trong thập niên qua, bạo lực gia đình đối với phụ

nữ không còn là vấn đề riêng của gia đình mà là vấn nạn của xã hội, là viphạm quyền con người, quyền bình đẳng của phụ nữ và của trẻ em

1 2 2 Các hình thức bạo lực gia đình

Tùy theo quan điểm và phương pháp tiếp cận, hiện có nhiều cách phânloại các hình thức bạo lực trong gia đình nhưng thường tập trung ở 3 loại cơbản sau: Bạo lực thân thể (bạo lực thể chất); bạo lực tinh thần, tình cảm và

bạo lực về kinh tế và quan hệ xã hội Theo đó bạo lực về thân thể chiếmkhoảng 58,6 %; bạo lực về tinh thần và tình cảm chiếm khoảng 27 %; bạolực kinh tế và quan hệ xã hội chiếm khoảng 14 %.

1 2 2.1 Bạo lực thân thể (bạo lực thể chất)

Theo điều 2 Luật phòng chống bạo lực gia đình của Quốc hội quy định

về các hình thức của bạo lực gia đình như sau:

a Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đếnsức khỏe, tính mạng

b Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm

c Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậuquả nghiêm trọng

d Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đìnhgiữa ông bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh chị emvới nhau

i Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở

h Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chínhquá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ratình trạng phụ thuộc về tài chính

Theo đó Bạo lực thân thể là những hành vi gồm:

– Xâm hại thân thể: là những hành vi mà người gây ra bạo lực thường

sử dụng sức mạnh cơ bắp tay chân hoặc công cụ thậm chí cả vũ khí gây nênthương tích đối với nạn nhân Hành vi đánh, đấm, tát, đá, túm tóc, giật bẻ

tay, trói nhốt trong nhà, cưỡng bức tình dục là những hành động gây nên sựđau đớn về thể xác để lại dấu vết cơ thể nạn nhân

– Đối xử tồi tệ về thể chất: bất cứ hành vi nào sử dụng sức mạnh thểlực đối với nạn nhân, dù nó có gây thương tích hay không, gồm những hànhđộng cấm đoán, kiểm soát, xô đẩy thô bạo…Đối xử tồi tệ về thể chất còn baogồm việc ngăn cấm phụ nữ tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cũng nhưngăn ngừa họ không được tiếp cận các nhu cầu vật chất của mình như: ăn,uống, ngủ, nghỉ ngơi, giải trí, thể dục thể thao…

– Bạo lực hoặc lạm dụng tình dục : cưỡng ép, ép buộc phụ nữ phảilàm những việc liên quan đến tình dục trái với mong muốn, coi phụ nữ chỉ làđối tượng tình dục Bạo lực tình dục có thể bao gồm cả việc ép phải quan hệtình dục hoặc bắt phải xem các hình ảnh khiêu dâm, xem phim sex mà khôngđược sự đồng ý của người phụ nữ Một số phụ nữ còn bị ép quan hệ tình dụcsau khi đã bị đánh đập chửi bới, cố tình gây đau đớn hoặc tổn hại cho họtrong quá trình quan hệ sinh lý mà người phụ nữ hoàn toàn bị động, lệ thuộc

và họ không có quyền từ chối

Dạng bạo lực này càng ngày càng gây ra những hậu quả nghiêm trọngđối với phụ nữ Tuy nhiên, dạng bạo lực này không mấy ai biết và chú ý đếnbởi vì nó được ngụy trang một cách kín đáo dưới vỏ bọc là quan hệ tình cảmgiữa hai vợ chồng Mặt khác, đây là vấn đề tế nhị cho nên với chị em thườnggiấu diếm vì không muốn “vạch áo cho người xem lưng” Chính điều này đãgóp phần làm cho bạo lực về tình dục ngày một phát triển và gây ra nhữnghậu quả nghiêm trọng đối với phụ nữ

– Gây hư hại tài sản gia đình: gồm các hành động đập phá, làm hưhỏng các đồ đạc trong gia đình, đánh đập vật nuôi trong nhà

Tất cả những hành vi trên của bạo lực thân thể được quy định tại điểm

a, điểm đ, điểm g của điều 2 Luật phòng chống bạo lực gia đình

1 2 2 2 Bạo lực về tinh thần và tình cảm

Là những hành vi nhằm hành hạ tâm lý bằng những lời đe dọa, sỉnhục chửi mắng, lăng mạ, hạ thấp nhân phẩm, bỏ rơi, không quan tâm, lãngquên xem như không có sự tồn tại của họ

Hình thức bạo lực này gây hậu quả rất nghiêm trọng so với các dạngbạo lực khác nhưng khó phát hiện và xử lý bằng luật pháp bởi vì sự “vôhình” và “thiếu chứng cứ” của nó

Có một điều đặc biệt là bạo hành gia đình len lỏi trong hầu khắp cácgia đình ở cả khu vực nông thôn và thành thị Không chỉ ở vùng sâu, vùng

xa, không chỉ ở các gia đình ít học, nghèo đói, nợ nần chồng chất, mà ngay

cả những đô thị văn minh, những gia đình khá giả về kinh tế, những gia đình

cả vợ và chồng đều có trình độ học thức cao, có địa vị, thậm chí cả trongnhững gia đình mà vợ và chồng đều là nhà giáo mẫu mực ngoài nhà trườngthì việc bạo hành trong gia đình vẫn xảy ra Chúng ta vẫn thường nghĩ bạolực gia đình chỉ xảy ra ở nông thôn do trình độ dân trí thấp, kinh tế khó khăn,suốt đời phải “bán mặt cho đất bán lưng cho trời” để có thể trang trải chocuộc sống Những tưởng đối với tầng lớp trí thức có trình độ văn hóa cao,giao tiếp rộng mọi chuyện sẽ khác; Nhưng ít ai ngờ tỷ lệ bạo hành gia đìnhtrong tầng lớp này vẫn tồn tại ở mức cao Điều đáng nói ở đây là trình độ vănhóa càng cao, biểu hiện của bạo lực gia đình càng tinh vi, âm ỉ, phức tạp, khóphát hiện và nhiều biến tướng khó lường Một trong những biểu hiện đóchính là chính là “bạo hành tinh thần”, “bạo hành tình dục”…Không có nắmđấm, không có vũ lực nhưng rất nhiều người vợ đã bị những vết thương lònghết sức sâu kín, hết sức khó nói và mãi mãi không lành Với người phụ nữ,bạo hành tinh thần do người chồng thương yêu gây ra còn dữ dội hơn cả nỗiđau thể xác

Trong bạo lực tinh thần người ta có thể chia ra:

– Đe dọa, hăm dọa: là những hành động đe dọa như xoi mói, cónhững hành vi và lời nói với tính chất đe dọa Ví dụ: “nếu làm như thế …thì

sẽ phải chịu như thế nào…”? Hoặc cũng có thể khiêu khích, so sánh vớingười khác bằng những lời lẽ mạt sát, xúc phạm

Ngoài ra, còn có nhiều dạng bạo lực khác như làm tổn thương lớn đếnphụ nữ như lạnh lùng, không quan tâm, bỏ rơi, không nói chuyện theo kiểu

“chiến tranh lạnh”

– Chụp mũ, gán nhãn: là hành vi lời nói thiếu tôn trọng, coi phụ nữ là

đồ ngu ngốc, điên rồ, vô dụng, không giá trị, chỉ thêm phiền phức lắmchuyện… hoặc quy gán cho người phụ nữ không có năng lực làm mẹ, làmngười nội trợ trong gia đình Có người chỉ xem người người phụ nữ, người

vợ của mình chẳng khác gì người giúp việc, xem họ như là ôsin nhưng mà là

“ôsin cao cấp” phục vụ không công 24/24h mà thôi

Nhưng trong thực tế có rất nhiều người phụ nữ không chỉ làm trònnghĩa vụ của một người nhạc trưởng trong dàn nhạc gia đình, vun vén, xâydựng gia đình ấm no, tự do, bình đẳng, hạnh phúc…mà người phụ nữ hiệnđại Việt Nam còn tham gia vào các công tác chính trị xã hội, nghiên cứukhoa học… trên những lĩnh vực đó luôn ghi dấu những chiến công của chị

em phụ nữ

Chính bằng sự gán nhãn vô căn cứ, sự coi thường phụ nữ nó đã có tácdụng như chất axit ăn mòn sự tự tin của người phụ nữ Người phụ nữ thườngxuyên bị đe dọa bằng những lời lẽ xúc phạm đôi khi làm cho họ ngộ nhận vềchính bản thân mình, họ không thấy được năng lực, vai trò của mình Có rấtnhiều người đã tin rằng họ xứng đáng bị hành hạ Nỗi đau từ bạo hành tinhthần đã để lại những tổn thương hế sức nặng nề Điều đáng nói ở đây là sự

âm ỉ kéo dài hết ngày này qua ngày khác như một tảng băng chìm đè chặnlên hạnh phúc gia đình, những tổ ấm bỗng chốc trở thành địa ngục của trầngian Họ sống trong sự cô đơn, tuyệt vọng và ly hôn là lối thoát duy nhất,

nhưng đôi khi sự khủng hoảng tâm lý đã khiến người phụ nữ không còn đủtỉnh táo để đưa ra một quyết định sáng suốt và chính điều đó đã đẩy họ tự tìmđến cái chết

Bạo lực về thể chất có thể dễ dàng nhận diện qua những vết thươnghiện trên thân thể và cùng với thời gian những vết thương ấy sẽ dần liền da

và hồi phục, nhưng bạo lực tinh thần thì hậu quả của nó tiềm ẩn bên trong,kéo dài dai dẳng đến suốt cả cuộc đời cùng với những nỗi đau giằng xé trongtim và hậu quả thì chúng ta không thể lường trước được, đó chính là nhữngvết thương lòng, một trái tim rỉ máu cùng với những cảm xúc của sự vô vọngkhông ai giúp đỡ Họ phải tự một mình len lỏi trong bóng đêm dày đặc đáng

sợ mà không tìm được lối ra cho mình

1 2 2 3 Bạo lực về kinh tế và quan hệ xã hội

Đây là kiểu bạo lực mà người đàn ông cho mình cái quyền quyết địnhmọi việc từ to đến nhỏ trong gia đình cả về kinh tế lẫn các mối quan hệ xãhội

Bạo lực về kinh tế bao gồm các trường hợp sau:

“Không cho thành viên gia đình sử dụng tài sản chung vào mục đíchchính đáng, kiểm soát chặt chẽ nguồn tài chính của thành viên gia đình hoặcnguồn tài chính chung của gia đình nhằm tạo cho thành viên gia đình sự phụthuộc về tài chính, buộc các thành viên trong gia đình đóng góp tài chínhvượt quá khả năng của họ, đập phá tài sản riêng của mình nhằm gây áp lực

về tâm lý đối với thành viên gia đình” (luật phòng chống bạo lực gia đình)

– Thâu tóm về tài sản: người đàn ông hoàn toàn kiểm soát tài chính,quản lý tiền nong chi tiêu của gia đình, không cho vợ chi tiêu theo các nhucầu cần thiết của gia đình và cá nhân hoặc họ chỉ đưa cho phụ nữ một khoảntiền rất nhỏ so với số tiền cần thiết để đảm bảo các nhu cầu thiết yếu của đờisống gia đình Ngày xưa, người ta có câu “của chồng công vợ” Ngày nay thì

có câu: “Đằng sau thành công của người đàn ông luôn có bóng dáng của

người phụ nữ”, vậy mà những người đàn ông này lại cho mình cái quyềnquyết định tất cả mọi việc không thèm bàn bạc với vợ một chút nào cả

– Bạo lực về quan hệ xã hội chính là hành vi cô lập quan hệ, tức là baogồm những hành động thường xuyên chỉ trích, nghi ngờ về gia đình, bạn bè,công việc của vợ, không tin tưởng, không cho phép giao tiếp, gặp gỡ, giaolưu với bạn bè khống chế tất cả các quan hệ của vợ kể cả các quan hệ vớigia đình vợ Rồi còn có những người không cho vợ đi làm, vợ chỉ biết ở nhàcơm nước nội trợ …Chính vì những hành vi này đã làm cho người phụ nữdần mất đi khả năng, vai trò của mình trong xã hội, họ không còn thấy sự tồntại của mình là có ý nghĩa, họ không biết mình làm được gì và phải làm gìcho xã hội?

1 2 3 Hậu quả của nạn bạo lực gia đình

1.2.3.1 Chủ thể, nạn nhân của bạo lực gia đình

Hiện tượng bạo lực gia đình ở Việt Nam đang có chiều hướng pháttriển và gia tăng ở mọi vùng , miền, ở tất cả các đối tượng

Bạo lực gia đình bao gồm bạo lực giữa chồng với vợ, con cháu ngượcđãi ông bà, bố mẹ đối xử tồi tệ với con cái Anh chị em trong nhà đánh đậpgiết hại lẫn nhau, trong đó phổ biến nhất là bạo lực từ phía các ông chồng đốivới vợ như: đánh đập, chửi mắng, cấm đoán, cưỡng ép quan hệ tình dục,cưỡng ép đẻ thêm con vì chưa có con trai

Có thể nói chủ thể của bạo lực gia đình có thể bao gồm cả nam và nữnhưng nam giới vẫn là đối tượng chủ yếu, điều này được lý giải bởi họ làphái mạnh và mỗi khi có mâu thuẫn xẩy ra họ muốn giải quyết bằng sứcmạnh Có tới gần 90 % thủ phạm gây ra bạo lực gia đình là nam giới Bạolực gia đình ở đây không có nghĩa là bạo lực về thân thể mà còn bao gồm cảbạo lực về tinh thần, tình cảm và quan hệ xã hội nữa Nhiều vụ bạo hành âm

ỉ trong gia đình vẫn đang xẩy ra nhưng người ngoài không biết đến vì nóđang được ngụy trang bởi cái vỏ hạnh phúc bên ngoài Nhiều người phụ nữ

do từng là nạn nhân quen thuộc của bạo lực gia đình nên đến lức quẫn trí đã

tự vệ và phản kháng bằng cách là đâm chính người chồng của mình dẫn đến

tử vong Như vậy, ta thấy rằng thường ngày họ là nạn nhân nhưng kết cục họlại trở thành thủ phạm của nạn bạo hành gia đình trong trường hợp bất dắc

dĩ, đã tự tìm cách giải thoát cho mình bằng cách giết nguời và phải chịu truycứu trách nhiệm hình sự

Nạn nhân của bạo hành gia đình thì chủ yếu là phụ nữ, người già vàtrẻ em Trong đó, bạo hành đối với phụ nữ xẩy ra nhiều nhất; bởi xuất phát

từ việc những người chồng của họ quan niệm đã là vợ thì phải vừa “giỏi việcnước” vừa “đảm việc nhà” Rồi những định kiến giới như chồng có quyềndạy vợ; chồng có thể chơi bời nhưng vợ thì phải đoan trang, hiền thục; vì vậymỗi khi không vừa ý là các ông chồng tự cho mình cái quyền dạy vợ bằngnhững cú “thượng cẳng chân, hạ cẳng tay” tùy thích Thực tế cho thấynhững cái bạt tai, những cú đấm hay những tiếng chửi mắng trong các giađình có bạo hành thường xuyên xẩy ra dường như đã trở thành thói quen,đến nỗi hàng xóm quanh nhà cũng quen thuộc với chuyện này Thống kê chothấy nạn nhân phần lớn là phụ nữ, người vợ trong gia đình (chiếm tới 73%);trẻ em, con cháu trong gia đình (chiếm khoảng 11,8%); người cao tuổi(chiếm 7 %); các đối tượng khác (chiếm 7,1 %) Nạn nhân – những người

vợ, người mẹ trong gia đình phải chịu bao uất ức, tủi hờn cả về thể xác lẫntinh thần bởi đủ mọi lý do từ phía các đức ông chồng của họ: ghen tuông, nátrượu, mâu thuẫn gia đình…có đến 40% những người phụ nữ được hỏi thừanhận có bạo lực trong gia đình mình, chưa kể những trường hợp e ngạikhông dám nói thật Con số này chắc chắn không thể bằng con số thực tế bởiquan niệm về bạo lực gia đình ở mỗi người mỗi khác Không chỉ đánh đập,ngược đãi, trong nhiều gia đình, các ông chồng còn có những “món” đòn tàn

ác không thua gì những biện pháp tra tấn thời trung cổ

Sau đây là một vụ bạo hành hết sức đau lòng xẩy ra ở Quãng Ngãi mànạn nhân không ai khác chính là người vợ Đã từ lâu, người dân ở tổ dân phố

3, thị trấn Đức Phổ, Quãng Ngãi đã qua quen thuộc với việc Nguyễn HoàngĐức (42 tuổi) đánh vợ là chị Phan Thị Liệp Cứ vài ba hôm người ta lại thấychị sưng tím mặt mày, nhưng hễ ai hỏi chị lại nói bị té ngã Thế nhưng, sựviệc xẩy ra ngày 15/4/2009 đã khiến tất cả mọi người đều phải hãi hùng ghê

sợ Tối hôm đó khi đang bán bánh xèo tại khu Gò Hội (tổ dân phố 5, thị trấnĐức Phổ), chị Liệp liên tục bị chồng điện thoại gọi phải về nhà ngay lập tức.Biết là chồng đang say xỉn, nhưng đang có khách nên chị cố nán bán hếtbánh rồi về nhà Vừa vào đến nhà, chị bị chồng lao vào đấm đá liên hồi,khiến chị ngã nhoài xuống đất Tên chồng độc ác còn túm tóc lôi chị ra ngoàisân, lấy con dao thái thịt xẻo da đầu của vợ Nghe tiếng hai đứa con la lớn,hàng xóm vội vã chạy sang thì thấy chị đang ôm đầu quằn quại trên sân, máu

từ đỉnh đầu chảy ra ướt hết cả người Trong lúc đó, người chồng vẫn thảnnhiên đứng nhìn Bà con vội vã đưa chị đi cấp cứu tại bệnh viện Đặng ThùyTrâm, rồi chuyển lên Bệnh viện đa khoa Quãng Ngãi, sau nhiều ngày điều trịchị mới dần tỉnh lại

Tuy nhiên, trong thực tế nạn nhân của bạo lực gia đình không phảiluôn luôn là phụ nữ; mà theo thống kê thì có khoảng 9 – 10 % nam giới cũng

bị bạo lực từ chính những người vợ của mình, đó thường là bạo lực nghiêng

về mặt tinh thần và quan hệ xã hội Nguyên nhân chủ yếu của dạng bạo lựcnày phần lớn là do những người vợ này kiếm ra nhiều tiền hơn chồng của họnên họ kiểm soát tất cả mọi hành vi của chồng, nghi ngờ về gia đình, côngviệc của chồng, lúc nào cũng chỉ trích, coi thường chồng; thậm chí khôngcho chồng giao lưu, gặp gỡ bạn bè

Như vậy, ta thấy rằng bạo lực gia đình là một vấn đề xã hội vô cùngphức tạp, nó len lỏi và xẩy ra ở tất cả các nhóm xã hội cơ bản như nông thôn,thành thị, trong các gia đình khá giả cũng như gia đình nghèo, trong các gia

đình của các cặp vợ chồng có học vấn cao cũng như có học vấn thấp Ngườigây ra bạo lực trong gia đình thường là đàn ông, còn trẻ em và phụ nữ là nạnnhân Tuy nhiên, cũng tồn tại những trường hợp mà nạn nhân là nam giới.Vìvậy, ai cũng có thể trở thành nạn nhận của bạo lực gia đình; do vậy mỗingười cần phải luôn biết lên tiếng đấu tranh để tự bảo vệ cho chính mình.

1 2 3 2 Hậu quả của bạo lực gia đình

Thứ nhất, Bạo lực gia đình đã gây ảnh hưởng rất lớn đối với sức khỏe

của các nạn nhân

– Về mặt sức khỏe, người bị bạo hành thường ốm yếu, sức khỏe kém

vì bị đánh đập thường xuyên, bạo hành gây ra những tổn thương về thể xácnhư: những vết thương, những thương tích, tàn tật vĩnh viễn Theo số liêuthống kê thì bạo lực gây chấn thương, giảm sức khỏe đối với nạn nhân(chiếm 76,81%), gây suy nhược thần kinh (chiếm 65,42%); đặc biệt bạohành gia đình gây ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe sinh sản cho người phụ

nữ Đó là việc phá thai, mang thai ngoài ý muốn Phá thai, mang thai ngoài ýmuốn có thẻ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng tới sức khỏengười phụ nữ Phụ nữ trong quá trình mang thai bị đánh đập, hành hạ dễ cónguy cơ sẩy thai, tử vong cho người mẹ; đứa trẻ dễ bị đẻ non, suy dinhdưỡng hoặc thiếu máu; trẻ sinh ra không được ai chăm sóc và không đượcphát triển toàn diện Bạo lực tình dục đối với phụ nữ làm tăng nguy cơ lâynhiễm HIV/AIDS, rối loạn phụ khoa cũng như các bệnh lây truyền quađường tình dục, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của người phụ nữ.Theo ước tính mỗi năm trên thế giới có khoảng 120 đến 135 triệu phụ nữ bịcắt bỏ cơ quan sinh dục, có khoảng 52% số phụ nữ trên toàn cầu đã từng lànạn nhân của bạo lực về thể chất từ phía người chồng hoặc từ phía ban traicủa họ Bạo lực gia đình để lại những vết thương và những đau đớn về thểxác, thậm chí có trường hợp dẫn đến tử vong Theo các kết quả nghiên cứu,phụ nữ bị ngược đãi, bị bạo lực giảm sút sức khỏe tinh thần và thể chất nhiều

hơn so với phụ nữ không bị ngược đãi Bạo lực gia đình cũng là một nguyênnhân chính của các vụ giết người trong đó phụ nữ có thể là nạn nhân và cũng

có thể là thủ phạm

– Bạo lực gia đình không chỉ tác động tới người phụ nữ mà nó còn ảnhhưởng đến trẻ em rất lớn Sống trong một gia đình thường xuyên xẩy ra bạolực, trẻ em luôn cảm thấy buồn chán, lo lắng và sợ hãi, thậm chí có trẻ emmuốn bỏ nhà ra đi, sa vào các tệ nạn xã hội, xa lánh cha mẹ và không cònkính trọng cha mẹ nữa Những điều trên đã ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, kếtquả học tập, ảnh hưởng đến việc phát triển về cả thể chất, tinh thần, đạo đức,trí tuệ và nhân cách của trẻ, làm cho trẻ không được phát triển trong một môitrường bình thường như bao người khác khi phải chứng kiến và có khi chúng

là nạn nhân trực tiếp của các vụ bạo lực gia đình Các kết quả nghiên cứu đãchỉ ra rằng: bạo lực gia đình làm hư hỏng con cái chiếm (72,64%); ảnhhưởng đến việc hình thành nhân cách của trẻ chiếm tới (77,64%) TheoUnicef, hiện có khoảng 275 triệu trẻ em đang sống trong cảnh bạo lực giađình, phải chịu đựng sự bóc lột về thể chất cũng như tinh thần và cả tình dụccủa cha mẹ cũng như người giám hộ Hình thức bạo lực mà trẻ em gái phảigánh chịu cũng rất đa dạng, trong đó bao gồm cả bạo lực tình dục Nhiềunghiên cứu đã chỉ ra rằng, có đến 40- 60% các vụ xâm hại tình dục diễn ratrong gia đình nhằm vào nạn nhân là các trẻ em gái dưới 15 tuổi Một nghiêncứu ở Hà Lan gần đây, thậm chí cho biết có đến 45% nạn nhân của bạo lựctình dục trong gia đình là trẻ em dưới 18 tuổi trong đó số trẻ em gái chiếm tỷ

lệ cao hơn so với trẻ em trai

– Xét về mặt tinh thần, tâm lý: Ngoài những ảnh hưởng xấu về thểchất, bạo hành gia đình còn gây ra nhiều hậu quả xấu về tinh thần, tâm lý chongười phụ nữ như: street sau chấn thương, trầm cảm lo lắng, rối loạn tinhthần, hoảng sợ, mất trí nhớ…làm cho họ luôn ở trong tình trạng lo âu, bồn

chồn, sợ sệt Có nhiều trường hợp do người vợ chịu đựng quá sức đã phátbệnh tâm thần

Do bị tổn thương về thể xác và tinh thần nên đã khiến người phụ nữkhông thể tham gia và hoàn thành tốt các nhiệm vụ do xã hội giao phó, họkhông phát huy được năng lực và khả năng của mình để cống hiến cho xãhội Bởi vì trên thực tế có rất nhiều phụ nữ hiện đã và đang nắm giữ các vị tríquan trọng trong xã hội Bà Nguyễn Thị Doan, Phó Chủ tịch nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Bà Nguyễn Thị Kim Ngân hiện là Bộ trưởng Bộlao động PGS tiến sỹ Nhà giáo ưư tú Trần Thị Luyến, Hiệu trưởng Trườngđại học Thủy Sản Đại tá PGS tiến sỹ Nguyễn Thị Thu Hà chủ nhiệm khoaHuyết học bệnh viện TW quân đội 108…còn rất nhiều rất nhiều những ngườiphụ nữ ưu tú khác

Bạo lực từ gia đình cũng đã khiến cho trẻ em khủng hoảng, sợ hãi,mất ngủ, thiếu tự tin, thất vọng, rối nhiễu tâm lý, trầm cảm Bạo lực gia đìnhcũng gây ảnh hưởng xấu tới kết quả học tập, kỹ năng sống, sự hòa nhập xãhội, năng lực giải quyết vấn đề …của trẻ em

Bạo lực từ gia đình đã ảnh hưởng đến cách hành xử của học sinh vớibạn bè và những người xung quanh Các nghiên cứu tâm lý chỉ ra rằng trẻ

em có tuổi thơ sống trong hoàn cảnh bạo lực hoặc là nạn nhân của bạo lực cóhành vi bạo lực cao hơn nhiều so với trẻ bình thường trẻ sinh ra và lớn lêntrong một gia đình thiếu vắng sự yêu thương chăm sóc lẫn nhau giữa cácthành viên thì có thể sinh ra tổn thương tâm lý và dẫn đến những phản ứngbạo lực thô lỗ, gây gổ thù hằn ở trẻ Đó chính là nạn bạo lực học đường

Theo báo cáo sơ bộ của VKSND Thành phố Hồ Chí Minh, trong năm

2008, tại Thành phố Hồ Chí Minh có 18 học sinh bị khởi tố bởi các tội danhnghiêm trọng như giết người, trộm cắp, hiếp dâm, phá hoại tài sản của nhànước…71% trẻ vị thành niên phạm pháp là do không được quan tâm, chămsóc, đó là số liêu thống kê của VKSND tối cao

Nguyên nhân phạm tội của trẻ vị thành niên xuất phát từ nguyên nhâncủa gia đình: 8% trẻ phạm tội có bố mẹ ly hôn, 495 phàn nàn về cách đối xửcủa bố mẹ Theo số liệu điều tra có 2.209 học viên trường giáo dưỡng có tới49,81% trong số này sống trong cảnh bị đối xử hà khắc, thô bạo, độc ác của

bố mẹ Số em bị bố đánh chiếm 23% (gấp 6 lần mẹ đánh); bị dì ghẻ, bốdượng đánh chiếm 20,3%

– Điều đáng lo ngại là bạo lực gia đình có xu hướng gia tăng, song hành cùng với xã hội văn minh hiện đại Trẻ em là nhân chứng hoặc là nạn nhân của bạo lực gia đình sẽ có thể đi đến niềm tin rằng, bạo lực là phương thức hữu lý để giải quyết xung đột giữa con người với nhau Các cậu bé trai học hỏi rằng phụ nữ không có giá trị hoặc không đáng tôn trọng gì và chúng thấy bạo lực hướng trực tiếp vào phụ nữ thì càng dễ lạm dụng phụ nữ khi lớnlên Bởi thế chúng tỏ ra cục cằn, thô lỗ…Các bé gái làm nhân chứng bạo lực gia đình ở trong chính nhà mình thì về sau dễ trở thành nạn nhân của chồng Thực tế xã hội cho thấy gái mại dâm một phần lớn xuất thân từ nhân chứng thường xuyên phải chứng kiến những cảnh bạo hành hoặc họ cũng chính là nạn nhân của nạn bạo hành gia đình, không được gia đình quan tâm, chăm sóc nên nhiều người rơi vào tình trạng chán đời, sống buông thả và dễ sa vàonhững con đường tội lỗi Tệ hại hơn con gái lớn lên không dám yêu, không dám lấy chồng

Thứ hai, bạo lực gia đình ảnh hưởng đến toàn xã hội

Bạo lực gia đình đã tác động và ảnh hưởng nghiêm trọng tới gia đìnhhạt nhân bền vững của xã hội Bạo lực gia đình đã làm nhiều gia đình tannát, vợ chồng ly hôn, con cái bơ vơ thiếu đi sự chăm sóc của bố mẹ Theo sốliệu điều tra của trung tâm nghiên cứu thế giới và phát triển.BLGĐ đã làmcho gia đình tan nát chiếm (49,7%) BLGĐ cũng đã làm tệ nạn xã hội giatăng, ảnh hưởng đến đời sống văn hóa xã hội kìm hãm sự phát triển kinh tế,tác động tiêu cực đến lực lượng lao động, chất gánh nặng lên cơ quan y tế,

hệ thống bảo trợ xã hội, hệ thống giáo dục cũng như hệ thống các cơ quan tưpháp…

Chính BLGĐ đã làm xói mòn đạo đức lối sống, làm ảnh hưởng đếnthuần phong mỹ tục, ảnh hưởng đến thế hệ tương lai là mầm non của đấtnước, là nguy cơ làm suy giảm sự bền vững

– BLGĐ dưới bất kỳ hình thức nào cũng để lại những tác động tiêucực đến sức khỏe về thể chất, tinh thần không chỉ của nạn nhân mà còn cảcác thành viên khác trong gia đình Chính những tác động tiêu cực này đãchất thêm gánh nặng lên hệ thống y tế quốc gia Trong những trường hợpnghiêm trọng (nạn nhân và trẻ em bị thương tích khủng hoảng bị truyềnbệnh hay làm lây nhiễm HIV, có thai ngoài ý muốn…), gánh nặng với y tếquốc gia là rất lớn trong việc tìm kiếm các phương pháp tri liệu về mặt tâm

lý cho họ gần như là điều không tưởng Chưa kể ngành y tế không biết có đủbác sỹ tâm lý để chữa trị đến nơi đến chốn cho các nạn nhân bị bạo hành haykhông? Tổng chi phí điều tri một cách đúng nghĩa cho người bị bạo hành baogồm phần tổn thương thân thể và tâm lý là rất lớn và trở thành gánh nặngthật sự cho ngành y tế Các nghiên cứu thực hiện ở Hoa Kỳ, Ni-ca-ra-goa vàDim-ba-bu-ê đã chỉ ra rằng, tỷ lệ phụ nữ bị bạo hành gia đình phải cần đếncác dịch vụ y tế cao hơn nhiều so với phụ nữ bình thường

– BLGĐ chống lại phụ nữ tác động tiêu cực đến lực lượng lao động

và do đó cũng tác động đến các hoạt động kinh tế Một nghiên cúu về bạolực gia đình trên phạm vi quốc gia thực hiện ở Ca-na-đa cho thấy có 30% sốngười vợ bị chồng đánh đập phải bỏ việc do chấn thương về thể chất và tinhthần và 50% trong số họ phải nghỉ ốm để điều trị Một nghiên cứu ở Ấn độước tính, đối với các trường hợp bạo lực gia đình chống lại phụ nữ, nạn nhânphải nghỉ việc trung bình trong 7 ngày Một nghiên cứu khác thực hiện ở Ni-ca-ra-goa cho thấy, thu nhập của những phụ nữ là nạn nhân của bạo lực gia

đình là thấp hơn 46% so với thu nhập của những phụ nữ bình thường.(WHO, Violence Againt Women Fachtsheet No 239)

– BLGĐ chất gánh nặng lên hệ thống bảo trợ xã hội: Bạo lực gia đìnhđặt ra yêu cầu trợ giúp và bảo vệ những nạn nhân là phụ nữ và trẻ em với hệthống bảo trợ của quốc gia Ví dụ, để bảo vệ phụ nữ và trẻ em là nạn nhâncủa các hành vi bạo lực trong gia đình, cần thiết phải xây dựng hệ thống các

cơ sở tạm lánh để đảm bảo sự an toàn cho họ …Do BLGĐ thường gắn liềnvới sự tan vỡ gia đình; việc bỏ đi của trẻ em; tình trạng trẻ em thiếu ngườichăm sóc, nuôi dưỡng; tình trạng trẻ em có thai; nạn nhân bị lây nhiễm HIV

và các lọai bệnh lây lan qua đường tình dục, trẻ em mồ côi nên gánh nặngvới hệ thống bảo trợ xã hội không chỉ dừng lại ở việc cung cấp những nơitạm lánh mà về lâu dài còn bao gồm việc xây dựng các cơ sở nuôi dưỡng,phục hồi thể chất, tinh thần cho các nạn nhân cũng như các chính sách, cơchế khác để giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh Tất cả tạo sức ép lên hệthống bảo trợ xã hội của các quốc gia mà thông thường luôn ở trong tìnhtrạng đã bị quá tải

– BLGĐ cũng chất gánh nặng lên hệ thống giáo dục BLGĐ có thểgây ra cho học sinh – những nạn nhân trực tiếp hoặc phải chứng kiến cảnhngười mẹ là nạn nhân của bạo lực gia đình có những rối loạn tâm lý và sự sasút trong học tập Các nghiên cứu về vấn đề này cho thấy, tỷ lệ học sinh bỏhọc, việc học hành sa sút và những rối loạn nhân cách của các học sinh lànạn nhân (trầm cảm, và trong một số trường hợp là quấy phá hay có hành vibạo lực với chính giáo viên và các học sinh khác…)gây cho nhà trườngnhững rắc rối không nhỏ Ở một số nước trên thế giới, các nhà trường phảituyển dụng thêm những giáo viên hoặc chuyên gia tâm lý để hỗ trợ nhữnghọc sinh là nạn nhân hoặc phải sống trong môi trường bạo lực gia đình

– BLGĐ đồng thời cũng chất gánh nặng lên hệ thống các cơ quan tưpháp Điều này dễ hiểu bởi lẽ pháp luật của các quốc gia trên thế giới hiện đã

xếp các hình thức bạo lực gia đình (ở những mức độ và phạm vi khác nhau)

là những hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đến quyền sống của con người

và vì vậy, mỗi khi các hành vi bạo lực xảy ra, các cơ quan tư pháp sẽ phải

“vào cuộc” để tiến hành khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử các vụ án Ởnhững quốc gia mà các thủ tục pháp lý phức tạp, chẳng hạn như Hoa Kỳ,việc thụ lý, điều tra và xét xử các vụ kiện tụng nói chung, các vụ kiện tụngliên quan đến BLGĐ chống lại phụ nữ nói riêng tiêu tốn rất nhiều thời gian

và nguồn nhân lực, vật lực không chỉ của các cơ quan tư pháp mà của toàn

xã hội

Ngoài ra, gánh nặng của hệ thống tư pháp trong vấn đề này còn thểhiện ở việc phải thành lập nhiều trường giáo dưỡng đối với trẻ vị thành niên,các trường nhằm phục hồi nhân phẩm người phạm tội; đó là chưa kẻ đếngánh nặng trong việc phải giam giữ, quản lý và cải tạo những kẻ có hành vibạo lực gia đình trong những trường hợp nghiêm trọng

Hậu quả của BLGĐ để lại cho xã hội thật nặng nề; nhưng hình nhưchẳng mấy ai để ý và quan tâm đến vì mọi người nghĩ rằng đó là chuyệnriêng trong gia đình của mỗi người Có một điều nghịch lý là một người đánhmột người khác gây thương tích nặng thì sẽ bị truy tố và phạt tù nhưng nếu

đó là chuyện xẩy ra trong gia đình thì ít khi kẻ bạo hành bị truy tố, rất ít cáctrường hợp bạo hành được đưa ra ánh sáng bởi thủ phạm thì đương nhiênphủ nhận, còn nạn nhân thì lại giấu diếm

Nếu ta xem xã hội là một cơ thể thì mỗi gia đình được xem như một tếbào của cơ thể đó BLGĐ chính là mầm mống của những căn bệnh ung thư

Sự can thiệp của pháp luật là phương thuốc hữu hiệu nhất để điểu trị cănbệnh ung thư này Thuốc thì đã có, vấn đề còn lại là các thầy thuốc có thấyđược mức độ trầm trọng của căn bệnh để kê toa dùng thuốc hay không?

Tiểu kết chương 1

Phụ nữ là một nửa của bầu trời nhưng trên thực tế một nửa bầu trờicủa thế giới đã và đang tồn tại không phẳng lặng bởi những đám mây đenbao phủ do những ám ảnh và nỗi đau mà bạo lực gia đình mang lại Bạo lựcgia đình đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng không chỉ đến sức khỏe vàthể chất đối với nạn nhân, gây tác hại đến sự phát triển nhân cách của trẻ em

mà còn ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự toàn xã hội, dẫn đến những thiệthại lớn về kinh tế, lao động, sức khỏe gia đình và cộng đồng Bạo lực giađình sẽ tồn tại và phát triển nếu chúng ta thờ ơ, không lên án loại bỏ nó rakhỏi đời sống xã hội

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ BẠO LỰC GIA ĐÌNH Ở HÀ TĨNH HIỆN NAY

2.1 THỰC TRẠNG VỀ VẤN ĐỀ BẠO LỰC GIA ĐÌNH Ở HÀ TĨNH

2 1 1 Khái quát chung về điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội ở Hà Tĩnh

2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên

– Diện tích: Hà Tĩnh có diện tích 6055,74 km2 , chiếm 1,8% diện tích

tự nhiên của cả nước Với dân số gần 1,3 triệu người, xấp xỉ 1,7% dân số cảnước

Hà Tĩnh có 12 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 1 thành phố (TP

Hà tĩnh) và 1 thị xã (Tx Hồng Lĩnh) và 10 huyện: Đức Thọ, Nghi Xuân, CanLộc, Thạch Hà, Cẩm xuyên, Kỳ Anh, Hương Sơn, Hương khê, Vũ quang,Lộc Hà Thành phố Hà Tĩnh là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tĩnhnằm trên quốc lộ 1A, cách thủ đô Hà Nội 350km về phía bắc, cách thành phốHuế 314 km và Thành phố Hồ Chí minh 1.348 km về phía nam

-Thành phần dân tộc: Chủ yếu là dân tộc kinh, dân tộc Lào có 163

người, dân tộc Chứt 269 người định cư chủ yếu ở Hương Liên, Hương Khê

- Vị trí địa lý: Hà Tĩnh thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, trải từ 17054’

đến 18050 phút độ vĩ bắc và 105–108 độ kinh đông Phía Bắc giáp tỉnh Nghệ

An với chiều dài 88 km, phía Nam giáp tỉnh Quảng Bình với chiều dài 130

km, phía Đông giáp Biển Đông với bờ biển dài 137 km, phía Tây giáp 2 tỉnhLào (Tỉnh Bô Ly Khăm Xây và Khăm Muộn) với chiều dài biên giới 145

km Có 3 Huyện Biên giới là: Hương Sơn 47 km gồm 2 xã Biên giới SơnKim và Sơn Hồng; Vũ Quang 45 km; Hương Khê có 65 km biên giới với 5

xã biên giới là Hoà Hải, Hương Vịnh, Phú Gia, Hương Lâm, Hương Liên

Có 1 cửa khẩu quốc tế là Cầu Treo - Nậm Phào đường số 8 và 3 đường tiểungạch; Bản Giàng đi Khăm Muộn, Kim Quang đi Khăm Cớt (Bô ly khăm

xây); Sơn Hồng đi Bô ly khăm xây Hà Tĩnh có cảng sông Xuân Hải và cảngbiển nước sâu Vũng Áng Có đường quốc lộ 1A, đường sắt và đường Hồ ChíMinh chạy suốt chiều dài của tỉnh

- Địa hình: Nằm ở phía Đông dãy Trường sơn, địa hình Hà Tĩnh hẹp

và dốc, nghiêng từ Tây sang Đông, độ dốc trung bình 1,2% Phía Tây là núicao (độ cao nguồn tới ven biển Địa hình đó đã tạo cho Hà tĩnh những cảnhtrung bình 1.500m), kế tiếp là đồi bát úp, dãi đồng bằng nhỏ, hẹp (độ caotrung bình 500m) và cuối cùng là bãi cát ven biển Địa hình đồi núi chiếm80% diện tích tự nhiên, phân hoá phức tạp và bị chia cắt mạnh, hình thànhcác vùng sinh thái khác nhau Trong mỗi vùng có liên hệ bền chặt về kinh tế

- xã hội và môi trường sinh thái từ thượng quan có giá trị đối với du lịch như:Rừng nguyên sinh Vũ Quang, Thác Vũ Môn, Bãi tắm Xuân Thành, ThạchHải, Thiên Cầm, Đèo Con…

- Khí hậu: Hà Tĩnh nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, ngoài ra Hà

Tĩnh còn chịu ảnh hưởng của khí hậu chuyển tiếp của miền Bắc và miềnNam, với đặc trưng khí hậu nhiệt đới điển hình của miền Nam và có 1 mùa

đông giá lạnh của miền Bắc Hàng năm Hà Tĩnh có 2 mùa rõ rệt: Mùa mưa:

có nhiều bão lụt, kéo dài từ tháng 8 đến tháng 11, lượng mưa trung bình cao

(trên 2.000 mm), chiếm 2/3 lượng mưa cả năm; Mùa khô: Từ tháng 12 đến

tháng 7 năm sau Đây là mùa nắng gắt, có gió Tây nam (thổi từ Lào) khô,nóng, lượng bốc hơn lớn, gây hạn hán nghiêm trọng