Một số giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý ở trường trung cấp nghề tôn đức thắng tỉnh bình phước luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Chúng ta có thể khẳng định rằng,việc sử dụng có hiệu quả thư viện sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng caochất lượng dạy học và giáo dục.Các trường THPT sau những năm thay sách vừa qua

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ THANH LỢI

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ THƯ VIỆN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ THANH LỢI

MỘT SỐ GIẢI PHÁPQUẢN LÝ THƯ VIỆN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Ở THÀNH PHỐ VINH, TỈNH NGHỆ AN

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS Nguyễn Đình Huân

NGHỆ AN - Năm 2012

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, quý Thầy Cô trường Đại học Vinh, Khoa sau Đại học, Khoa Giáo dục Tiểu học trường Đại học Vinh

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, quý thầy cô ở các trường trung học phổ thông thành phố Vinh: trường THPT chuyên Phan Bội Châu, trường THPT DTNT tỉnh, trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, trường THPT Hà Huy Tập, trường THPT Lê Viết Thuật, trường THPT Nguyễn Trường Tộ, trường THPT Nguyễn Trãi, trường THPT Nguyễn Huệ, trường THPT VTC, trường THPT Hữu Nghị, trường THPT HerMann Gmeiner

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc đến PGS TS Nguyễn Đình Huân đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè đồng nghiệp đã tạo điều kiện, động viên khích lệ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn này

Do thời gian có hạn, luận văn chắc chắn còn có thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp.

Trân trọng cảm ơn!

Nghệ An, tháng 8 năm 2012

Tác giả

THPT : trung học phổ thôngLLCT : lí luận chính trị

8 Cấu trúc luận văn ……… ……… …… 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề ……… …

……….5

1 2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài ………

………….8

1.3 Trường trung học phổ thông ……….………….

1.4.2.2 Yêu cầu đối với thư viện ……….

1.5.2 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá công tác sử dụng thư viện

……… 29

Tiểu kết chương 1 ………

……… 30

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THƯ VIỆN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở THÀNH PHỐ VINH 2.1 Tổng quan về thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An ……….

……….31

2.1.1 Vị trí địa lý ……… ……

……….31

2.1.2 Về kinh tế - xã hội ………

…….32

2.1.3 Về giáo dục và đào tạo ……… 33

2.1.4 Tình hình đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học phổ thông ở thành phố Vinh ……….36

2.1.4.1 Về số lượng … ……… ………

……… 36

2.1.4.2 Về trình độ đào tạo ……… …………

…….37

2.1.5 Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông thành phố Vinh ……… 38

2.1.5.1 Về số lượng và trình độ đào tạo ……… 38

2.1.5.2 Về chất lượng của đội ngũ giáo viên

… 45

2.2.1.2 Thực trạng về chất lượng, tính đồng bộ và tính hiện đại của thư viện

……… 47

2.2.2 Thực trạng quản lý thư viện ở các trường trung học phổ thông thành

……… 512.2.2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quantrọng của các nội dung quản lý thư viện ………

………… 51

2.2.2.2 Thực trạng về nội dung quản lý của hiệu trưởng đối với công tác quản

……….53

2.2.2.3 Thực trạng công tác tổ chức và chỉ đạo quản lý thư viện

……… 56

2.2.2.4 Những yếu tố gây khó khăn trong công tác quản lý thư viện ở các trường trung học phổ thông trên thành phố Vinh ……… 61

2.3 Đánh giá thực trạng công tác quản lý thư viện ở các trường trung học phổ thông ở thành phố Vinh ……… 62

2.3.1 Những ưu điểm ………

…… 62

2.3.2 Những hạn chế ……… …………

62 2.3.3 Nguyên nhân của thực trạng ……….63

2.3.3.1 Nguyên nhân khách quan ……… 63

2.3.3.2 Nguyên nhân chủ quan ……… 63

Tiểu kết chương 2 ………

……… 64

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ THƯ VIỆN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở THÀNH PHỐ VINH 3.1 Cơ sở xác lập giải pháp ……… 65

3.1.1 Định hướng chung của Nhà nước và địa phương về đầu tư thưviện 65

3.1.2 Lý luận và thực tiễn công tác quản lý thư viện

3.2.3.1 Mục đích……….…71

3.3.1 Tính cần thiết và tính khả thi

……….76

3.3.1.1 Tính cần thiết ……… 77

3.3.1.2 Tính khả thi ……….… …

…… 78

3.3.2 Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện các giải pháp ………… 79

3.3.2.1 Thuận lợi ………79

3.3.2.2 Khó khăn ………79

Tiểu kết chương 3 ………

……… 81

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ …………

……….82

1 Kết luận ……….

……… 82

2 Kiến nghị ……….………

……… 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… ……….

…85 PHỤ LỤC ……… 88

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang chuyển sang thời kỳ thực hiện công nghiệp hóa, hiện đạihóa và hội nhập quốc tế Văn kiện Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứVIII đã nhấn mạnh: “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực tolớn của con người Việt Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộccông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”[14]

Thực hiện chủ trương trên, bộ Giáo dục và Đào tạo đã và đang triển khaiđổi mới toàn diện và đồng bộ giáo dục - đào tạo, trong đó có đổi mới phươngpháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả cao hay thấp một phần phụthuộc vào cơ sở vật chất và thư viện Cùng với chương trình kiên cố hóatrường lớp theo quyết định 159/QĐ-CP của Chính phủ, Ủy Ban nhân dân tỉnh,

sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đã ưu tiên kinh phí xây dựng trường, lớphọc, trang bị cơ sở vật chất; mua sắm trang thiết bị dạy học, sách giáo khoa,sách giáo viên, dành những điều kiện tốt nhất để các trường thực hiện nhiệm

vụ đổi mới giáo dục trong những năm học vừa qua Sở Giáo dục và Đào tạoNghệ An đã huy động nhiều nguồn kinh phí từ các chương trình, dự án, xã hộihóa giáo dục… để mua sắm phương tiện, thiết bị thực hành cho học sinh và

đồ dùng dạy học cho giáo viên

Ở cấp học trung học phổ thông, học sinh được tiếp xúc nhiều môn họckhác nhau nên việc sử dụng thư viện có hiệu quả sẽ góp phần quan trọngtrong việc nâng cao chất lượng dạy học Trong đổi mới giáo dục và đào tạo,vấn đề đổi mới phương pháp dạy học có vị trí đặc biệt quan trọng Cuộc cáchmạng về phương pháp dạy học sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáodục trong xã hội hiện đại Thư viện là thành tố cơ bản của quá trình dạy học,góp phần giúp giáo viên thực hiện quá trình dạy học đạt kết quả cao Thư viện

là điểm tựa cho học sinh hình thành tri thức lý thuyết và kỹ năng thực hànhđạt hiệu quả cao trong hoạt động học tập Chúng ta có thể khẳng định rằng,việc sử dụng có hiệu quả thư viện sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng caochất lượng dạy học và giáo dục.

Các trường THPT sau những năm thay sách vừa qua đã được cung ứngmột lượng sách từ lớp 10 đến lớp 12 của các môn Nhiệm vụ của các trường

là làm sao sử dụng và phát huy hiệu quả lượng sách đã được cung cấp nhằmthực hiện tốt hơn việc đổi mới phương pháp dạy học góp phần tích cực thựchiện mục tiêu là đào tạo con người Việt Nam năng động, sáng tạo, tự chủ.Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nhiều trường THPT ở thành phố Vinh vẫnchưa làm tốt công tác bảo quản và sử dụng hiệu quả thư viện Vì vậy, đối vớingười làm công tác quản lý trường học, việc xây dựng các giải pháp quản lýhợp lý để phát huy hiệu quả sử dụng thư viện là rất cần thiết Từ thực tế đó,

tôi chọn đề tài “Một số giải pháp quản lý thư viện trường trung học phổ thông ở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý thư viện và khảo sát thực trạngquản lý thư viện trường THPT thành phố Vinh, đề tài đề xuất một số giảipháp quản lý thư viện nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của cáctrường THPT tại thành phố Vinh

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: công tác quản lý thư viện tại trường THPT thànhphố Vinh

- Đối tượng nghiên cứu: Một số giải pháp quản lý thư viện trường THPT ởthành phố Vinh

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các giải pháp quản lý thư viện có cơ sở khoa học, phùhợp với thực tế sẽ góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học trong các trườngTHPT ở thành phố Vinh.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về thư viện và công tác quản lý thư viện trongtrường THPT

- Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lý thư viện của hiệu trưởngtrường THPT ở thành phố Vinh

- Đề xuất một số giải pháp quản lý thư viện tại các trường THPT ở thànhphố Vinh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.2.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa những vấn đề lý luận từ sách,báo, tài liệu và văn kiện, văn bản có liên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luậncho vấn đề nghiên cứu

6.2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Quan sát, thu thập thông tin qua việc quan sát hoạt động quản lý thư việntrường THPT

- Khảo sát thực trạng về thư viện và quản lý thư viện trường THPT ở thànhphố Vinh

6.2.3 Phương pháp thống kê toán học: sử dụng toán thống kê để xử lý sốliệu, phân tích các thông số cần thiết mang tính chính xác, khoa học

7 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu thực trạng thư viện và công tác quản lý thư viện củahiệu trưởng trên tất cả 11 trường THPT ở thành phố Vinh, trực thuộc sở Giáodục và Đào tạo Nghệ An.

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Thực trạng quản lý thư viện các trường trung học phổ thông

ở thành phố Vinh

Chương 3: Một số giải pháp quản lý thư viện trường trung học phổthông ở thành phố Vinh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đối với công tác dạy học, thư viện là công cụ lao động sư phạm của GV

và HS, những yếu tố không thể thiếu được trong quá trình dạy học Với tưcách là công cụ lao động sư phạm của GV và HS, trong những trường hợp sửdụng đúng qui trình, phù hợp với đặc trưng của từng bộ môn, thư viện đóngvai trò cung cấp nguồn thông tin cho HS trong học tập, là phương tiện để GVtrình bày nội dung bài học một cách sâu sắc, thuận lợi, hình thành được ở HSnhững phương pháp học tập tích cực, chủ động

Chính vì vậy, công tác quản lý cơ sở vật chất trường học nói chung vàcông tác quản lý thư viện nói riêng đã được nhiều tổ chức và cá nhân nghiêncứu

Trần Văn Long với đề tài: “Thực trạng và giải pháp quản lý cơ sở vật chấtcác trường tiểu học ở tỉnh Thanh Hóa”, tác giả đánh giá thực trạng quản lýCSVC các trường tiểu học để xác định được các giải pháp có tính khoa học vàkhả thi trong quản lý CSVC các trường tiểu học, góp phần phát triển dạy-học

2 buổi/ngày, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục tiểu học phù hợp vớitình hình phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Thanh Hóa

Trần Duy Hân với đề tài: “Biện pháp quản lý phương tiện dạy học củahiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn thành phố Huế đáp ứng yêu cầuđổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện nay” [23], tác giả đã nghiêncứu lý luận và đánh giá thực trạng việc quản lý phương tiện dạy học của Hiệutrưởng, xác lập các biện pháp quản lý phương tiện dạy học có hiệu quả của

Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THCS trên địabàn thành phố Huế, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.

Lê Thanh Giang với đề tài: “Thực trạng và giải pháp quản lý việc sử dụngthiết bị dạy học của giáo viên trường trung học phổ thông tỉnh Cà Mau”, qua

đề tài tác giả đã khảo sát và phân tích thực trạng quản lý và sử dụng TBDH ởmột số trường THPT tỉnh Cà Mau, từ đó đề xuất một số giải pháp quản lýviệc sử dụng TBDH của giáo viên nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH ởcác trường THPT tỉnh Cà Mau

Tô Xuân Giáp với công trình: “Phương tiện dạy học-Hướng dẫn chế tạo và

sử dụng”, tác giả đã đưa ra cơ sở phân loại và phân loại phương tiện dạy học,cách thức lựa chọn, thiết kế, chế tạo, sử dụng phương tiện dạy học và các điềukiện để đảm bảo sử dụng có hiệu quả phương tiện dạy học Theo tác giả:

“Phương tiện dạy học được sử dụng đúng, có tác dụng làm tăng hiệu quả sưphạm của nội dung và phương pháp dạy học lên rất nhiều” [19]

Trong giáo trình: “Lý luận dạy học ở trường THCS” của Nguyễn NgọcBảo và Trần Kiểm đã dành chương 5 để viết về phương tiện dạy học Theotác giả, phương tiện dạy học có ý nghĩa quan trọng trong việc vận dụngphương pháp dạy học Bên cạnh việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy học,hiện nay các trường THCS đã được trang bị nhiều phương tiện dạy học Vìvậy GV cần phải nắm được khái niệm phương tiện dạy học, các loại phươngtiện dạy học, cách sử dụng, bảo quản từng loại phương tiện dạy học, đặc biệt

là phương tiện dạy học kỹ thuật [2]

Trong cuốn: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của việc xây dựng, sửdụng cơ sở vật chất và thiết bị - thư viện dạy học ở trường phổ thông ViệtNam”, do Trần Quốc Đắc chủ biên, tác giả đã đưa ra các quan điểm làm cơ sởcho việc sử dụng thiết bị -thư viện, xác định vị trí, vai trò của CSVC và thiết

bị -thư viện ở trường phổ thông Các tác giả nhận định: “Thư viện phải được

sử dụng, hiệu quả sử dụng là mục tiêu cơ bản nhất và là mục tiêu duy nhất củatoàn bộ công tác thư viện trường học Sử dụng có hiệu quả thư viện là mộtnhiệm vụ nặng nề, khó khăn của người giáo viên Điều này đòi hỏi người GVphải có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao với yêu cầu sử dụng thiết bị -thưviện Người GV không những cần hiểu biết về thiết bị -thư viện, về kỹ thuật

sử dụng chúng mà còn hiểu sâu về phương pháp dạy học với yêu cầu sử dụngthiết bị -thư viện: sử dụng thiết bị - thư viện với mục đích gì, lúc nào, sốlượng bao nhiêu, đặc điểm tâm lý HS ra sao; HS cần tham gia hoạt động nhưthế nào khi dạy học có sử dụng thiết bị -thư viện, sử dụng thiết bị - thư việnnhư thế nào để khơi dậy lòng say mê học tập, phát huy tính tích cực, năng lựcsáng tạo và bồi dưỡng nhân cách cho HS”

Trong cuốn: “Quản lý giáo dục” do Bùi Minh Hiền chủ biên, tác giả đã đềcập đến vai trò của thư viện trong sự phát triển hệ thống giáo dục quốc dân,phân loại các nhóm mà người quản lý thư viện cần bao quát và đưa ra một sốnguyên tắc cùng giải pháp quản lý thư viện ở trường học trong giai đoạn hiệnnay [24]

Giáo trình: “Bồi dưỡng hiệu trưởng trường trung học cơ sở”, do Chu MạnhNguyên chủ biên, tác giả đã nêu những vấn đề chung về CSVC- thiết bị -thưviện và công tác quản lý về CSVC- thiết bị -thư viện Đây là những nội dunggiúp người Hiệu trưởng có thể áp dụng trong công tác quản lý CSVC, thưviện ở trường của mình

Những công trình nghiên cứu của các tác giả nêu trên đã xây dựng đượcmột hệ thống lý luận về vai trò, tác dụng của thư viện cùng một số yêu cầu vànguyên tắc sử dụng nó trong quá trình dạy học Thư viện được xác định làmột thành tố quan trọng trong quá trình dạy học, nhất là ở cấp THPT, nó đóngvai trò to lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Lý luận vềthư viện đã được làm sáng tỏ trong nhiều công trình nghiên cứu và trong các

giáo trình về lý luận dạy học Tuy vậy, trong các hướng nghiên cứu trên, lĩnhvực nghiên cứu quản lý thư viện trong quá trình dạy học nói chung và trongcác trường THPT thành phố Vinh nói riêng chưa được nghiên cứu đầy đủ

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.2.1 Quản lý

Hoạt động quản lý hình thành từ sự phân công hợp tác lao động, từ sự xuấthiện của tổ chức, cộng đồng Với nhu cầu hướng đến hiệu quả tốt hơn, năngsuất cao hơn trong sự hợp tác lao động của cộng đồng đòi hỏi phải có sự chỉhuy, phối hợp, phân công, kiểm tra, điều chỉnh… Do đó xuất hiện vai tròngười quản lý

Các Mác viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chungnào tiến hành trên qui mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sựchỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năngchung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động củanhững khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấymình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”

Ngày nay thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến, nhưng chưa có một địnhnghĩa thống nhất Một số tác giả cho quản lý là hoạt động nhằm đảm bảo sựhoàn thành công việc thông qua sự nỗ lực của người khác Một số tác giảkhác cho quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm đảm bảo sự phối hợpnhững nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm Tuy nhiên, theonghĩa rộng, quản lý là hoạt động có mục đích của con người “Quản lý chính làcác hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của những ngườikhác nhằm thu được kết quả mong muốn”

Từ những ý chung của các định nghĩa và xét quản lý với tư cách là mộthành động, chúng tôi đồng ý với quan niệm: “Quản lý là sự tác động có tổ

chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mụctiêu đề ra”

1.2.2 Quản lý giáo dục

1.2.2.1 Khái niệm

Cũng như quản lý xã hội nói chung, quản lý giáo dục là hoạt động có ýthức của con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình Chỉ có conngười mới có khả năng khách thể hóa mục đích, nghĩa là thể hiện cái nguyênmẫu lý tưởng của tương lai được biểu hiện trong mục đích đang ở trạng tháikhả năng sang trạng thái hiện thực Chúng ta biết, mục đích giáo dục cũngchính là mục đích của quản lý (tuy nó không phải là mục đích duy nhất củamục đích quản lý giáo dục) Đây là mục đích có tính khách quan Nhà quản

lý, cùng với đông đảo đội ngũ giáo viên, học sinh, các lực lượng xã hội …bằng hành động của mình sẽ thực hiện mục đích đó trong hiện thực

Thực tế, khái niệm “quản lý giáo dục” có nhiều cấp độ Trong đó có haicấp độ chủ yếu: cấp vĩ mô và cấp vi mô Cấp quản lý vĩ mô tương ứng vớiviệc quản lý một đối tượng có quy mô lớn nhất, bao quát toàn bộ hệ thống.Nhưng trong hệ thống này lại có nhiều hệ thống con, tương ứng với hệ thốngcon có hoạt động quản lý vi mô

Quan niệm về quản lý vĩ mô và quản lý vi mô trong giáo dục, sẽ gồm hainhóm khái niệm tương ứng: quản lý một hệ thống giáo dục (quản lý vĩ mô) vàquản lý một nhà trường (quản lý vi mô) Ở đây, ta chỉ xem xét trên khía cạnhcấp quản lý vi mô

Theo tác giả Trần Kiểm, ở cấp độ quản lý vi mô, có thể định nghĩa kháiniệm về QLGD như sau: “ Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tácđộng tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật)của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh,

cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thựchiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường.” [27] Hay cũng có thể định nghĩa “Quản lý giáo dục thực chất là những tác độngcủa chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáoviên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm hìnhthành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo củanhà trường.” [27].

Thuật ngữ “quản lý trường học” có thể xem là đồng nghĩa với QLGDthuộc tầm vi mô Đây là những tác động quản lý diễn ra trong phạm vi nhàtrường

Từ các khái niệm nêu trên, chúng ta có thể thấy rõ bốn yếu tố của QLGD,

đó là: chủ thể quản lý, đối tượng quản lý, khách thể quản lý và mục tiêu quản

lý Ta có thể biểu diễn bốn yếu tố này bằng sơ đồ:

Sơ đồ khái niệm quản lý

Trong thực tiễn, các yếu tố nêu trên không tách rời nhau mà ngược lại,chúng có quan hệ tương tác gắn bó với nhau Chủ thể quản lý tạo ra những tácnhân tác động lên đối tượng quản lý, nơi tiếp nhận tác động của chủ thể quản

lý và cùng với chủ thể quản lý hoạt động theo một quỹ đạo nhằm cùng thựchiện mục tiêu của tổ chức Khách thể quản lý nằm ngoài hệ thống quản lýgiáo dục Nó là hệ thống khác hoặc các ràng buộc của môi trường… Nó cóthể chịu tác động hoặc tác động trở lại đến hệ thống giáo dục và hệ thốngquản lý giáo dục Vấn đề đặt ra đối với chủ thể quản lý là làm như thế nào để

Chủ

thể

QL

Đối tượng QL

Khách thể QL Mục tiêu

QL

những tác động từ phía khách thể quản lý đến giáo dục là tích cực, cùng thựchiện mục tiêu chung.

1.2.2.2 Các chức năng của quản lý giáo dục

a Chức năng kế hoạch hóa trong quản lý giáo dục

Một tập thể lao động, trong đó mọi người liên kết với nhau hoạt động thựchiện nhiệm vụ của tập thể và của bản thân Nhiệm vụ cốt yếu của người quản

lý là làm thế nào để mọi người biết nhiệm vụ của mình, biết phương pháphoạt động nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu của tổ chức Đấy là chức năng

kế hoạch hóa của nhà quản lý Kế hoạch hóa bao gồm việc xây dựng mụctiêu, chương trình hành động, xác định từng định hướng cụ thể, những điềukiện, phương tiện cần thiết trong một thời gian nhất định của cả hệ thống quản

lý và bị quản lý Chức năng này bao gồm: các loại kế hoạch và việc lập kếhoạch trong giáo dục

b Chức năng tổ chức trong quản lý giáo dục

Để giúp cho các cá nhân cùng làm việc với nhau nhằm thực hiện có hiệuquả mục tiêu cần phải xây dựng và duy trì một cơ cấu nhất định về vai trò,nhiệm vụ và vị trí công tác Cho nên, có thể nói việc xây dựng các vai trò,nhiệm vụ là chức năng tổ chức trong quản lý Vai trò của một bộ phận haymột cá nhân bao hàm bộ phận hay cá nhân đó hiểu rõ công việc mình làmnằm trong một phạm vi nào, nhằm mục đích hoặc mục tiêu nào, công việc của

họ ăn khớp như thế nào với các cá nhân hoặc bộ phận khác và những thôngtin cần thiết để hoàn thành công việc

Vì vậy, ta có thể hiểu rằng, chức năng tổ chức trong quản lý là việc thiết

kế cơ cấu các bộ phận cho phù hợp với mục tiêu của tổ chức Song khôngphải chỉ có vậy, mà việc thực hiện chức năng tổ chức trong quản lý còn phảichú ý đến phương thức hoạt động, đến quyền hạn của từng bộ phận, tạo điều

kiện cho sự liên kết ngang, dọc và đặc biệt chú ý đến việc bố trí cán bộ làngười vận hành các bộ phận của tổ chức

c Chức năng điều khiển (chỉ đạo thực hiện) trong quản lý giáo dục

Đây là chức năng thể hiện năng lực của người quản lý Sau khi hoạch định

kế hoạch và sắp xếp tổ chức, người cán bộ quản lý phải điều khiển cho hệthống hoạt động nhằm thực hiện mục tiêu đã đề ra Đây là quá trình sử dụngquyền lực của người quản lý để tác động đến các đối tượng bị quản lý (conngười, các bộ phận) một cách có chủ đích nhằm phát huy hết tiềm năng của

họ hướng vào việc đạt mục tiêu chung của hệ thống Người điều khiển hệthống phải là người có tri thức và kỹ năng ra quyết định và tổ chức thực hiệnquyết định

d Chức năng kiểm tra trong quản lý giáo dục

Đây là chức năng quan trọng của nhà quản lý, có thể nói, chức năng nàyxuyên suốt quá trình quản lý và là chức năng của mọi cấp quản lý Kiểm tra làmột hoạt động nhằm thẩm định, xác định một hành vi của cá nhân hay một tổchức trong quá trình thực hiện quyết định Ngoài ra, còn có thể hiểu là hoạtđộng quan sát và kiểm nghiệm mức độ phù hợp của quá trình hoạt động củađối tượng bị quản lý với các quyết định quản lý đã lựa chọn

Kế hoạch

Kiểm tra Thông tin Chỉ đạo

Trường học là một tổ chức giáo dục, là một đơn vị cấu trúc cơ sở của

hệ thống giáo dục quốc dân Do đó xét về mặt bản chất, trường học là một tổchức mang tính Nhà nước – Xã hội – Sư phạm thể hiện bản chất giai cấp, bảnchất xã hội và bản chất sư phạm Cho nên quản lý nhà trường được hiểu:

- Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang:

“Quản lý trường học là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trongphạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lýgiáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáodục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh”

- Theo GS.TSKH Phạm Minh Hạc:

“Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục là tổ chức hoạt động dạy học

Có tổ chức được hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhàtrường phổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa mới quản lí được giáo dục, tức

là cụ thể hoá đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiệnthực, đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước” [ 20 ]

Quản lý nhà trường là hệ thống xã hội sư phạm chuyên biệt, hệ thốngnày đòi hỏi những tác động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thểquản lý lên tất cả các mặt của đời sống nhà trường, để đảm bảo sự vận hành

tối ưu xã hội - kinh tế và tổ chức sư phạm của quá trình dạy học và giáo dụcthế hệ đang lớn

Mặt khác, quản lý trường học về bản chất là quản lý con người Điều

đó tạo cho các chủ thể (người dạy và người học) trong nhà trường một sự liênkết chặt chẽ không những chỉ bởi cơ chế hoạt động theo những qui luật / tínhqui luật khách quan của một tổ chức xã hội – nhà trường, mà còn bởi hoạtđộng chủ quan, hoạt động quản lý của chính bản thân giáo viên và học sinh.Trong nhà trường, giáo viên và học sinh vừa là đối tượng, vừa là chủ thể quản

lý Với tư cách là đối tượng quản lý, họ chịu sự tác động của chủ thể quản lý(Hiệu trưởng); với tư cách là chủ thể quản lý, họ là người tham gia chủ động,tích cực vào hoạt động quản lý chung và biến nhà trường thành hệ tự quản lý.Cho nên quản lý nhà trường không chỉ là trách nhiệm riêng của người Hiệutrưởng, mà là trách nhiệm chung của tất cả các thành viên trong nhà trường

Như vậy, có thể nói rằng quản lý nhà trường chính là quản lý quá trìnhgiáo dục bao gồm các thành tố: Mục tiêu - Nội dung - Phương pháp - Giáoviên (Người dạy) - Học sinh (Người học) - Kết quả Các thành tố này có mốiquan hệ gắn bó mật thiết với nhau dưới sự tác động của Hiệu trưởng - Ngườiquản lý trường học, chúng vận hành theo một quỹ đạo nhất định nhằm đạtmục tiêu, kế hoạch đề ra và được thể hiện bởi sơ đồ sau:

Mục tiêu

Giáo viên

Phương pháp

Kết quả

Nội dung

Học sinh Quản lí

Sơ đồ: Mối quan hệ giữa các thành tố của qúa trình giáo dục

1.3 Trường trung học phổ thông

1.3.1 Vị trí, mục tiêu của cấp trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục THPT giữ vị trí bản lề, chuẩn

bị tri thức phổ thông, hình thành nhân cách, để sau khi tốt nghiệp học sinhphổ thông có thể tiếp tục học lên hoặc trực tiếp tham gia lao động, có khảnăng góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- THPT tạo vốn học vấn cơ bản cho học sinh và góp phần nâng cao dân trí,đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước

Theo Luật Giáo dục: “Giáo dục THPT được thực hiện trong ba năm học từlớp mười đến lớp mười hai Học sinh vào học lớp mười phải có bằng tốtnghiệp THCS, có độ tuổi là mười lăm tuổi” [ 7 ]

Vị trí trường THPT được thể hiện trong Điều lệ trường trung học:

“Trường trung học là cơ sở giáo dục của bậc trung học, bậc học nối tiếpbậc tiểu học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổthông Trường trung học có tư cách pháp nhân và con dấu riêng” [ 4 ]

năm)Đại học

(4- 6 năm) Cao đẳng (3 năm)

Trung cấpCN(3- 4 năm)THPT (3 năm)

THCS (4 năm)

Tiểu học (5 năm)Mẫu giáo

Nhà trẻ

Dạy nghề(dài hạn 1-3 năm, ngắn hạn 1 năm)

Sơ đồ: Vị trí trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân

Như vậy THPT là một bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân THPT làbậc học cuối cùng của giáo dục phổ thông, là cầu nối giữa giáo dục phổ thôngvới giáo dục đại học, sau đại học và giáo dục nghề nghiệp

Ngày nay, giáo dục THPT càng thể hiện rõ các xu hướng sau đây:

Giáo dục THPT không phải dành riêng cho các học sinh giỏi, xuất sắc mà

là một nền giáo dục đại chúng

Giáo dục THPT không chỉ có mục tiêu chuẩn bị nguồn cho giáo dục đạihọc mà chủ yếu là chuẩn bị cho học sinh – con người đang trưởng thành bướcvào đời

Giáo dục THPT cần trở thành một nguồn rộng lớn để lựa chọn nhữngnguồn lực có kỹ năng tốt cho sự phát triển quốc gia

- Giáo dục THPT là giai đoạn người học khẳng định được, định hướngđược cái họ cần, mẫu hình mà họ phải vươn tới.

Theo Luật giáo dục: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinhphát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơbản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động sáng tạo, hình thành nhâncách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệmcông dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống laođộng, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [ 7 ]

Mục tiêu của giáo dục THPT: “Nhằm giúp học sinh củng cố và phát triểnnhững kết quả giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và có nhữnghiểu biết thông thường về kỷ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huynăng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng,trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [4]

Với mục tiêu như thế, giáo dục THPT có chức năng trang bị cho thế hệ trẻkhả năng thích ứng và đáp ứng yêu cầu của cuộc sống, làm việc một cáchkhoa học Nhà trường THPT có nhiệm vụ chuẩn bị cho thế hệ trẻ tầm nhìnrộng rãi, khả năng sống và làm việc độc lập, tự chủ, được phát triển đầy đủ vềtrí tuệ Giáo dục THPT đòi hỏi sự tích hợp giữa tư duy và hành động, lý trí vàtình cảm, học ở trường và sinh hoạt trong xã hội

Từ mục tiêu chung đã được xác định ở trên, mục tiêu cụ thể của giáo dụcTHPT nói riêng và giáo dục trung học nói chung là:

Hình thành cho học sinh trung học những kỹ năng học tập và sống cụ thểlà:

+ Phát triển kỹ năng giao lưu;

+ Khuyến khích hứng thú tìm tòi;

+ Tạo được hứng thú khi cố gắng học tập và đạt được kết quả trong họctập;

+ Đánh giá được giá trị các phương pháp giải quyết vấn đề;

+ Lĩnh hội hệ thống những kiến thức cần thiết để sống và để tiếp tục học;+ Quan tâm và có trách nhiệm đối với những yếu tố của môi trường xungquanh;

+ Có hiểu biết về xã hội và về tự nhiên cần thiết và phù hợp với cộngđồng;

+ Đánh giá đúng đắn sự cống hiến của khoa học và nghệ thuật đối vớicuộc sống của con người;

+ Hiểu biết đất nước mình về lịch sử, địa lý, văn hóa, lối sống;

+ “Hiểu biết về sự phụ thuộc của con người đối với môi trường tự nhiên vàmôi trường do con người tạo nên, có trách nhiệm về những hành động sửdụng các tài nguyên” [4]

1.3.2 Vai trò, nhiệm vụ của giáo dục trung học phổ thông

THPT là một cấp học quan trọng nhằm hình thành cho người học nhữngđiều kiện cần thiết ban đầu, mang tính nền tảng, để từ đó họ có thể tiếp tụchọc lên cao hơn hoặc đi vào cuộc sống và tự rèn luyện, tu dưỡng nhằm làm tốtvai trò của mình trong xã hội Trong giai đoạn hiện nay, khi chúng ta đangthực hiện đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, thực hiện phổ cập

để phục vụ tốt hơn nhu cầu phát triển nhân lực cho sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước thì vai trò, nhiệm vụ cấp THPT càng trở nên quantrọng và nặng nề Điều đó đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp giảngdạy, đổi mới các hoạt động để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới trong giai đoạnhiện nay

Xét một cách hệ thống, cấp học THPT là một khâu trung chuyển rất quantrọng trong vấn đề đào tạo nguồn nhân lực Tại đó, người hoàn thành cấp họcphải có đủ điều kiện để học tiếp hoặc là bước vào cuộc sống, phục vụ trựctiếp cho kinh tế - xã hội Vì vậy, chất lượng đào tạo của cấp học có ảnh hưởngrất lớn đến kinh tế - xã hội

Theo yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội, sự phân luồng giáo dục sauTHPT đòi hỏi giáo dục THPT cần hướng đến những sản phẩm mà thị trườnglao động đang đặt ra trước mắt Nhưng mặt quan trọng hơn là cần tạo ra đượctiềm năng để lao động tự phát triển và thích ứng đồng thời cần phải đảm bảo

sự phù hợp giữa giáo dục - kinh tế và giáo dục - xã hội

1.4 Lý luận về thư viện

1.4.1 Vị trí, vai trò và ý nghĩa của thư viện

Thư viện là một bộ phận cấu thành về phương diện tổ chức của giáo dục

Là thành tố cơ bản không thể thiếu được của quá trình giáo dục, góp phầnquan trọng vào việc nâng cao chất lượng GD&ĐT

Thư viện có ý nghĩa nhất định trong toàn bộ quá trình dạy học, tuy nhiênkhông phải tự thân nó có toàn bộ ý nghĩa đó Nói cách khác là không phải cứ

sử dụng thư viện là có tác dụng dạy học - giáo dục, mà còn phụ thuộc rấtnhiều vào việc người GV sử dụng nó như thế nào vào cách nghiên cứu, chếbiến tài liệu dạy học mà họ sẽ tiến hành

Nói đến vai trò của thư viện, V.P.Golov (nhà giáo dục người Nga) đã nêurõ: “Phương tiện dạy học là một trong những điều quan trọng nhất để thựchiện nội dung giáo dưỡng, giáo dục và phát triển học sinh trong quá trình dạy-học”

Thư viện là phương tiện quan trọng góp phần nâng cao khả năng sư phạmtrong quá trình dạy học

- Thư viện là đối tượng và là tiền đề của quá trình nhận thức của học sinh.

- Thư viện là cơ sở cho việc đổi mới phương pháp dạy học

- Giúp giáo viên và học sinh nâng cao khả năng thu nhận thông tin mộtcách đầy đủ, chính xác, mở rộng và đào sâu tri thức nhằm rút ra những kếtluận có độ tin cậy

Tóm lại, nếu sử dụng đúng thư viện sẽ góp phần tích cực nâng cao hiệusuất lao động của thầy và trò

1.4.2 Đặc trưng và yêu cầu của thư viện

1.4.2.1 Đặc trưng của thư viện

- Thư viện ở trường phổ thông là kho tàng rất đa dạng phong phú là sự kếthợp các tính chất khoa học, sư phạm và kinh tế :

+ Tính khoa học: Là mức độ chuẩn xác trong việc phản ánh hiện thực + Tính sư phạm: Là sự phù hợp với các yêu cầu về mặt sư phạm như dễ sửdụng phù hợp tâm sinh lý học sinh

+ Tính kinh tế: Là giá thành tương xứng với hiệu quả giáo dục - đào tạo.CSVC của thư viện cũng được đánh giá theo một số tiêu chuẩn trên

1.4.2.2 Yêu cầu đối với thư viện

- Thư viện có thể đơn giản hay hiện đại nhưng qua sử dụng, nó phải manglại hiệu quả

- Thư viện trường phổ thông luôn luôn vận động phụ thuộc vào mục tiêu,nội dung chương trình và phương pháp dạy học

- Tài liệu trong thư viện phải phù hợp với yêu cầu về nội dung và phươngpháp của chương trình giáo dục

- Phù hợp với sự phát triển tâm lý và sinh lý lứa tuổi học sinh

1.4.3 Chức năng và nhiệm vụ của thư viện ở trường trung học phổ thông

1.4.3.1 Chức năng:

Thư viện ở trường trung học phổ thông ngoài các chức năng cơ bản củamột thư viện là nơi lưu trữ tài liệu, thông tin, văn hoá, giáo dục, Thư viện cóchức năng thông tin – thư viện và phục vụ công tác đào tạo, nghiên cứu khoahọc và quản lý của giáo viên, cán bộ nhà trường

1.4.3.2 Nhiệm vụ:

- Nghiên cứu, đề xuất các ý kiến và phương án xây dựng, củng cố và pháttriển thông tin, thư viện nhằm phục vụ công tác đào tạo, nghiên cứu khoa họccủa cán bộ, giáo viên của trường

- Quản lý, sử dụng hiệu quả các tài sản được giao bao gồm toàn bộ cáctrang thiết bị, hệ thống giáo trình, sách báo và các tài liệu tham khảo khác

- Ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ thông tin, từng bước hiện đạihoá thư viện

- Thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ,ngoại ngữ, tin học cho cán bộ thư viện

- Bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị và các tài sản của thư viện nhàtrường

- Lập và tổ chức thực hiện kế hoạch mua sắm, bổ sung, cập nhập các giáotrình, sách báo, tài liệu tham khảo khác Tiếp nhận những ấn phẩm do các cánhân, tổ chức trong và ngoài nước tặng

- Thực hiện các hoạt động nghiệp vụ: kiểm tra, phân loại, biên mục tàiliệu, làm thư mục theo đúng các quy định về công tác thông tin, thư viện.Xây dựng hệ thống tra cứu, tìm và truy cập thông tin

- Tổ chức các hoạt động thông tin – thư mục, giới thiệu sách mới và cáchoạt động thông tin, tư liệu khác tạo điều kiện cho bạn đọc khai thác và sửdụng hiệu quả các nguồn thông tin.

- Tổ chức các phòng phục vụ cán bộ, giáo viên, học sinh, hướng dẫn bạnđọc mượn giáo trình, sách báo và các tài liệu tham khảo khác

- Xây dựng các nội quy về quản lý và sử dụng tài sản của thư viện: kiểmtra, giám sát việc thực hiện và xử lý các vi phạm nội quy

- Thực hiện hoạt động hợp tác trao đổi thông tin với các cơ sở thư việnngoài Trường theo quy định của hiệu trưởng

Tuy nhiên, để thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của mình thư viện ởtrường Trung học phổ thông cần quan tâm đến các yếu tố cấu thành hay cáctiền đề, các nhân tố quyết định hoạt động và sự phát triển của thư viện

1.4.4 Các nguyên tắc quản lý thư viện

Để đáp ứng các yêu cầu nêu trên, người quản lý cần phải tuân thủ một sốnguyên tắc quản lý thư viện trong trường học

1.4.4.1 Nguyên tắc tính mục đích của quản lý thư viện

Quản lý thư viện là một trong những nội dung và nhiệm vụ quan trọng củacông tác quản lý trường học Quản lý thư viện để thực hiện tốt nhiệm vụ quản

lý của người Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhàtrường

1.4.4.2 Nguyên tắc tính hai mặt hành chính và chuyên môn trong quản lý thư viện:

Quản lý thư viện phải đảm bảo có sự kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa côngtác quản lý hành chính và chuyên môn Kế hoạch và nội dung quản lý chuyênmôn phải đồng bộ và ăn khớp với kế hoạch quản lý hành chính Ngược lại, kếhoạch và nội dung quản lý hành chính phải nhằm phục vụ tốt nhất cho hoạt

động dạy và học Việc trang bị sử dụng và bảo quản tài liệu, tài sản trang thiết

bị trong thư viện phải tuân thủ các thủ tục quản lý hành chính Nhà nước

1.4.4.3 Nguyên tắc tính khoa học và thực tiễn trong quản lý thư viện:

Việc trang bị, sử dụng, bảo quản thư viện phải xuất phát từ nhu cầu củaviệc thực hiện nội dung chương trình và đổi mới phương pháp dạy học cùngcác điều kiện thực tế của nhà trường và địa phương Đồng thời nó cũng lànhững căn cứ và cơ sở để kiểm tra và đánh giá công tác quản lý thư viện củanhà trường Nhà trường cần sắp xếp và bố trí nhân lực, vật lực, tài lực phục vụmột cách tốt nhất cho công tác này

1.4.4.4 Nguyên tắc về tính đầy đủ và đồng bộ trong quản lý thư viện:

Tài liệu trong thư viện đầy đủ và đồng bộ không chỉ cho từng bộ môn màcòn cho tất cả các phân môn trong cùng một môn, bao gồm các tài liệu chứngminh lý thuyết và thí nghiệm thực hành Đảm bảo sự đồng bộ, đầy đủ giữa tàiliệu trong thư viện được cấp phát với tài liệu mua và đóng góp, trao đổi Điềuquan trọng hơn hết là phải đảm bảo đầy đủ và đồng bộ cơ cấu nhân sự quản lýthư viện

1.4.4.5 Nguyên tắc bảo đảm tính hiệu quả trong quản lý thư viện

Quản lý thư viện nhằm bảo đảm thực hiện tốt nội dung chương trình và đổimới phương pháp dạy học

Tài liệu, trang thiết bị trong thư viện được trang bị phải có chất lượng tốt,việc sử dụng phải có hiệu quả cao

Việc sử dụng thư viện phải hợp lý, đúng tính năng tác dụng và đúng mụcđích

Việc bảo quản trang thiết bị trong thư viện phải chu đáo, đúng cách Cần

có phương án bảo vệ, sửa chữa tránh hỏng hóc do thời tiết, độ ẩm, nhiệt độ

quá cao làm ảnh hưởng đến tính chính xác của bạn đọc khi sử dụng tra cứuthông tin

1.5 Nội dung công tác quản lý thư viện ở trường trung học phổ thông

Từ khái niệm và các chức năng quản lý giáo dục có thể hiểu quản lý thưviện là tác động có mục đích của chủ thể quản lý để xây dựng, trang bị, bảoquản và tổ chức sử dụng có hiệu quả thư viện nhằm nâng cao chất lượng dạyhọc trong nhà trường

Kinh nghiệm thực tiễn đã chỉ rõ: Thư viện chỉ áp dụng, phát huy được tácdụng tốt trong công tác giảng dạy khi được quản lý tốt Chính vì vậy cho nên

đi đôi với việc đầu tư trang bị, bổ sung tài liệu thì điều quan trọng hơn hết làphải chú trọng đến việc quản lý thư viện trong nhà trường Vì thư viện là mộtlĩnh vực vừa mang tính kinh tế -giáo dục lại vừa mang tính khoa học - giáodục, cho nên việc quản lý một mặt phải tuân thủ theo các yêu cầu chung vềquản lý kinh tế và quản lý khoa học Mặt khác, cần phải tuân thủ theo các yêucầu quản lý chuyên ngành giáo dục

Có thể nói, quản lý thư viện là một trong những công việc của người cán

bộ quản lý, chính là đối tượng quản lý trong nhà trường Sự khẳng định vaitrò quan trọng của công tác quản lý hiện nay, trong việc chỉ đạo hoạt độnggiáo dục và đào tạo, Đảng, Nhà nước và Bộ GD&ĐT đã coi việc đổi mớiquản lý trường học là một trong những biện pháp cơ bản để nhằm nâng caochất lượng giáo dục và đào tạo

Quản lý thư viện là hoạt động có mục đích, có kế hoạch bao gồm trang bị,

sử dụng và bảo quản có hiệu quả hệ thống thư viện nhằm góp phần nâng caochất lượng giáo dục toàn diện ở nhà trường bằng cách thực hiện các chứcnăng quản lý (kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra) Các nội dung này có mốiquan hệ chặt chẽ với nhau Trong việc tổ chức sử dụng có hiệu quả thư viện

để nâng cao chất lượng dạy học là nội dung cơ bản và cũng là mục đích cuốicùng của công tác quản lý thư viện trong nhà trường

1.5.1 Kế hoạch hóa công tác thư viện ở trường trung học phổ thông

Đó là quá trình thiết lập các mục tiêu về thư viện, hệ thống các hoạt động

và điều kiện đảm bảo thực hiện các mục tiêu đó Nội dung của việc lập kếhoạch bao gồm:

- Khảo sát hiện trạng thư viện, những thông số cơ bản về số lượng, chấtlượng, tình hình sử dụng và bảo quản thư viện

- Đánh giá mức độ trang bị thư viện so với yêu cầu dạy và học của nhàtrường đồng thời xác định hiệu quả khai thác thư viện hiện có

- Xây dựng các quy định, quy trình quản lý và sử dụng thư viện nhằm đảmbảo thực hiện các mục tiêu đã đặt ra là nâng cao chất lượng đào tạo

Để lập kế hoạch tốt cần căn cứ vào những bước sau:

- Điều tra cơ bản: Xác định hiện trạng thư viện (số lượng, chất lượng, chế

độ bảo quản, phương thức, kết quả sử dụng), đánh giá mức độ trang bị thưviện so với yêu cầu của nhà trường, xác định hiệu quả khai thác các thư việnhiện có

- Nghiên cứu danh mục tài liệu thư viện: Lựa chọn các tài liệu cần thiết vàphù hợp với điều kiện của nhà trường

- Xác định mức kinh phí cần trang bị theo từng năm học từ nhiều nguồnkinh phí khác nhau (Nhà nước, vốn tự có, viện trợ, các tổ chức xã hội và nhândân …)

- Xây dựng kế hoạch tăng cường trang bị và nâng cao hiệu quả sử dụngthư viện: mua sắm, sưu tầm, đóng góp ủng hộ, có chế độ động viên khenthưởng cán bộ giáo viên và học sinh trong việc bảo quản, sử dụng và đóng

góp ủng hộ thư viện Trong kế hoạch cần định rõ mốc thời gian cho nhữngcông việc cần hoàn thành

Là quá trình sắp xếp, phân bổ công việc, trách nhiệm quyền hạn và cácnguồn lực cho các thành viên của tổ chức để họ có thể đạt được mục tiêu làquản lý sử dụng thư viện một cách có hiệu quả nhất

Là điều hành (điều khiển) giúp người quản lý thực hiện trách nhiệm quản

lý thư viện một cách thuận lợi nhất, đạt hiệu quả cao nhất

- Trước ngày khai giảng năm học cần tổ chức quán triệt cho toàn thể giáoviên nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc thực hiện kế hoạch tăngcường trang bị và nâng cao hiệu quả sử dụng thư viện trong quá trình dạy học

để mọi thành viên thấy rõ trách nhiệm của mình

- Phân công, phân nhiệm vụ thật cụ thể rõ ràng, bố trí người phụ tráchcông tác thư viện phù hợp với quy mô của nhà trường

- Người phụ trách công tác thư viện phải đạt các tiêu chuẩn, nhiệm vụ vàhưởng các chế độ theo quy định của Nhà nước, cụ thể là:

+ Có trình độ chuyên môn theo yêu cầu của bậc học

+ Được đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về công tác thư viện.+ Có tinh thần trách nhiệm đối với công tác được giao

+ Chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng trong việc quản lý thư viện của nhàtrường

+ Có nhiệm vụ thiết lập, bảo quản các loại hồ sơ sổ sách liên quan đến thưviện; theo dõi việc mượn- trả, ghi chép và kiểm kê thư viện theo đúng các quyđịnh của Nhà nước

+ Được trang bị phòng hộ lao động, được hưởng các chế độ phụ cấp độchại và định mức lao động theo quy định của Nhà nước

- Tổ chức giới thiệu danh mục tài liệu trong thư viện hiện có của nhàtrường cho toàn thể giáo viên, học sinh nắm rõ, thống kê thành hệ thống,thành nhóm, dựa vào đặc điểm, đặc trưng của từng môn học tạo điều kiệnthuận lợi để giáo viên và học sinh tìm hiểu, sử dụng

- Tổ chức việc sử dụng thư viện trở thành một nhu cầu, một nề nếp tự giácthường xuyên của mọi giáo viên, học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy vàhọc

- Tổ chức phong trào đóng góp chia sẻ tài liệu

Những công tác cụ thể:

* Trang bị mua sắm, tiếp nhận

- Trang bị mua sắm tài liệu phải đáp ứng được yêu cầu sử dụng củachương trình học

- Trang bị theo hướng chuẩn hóa, đồng bộ và hiện đại hóa

- Căn cứ vào danh mục tài liệu của Bộ quy định các trường có thể trang bị,mua sắm, tiếp nhận tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau:

+ Nhà nước cung cấp

+ Nhà trường tự mua sắm

+ Do nhân dân, các tổ chức, cá nhân ủng hộ

* Quản lý sử dụng thư viện

- Bố trí cán bộ chuyên trách hoặc kiêm nhiệm (căn cứ vào quy định về tổchức bộ máy, biên chế của các trường phổ thông)

- Tùy theo tính chất, quy mô của hệ thống thư viện nhà trường mà bố trídiện tích, phòng và địa điểm thích hợp bảo đảm cho giáo viên và học sinh đilại thuận tiện, khi sử dụng đạt hiệu quả cao

- Thư viện phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất nhằm đáp ứng các yêucầu về nội dung và phương pháp Vì vậy, quản lý việc sử dụng thư viện theo