Một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

bộ giáo dục và đào tạo trờng đại học vinh Khoa giáo dục tiểu học ---***---một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của trẻmẫu giáo 5 – 6 tuổi trong quá trình cho trẻ làm quen vớ

bộ giáo dục và đào tạo trờng đại học vinh Khoa giáo dục tiểu học

-*** -một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của trẻmẫu giáo 5 – 6 tuổi trong quá trình cho trẻ làm quen với

tác phẩm văn học

Tóm tắt khoá luận tốt nghiệp đại học

Giáo viên hớng dẫn: ThS Phan Xuân Phồn

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Nga

Lớp: 44A – Mầm Non

Vinh, 5 - 2007

Lời cảm ơn

Để hoàn thành khoá luận tốt nghiệp với đề tài “Một sốbiện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5– 6 tuổi trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học”tôi đã nhận đợc sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy côgiáo khoa giáo dục Tiểu học, ban giám hiệu, các cô giáo và cáccháu mẫu giáo trờng Mầm non Bình Minh, Trờng Thi, QuangTrung I, Quang Trung II, Hng Dũng Tôi xin chân thành cảm ơn

sự tận tình giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy cô, bạn bè

đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành khoá luận củamình

Và đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất

đến thầy Phan Xuân Phồn – Ngời trực tiếp hớng dẫn tôi làm

đề tài này

Đây là lần đầu tiên làm nghiên cứu khoa học nên khoáluận không tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận đợc sự đónggóp ý kiến của các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp để khoáluận đợc hoàn thiện và có tính khả thi hơn

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Sinh viên: Nguyễn Thị Nga

Mục lục

Trang

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu 5

ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña trÎ mÉu gi¸o 5 –6 tuæi

trong qu¸ tr×nh cho trÎ lµm quen víi t¸c phÈm v¨n

häc ë mét sè trêng mÇm non hiÖn nay

19

1 C¸ch thøc tæ chøc ®iÒu tra thùc tiÔn 19

1.2 Néi dung vµ c¸ch thøc ®iÒu tra 19

2.1 NhËn thøc cña gi¸o viªn vÒ nhiÖm vô ý nghÜa cña

viÖc cho trÎ lµm quen víi t¸c phÈm v¨n häc

20

2.2 NhËn thøc cña gi¸o viªn vÒ vai trß cña viÖc ph¸t

huy tÝnh tÝch cùc nhËn thøc cña trÎ mÉu gi¸o 5 – 6

tuæi trong qu¸ tr×nh cho trÎ lµm quen víi t¸c phÈm v¨n

häc

21

2.4 C¸ch thøc sö dông c¸c biÖn ph¸p trong qu¸ tr×nh

cho trÎ lµm quen víi t¸c phÈm v¨n häc

1.3 Biện pháp cho trẻ tiếp xúc tác phẩm văn học qua

nghe băng thu âm giọng đọc, kể của cô

41

1.5 Tổ chức các buổi biểu diễn theo nội dung tác

phẩm văn học

45

2.3 Đối tợng và địa bàn thực nghiệm 46

Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một bộ phậnquan trọng trong việc giáo dục toàn diện cho trẻ Mỗi tác phẩmvăn học đều mang đến cho ngời đọc những bài học bổ ích

và cần thiết về tri thức, cách nhìn nhận đánh giá con ngời và

việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học có ý nghĩa vô cùng

to lớn góp phần mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, giáodục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ và góp phần hoàn thiện cácquá trình tâm lí cho trẻ

Văn học là loại hình nghệ thuật đến với trẻ từ rất sớm và

đợc trẻ em rất yêu thích Ngay từ thửa còn nằm nôi trẻ đã đợcnghe những lời ru ngọt ngào của mẹ, lớn hơn một chút trẻ đợcnghe những câu chuyện kể của ông bà, qua những câuchuyện đó bồi đắp cho các em những tình cảm cao đẹpnh: tình yêu con ngời, tình yêu thiên nhiên, tình yêu đất nớc,lòng hiếu thảo… vẻ đẹp của thế giới xung quanh, vẻ đẹp củacon ngời trong tác phẩm văn học, hình thành cho các em lòngyêu thích, trân trọng cái đẹp và sáng tạo ra cái đẹp Văn học

là công cụ giáo dục thích hợp đối với trẻ Đem văn học đến chocác em là việc làm cần thiết đáp ứng nhu cầu văn học của trẻ,

đồng thời thực hiện nhiệm vụ giáo dục toàn diện cho trẻ

Tuy vậy khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ cònhạn chế, trẻ cha đủ trình độ lĩnh hội cũng nh cảm thụ trựctiếp tác phẩm văn học Vì vậy ngời lớn phải giúp trẻ tiếp cậntác phẩm văn học bằng nhiều phơng pháp và biện pháp khácnhau nhằm tích cực hoá hoạt động nhận thức của trẻ trong qúatrình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Thực trạng cho thấy trong các giờ học cho trẻ làm quen vớitác phẩm văn học giáo viên sử dụng các biện pháp còn nghèonàn,cha phong phú, cha linh hoạt, rập khuôn, cha khơi gợi ở trẻ

đợc tính tích cực nhận thức nên hiệu quả giờ dạy cha cao

Với những lí do trên chúng tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu

giáo 5 – 6 tuổi trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học” làm đề tài nghiên cứu của mình với hy vọng

góp phần nhỏ vào quá trình đổi mới nâng cao chất lợng giáodục nhận thức của trẻ mầm non

2 Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu các biện pháp phát huy tính tích cực nhậnthức trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn họcnhằm nâng cao hiệu quả tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻmẫu giáo 5 – 6 tuổi

3 Khách thể, đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

Khách thể nghiên cứu: quá trình tổ chức cho trẻ làm quenvới tác phẩm văn học ở trờng mầm non

Đối tợng nghiên cứu: một số biện pháp phát huy tính tíchcực nhận thức

Phạm vi nghiên cứu: Trẻ mầm non 5 – 6 tuổi ở một số ờng mầm non trên địa bàn thành phố Vinh – tỉnh Nghệ An

tr-4 Giả thuyết khoa học.

Nếu trong quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học giáo viên sử dụng các biện pháp một cách linhhoạt, phù hợp thì sẽ phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ 5 –

6 tuổi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Tìm hiểu cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

- Nghiên cứu thực trạng sử dụng các biện pháp phát huytính tích cực nhận thức của trẻ trong quá trình cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học ở trờng mầm non hiện nay

- Đề xuất và thử nghiệm các biện pháp phát huy tính tíchcực nhận thức trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học.

6 Phơng pháp nghiên cứu.

+ Phơng pháp nghiên cứu lí thuyết

Nghiên cứu các tài liệu trong và ngoài nớc có liên quan

đến đề tài

+ Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn

- Quan sát việc dạy của giáo viên và việc học của trẻ mầmnon

- Phơng pháp thực nghiệm

- Phơng pháp trò chuyện - đàm thoại

- Phơng pháp thống kê toán học chứng minh độ tin cậycủa kết quả nghiên cứu

7 Đóng góp mới của đề tài.

Xác định và nhấn mạnh hiệu quả của một số biện phápnhằm phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo nóichung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng trong quá trình cho trẻ làm quenvới tác phẩm văn học

b phần nội dung

Chơng I Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề.

Mọi sự vật hiện tợng luôn vận động biến đổi và khôngngừng phát triển Do vậy để tồn tại và phát triển con ngờikhông ngừng nhận thức, để chiếm lĩnh tri thức nhân loại,khám phá các sự vật muôn màu muôn vẻ Lịch sử cho thấy conngời không ngừng khám phá tìm hiểu vũ trụ bao la đem lạinhững thành tựu khoa học và khẳng định khả năng to lớn củatrí tuệ hoạt động sáng tạo của mình

Theo V.I.LêNin “quá trình nhận thức của loài ngời đợcdiễn ra từ trực quan sinh động đến t duy trừu tợng, từ t duytrừu tợng, đến thực tiễn, từ hiện tợng đến bản chất, từ bảnchất kém sâu sắc đến cái sâu sắc hơn” Con ngời với t cách

là một thực thể tự nhiên sống thực thể tự nhiên hoạt động Nói

đến hoạt động nhận thức của con ngời là nói đến hoạt độngtích cực của họ nhằm cải tạo, cải biến thế giới tự nhiên – xã hội

và cải tạo chính bản thân mình

Từ nguyên lý nhận thức của Mác-Lênin mà các nhà tâm líhọc, giáo dục học đã xem xét tính tích cực nhận thức của họcsinh ở những góc độ khác nhau

Theo I.F.Khalamôp cho rằng: tính tích cực nhận thức làtrạng thái hoạt động nhận thức của học sinh đặc trng bởi khátvọng học tập, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trìnhnắm vững kiến thức.

Theo R.A Nizamốp cho rằng: tính tích cực nhận thứcthực chất là hoạt động ý chí, một trạng thái hoạt động đặc tr-

ng bởi sự cố gắng hoạt động nhận thức của cá nhân

Theo I.F.Samôva: tính tích cực nhận thức là mục đíchphơng pháp và kết quả hoạt động học tập là phẩm chất củahọc sinh nó xuất hiện mối quan hệ của học sinh với nội dung,với quá trình học tập, với sự nỗ lực để nắm trí thức phơngpháp trong một thời gian với việc huy động ý chí để đạt kếtquả học tập Tính tích cực nhận thức biểu hiện sự sẵn sàng

về mặt tâm lý cũng nh việc xác định mục đích học, tìnhhuống và những hoạt động để đạt đợc mục đích đó

Đối với trẻ mẫu giáo nhu cầu nhận thức của trẻ mang đậmmàu sắc xúc cảm Trong trẻ cảm xúc và những rung độngchiếm u thế, tính tích cực nhận thức của trẻ phát sinh khôngchỉ duy nhất là nhu cầu nhận thức bản thân mà còn từ nhucầu đợc khen, đợc thoả mãn nhu cầu khám phá thế giới xungquanh

Đối với trẻ mẫu giáo hứng thú đóng một vai trò quan trọngtrong tính tích cực nhận thức cá nhân, nếu làm việc gì màkhông có hứng thú trẻ sẽ không tập trung chú ý vì vậy việc họcphải thực sự lôi cuốn trẻ Những công trình nghiên cứu thựctiễn cho thấy: Trẻ chỉ học có kết quả khi trẻ đóng vai trò chủ

đạo trong việc học Đối với trẻ ý nghĩa của việc học không phải

ở chỗ trẻ ý thức đợc tầm quan trọng của việc học mà xuất phát

từ nhu cầu của bản thân nh: sự tò mò khám phá thế giới xungquanh, nhu cầu đợc khám phá.

Trong công trình nghiên cứu của các nhà tâm lí, giáo dụchọc Xô viết (A.P.Usôva, A.A.Liubinxkaia, A.Kbonhan,danarenkô, T.M.Babunôpva, E.I.Kazacôpva…) ở lứa tuổi mẫugiáo đã xuất hiện một hình thức của tính tích cực của hoạt

động trí tuệ hay còn gọi là tính tích cực nhận thức Trẻ mẫugiáo hoàn toàn có khả năng hoạt động trí tuệ Chúng biết suynghĩ về những điều mắt thấy tai nghe, giải đáp đợc cáccâu đối, biết sáng tác cốt truyện và kể truyện theo tranh,chúng học hỏi mọi ngời xung quanh về những điều cha biếtthậm chí còn tranh luận với ngời lớn Sự nghe sự kể về ngôn ngữsáng tạo ấy đã trở thành hình thức đặc thù trong hoạt động trítuệ của trẻ mẫu giáo

Khi nghiên cứu sự phát triển tính tích cực nhận thức củatrẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động học tập và vui chơiE.I.Kôzacôpva tập trung chú ý vào các thao tác t duy trong quátrình nhận thức Bà coi tính tích cực nhận thức của trẻ mẫugiáo nh là một năng lực t duy phức tạp đòi hỏi sự nỗ lực căngthẳng của trí tuệ, của các thao tác t duy (so sánh, phân tích,tổng hợp, khái quát hoá)

Trong một số công trình nghiên cứu khác, tính tích cựcnhận thức của trẻ mẫu giáo đợc nhận thức nh là khả năng theodõi sự chỉ dẫn bằng hành động, bằng lời nói của cô giáo,phân tích nội dung của nhiệm vụ, chia nhỏ chúng thành các

bộ phận, vừa so sánh vừa đối chiếu chúng với nhau, vừa kháiquát vừa chia nhỏ những mối quan hệ đặc thù của chúng.Theo họ giáo dục tính tích cực nhận thức cần đợc các nhà giáo

dục quan tâm và tiến hành trong các hình thức hoạt độngkhác nhau của trẻ mẫu giáo ở trên các tiết học, trong trò chơi,trong lao động và sinh hoạt hàng ngày đặc biệt là trong quátrình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học chứa đựng những

điều kiện cần thiết để phát triển năng lực hoạt động trí tuệ

Tôi nhận thấy ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã có khả năng thựchiện đúng thực hiện đến cùng và thực hiện một cách nhanhchóng những công việc trí óc phù hợp với lứa tuổi Nhờ có khảnăng hoạt động trí tuệ bền vững mà trẻ có thể học tập đợc,chúng cảm thấy tự tin và tích cực trong hoạt động Điều nàychứng tỏ ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã xuất hiện một hình thứchoạt động trí tuệ mới tạo cho trẻ khả năng học cách giải quyếtnhiệm vụ nhận thức phức tạp Vì thế việc phát huy tính tíchcực nhận thức là một nhiệm vụ quan trọng của giáo dục trí tuệ

ở trờng mầm non Giáo dục trí tuệ ở trờng mầm non thực hiệnthông qua các tiết học trên lớp, qua hoạt động vui chơi và quacác hoạt động ngoài giờ ở mọi lúc mọi nơi Quá trình tổ chứccho trẻ làm quen tác phẩm văn học là phơng tiện giáo dụcthích hợp nhất nhằm phát huy tính tích cực nhận thức ở trẻ Vớiviệc sử dụng các biện pháp phù hợp và khoa học sẽ kích thíchhoạt động nhận thức của trẻ, giúp trẻ giải quyết nhiệm vụ mộtcách tích cực không bị gò bó căng thẳng Mặt khác nhiệm vụnhận thức và thao tác t duy đòi hỏi trẻ phải nỗ lực ý chí, tíchcực huy động vốn hiểu biết, kỹ năng kỹ sảo và sử dụng cácthao tác t duy cần thiết nhằm đạt đợc kết quả học tập nhất

định Tổ chức và sử dụng tốt các biện pháp trong quá trìnhcho trẻ làm quen tác phẩm văn học làm cho hoạt động của trẻtăng tính xúc cảm và tính hấp, dẫn giúp trẻ có hứng thú với đối

tợng nhận thức tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển tính tựlực ở trẻ.

đã bàn rất nhiều đến vấn đề này, ông viết “cần gây chohọc sinh một tâm lí xúc động tích cực (thái độ) có liên quantrực tiếp với lòng mong muốn hoạt động nhận thức”

Vậy phải làm thế nào để động viên đợc những kíchthích bên trong nhằm phát huy tính tích cực nhận thức củahọc sinh và thức tỉnh ở các em nhu cầu nắm kiến thức

Gần đây theo phơng pháp dạy học mới “Dạy học lấy họcsinh làm trung tâm” đề cập rất nhiều đến nhu cầu, lợi íchcủa học sinh, đề xuất tăng cờng tính tích cực, vai trò tựnghiên cứu học tập của học sinh, học sinh tự lựa chọn nội dung,

tự tìm tòi nội dung nghiên cứu

Chúng ta có thể thống nhất chung một quan điểm: Tíchcực là toàn bộ những biểu hiện của sự hoạt động của từng cánhân riêng lẻ, có một mục đích là thoả mãn nhu cầu củamình

2.2 Tính tích cực nhận thức.

Các nhà nghiên cứu xem tính tích cực nhận thức của họcsinh là biểu hiện của học sinh lên hai mặt đó là đối tợng họctập và phơng tiện học tập Từ đó họ chia ra thái độ tích cựcbên trong và thái độ tích cực bên ngoài Tính tích cực bêntrong của học sinh thể hiện học sinh t duy tích cực khi giáoviên tác động đến t tởng của mình những hình ảnh quenthuộc, tái hiện lại những sự việc đã biết Nhng khi xem xét nóthì mỗi tác giả lại nhìn nhận dới những góc độ khác nhau: A.KCôvalep nhìn nhận tính tích cực nhận thức dới hai mức độ:mức độ nhận thức thụ động và mức độ nhận thức tích cực ở

đây mức độ nhận thức tích cực là mức độ của quá trìnhnhận thức cá nhân

V.Ô Kôn quan niệm: Tích cực là lòng mong muốn khôngchủ động gây nên những biểu hiện bên ngoài hoặc bên trongcủa sự hoạt động

Một số tác giả khác lại xem tính tích cực ở góc độ triếthọc, coi tính tích cực của học sinh là thái độ cải tạo chủ thể

đối với đối tợng nhận thức

L.Aristôva cho rằng: Tính tích cực nhận thức học tập đòihỏi phải có những nhân tố sau: Tính lựa chọn thái độ đối với

đối tợng nhận thức, để đối tợng trong hoạt động nhận thứcnhằm giải quyết vấn đề Hiện tợng tích cực và trạng thái tíchcực về bề ngoài có thể biểu hiện giống nhau nhng nó sẽ khácnhau về nội dung bên trong

Khi nhìn nhận dới góc độ tâm lí học thì Đặng Vũ Hoạtlại có ý kiến khái quát hơn: Tính tích cực nhận thức biểu hiện

ở chỗ huy động mức độ cao các chức năng tâm lí đặc biệt

là t duy Còn R.A Nizamôp cho rằng tính tích cực nhận thức

thực chất là một hành động ý chí, một trạng thái hoạt động

đ-ợc đặc trng bởi sự cố gắng của hoạt động nhận thức cá nhân.Vì vậy trong hoạt động nhận thức của học sinh nó là tổng hợpcủa các yếu tố: Nhận thức, tình cảm, ý chí và các yếu tố kếthợp với nhau tạo thành mô hình tâm lí đa dạng và nó luônbiến đổi theo mục đích, nhiệm vụ và nội dung nhận thức.Cũng vì sự thay đổi liên tục này đã tạo nên đặc trng cho tínhtích cực nhận thức

Ta có thể kết luận rằng: tính tích cực nhận thức là thái

độ cải tạo của bản thân chủ thể với khách thể thông qua sựhuy động cao về chức năng tâm lí nhằm giải quyết nhữngvấn đề học tập và nhận thức Vấn đề đặt ra là tính tích cựcnhận thức và tính tích cực học tập có liên kết chặt chẽ vớinhau

Cụ thể : tính tích cực học tập đóng vai trò là hình thứcbên ngoài của tính tích cực nhận thức Nó đợc biểu hiện bằngcác yếu tố nh : cử chỉ, hành vi, nét mặt… mà chúng ta có thểquan sát, đánh giá đợc

Khi nói về tính tích cực học tập Nguyễn Ngọc Quang đãnói tính tích cực học tập có nghĩa là hoàn thành một cách tựgiác, chủ động có nghị lực, có định hớng rõ ràng, có sángkiến và đầy hào hứng những công việc trí óc và công việcchân tay nhằm nắm vững kiến thức và hình thành kĩ năng,

kĩ sảo để vận dụng chúng vào học tập và ứng dụng vào thựctiễn cuộc sống

Tóm lại: tích cực hoá hoạt động nhận thức là tổng hợpbao gồm các hoạt động với mục đích chuyển biến ngời học từ

“thụ động” sang “chủ động” từ vai trò là ngời tiếp nhận tri

thức sang vai trò là ngời chủ động khám phá tìm kiếm đểtìm ra tri thức qua hoạt động học tập nhằm mục đích đemlại kết quả cao trong giáo dục.

2.3 Tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo.

ở trẻ mẫu giáo tính tích cực nhận thức không biểu hiện rõ

ở các hành vi bên trong mà thờng biểu hiện ở các hành vi bênngoài Nó thể hiện ở chỗ: Trẻ nhanh nhẹn, sôi nổi, linh hoạtthông qua các giờ học, tăng cờng độ học tập, kĩ năng học tập,nhịp điệu các thao tác trả lời câu hỏi của cô về bài học Cáchành vi thể hiện ở mức độ chú ý của trẻ vào bài học, đáp ứng

đợc những yêu cầu của giáo viên, có tình cảm với hoạt độnghọc tập vui chơi tạo ra đợc niềm vui trong lao động trí tuệ,hăng hái, tích cực giải quyết những vấn đề giáo viên đặt ra

Có nhu cầu hứng thú trong nhiệm vụ học tập vui chơi Bêncạnh đó tính tính tích cực nhận thức của trẻ còn thể hiện ở nỗlực làm việc của trẻ khi giải quyết một vấn đề đợc đặt ra, các

em có lòng kiên trì không ngại khó khăn, không chán nản khigặp khó khăn trở ngại Kết quả lĩnh hội của trẻ là cái cuối cùng

để đánh giá tính tích cực nhận thức của trẻ trong các hoạt

- Một là hành vi vận động chủ động, sôi nổi, linh hoạttrong hoạt động học tập, cờng độ, nhịp điệu, các thao tác, kĩnăng trả lời các câu hỏi giáo viên đa ra

- Hai là các hành vi thể hiện mức độ chú ý, thể hiện ởviệc thực hiện các yêu cầu giáo viên đặt ra, ở khả năng phảnxạ nhanh, chính xác trong hoạt động học tập.

- Ba là hành vi thể hiện mặt cảm xúc, tình cảm học tậpbao gồm những biểu hiện nh: niềm vui trong học tập, sự lolắng thực hiện các yêu cầu của bài học Các em có sự quantâm đến việc học hay không Tức là trẻ đã tìm thấy niềm vuitrong học tập, hoạt động học tập đã thu hút đợc sự quan tâmcủa các em hay cha Trong giờ học trẻ hứng thú, say sa, phấnkhởi hoàn thành tốt nhiệm vụ của bài học

- Bốn là hành vi biểu hiện nhu cầu, hứng thú học tập Nóbiểu hiện ở khả năng định hớng, sự hoạt động của trí tuệ, sựhăng hái khi giải quyết nhiệm vụ, tình huống học tập

- Năm là hành vi, mức độ tham gia của ý chí thể hiện ở

sự nỗ lực làm việc khi giải quyết nhiệm vụ học tập, sự kiên trìnhẫn nại không ngại khó

- Sáu là tính tích cực nhận thức của trẻ đợc thể hiện ởkhả năng lĩnh hội Trẻ có phát huy đợc tính tích cực nhận thứchay không thì thể hiện cuối cùng là kết quả lĩnh hội của trẻ,nếu nói trẻ đã tích cực học tập thì không thể có một kết quảtồi

3 Quá trình cho trẻ làm quen tác phẩm văn học.

3.1 Một số đặc điểm tâm lý có liên quan đến việc cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ.

Trẻ lứa tuổi mẫu giáo là giai đoạn phát triển mạnh mẽ vớitốc độ nhanh, đang dần hoàn thiện về mặt hình thể lẫnchức năng tâm lí, ở lứa tuổi này hoạt động chủ đạo của trẻ làvui chơi Trẻ học ở mọi lúc mọi nơi “học mà chơi, chơi màhọc”

Dới đây chúng tôi nêu lên một số đặc điểm tâm lí củatrẻ mẫu giáo theo khía cạnh mà đề tài nghiên cứu quan tâm.

- Tri giác:

Hoạt động của tri giác phát triển mạnh cho phép trẻ địnhhớng những thuộc tính, mối quan hệ bên ngoài của sự vật hiệntợng Khả năng khái quát bắt đầu đợc hình thành giúp trẻ hiểu

đợc những thuộc tính, mối quan hệ đặc trng của các sự vậthiện tợng: màu sắc, hình dạng, kích thớc, không gian, thờigian… Song những tri giác đó chỉ mang tính chất bên ngoài

- Trí nhớ

Trí nhớ có chủ định đang phát triển nhng trí nhớ cha cóchủ định vẫn chiếm u thế, trí nhớ gắn liền với hoạt động vàhành động của trẻ Những sự vật hiện tợng trẻ đợc tiếp xúcnhiều, chơi nhiều trẻ sẽ nhớ lâu hơn Vì vậy cần có biện pháp

tổ chức hoạt động cho trẻ một cách khoa học, hợp lý giúp trẻnắm vững những kiến thức sơ đẳng

- T duy

T duy của trẻ đang phát triển mạnh chuyển từ t duy trựcquan hành động sang t duy trực quan hình tợng, khả năngphân tích, tổng hợp khái quát phát triển nhng vẫn mang tínhsơ đẳng T duy từ chỗ gắn liền với yếu tố chủ quan mang

đầy màu sắc xúc cảm đến việc xuất hiện sự tự ý thức củatrẻ, vì vậy khi dạy trẻ cần các đồ dùng trực quan.

- Tởng tợng

Khả năng tởng tợng của trẻ rất phong phú đợc hình thànhqua quá trình hoạt động của trẻ Càng về cuối tuổi mẫu giáokhả năng tởng tợng của trẻ càng phát triển mạnh

- Ngôn ngữ

Ngôn ngữ là phơng tiện nhận thức của trẻ Dạy học ở mẫugiáo mang tính truyền khẩu do đó ngôn ngữ chiếm vị trí hếtsức quan trọng Lứa tuổi này khả năng phát triển ngôn ngữ rấtmạnh mẽ Trẻ có khả năng nắm đợc ngữ âm, ngữ điệu; ngônngữ mạch lạc phát triển mạnh và trẻ biết thể hiện nhu cầu,hiểu biết của mình thông qua ngôn ngữ

- Tình cảm, cảm xúc

Trẻ giàu xúc cảm, tình cảm do đó các em dễ hoà nhập vớitâm trạng của các nhân vật trong tác phẩm Trẻ thờng biểuhiện những tình cảm cảm xúc của mình một cách hồn nhiênnên các em thờng có những hành động, cử chỉ bột phát khitiếp xúc với tác phẩm

3.2 Đặc điểm tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ mẫu giáo.

3.2.1 Đặc điểm chung.

Văn học có nhiều chức năng khác nhau, ta có thể kể đến

ba chức năng chủ yếu của văn học là: chức năng nhận thức,chức năng giáo dục và chức năng thẩm mỹ Vì vậy mỗi tácphẩm văn học chân chính đều mang đến cho ngời đọc (mức

độ ít nhiều khác nhau) những bài học bổ ích và cần thiết về

tri thức, cách nhìn nhận đánh giá con ngời và cuộc đời,những cảm xúc thẩm mỹ lành mạnh.

Đối với trẻ do đặc điểm tâm sinh lý và đặc điểm ngônngữ của lứa tuổi, việc cho trẻ làm quen tác phẩm văn học vừasức không những có ý nghĩa to lớn trong việc mở rộng sự hiểubiết về thế giới xung quanh, giáo dục đạo đức, thẩm mỹ màcòn góp phần hoàn thiện các quá trình tâm lý và phát triểncho trẻ thơ

Trẻ trớc tuổi đến trờng phổ thông có nhu cầu và khảnăng hiểu đợc tác phẩm ngắn gọn, nội dung không phức tạp,kết cấu ngôn ngữ dễ hiểu

Đặc điểm tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ nh sau:

- Trẻ mẫu giáo cha biết đọc chữ, trẻ tiếp nhận tác phẩmvăn học qua trung gian là giáo viên (ở trờng) và ngời lớn (ở nhà).Tác phẩm văn học là một văn bản nghệ thuật ngôn ngữ, mộtcông trình nghệ thuật nên việc cảm thụ tác phẩm đối với các

em gặp nhiều khó khăn

Với đặc điểm này giáo viên phải tập trung đọc văn trớclớp, kể lại có nghệ thuật để tác động và phát triển khả năngcảm thụ tác phẩm văn học của trẻ Việc đọc của cô phải mạchlạc, phân biệt và nhấn mạnh sắc thái biểu cảm ở những chỗtrọng tâm tạo điều kiện cho trẻ có khả năng nhìn ra nhữnghình ảnh sinh động rực rỡ của cuộc sống

- Tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ mang đậm màu sắcxúc cảm

Tuổi mẫu giáo trẻ dễ xúc cảm, đó là sự phản ứng tự nhiên

ở tình cảm của các em Nó biểu thị trạng thái cha ổn định,

dễ dao động trớc những tác động bên ngoài, trẻ dễ xúc động

nên luôn luôn quan tâm đến thế giới xung quanh Những

điều truyền thụ cho trẻ đợc củng cố bằng cảm xúc trớc cuộcsống sẽ tạo nên thái độ tình cảm và cao hơn là tình cảmthẩm mỹ của trẻ để xác định dần phong cách sống cho trẻ Trẻhoá thân vào nhân vật và sự vật hiện tợng xung quanh cuộcsống con ngời, các em cho rằng thế giới nghệ thuật trong tácphẩm văn học cũng là hiện thực ngoài đời, với cách nhìn ngâythơ và giản đơn Việc này giúp làm nổi bật tâm trạng chủ

đạo và cảm xúc trung tâm khi cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học

- Tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ ít bị ràng buộc bởi

lí trí và kinh nghiệm mà chứa đựng khả năng tởng tợng mạnhmẽ

Khi tiếp xúc với văn học trẻ mẫu giáo thờng dùng trí tởng ợng phối hợp (hình dung bên ngoài với cảm nghĩ, xúc động bêntrong) các em không chỉ gắn tình cảm và xúc động của conngời cho sự kiện hiện tợng mà còn sống với nó Đó là đặc tính

t-“nhân hoá” khi trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học Trẻ hấp thụnhững ấn tợng từ thực tại, cải biến chúng và tạo ra một cáchhiểu, cách cảm thụ thực tại đầy đủ hơn

- Trẻ tiếp nhận ngây thơ và triệt để

Những câu hỏi của trẻ chứng tỏ các em muốn đi đến tậncùng và thờng dồn ngời đối thoại đến chân tờng “trẻ khao khátbiết tất cả nhng chấp nhận sự giải thích không đầy đủ khoahọc” Điều đó phản ánh quan niệm đơn sơ ngây thơ của trẻtrong lĩnh hội thế giới và văn học, trong tiếp nhận văn học trẻthờng vận dụng kinh nghiệm trực tiếp và nguyên hợp khôngphân biệt sự khác nhau giữa chúng Các em cha đòi hỏi lí lẽ

mà đòi hỏi sự hợp lý, tình cảm trong khuôn khổ hạn hẹp củamình Khi giải thích với trẻ cần nhất quán, cái gì đã trở thànhkinh nghiệm của trẻ thì có sự sống lâu bền, làm mất đi lòngtin của trẻ thì khó có thể giúp trẻ tiếp nhận văn học Nhất quán

và tạo dựng niềm tin là cách thoả mãn khát vọng của trẻ

3.2.2 Đặc điểm cảm thụ tác phẩm văn học ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.

+ Đặc điểm cảm thụ truyện:

Trẻ mẫu giáo lớn đã có vốn ngôn ngữ và kinh nghiệm sốngphong phú hơn các độ tuổi khác Khi làm quen với truyện trẻthể hiện các đặc điểm sau:

- Có khả năng hiểu đợc các sự kiện, các mối quan hệ đadạng của tác phẩm văn học (quan hệ nhân – quả, quan hệ cxử…)

- Khi đánh giá về nhân vật, trẻ không chỉ chú ý đến lờinói, việc làm cụ thể mà còn chú ý đến nguyên nhân, độngcơ sâu xa bên trong của hành động, chú ý đến suy nghĩtình cảm đa dạng của nhân vật

- Thái độ, tình cảm của trẻ đối với nhân vật cũng đợcxuất phát từ việc đánh giá các hành vi, lời nói đặc trng củanhân vật đợc nêu trong tác phẩm và cũng đợc bộc lộ mạnhbằng hành động và sự đồng cảm Tuy nhiên ở độ tuổi nàythái độ, tình cảm của trẻ tơng đối phức tạp và nhiều khikhông theo đúng nội dung t tởng của câu chuyện Bởi vì thái

độ tình cảm này nhiều khi còn đợc dựa trên những yếu tốchủ quan nh mong muốn và sở thích cá nhân trẻ, kết quả tiếpthu các bài học giáo dục trong quá trình sống

- Trẻ có khả năng tự đặt mình vào vị trí, hoàn cảnh củanhân vật và tự nghĩ ra cách giải quyết của chính mình.

- Trẻ có khả năng phân biệt (bằng kinh nghiệm) các thểloại văn học (truyện cổ tích, truyện ngắn…) phân biệt đợccác sự kiện có thực và các tình tiết h cấu trong truyện; hiểu

đợc một số thủ pháp nh: so sánh, miêu tả… đợc xây dựng trongtác phẩm

+ Đặc điểm cảm thụ thơ:

Thơ khác truyện ở chỗ có vần, có nhịp, nội dung thơ thểhiện ngắn gọn Vì thế khi xem xét đặc điểm cảm thụ thơcủa trẻ ngời ta chú ý đến khả năng tri giác nhịp và vần thơcủa trẻ

Trẻ mẫu giáo lớn ngoài hứng thú với nhịp và vần của bàithơ trẻ đã bắt đầu chú ý và hứng thú đến nội dung của bàithơ Khi nghe thơ trẻ đã chú ý tìm hiểu sơ bộ về cảnh vật,hình ảnh đợc nới tới trong bài thơ Do bộ máy phát âm của trẻ

đã tơng đối hoàn chỉnh với sự giúp đỡ của cô trẻ có khả năngthể hiện bằng giọng đọc của mình một cách diễn cảm nộidung bài thơ

Tóm lại: trong chơng này chúng tôi đã phân tích cơ sở lí

luận của đề tài.Trên cơ sở này chúng tôi sẽ đi nghiên cứu thựctrạng của vấn đề để xây dựng các biện pháp phù hợp nhằmphát huy tính tích cực nhận thức trong quá trình cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học

Chơng II Thực trạng sử dụng các biện pháp nhằm phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong quá trình cho trẻ làm quen tác phẩm văn học ở trờng mầm

non hiện nay.

1 Cách thức tổ chức điều tra thực tiễn.

1.1 Mục đích điều tra.

Đánh giá thực trạng sử dụng các biện pháp nhằm phát huytính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong quátrình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học để xác lập cơ sởthực tiễn cho việc xây dựng các biện pháp.

1.2 Nội dung và cách thức điều tra.

* Nội dung điều tra

- Nhận thức của giáo viên về nhiệm vụ, ý nghĩa của việccho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Nhận thức của giáo viên mầm non về vai trò của việc pháthuy tính tích cực nhận thức ở trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong quátrình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Mức độ sử dụng các biện pháp nhằm phát huy tính tíchcực nhận thức của trẻ trong tiết học cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học

- Cách thức sử dụng các biện pháp

- Dự giờ và quan sát hoạt động của cô và trẻ trong tiết họccho trẻ làm quen tác phẩm văn học

* Cách thức điều tra

Chúng tôi tiến hành điều tra 30 giáo viên phụ trách lớp 5 –

6 tuổi ở một số trờng mầm non trên địa bàn thành phố Vinh –Nghệ An bằng phiếu chng cầu ý kiến (ankét)

2 Kết quả điều tra.

2.1 Nhận thức của giáo viên về nhiệm vụ, ý nghĩa của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Bảng 1: Nhận thức của giáo viên về nhiệm vụ cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học

1 Giúp trẻ biết rung động trớc cái đẹp, yêu

thích văn học và có nhu cầu tham gia vào

kỹ năng đọc, kể diễn cảm, thể hiện tác phẩm dới các hìnhthức khác nhau

Bảng 2: Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

TT ý nghĩa của việc cho trẻ làm quen tác

phẩm văn học

Số phiếu

4 Phát triển vốn từ, rèn luyện cách nói diễn

cảm, cách nói giàu hình ảnh quen thuộc

Kết quả trên cho thấy 100% giáo viên đều thấy rõ đợc ýnghĩa của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học góp phầngiáo dục toàn diện cho trẻ

2.2 Nhận thức của giáo viên về vai trò của việc phát huy tính tích cực nhận thức trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Bảng 3: Nhận thức của giáo viên về khái niệm phát huytính tích cực nhận thức

Thế nào là phát huy tính tích cực nhận

thức của trẻ?

Số phiếu

Tỷ lệ

%

Giúp trẻ chủ động, sôi nổi, linh hoạt trong học

tập; có khả năng đa ra câu trả lời nhanh và

chính xác

Giúp trẻ chú ý vào bài học, hứng thú với nhiệm vụ

của môn học

Giúp trẻ say sa, nỗ lực hoàn thành tốt hoặc yêu

cầu của cô với bài học

Giúp trẻ tập trung hoạt động trí tụê cao độ,

hăng hái phát biểu ý kiến khi cô nêu câu hỏi

Nh vậy 100% giáo viên mầm non đều nhận thức đúng

đ-ợc khái niệm phát huy tính tích cực nhận thức trong quá trìnhcho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Bảng 4: Nhận thức của giáo viên về vai trò của việc phát huy tính tích cực nhận thức trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Giúp hoạt động trí tuệ của trẻ phát

triển, giúp trẻ hiểu nội dung bài học một

Trẻ bị gò ép, căng thẳng khi tiếp thu

bài học

Qua bảng 4 cho ta thấy: đa số giáo viên đều đánh giátầm quan trọng và sự cần thiết của sự phát huy tính tích cựcnhận thức của trẻ trong quá trình cho trẻ làm quen tác phẩmvăn học, 100% giáo viên cho rằng việc phát huy tính tích cựcnhận thức ở trẻ là rất cần thiết

Theo đánh giá của giáo viên mầm non phát huy tính tíchcực nhận thức của trẻ sẽ giúp cho hoạt động trí tuệ của tre pháttriển, trẻ hiểu nội dung bài học một cách sâu sắc hơn (100%)

Có tới 46.7% giáo viên cho rằng phát huy tính tích cực nhậnthức ở trẻ giúp cho việc hoàn thiện quá trình tâm lý Và 60%giáo viên cho rằng phát huy tính tích cực nhận thức ở trẻ sẽmang lại những kiến thức đa dạng phong phú về thiên nhiên, xãhội, con ngời cho trẻ

Qua những ý kiến của giáo viên ở các trờng mầm nonchúng tôi có thể khẳng định đợc mức độ cần thiết của việcphát huy tính tích cực nhận thức của trẻ trong quá trình chotrẻ làm quen tác phẩm văn học nâng cao hiệu quả học tập chotrẻ

2.3 Các biện pháp đợc sử dụng.

Bảng 5: Các biện pháp đợc sử dụng nhằm phát huy tínhtích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong quá trìnhcho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

đàm thoại cũng đợc nhiều giáo viên chú trọng sử dụng.

Theo chúng tôi sở dĩ những biện pháp trên đợc các giáoviên chú trọng sử dụng bởi vì thực tế ở các trờng mầm nonhiện nay chủ yếu tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen tácphẩm văn học trên các giờ học chuyên biệt mà trong hoạt độngnày thì đây là những biện pháp không thể vắng mặt

Bảng 6: Mức độ sử dụng các biện pháp nhằm phát huytính tích cực nhận thức cho trẻ trong quá trình làm quen vớitác phẩm văn học

Đa số các giáo viên đã sử dụng các biện pháp để phát huytính tích cực nhận thức của trẻ trong quá trình cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học.

2.4 Cách thức sử dụng các biện pháp trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Qua dự giờ, điều tra tiết dạy của giáo viên chúng tôi thấyrằng: mặc dù giáo viên đã nhận thức cao vai trò của các biệnpháp nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ nhngnhìn chung các giáo viên còn lúng túng khi sử dụng các biệnpháp, cha kết hợp linh hoạt việc sử dụng các biện pháp đó.Trong quá trình dạy học giáo viên còn sử dụng các biện phápcha phong phú, cha có sự linh hoạt và sáng tạo trong việc sửdụng các biện pháp, còn đang áp dụng một cách máy móc,

đơn điệu, cứng nhắc nên cha thu hút đợc sự chú ý, hứng thúcủa trẻ Trong các giờ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học giáoviên chủ yếu là sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng trò chơi

đơn giản ít phải chuẩn bị công phu kỹ lỡng, trò chuyện gợi mở

về nội dung bài học nhng cha đi sâu khai thác nhằm lôi cuốntrẻ vào hoạt động Các biện pháp nh phân hoá nội dung dạyhọc cho phù hợp với đối tợng học, tổ chức các buổi biểu diễntheo nội dung tác phẩm văn học giáo viên còn ít sử dụng nêncha kích thích đợc hứng thú nhận thức của trẻ, tiết học đơn

điệu, không hấp dẫn sinh động Trong các giờ học căn cứ yêucầu bài dạy giáo viên tổ chức cho trẻ đàm thoại, quan sát,nhiều trẻ cha chủ động nhận thức nên kiến thức trẻ thu đợc rất

mờ nhạt, cha sâu sắc, hiệu quả giờ học cha cao, cha phát huytính tích cực nhận thức của trẻ

2.5 Đánh giá thực trạng.

Qua phân tích thực tế chúng tôi rút ra một số nhận xét

nh sau:

- Phần lớn giáo viên mầm non đợc điều tra đều nhận thức

đúng đắn về việc phát huy tính tích cực nhận thức của trẻtrong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, nhậnthức rõ đợc nhiệm vụ ý nghĩa của việc cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học và sử dụng các biện pháp trong quá trình cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học giúp trẻ tiếp thu bài học mộtcách nhẹ nhàng, sâu sắc, tiết học sinh động và đạt hiệu quảcao hơn nhằm phát huy tính tích cực nhận thức ở trẻ

- Đa số giáo viên đều sử dụng các phơng pháp, biện pháp

để phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ trong quá trìnhcho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Biện pháp sử dụng đồdùng trực quan cũng đã đợc nhiều giáo viên chú ý sử dụng, tuyvậy đồ dùng trực quan ở đây vẫn chủ yếu là tranh ảnh Việc

sử dụng tranh ảnh khi cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học làrất cần thiết và phù hợp với đặc điểm lứa tuổi Qua khảo sátchúng tôi thấy giáo viên sử dụng những cha lôi cuốn, hấp dẫnkích thích đợc tính tích cực nhận thức ở trẻ Giáo viên cha sửdụng phong phú các loại đồ dùng trực quan trong quá trình chotrẻ làm quen với tác phẩm văn học vì thế cha khai thác hết đợctác dụng của các loại đồ dùng trực quan Biện pháp sử dụng tròchơi cũng mới chỉ đợc một số ít giáo viên sử dụng và phần lớn

là sử dụng trò chơi đơn giản, những trò chơi bằng lời, cha có

sự đầu t và chuẩn bị kỹ lỡng trong mỗi trò chơi nên cha lôicuốn trẻ vào trò chơi, cha kích thích đợc hứng thú của trẻ

- Chất lợng học tập của trẻ trong quá trình cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học còn hạn chế Trẻ học cha hứng thú,

cha chủ động sáng tạo Cô giáo lên lớp chủ yếu là đàm thoạinên tiết học không hấp dẫn, trẻ không chú ý và không hứng thú,trẻ chán học và hiệu quả giờ học không cao.

Điều này có thể do một số nguyên nhân và lý do sau

đây:

- Chơng trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học làmột chơng trình mang tính tích hợp chứa đựng nội dung đadạng, phong phú về những sự vật, hiện tợng xung quanh Giáoviên cha nắm vững cơ sở lý luận, kiến thức còn hạn hẹp vềnhiều lĩnh vực nên khi lên lớp còn nhiều lúng túng Mặt kháckhả năng s phạm còn hạn chế cha linh hoạt khi lên lớp

- Hiện nay theo chủ trơng đổi mới phơng pháp và hìnhthức tổ chức chăm sóc giáo dục trẻ của Vụ giáo dục mầm nonthực hiện đổi mới thực nghiệm ở các lớp mẫu giáo lớn (5 – 6tuổi) giáo viên cha nắm đợc yêu cầu, cách thức tô chức tiếthọc theo hớng đổi mới Phần lớn giáo viên còn quen với cách dạy

cũ nên còn gặp nhiều khó khăn

- Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, giáo viên muốn dạy tốtmôn học này phải mất nhiều công sức, tiền của để làm đồdùng nhng thời gian làm việc của giáo viên rất căng thẳng, chế

độ phụ cấp, u đãi còn thấp

- Do nhu cầu đến trờng của các cháu ngày càng nhiều,cơ sở vật chất lại thiếu thốn nên phần lớn số lợng cháu đều vợtquá mức chuẩn cho phép Điều này làm giáo viên rất vất vảtrong việc chăm sóc đặc biệt là tổ chức dạy trên tiết học

Nh vậy trong chơng này chúng tôi đã phân tích lý luậnthực tiễn của đề tài Đây là cơ sở quan trọng cho phép chúngtôi xác lập cách thức sử dụng các biện pháp nhằm phát huy

tÝnh tÝch cùc nhËn thøc cña trÎ trong qu¸ tr×nh cho trÎ lµmquen víi t¸c phÈm v¨n häc

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực trạng điều tra trên màchúng tôi mạnh dạ đa ra một số biện pháp nhằm phát huy tínhtích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong quá trìnhcho trẻ làm quen tác phẩm văn học

1.1 Biện pháp sử dụng rối tay minh hoạ nội dung tác phẩm.

Trên thực tế việc sử dụng đồ dùng trực quan rất phongphú và đa dạng có thể kể đến các đồ dùng trực quan đó là :

- Tranh vẽ, tranh liên hoàn, truyện tranh, rối

Hầu hết trong các tiết học cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học giáo viên đều sử dụng biện pháp này nhng chủ yếuvẫn chỉ là tranh ảnh tuy nhiên cha chú trọng đầu t sử dụng

để phát huy tác dụng về sự phong phú của nó Vì vậy ở đềtài này chúng tôi đề cập đến việc sử dụng đồ dùng trực quan

là dùng rối khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Việc sửdụng rối cũng đợc một số giáo viên biết đến nhng cha thực sự

đợc chú trọng do đó ở đây chúng tôi đa ra quan điểm là:cần nhấn mạnh và sử dụng triệt để hơn nữa biện pháp này

Đối với trẻ em chúng rất thích thú tìm hiểu, khám phá những

điều mắt thấy tai nghe Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm thơ,truyện giáo viên có thể dùng rối để minh hoạ cho lời đọc kể

tác phẩm giúp cho các em khắc sâu nội dung tác phẩm đồngthời sẽ kích thích hứng thú nhận thức của trẻ.

Chẳng hạn khi dạy trẻ kể chuyện “Chú Dê đen” cô dựngsân khấu là một khung gỗ có cửa, rèm và để các thảm cỏ, câylàm mô hình khu rừng Cô dùng 3 con rối (1 rối chó sói, 1 rối Dêtrắng, 1 rối Dê đen) cô giới thiệu bài sau đó kể cho trẻ nghelần thứ nhất Lần thứ hai cô kể bằng con rối cho trẻ nghe trẻ sẽrất hứng thú khi đợc quan sát trực tiếp các hình ảnh minh hoạcho nội dung của tác phẩm Từ đó lôi cuốn trẻ vào hoạt độngnhận thức

Nh vậy sử dụng rối trong quá trình cho trẻ làmquen với tácphẩm văn học sẽ lôi cuốn đợc sự chú ý của trẻ với bài học, trẻ sẽrất hứng thú khi đợc xem những hình ảnh sinh động hấp dẫn

ấy Chúng tôi thiết nghĩ đây là một biện pháp quan trọnggóp phần phát huy tính tích cực nhận thức ở trẻ

Ngoài các loại đồ dùng trực quan đã nêu cô giáo còn cóthể sử dụng đồ chơi, đồ dùng lớp học, các nguyên liệu tự nhiên

có sẵn nh: cành cây, bụi cỏ hay lá… để làm đồ dùng dạy học.Sinh động hơn có thể dùng động vật nh thỏ, gà, mèo, cá, ốc…kích thích sự tích cực nhận thức của trẻ bởi trẻ sẽ ghi nhớ rấtlâu những điều mắt thấy tai nghe để lại ấn tợng ở trẻ

Ví dụ: Dạy trẻ kể chuyện “Chú Dê đen”

Mục đích- yêu cầu:

- Trẻ nhớ tên câu chuyện, những nhân vật có trongchuyện; trẻ hiểu nội dung chuyện, biết kể lại chuyện và đóngkịch theo nội dung câu chuyện

- Giáo dục trẻ tính dũng cảm, mạnh dạn

Chuẩn bị:

- Cô: sân khấu gỗ, 3 rối tay(1 rối Chó Sói, 1 rối Dê trắng,

Cùng sống trong khu rừng giới thiệu:

+ Chào các bạn! hôm nay chúng tôi xuống - Trẻ trả lời thăm lớp các bạn đấy! Các bạn có biết chúng

tôi có mặt trong câu chuyện gì không?

+ Trong câu chuyện chú Dê nào thông minh - Trẻ trảlời

* Cô kể mẫu lần 1 (diễn cảm- không tranh)

- Cô vừa kể cho connghe câu chuyện gì? - Chú

Dê đen

- trong truyện có những nhân vật nào ? - trẻtrả lời

* Cô kể mẫu lần 2 ( sử dụng rối tay ) :

- Câu truyện chú Dê đen kể về điều gì ? - trẻtrả lời