Đặc biệt công tác quản lý xây dựng tr-ờng chuẩn quốc gia là một vấn đề hết sức khó khăn ở một vùng quê khókhăn nh huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.Trong những năm qua YênThành đã có những c
Trang 1và Nhà nớc ta rất coi trọng công tác giáo dục và đào tạo Trong đờng lốichiến lợc, Đảng ta luôn xác định GD&ĐT là một bộ phận quan trọng của
sự nghiệp cách mạng Nghị quyết Hội nghị lần thứ II BCHTW khoá VIII,Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, thứ IX, thứ X của
Đảng đều xác định: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là độnglực phát triển kinh tế xã hội của đất nớc” [10,29]
Nghị quyết Hội nghị lần thứ II BCHTW khoá VIII cũng xác địnhchiến lợc phát triển GD&ĐT thời kỳ CNH, HĐH đất nớc: “Mục tiêu chủyếu là thực hiện giáo dục toàn diện đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục khảnăng t duy sáng tạo và năng lực thực hành” [10,33] Nghị quyết nêu rõ:
“Đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và số đông học sinh, sinh viên
có những cố gắng rất lớn; đại bộ phận thầy, cô giáo có tâm huyết, gắn bóvới nghề” song “chất lợng và hiệu quả giáo dục - đào tạo còn thấp” và
“công tác quản lý gáo dục - đào tạo có những yếu kém, bất cập” [10,25]
Đổi mới công tác quản lý giáo dục là một trong bốn giải pháp lớn để pháttriển giáo dục mà Nghị quyết đã đề ra
Giáo dục Tiểu học là một bậc học thuộc hệ thống giáo dục quốcdân, là “bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân” [30,167] Nhvậy, giáo dục tiểu học có một vị trí rất quan trọng trong hệ thống giáo dụcquốc dân Hiệu trởng các trờng tiểu học là những ngời thay mặt Nhà nớc
và ngành Giáo dục quản lý trực tiếp mọi hoạt động của nhà trờng Vì vậy,bậc học Tiểu học muốn vững chắc trớc hết những ngời làm công tác quản
lý nhà trờng (tức là hiệu trởng) phải có năng lực, có tinh thần trách nhiệmcao và đặc biệt phải là ngời quản lý giỏi Thực tiễn cho thấy phần lớn hiệutrởng các trờng tiểu học đợc đề bạt từ những giáo viên giỏi ở các cơ sởgiáo dục, sau đó đợc bồi dỡng nghiệp vụ trong một thời gian ngắn, do đó
“đội ngũ cán bộ quản lý cha đợc đào tạo một cách hoàn chỉnh, kinhnghiệm còn yếu”[10,93] Cho nên cần phải bồi dỡng, bổ sung cả về lý luận
Trang 2và kinh nghiệm quản lý cho đội ngũ hiệu trởng các trờng tiểu học Đó làmột nhu cầu rất cấp thiết của các nhà quản lý ở các trờng học.
Yên Thành là một vùng nông nghiệp gần nh độc canh cây lúa, sảnxuất hàng hoá tiểu thủ công và công nghiệp hầu nh cha có, dịch vụ thơngmại cha phát triển, có cả xã miền núi và vùng chiêm trũng; đời sống nhândân còn thấp, việc học tập của con em cha đợc quan tâm đúng mức Vìvậy công tác quản lý trờng học nói chung, quản lý trờng tiểu học nói riêngcòn gặp nhiều khó khăn, hạn chế Đặc biệt công tác quản lý xây dựng tr-ờng chuẩn quốc gia là một vấn đề hết sức khó khăn ở một vùng quê khókhăn nh huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.Trong những năm qua YênThành đã có những cố gắng lớn trong việc huy động nguồn nhân lực, vậtlực và tài lực để xây trờng chuẩn quốc gia Nhng để tiếp tục củng cố, pháttriển các trờng đã đạt chuẩn một cách vững chắc và xây dựng các trờng đạtchuẩn quốc gia mới để đến năm 2010 có đợc 80% trờng tiểu học đạt chuẩnquốc gia nh Đề án nâng cao chất lợng giáo dục của huyện quả là một vấn
đề hết sức khó khăn, nan giải Để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý xâydựng trờng trờng tiểu học đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Yên
Thành, tỉnh Nghệ An, chúng tôi nghiên cứu chọn đề tài: “Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng trờng tiểu học đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Yên Thành, Nghệ An ”
2 Vài nét về tình hình nghiên cứu
Hệ thống trờng phổ thông đợc hình thành trong hệ thống GD quốcdânvà ngày càng hoàn thiện Trong từng giai đoạn phát triển của bậc tiểuhọc, Bộ GD&ĐT đã có những quy định hớng dẫn cụ thể về công tác quản
lý của hiệu trởng các nhà trờng Cục Đào tạo và Bồi dỡng giáo viên đã xuấtbản cuốn: “Một số vấn đề về nghiệp vụ quản lý của hiệu trởng” (NXB GD– 1975) Tác phẩm quán triệt sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà trờng, chỉ
rõ nhiệm vụ cụ thể, các biện pháp quản lý chuyên môn và nhiệm vụ cảitiến công tác quản lý của hiệu trởng Cuốn sách cũng cung cấp cho cáchiệu trởng những ý kiến, những quan điểm của các tác phẩm kinh điển của
CN Mác – Lê Nin và các vị lãnh tụ về công tác GD và quản lý GD
Năm 1982, Nhà xuất bản Giáo dục xuất bản cuốn: “Sổ tay ngời hiệutrởng phổ thông cơ sở” của tác giả Trịnh Văn Ngân, Vũ Duy Thành, MaiNhiệm, Phùng Đệ, Đặng Nhữ: Cuốn sổ tay nêu rõ các nhiệm vụ và biệnpháp quản lý chuyên môn của hiệu trởng trờng phổ thông Đặc biệt, cuốn
sổ tay đã nêu nhiệm vụ và các biện pháp quản lý cụ thể cho từng thángtrong một năm học của ngời hiệu trởng Điều đó giúp ngời hiệu trởng chủ
động trong việc lập kế hoạch và các biện pháp chỉ đạo thực hiện kế hoạchquản lý chuyên môn…
Trang 3Để thực hiện chơng trình “Bồi dỡng cán bộ quản lý GD” của BộGD&ĐT, Nhà xuất bản GD xuất bản bộ sách: “Những bài giảng về quản lýtrờng học” gồm 3 tập do Hà sĩ Hồ – Lê Tuấn chủ biên Tập 3 của bộ sáchnói về “Nghiệp vụ quản lý trờng học” và khẳng định “mọi quá trình quản lý
đều phải trả lời 3 câu hỏi: quản lý nhằm mục đích gì, nó phải tác động vàonhững yếu tố nào và nó tác động bằng các biện pháp nào để đạt đợc cácmục tiêu đặt ra”
Bộ sách: “Chuyên đề quản lý trờng học” của Giáo s Nguyễn Văn Lê,
Đỗ Hữu Tài (NXB GD – 1996) giúp hiệu trởng các trờng nâng cao nghiệp
vụ quản lý trờng học , làm giàu kinh nghiệm về các biện pháp quản lýchuyên môn
ở huyện Yên Thành, để nâng cao chất lợng giáo dục, đồng chíTrầnVăn Minh đã nghiên cứu vấn đề: “Một số biện pháp nâng cao chất lợnggiáo dục các cấp học ở huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An” (Luận văn tốtnghiệp cử nhân chính trị) – Năm 2002 Đề tài này đề xuất một số biệnpháp chỉ đạo của phòng Giáo dục huyện Yên Thành trong việc nâng caochất lợng của các cấp học ở địa phơng
Để quản lý và xây dựng trờng tiểu học đạt chuẩn quốc gia, Bộ Giáodục và Đào tạo có các quyết định số1366/GD-ĐT ngày 26/4/1997 và Quyết
định số 32/2005/QĐ-BGD&ĐT ngày 24/10/2005 của Bộ trởng Bộ Giáo dục
và Đào tạo về việc ban hành quy chế công nhận trờng tiểu học đạt chuẩnquốc gia (nội dung của văn bản này chúng tôi sẽ trình bày trong chơng sau)
Ngoài ra còn có một số luận văn thạc sỹ của các học viên cao họcnghiên cứu về công tác quản lý chuyên môn của các bậc học, các biện phápnâng cao chất lợng giảng dạy và quản lý công tác giảng dạy các môn học ởcác địa phơng, nhng công tác quản lý và xây dựng trờng chuẩn quốc gia nóichung và ở bậc tiểu học trên địa bàn huyện Yên Thành nói riêng cha có ainghiên cứu và đề xuất các biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý vàxây dựng trờng chuẩn quốc gia
3 Mục đích nghiên cứu.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số biện phápquản lý của hiệu trởng nhằm góp phần nâng cao hiệu quả xây dựng trờng tiểuhọc đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
4 Đối tợng nghiên cứu.
Thực trạng các biện pháp quản lý của hiệu trởng trong việc xây dựng ờng tiểu học đạt chuẩn quốc gia ở huyện Yên Thành, Nghệ An
tr-5 Giả thuyết khoa học.
Hiện nay, “chất lợng giáo dục cha đáp ứng đợc mong muốn của xã hộicũng nh yêu cầu của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc” và
Trang 4“công tác quản lý giáo dục vẫn còn bất cập” [21,2],đặc biệt công tác quản lý,xây dựng trờng tiểu học đạt chuẩn quốc gia đang có nhiều khó khăn, nếu tìm
ra một số biện pháp quản lý, xây dựng phù hợp, đúng đắn của hiệu trởng trờng
TH thì sẽ nâng cao đợc chất lợng xây dựng trờng TH đạt chuẩn quốc gia gópphần nâng cao chất lợng dạy và học của giáo viên và học sinh
6 Nhiệm vụ nghiên cứu.
6.1 Nghiên cứu lý luận về quản lý và quản lý giáo dục
6.2 Tìm hiểu thực trạng cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, điều kiện kinh
tế – xã hội trên địa bàn huyện Yên Thành
6.3 Nghiên cứu thực trạng tình hình quản lý, xây dựng trờng chuẩn quốc giacủa hiệu trởng các trờng tiểu học
6.4 Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý của hiệu trởng trờngtiểu học nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng trờng tiểu học đạt chuẩn quốc gia
7 Phạm vi nghiên cứu.
Vì điều kiện về thời gian, chúng tôi chỉ nghiên cứu trong phạm vi 10 trờngtiểu học, 10 hiệu trởng và học sinh của các trờng đã và đang xây dựng trờngchuẩn quốc gia, tìm hiểu thực trạng cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, giáoviên, tiến độ xây dựng trờng chuẩn quốc gia ở các nhà trờng tiểu học trên địa bànhuyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, với ba vấn đề:
- Thực trạng cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, tiến độ xâydựng trờng chuẩn quốc gia ở các nhà trờng tiểu học trên địa bàn
- Tình hình quản lý xây dựng trờng chuẩn quốc gia của hiệu trởng
- Kết quả học tập của học sinh ở các trờng đã đạt chuẩn và đang xây dựng
8 Phơng pháp nghiên cứu.
8.1 Phơng pháp nghiên cứu lý luận : phân tích, tổng hợp các vấn đề
8.2 Phơng pháp quan sát:
- Quan sát việc quản lý xây dựng trờng chuẩn quốc gia của hiệu trởng
- Quan sát nền nếp hoạt động của nhà trờng
- Quan sát việc học tập và sinh hoạt của học sinh
8.3 Phơng pháp điều tra:
- Điều tra thu thập số liệu bằng các mẫu thống kê
- Trng cầu ý kiến bằng Anket
Trang 5Cơ sở lý luận1.1.Lý luận chung về quản lý.
Ngay từ buổi bình minh của nhân loại, khi các nhóm ngời đợc hình thành
để thực hiện những mục tiêu mà họ không thể đạt đợc khi sống riêng lẻ, thìquản lý xuất hiện Dần dần quản lý trở thành một tất yếu nhằm phối hợpnhững nổ lực của các cá nhân trong nhóm, trong cộng đồng hớng tới mục tiêuchung mà nhóm hay cộng đồng đề ra
1.1.1 Khái niệm quản lý.
Thuật ngữ “quản lý” là một thuật ngữ tiếng Việt gốc Hán Bản chất củahành động quản lý trong thực tiễn bao gồm hai quá trình tích hợp vào nhau,liên hệ chặt chẽ với nhau, là quá trình “quản” và quá trình “lý” Qúa trình
“quản” bao gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở tràng thái ổn định; quá trình
“lý” gồm sự sắp xếp, đổi mới, đa hệ vào trạng thái phát triển Nh vậy quá trình
“quản” giúp cho hệ thống tồn tại bền vững và quá trình “lý” giúp cho hệ pháttriển đi lên
Trong quản lý, cả hai quá trình đều quan trọng Tuy nhiên, nếu chỉ lo đến
“quản”, tức là chỉ lo đến sự sắp xếp giữ gìn thì tổ chức dễ bị trì trệ, kém pháttriển, còn nếu chỉ chú ý đến việc “lý” tức là chỉ coi trọng sắp xếp, đổi mới thì
tổ chức sẽ kém ổn định và sự phát triển không bền vững Vì vậy, nhà quản lýphải kết hợp nhuần nhuyễn cả hai quá trình trên để đa hệ thống vào thế cânbằng động, tức là phát triển trong sự bền vững
Từ thời cổ đại, quản lý mang tính chất một thứ triết học Quản lý cha trởthành một môn khoa học nhng t tởng, hoạt động quản lý đã đạt đợc nhữngthành tựu to lớn Trong đó, phải kể đến các nhà chính trị và t tởng phơng
Đông nh: Quản Trọng, Khổng Tử, Hàn Phi Tử…
Từ khi chủ nghĩa t bản ra đời, quản lý đợc từng bớc tách khỏi triết học vàdần dần trở thành một môn khoa học độc lập Đặc biệt môn khoa học này pháttriển mạnh mẽ từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX cho đến nay Thời kỳ nàyxuất hiện nhiều nhà quản lý giỏi nh: Fredeich Winslow Taylor, Hery Fayol,P.Drucker…
Trên nhiều phơng diện và cách tiếp cận khác nhau, ngời ta đã đa ra nhiều
định nghĩa khác nhau về quản lý:
- “Quản lý - đó là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chấtkhác nhau (sinh vật, xã hội, kỹ thuật) nó bảo toàn cấu trúc xác định củachúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chơng trình, mục đích hoạt
động.” (Đại bách khoa toàn th, Liên Xô 1977)
Tuy nhiên, các nhà khoa học quản lý khẳng định “hạt nhân của của quản
lý là con ngời và quản lý con ngời thực chất là xác định vị trí của mỗi con
Trang 6ng-ời trong xã hội, quy định các chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ cùng vai trò xãhội của họ”.[24,6]
- “Quản lý là sự tác động liên tục, có tổ chức, có hớng đích của chủ thểquản lý lên đối tợng quản lý nhằm duy trì tính trồi của hệ thống, sử dụng mộtcách tốt nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống nhằm đa hệ thống đếnmục tiêu một cách tốt nhất trong điều kiện môi trờng luôn biến động”.[30,31]
- “Quản lý là biết chính xác điều mà mình muốn ngời khác làm và sau đóthấy đợc rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.[6,175]
- “Quản lý con ngời một cách khoa học là phải thiết lập đợc sự hài hoà tối ugiữa những lợi ích, nguyện vọng và sự phát triển của cá nhân, của tập thể và điềuhoà đợc những yêu cầu của cá nhân, của tập thể và xã hội đối với nhau”.[9,25]
- “Quản lý là một hoạt động tất yếu; nó đảm bảo phối hợp những nổ lựccá nhân nhằm đạt đợc các mục đích của nhóm Mục tiêu của các nhà quản lý
là nhằm hình thành một môi trờng mà trong đó con ngời có thể đạt đợc cácmục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ítnhất”.[26,33]
- “Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hởng của chủ thể quản lý
đến khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung”.[6,90]
- “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, hớng dẫn và kiểm tra những
nổ lực của các thành viên trong một tổ chức và sử dụng các nguồn lực của tổchức để đạt đợc những mục tiêu cụ thể” “Quản lý một cách khoa học bao giờcũng là sự tác động có mục đích tới một hệ thống thể chế xã hội cụ thể, dù đó
là xã hội XHCN nói chung, của nền kinh tế hay của từng ngành kinh tế, từngtập thể lao động…”.[6,194]
- “Quản lý là tổng thể những hoạt động (thao tác) do con ngời, chủ thểcủa quản lý thực hiện đối với khách thể, Nhằm cải tạo khách thể, bảo đảm cho
nó vận động đi tới một mục tiêu đã định”.[1,81]
Nói đến quản lý, chúng ta phải đề cập đến 5 yếu tố: Chủ thể quản lý, đốitợng quản lý, mục tiêu, phơng pháp và công cụ quản lý
+ Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân hoặc một tập thể lớn nh Nhà nớc là một chủthể quản lý của một quốc gia Chủ thể quản lý trả lời câu hỏi “Ai quản lý?”
+ Đối tợng quản lý trả lời câu hỏi “Quản lý ai? Quản lý cái gì? quản lý vấn đề gì?”
Sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tợng quản lý để đạt đợc mục tiêuthông qua sơ đồ sau:
Mục tiêu
Chủ thể
quản lý
Công cụ quản lý
Đối tợng Quản lý
Trang 7Ngày nay, quản lý đợc xác định là 1 trong 5 nhân tố phát triển kinh tế- xãhội: Nguồn vốn, nhân lực, tài nguyên, công nghệ và quản lý.
sự tác động có tổ chức, có hớng đích của chủ thể quản lý lên đối tợng quản lý
và khách thể quản lý nhằm sử dung có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơhội của tổ chức để đạt đợc các mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động củamôi trờng”[40,99]
1.1.2.Vai trò và chức năng của quản lý.
Từ khi khoa học quản lý ra đời, ngời ta đi sâu nghiên cứu vì sao trongcùng một giai đoạn, cùng điều kiện nh nhau về nhiều mặt mà tổ chức này pháttriển và trở thành siêu tổ chức nhng tổ chức kia lại trì trệ và thậm chí tan vỡ.Các nhà kinh tế học Pháp cho rằng nguyên nhân tan vỡ của các tổ chức phầnnhiều do quản lý và đào tạo (quản lý :50%, đào tạo:25%, ngời thừahành ;25%)
Các nhà khoa học đánh giá cao vai trò của quản lý: “Đợc một ngời giỏi thì
đợc một xí nghiệp, mất một ngời giỏi thì tan một xí nghiệp”.[48,353] “Quản
lý là một nhân tố cơ bản quyết định sự tồn tại, phát triển hay trì trệ hoặc diệtvong của mọi tổ chức”[40,109] Quản lý đúng đắn còn giúp cho các tổ chứchạn chế các nhợc điểm của mình, nắm vững các cơ hội, tận dụng đợc mọitiềm năng của tổ chức, đoàn kết, gắn bó mọi thành viên tạo ra sức mạnh tổnghợp đa tổ chức đạt mục tiêu đề ra
Phơng pháp quản lý
Trang 81.2 Quản lý Giáo dục – Quản lý tr Quản lý tr ờng học
- Biện pháp: “Cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể”[47,65]
- Hiệu quả: “Kết quả nh yêu cầu của việc làm mang lại”[47,440]
Nh vậy, hiệu quả là việc làm phải đạt đợc kết quả theo yêu cầu Các yêucầu cơ bản là: giá trị sử dụng cao, thời gian sử dụng đúng quy định, đảm bảocác chỉ tiêu kỹ thuật, đạt yêu cầu thẩm mỹ, tiêu tốn ít tiền của và công việc
đang diễn ra đúng kỳ hạn Tuy nhiên, mỗi công việc, các yêu cầu đó có thứ tự
u tiên nhất định Chẳng hạn, trong chiến đấu, ngời ta quyết thắng nhanh, gọnmặc dù tiền bạc có thể tốn kém hơn; thế nhng trong sản xuất hàng hoá, yếu tốsống còn của các doanh nghiệp là chi phí ít, hạ giá thành sản phẩm, đạt chất l-ợng, hợp thị hiếu ngời tiêu dùng
+ Nâng cao hiệu quả là “thoả mãn yêu cầu” ở mức cao hơn và giảm bớtchi phí tiền bạc, thời gian, công sức
1.2.2 Quản lý Giáo dục.
Theo tiến trình phát triển của lịch sử xã hội, ngay từ khi xuất hiện, con
ng-ời phải lao động để tồn tại Trong quá trình lao động, giáo dục ra đng-ời Có thểnói, giáo dục xuất hiện sớm, nh là “một hiện tợng tự phát” , từ quan sát, bắtchớc đến trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau… Thế nhng quản lý giáo dục lại xuấthiện sau quản lý xã hội, quản lý kinh tế Điều đó đợc chứng minh ở chỗ: thếkỷ21 trớc công nguyên, nhà Hạ ra đời ở Trung Quốc, giáo dục chính quy chỉ
có việc dạy dỗ cho “con vua, cháu chúa” ở cung đình Ngoài xã hội, giáo dụcvẫn tự phát Cho đến thời Xuân Thu (770 – 475 trớc công nguyên) Khổng Tửmới nêu ra t tởng “Hữu giáo vô loại” Từ đó mọi ngời bắt đầu mới có cơ hộihọc hành Mãi về sau quản lý giáo dục mới xuất hiện Khi chủ nghĩa t bản ra
đời lý luận quản lý xã hội, quản lý xí nghiệp mới dần dần hoàn thiện Ngời tavẫn coi cơ sở giáo dục, trờng học nh một loại “xí nghiệp đặc biệt” và ngời tacoi quản lý giáo dục nh là quản lý “xí nghiệp giáo dục” Từ khi có học thuyếtcủa Các Mác ra đời và chủ nghĩa Mác – Lê nin trở thành hiện thực, ngời tavận dụng lý luận quản lý xã hội vào quản lý giáo dục, lý luận quản lý giáodục ra đời GS V.G Afanaxep (Liên Xô cũ) trong cuốn: “Con ngời trongquản lý xã hội” đã phân chia xã hội thành 3 lĩnh vực: “lĩnh vực kinh tế, lĩnhvực xã hội – chính trị, lĩnh vực văn hoá - tinh thần” Do đó có 3 lĩnh vực
Trang 9quản lý: “Quản lý sản xuất, quản lý kinh tế”, “quản lý xã hội – chính trị”,
“quản lý văn hoá - tinh thần”, trong đó có quản lý giáo dục Cơ sở giáo dục vànhà trờng đều là bộ phận của xã hội Trong quản lý, ngời ta xác định quản lýcon ngời là chủ yếu “Hệ thống GD là một hệ thống xã hội Nh việc quản lýcác hệ thống xã hội nói chung, trong quản lý GD, việc quản lý con ngời làtrung tâm số một”[19,39]
Chúng tôi xin nêu ra 3 định nghĩa về quản lý giáo dục nh sau:
- “Quản lý hệ thống GD có thể đợc xác định nh là tác động có hệ thống,
có kế hoạch, có ý thức và hớng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau
đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ bộ đến các trờng, các cơ sở GDkhác…) nhằm mục đích đảm bảo cho việc GD xã hội chủ nghĩa cho thế hệ trẻtrên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật chung của CNXH cũng nhcác quy luật của quá trình GD, của sự phát triển thể lực và tâm trí của trẻ em,thiếu niên và thanh niên”[27,14]
- Theo tác giả M.M Mêchxti-Zade:
“Quản lý hệ thống GD là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phơng pháp,cán bộ, giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính, cung tiêu…) nhằm đảm bảo sự vậnhành bình thờng của các cơ quan trong hệ thống GD, bảo đảm sự phát triển và
mở rộng hệ thống cả về mặt số lợng cũng nh chất lợng”[25,93;94]
- “Quản lý GD (và nói riêng, quản lý trờng học) là hệ thống tác động cómục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ thống GD) làmcho hệ vận hành theo đờng lối và nguyên lý GD của Đảng, thực hiện đợc cáctính chất của nhà trờng XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trìnhdạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đa GD đến mục tiêu dự kiến, tiến lên trạngthái mới về chất”[30,35]
Nguyên lý GD là nguyên tắc cơ bản nhất trong hoạt động GD và quản lý
GD GS.TS Phạm Minh Hạc nói: “Ngời quản lý GD ở mọi cấp đều phải vậnhành hệ thống GD theo nguyên lý GD”[18,2]
Có thể nói “quản lý là yếu tố rất quan trọng tác động đến chất lợng đàotạo”[31,15] Quản lý nói chung là 1 trong 5 nhân tố phát triển kinh tế – xãhội; quản lý GD là nhân tố quan trọng để phát triển sự nghiệp GD
Trong GD, “không chỉ có mặt số lợng đòi hỏi việc quản lý GD một cáchkhoa học mà cái chính là mặt chất lợng giảng dạy – GD”[27,14] Theo GS.G.KH Pôpôp thì quản lý là “chiếc đòn bẩy” để GD phát triển
Trang 10Hoạt động của nhà trờng đợc chuyên biệt hoá Do vậy, quản lý nhà trờng cũng
đợc chuyên biệt hoá Trong cuốn “Cơ sở lý luận của khoa học quản lý GD”, M.I.Kônđakốp viết: “Quản lý công việc nhà trờng là hệ thống xã hội – s phạm, đã đợcchuyên môn hoá, quy định tác động của ý thức, có kế hoạch và hớng đích của chủthể quản lý đến tất cả các mặt của đời sống nhà trờng, nhằm đảm bảo sự vận hànhtối u về các mặt xã hội – kinh tế, tổ chức – s phạm của quá trình dạy học và giáodục thế hệ đang lớn lên”[25,94]
Trong tác phẩm kinh điển “Con ngời trong quản lý xã hội” GS.V.G.Afanaxep nói: để quản lý bất kỳ tổ chức nào, “đòi hỏi phải có chuyên gia
về công tác quản lý, phải có bộ máy quản lý riêng”[1,105]
Đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý nhà trờng đủ về số lợng,mạnh về khả năng chuyên môn là công việc thiết yếu để đạt các mục tiêu củacác trờng học “Sự nghiệp GD-ĐT chỉ có thể hoàn thành sứ mệnh của mìnhnếu hệ thống các nhà trờng đợc đảm bảo bằng một đội ngũ cán bộ quản lý có
đủ năng lực phẩm chất bao gồm: đạo đức, văn hoá quản lý, tầm nhìn lý luận,khả năng tác nghiệp và phong cách điều hành tiến trình đào tạo thích hợp chotừng nhà trờng”[34,1]
Một nhiệm vụ quan trọng của các nhà trờng là đào tạo nguồn nhân lực đápứng đòi hỏi của sự nghiệp CNH, HĐH đất nớc phù hợp với xu thế toàn cầuhoá lực lợng sản xuất “Nếu xét theo khía cạnh vĩ mô, các nhà quản lý trờnghọc phải làm cho hoạt động GD gắn chặt chẽ hơn với đời sống xã hội, sao cho
GD thích ứng hơn với nhu cầu xã hội”[24,5]
Khoa học quản lý khẳng định: trong quản lý thì quản lý con ngời là chủyếu Trong quản lý GD, “việc quản lý con ngời là trung tâm số một” Con ng-
ời trong trờng học chính là những giáo viên và học sinh Vì vậy, “quản lý ờng học là quản lý tập thể GV và HS, để chính họ lại quản lý (đối với GV) và
tr-tự quản lý (đối với HS) quá trình dạy học – GD nhằm đào tạo ra những sảnphẩm là nhân cách ngời lao động mới”[30,54]
Nhiệm vụ trung tâm của nhà trờng là dạy học và GD học sinh, “Quản lýtrờng học là quản lý hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS, hoạt
động phục vụ việc dạy và việc học của nhân viên trong trờng, là bảo đảm việckết hợp với các lực lợng trong trờng nhằm thực hiện có chất lợng và có hiệuquả mục đích GD”[18,41]
Tóm lại, “quản lý trờng học là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằmtập hợp và tổ chức các hoạt động của GV, HS và các lực lợng GD khác, cũng
nh huy động tối đa các nguồn lực GD để nâng cao chất lợng GD&ĐT trongnhà trờng”[49,205]
1.3 Các văn bản của Nhà nớc về quản lý Giáo dục của Hiệu
tr-ởng.
Trang 111.3.1 Luật Giáo dục 2005 (12 – 2005).
Luật Giáo dục đã đợc Quốc hội nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Namkhoá XI, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 14 tháng 6 năm 2005 và có hiệu lực từngày 01 tháng 01 năm 2006 Luật Giáo dục là văn bản pháp lý cao nhất đốivới ngành Giáo dục và Đào tạo
“Luật giáo dục quy định về hệ thống giáo dục quốc dân, nhà trờng , cơ sở
GD khác của hệ thống GD quốc dân, của cơ quan nhà nớc, tổ chức chính trị ,
tổ chức chính trị – xã hội, lực lợng vũ trang nhân dân; tổ chức và cá nhântham gia hoạt động giáo dục” [29,8]
Điều 54 của Luật giáo dục quy định về chức năng, quyền hạn, nhiệm vụcủa hiệu trởng:
“1, Hiệu trởng là ngời chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trờng,
do cơ quan nhà nớc có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận
2, Hiệu trởng các trờng thuộc hệ thống GD quốc dân phải đợc đào tạo, bồi ỡng về nghiệp vụ quản lý trờng học” [29,24]
d-1.3.2 Điều lệ trờng Tiểu học.(7 – 2000)
Điều 52, Luật giáo dục quy định về việc ban hành Điều lệ nhà trờng
“Điều 52 Điều lệ nhà trờng
1, Nhà trờng đợc tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật này và Điều lệnhà trờng
2, Điều lệ nhà trờng phải có những nội dung cụ thể sau đây:
a, Nhiệm vụ và quyền hạn của nhà trờng;
b, Tổ chức các hoạt động GD trong nhà trờng;
c, Nhiệm vụ và quyền hạn của nhà giáo;
d, Nhiệm vụ và quyền hạn của ngời học;
đ, Tổ chức và quản lý nhà trờng;
e, Tài chính và tài sản của nhà trờng;
g, Quan hệ giữa nhà trờng, gia đình và xã hội…” [29,23;24]
Ngày 11- 7 –2000, Bộ trởng Bộ GD&ĐT đã ký quyết định số 22/2000/ BGD&ĐT về việc ban hành Điều lệ trờng Tiểu học
QĐ-1.3.3 Các văn bản của Đảng và Nhà nớc, của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT triển khai Nhiệm vụ năm học, chỉ đạo xây dựng cơ sở vật chất
và trờng chuẩn quốc gia.
- Luật Giáo dục:
“Điều 103: Ưu tiên đầu t tài chính và đất đai xây dựng trờng học
Bộ, cơ quan ngang bộ, HĐND và UBND các cấp có trách nhiệm đa việcxây dựng trờng học, các công trình thể dục thể thao, văn hóa nghệ, thuật phục
Trang 12vụ GD vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của ngành và của
địa phơng, u tiên đầu t về tài chính và đất đai cho việc xây dựng trờng học và
ký túc xá cho học sinh, sinh viên trong kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội”[29,37;38]
- Văn kiện Hội nghị TW VI, khoá IX:
+ “Phấn đấu đến năm 2010 tất cả các trờng tiểu học đều đạt chuẩn quốcgia”[13,44] “Phấn đấu đến năm 2015 tất cả các trờng THCS đều đạt chuẩnquốc gia”[13,45]
+ “Đổi mới cơ chế, chính sách nhằm huy động mọi nguồn lực có thể huy
động để phát triển giáo dục”.[13,57]
+ “ Xây dựng và thực hiện chơng trình kiên cố hoá trờng lớp trong 5 năm vàchuẩn hoá hầu hết các trờng học sau 10 năm, tăng cờng thiết bị dạy học, đảmbảo đủ khuôn viên nhà trờng theo chuẩn quốc gia, từng bớc hiện đại hoá nhàtrờng… Bậc tiểu học đủ phòng học cho việc tổ chức học 2 buổi/ngày ít nhấtcho 50% số học sinh tiểu học trên từng địa bàn, từng bớc thực hiện dạy học2buổi/ngày ở các bậc học sau”[13,57]
+ Đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục, coi GD là sự nghiệp của toàn dân, là mộtgiải pháp quan trọng để tiếp tục phát triển giáo dục”.[13,58]
+ “Thờng xuyên lãnh đạo, chỉ đạo và kiểm tra việc thực hiện các chủ trơng,chính sách GD, đặc biệt là công tác tổ chức cán bộ, xây dng nề nếp, kỷ cơng,công tác XHHGD, coi việc phát triển và nâng cao chất lợng GD là chỉ tiêuphấn đấu xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh”[13,59]
- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng
“Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lợng dạy và học Đổi mới phơnpháp dạy và học, nâng cao chất lợng đội ngũ giáo viên và tăng cờng cơ sở vậtchất của các nhà trờng, phát huy khả năng sáng tạo và khả năng độc lập suynghĩ của học sinh, sinh viên”[96,97]
- Quyết định số: 201/2001/QĐ-TTg ngày 28/12/2001 của Thủ tớng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến l“ ợc phát triển Giáo dục 2001-2010.
“Phát triển mạng lới trờng phổ thông rộng khắp trên toàn quốc Xây dựngtrên mỗi địa bàn xã, phờng hoặc ở nơi tha dân thị cụm xã, phờng ít nhất mộttrờng TH và một trờng THCS đạt chuẩn quốc gia”[577]
- Quyết định về việc phê duyệt Đề án Quy hoạch phát triển xã hội hoá“
giáo dục giai đoạn 2005 – 2010.
“Thực hiện xã hội hoá GD nhằm phát huy tiềm năng về trí tuệ và vật chấttrong nhân dân, huy động toàn xã hội chăm lo sự nghiệp GD, đồng thời tạo
điều kiện để toàn xã hội, đặc biệt là các đối tợng chính sách, ngời nghèo đợchởng thụ thành quả GD ở mức độ ngày càng cao”.[12,1]
- Tài liệu hớng dẫn nhiệm vụ năm học 2006 – 2007 của Bộ GD&ĐT:
Trang 13“3 Xây dựng và đánh giá các trờng tiểu học theo chuẩn quốc gia:
+ Đối với các trờng cha đủ điều kiện công nhận trờng TH đạt chuẩn quốcgia cần thực hiện quy định về Mức chất lợng tối thiểu của các trờng, điểm tr-ờng ở tiểu học theo hớng dẫn của Bộ GD&ĐT
+ Các trờng đã đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, cần có kế hoạch cụ thể đầu
t cho chất lợng để đạt chuẩn quốc gia ở mức độ 2, tạo điều kiện cho học sinh
đợc học tập trong trờng tiểu học chất lợng cao.” [5,67]
- Báo cáo chính trị của BCH Đảng bộ tỉnh Nghệ An khoá XV trình Đại hội XVI:
+ “Các xã phờng đều có trờng mầm non đủ tiêu chuẩn; trên 50% số trờng
TH và trung học đạt chuẩn quốc gia vào năm 2008
+ 100% giáo viên đạt chuẩn của Bộ Giáo dục; mỗi ngành học có 50-60%giáo viên khá, giỏi.”[41,15]
+ “Nâng cao chất lợng dạy và học ở các cấp học, ngành học Chỉ đạo đổimới phơng pháp giáo dục đào tạo mà trớc hết là đổi mới phơng pháp tổ chức,quản lý hoạt động giáo dục đào tạo, từng bớc đổi mới phơng pháp dạy và học
Đảm bảo chất lợng giáo dục toàn diện”.[25]
- Những văn bản hớng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2006 – 2007 của Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An:
+ “Phát huy hiệu quả của hệ thống trờng chuẩn quốc gia các cấp học,ngành học; tích cực xây dựng thêm các trờng chuẩn quốc gia bằng phơng thứcxã hội hoá các nguồn lực đầu t; phấn đấu đến cuối năm học ít nhất mỗi huyện
đồng bằng thành phố, thị xã có thêm 2 trờng mầm non, 3 trờng tiểu học, 2 ờng THCS mỗi huyện miền núi có thêm 1 trờng mầm non, 2 trờng tiểu học, 1trờng THCS, toàn tỉnh có thêm 10 trờng THPT đạt chuẩn quốc gia Coi trọngchất lợng hệ thống trờng chuẩn quốc gia trong quá trình xây dựng và chỉ đạo.”[45,21;22]
tr-+ “Trên cơ sở đề án xây dựng trờng chuẩn quốc gia của các huyện, thànhthị; Sở đề ra mục tiêu phấn đấu là ít nhất có thêm 45 trờng TH đạt chuẩn mức
- Đề án nâng cao chất lợng giáo dục giai đoạn 2006 – 2010 của Uỷ ban nhân dân huyện Yên Thành.
Trang 14“Trên cơ sở quy hoạch mạng lới trờng, lớp chủ động tham mu với cấp uỷ
Đảng, Chính quyền địa phơng đầu t xây dựng cơ sở vật chất theo hớng chuẩnhoá, hiện đại hoá Phấn đấu đến năm 2010 tất cả các trờng có phòng y tế có
đủ cơ số thuốc cấp cứu thông thờng; các trờng mầm non có ít nhất một cụmlớp đạt chuẩn; các trờng TH có phòng Âm nhạc, 20% số trờng có phòng họcTin học, Ngoại ngữ; các trờng THCS có đủ phòng th viện, phòng thiết bị –thí nghiệm, phòng âm nhạc, ngoại ngữ đạt chuẩn, 50% số trờng có phòng tinhọc Tăng cờng đầu t thiết bị để đa công nghệ thông tin vào trờng học, thựchiện nối mạng tin học trong toàn ngành Các trờng TH, THCS phải có phòngtruyền thống
Phấn đấu đến năm 2010 có 100% học sinh mầm non, học sinh tiểu họchọc 2buổi/ ngày trong đó 50% bán trú); có 50% học sinh THCS đợc học2buổi/ngày.”[50,9]
1.4 Nội dung Quyết định số 32/2005/QĐ-BGD&ĐT về việc ban hành quy chế công nhận trờng tiểu học đạt chuẩn quốc gia
1.4.2 Tiêu chuẩn trờng TH đạt chuẩn quốc gia.
ở cả 2 mức độ đạt chuẩn quốc gia, trờng TH đều phải đạt đợc 5 tiêuchuẩn sau: (chúng tôi chỉ nêu tóm tắt các mục chính của tiêu chuẩn)
`1 Tổ chức và quản lý
+ Công tác quản lý: thực hiện tốt quy định của Điều lệ trờng TH và Pháplệnh Cán bộ, công chức Không có cán bộ, nhân viên nào bị kỉ luật từ mứccảnh cáo trở lên Mức độ 2 phải sử dụng công nghệ thông tin trong quản lýGD
+ Hiệu trởng và Phó hiệu trởng phải có trình độ trung học s phạm trở lên,mức độ 2 phải có trình độ từ cao đẳng s phạm trở lên
+ Các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng: Hoạt động có hiệu quả và thựchiện tốt Quy chế dân chủ
+ Chấp hành tốt sự lãnh đạo của Đảng, chính quyền địa phơng và phòngGD&ĐT
2 Đội ngũ giáo viên.
Trang 15+ Số lợng và trình độ đào tạo: Đảm bảo đủ số lợng để dạy đủ các mônhọc Có ít nhất 90% GV đạt trình độ chuẩn và 20% GV có trình độ trênchuẩn; mức độ 2: 100% GV có trình độ chuẩn và có ít nhất 30% GV trình độtrên chuẩn, có đủ GV dạy các môn thể dục, âm nhạc, mỹ thuật, ngoại ngữ, tinhọc.
+ Phẩm chất đạo đức và trình độ chuyên môn nghịêp vụ: có ít nhất 20%
GV đạt danh hiệu dạy giỏi cấp huyện, 50% GV dạy giỏi cấp trờng, không có
GV yếu kém về chuyên môn nghiệp vụ; mức độ 2: ít nhất có 30% GV dạygiỏi cấp huyện, GV sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy
+ Hoạt động chuyên môn: Tổ chuyên môn hoạt động có chất lợng
+ Kế hoạch đào tạo bồi dỡng: Có quy hoạch xây dựng đội ngũ, kế hoạchbồi dỡng thờng xuyên, bồi dỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ, GV
3 Cơ sở vật chất – thiết bị tr ờng học.
+ Khuôn viên, sân chơi, bãi tập:
Diện tích bình quân: không dới 6m2/1 học sinh đối với thành phố, thị xã,không dới 10m2/1 học sinh đối với các vùng còn lại
Diện tích sân chơi, sân tập thể dục thể thao (hoặc nhà đa năng) đợc bố trí,xây dng theo quy định; sân trờng có trồng cây bóng mát và thảm cỏ
+ Các phòng chức năng:
Có đủ các phòng : phòng Hiệu trởng, Phó hiệu trởng, phòng giáo viên,phòng Đội, phòng Giáo dục nghệ thuật, Y tế học đờng, Thiết bị giáo dục,phòng Thờng trực Trờng đạt chuẩn mức độ 2 còn có các phòng riêng để dạycác môn: Âm nhạc, Mỹ thuật và Tin học
+ Phơng tiện, thiết bị giáo dục:
Có đủ bàn ghế, bảng, hệ thống chiếu sáng, quạt, trang trí phòng học đúngquy định Đợc trang bị đủ thiết bị dạy học theo danh mục tối thiểu của Bộ quy
định Trờng đạt chuẩn mức 2 cần có một số phơng tiện hiện đại nh máypôtôcoppi, máy vi tính…
+ Điều kiện vệ sinh:
Đảm bảo yêu cầu xanh, sạch đẹp, yên tĩnh, thoáng mát, có đủ nguồn nớcsạch, có khu vệ sinh riêng cho giáo viên và học sinh
4, Thực hiện chủ trơng xã hội hoá giáo dục
Trang 16+ Có Hội đồng Giáo dục cấp cơ sở, Ban đại diện cha mẹ học sinh hoạt
động có hiệu quả trong việc kết hợp với nhà trờng để giáo dục học sinh
+ Các hoạt động của gia đình và cộng đồng trong việc xây dựng môi trờnggiáo dục Nhà trờng – Gia đình – Xã hội lành mạnh
+ Sự tham gia của gia đình và cộng đồng trong việc tăng cơ sở vật chấtcho nhà trờng
5, Hoạt động và chất lợng giáo dục.
+ Dạy đủ các môn học, có ít nhất 20% học sinh học 2buổi/ngày
+ Thực hiện đổi mới phơng pháp giảng dạy và đánh giá học sinh
+ Thực hiện mục tiêu PCGD TH - chống mù chữ, Huyđộng ít nhất 97%trẻ trong độ tuổi đi học, duy trì tốt sĩ số, tỉ lệ bỏ học dới 1%
+ Chất lợng và hiệu quả giáo dục
Hoàn thành chơng trình TH đạt tỉ lệ ít nhất 95%, Học sinh giỏi 10%, Họcsinh tiên tiến 40%, xếp loại học lực môn loại yếu,và loại cha hoàn thànhkhông quá 5%; Thực hiện 4 nhiệm vụ học tập đạt ít nhất 95% Hiệu quả đàotạo sau 5 năm đạt ít nhất 90% Trờng đạt chuẩn mức độ 2 có ít nhất 50% sốhọc sinh học 2buổi/ ngày, đạt tiêu chuẩn PCGD TH đúng độ tuổi, Hoàn thànhchơng trình TH đạt trên 98%, Học sinh giỏi 25%, Học sinh tiên tiến 40%, xếploại học lực môn loại yếu, và loại cha hoàn thành không quá 1%; Thực hiện 4nhiệm vụ học tập đạt ít nhất 99% Hiệu quả đào tạo sau 5 năm đạt ít nhất95%
1.4.3 Trách nhiệm của các cấp quản lý
+ Ban Giám hiệu nhà trờng có trách nhiệm tham mu với cấp uỷ, chínhquyền địa phơng, lập kế hoạch phấn đấu xây dựng và phát triển nhà trờng để
đạt các tiêu chuẩn trờng chuẩn quốc gia; duy trì, giữ vững và phát huy các kếtquả đã đạt đợc sau khi công nhận đạt chuẩn quốc gia
+ Phòng Giáo dục và đào tạo có trách nhiệm tham mu với UBND huyệnlập kế hoạch xây dựng, đầu t cho các trờng tiểu học trên địa bàn Đôn đốc,giám sát kiểm tra các trờng tiểu học trong việc phấn đấu đạt chuẩn, duy trì cáctiêu chuẩn đã đạt đợc
1.5 Một số nội dung công tác quản lý của hiệu trờng.
Có nhiều cách phân loại các nhiệm vụ của hiệu trởng Theo chúng tôi,cách phân loại sau đây vừa ngắn gọn, vừa rõ ràng:
1 Nhiệm vụ trung tâm: Quản lý chuyên môn (Giảng dạy và giáo dục họcsinh là chủ yếu)
2 Nhiệm vụ xây dựng điều kiện (cơ sở vật chất, trang thiết bị, xây dựng
đội ngũ, phối hợp với các đoàn thể, các tổ chức kinh tế – xã hội…)
3 Học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ [36,14]
Trang 17Ba nhiệm vụ đó có quan hệ mật thiết, hỗ trợ, thúc đẩy lẫn nhau nhng quản
lý chuyên môn đợc xếp là nhiệm vụ trung tâm vì xây dựng điều kiện chính là
để phục vụ chuyên môn tốt, phối hợp tốt với các cơ quan, đoàn thể cũng đểgiáo dục học sinh tốt hơn; còn hiệu trởng học tập nâng cao trình độ chuyênmôn, nghiệp vụ cũng để phục vụ côn tác quản lý chuyên môn tốt hơn
1.5.1 Quản lý chuyên môn:
1.5.1.1 Quản lý mục tiêu, nội dung, phơng pháp, kết quả
Đảng và Nhà nớc ta kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH Nghịquyết II (khoá VIII) của BCH TW chỉ rõ: “Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của
GD là nhằm xây dựng những con ngời và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tởng
độc lập dân tộc và CNXH, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cờng xâydựng và bảo vệ Tổ quốc; công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc; giữ gìn vàphát huy các giá trị văn hoá của dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hoánhân loại…” [10,29] Quan điểm của Đảng và Nhà nớc thể hiện rõ và cụ thểhơn trong Luật Giáo dục: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngời Việt Namphát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp,trung thành với lý tởng độc lập dân tộc và CNXH; hình thành và bồi dỡngnhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc”[29,6]
Mỗi trờng học, mỗi cơ sở GD đều có những mục tiêu nhất định, cụ thể.Luật Giáo dục xác định mục tiêu của giáo dục phổ thông nói chung là: “giúphọc sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹnăng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hìnhthành nhân cách con ngời Việt Nam XHCN, xây dựng t cách và trách nhiệmcông dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao
động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”[29,13;14]
Đối với trờng TH Luật Giáo dục khẳng định: “Giáo dục tiểu học nhằmgiúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn vàlâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để họcsinh tiếp tục học THCS” [29,14]
Chúng ta biết rằng, quản lý không tồn tại vì quản lý Quản lý tồn tại đợc
là nhờ các mục tiêu và hệ thống mục tiêu của tổ chức Lựa chọn mục tiêugiáodục là điểm xuất phát, là giai đoạn đầu của quản lý giáo dục Nhiệm vụ củacác nhà quản lý giáo dục là phải tìm kiếm những con đờng thuận lợi, nhữngbiện pháp tốt, lựa chọn những phơng tiện hữu hiệu để đạt đợc mục tiêu giáodục “Quản lý nhà nớc đối với giáo dục là tập hợp những tác động hợp quyluật, đợc thể chế hoá bằng pháp luật (hoặc những văn bản pháp quy) của chủ
Trang 18thể quản lý đến hệ thống quản lý giáo dục nhằm làm cho hệ thực hiện đợcmục tiêu GD…”[30,35].
+ Quản lý nội dung giáo dục:
Mọi nhà quản lý GD đều phải quản lý nội dung theo yêu cầu mà LuậtGiáo dục đã đặt ra: “ Nội dung giáo dục phải bảo đảm tính cơ bản, toàn diện,thiết thực, hiện đại và có hệ thống; coi trọng giáo dục t tởng và ý thức côngdân; kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc, tiếpthu tinh hoa văn hoá nhân loại; phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý lứa tuổicủa ngời học.”[L,9]
+ Quản lý phơng pháp giáo dục:
Nền giáo dục cách mạng từ khi ra đời đến nay đã có 3 lần cải cách GD(lần 1:1950; lần 2:1956; lần 3:1979) và đã đem lại những thành tựu to lớn chonền GD Việt Nam Tuy nhiên, ba lần cải cách đó chủ yếu là cải cách về mụctiêu, nội dung và cấu trúc hệ thống GD mà cha cải cách sâu rộng về phơngpháp giảng dạy giáo dục Trong những thập kỷ gần đây, phơng pháp dạy họcnêu vấn đề, phơng pháp dạy học tích cực “lấy học sinh làm trung tâm” đợcnhiều quốc gia, nhiều nhà s phạm quan tâm và sử dụng Tuy nhiên tính phổquát vẫn còn nhiều hạn chế Vì vậy, Nghị quyết II (khoá VIII) của BCHTW
Đảng chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phơng pháp GD-đào tạo, khắc phục lốitruyền thụ một chiều, rèn luyện nếp t duy sáng tạo cho ngời học Từng bớc ápdụng các phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện đại vào quá trình dạy –học”[19, 41]
Để quản lý tốt kết quả giáo dục - đào tạo phải quản lý tốt khâu kiểm tra,
đánh giá Việc kiểm tra, đánh giá phải khách quan, công bằng, dân chủ, côngkhai Trong thời gian qua, nhiều hình thức thi đạt yêu cầu đó nh thi tốt nghiệpcác cấp, thi tuyển sinh, đặc biệt là thi chọn học sinh giỏi…Tuy nhiên, nhìnchung việc tự kiểm tra, tự đánh giá ở các cơ sở vẫn là chủ yếu Do vậy, các cơ
sở GD đánh giá kết quả cao nhng “chất lợng GD vẫn cha đáp ứng đợc mongmuốn của xã hội” Chính vì vậy, Nghị quyết II (khoá VIII) của BCHTW Đảngchỉ rõ phải: “nhanh chóng cải tiến các hình thức thi và đánh giá”.[19,43]
1.5.1.2 Quản lý hoạt động dạy và học
Trang 19Quá trình dạy học là tập hợp những hành động của 2 chủ thể GV và HS.Trong đó GV giữ vai trò chủ đạo, tổ chức, hớng dẫn và điều khiển; còn họcsinh giữ vai trò chủ động chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, rèn luyện thái
độ và hành vi tốt đẹp Quá trình dạy học chỉ có thể đem lại kết quả cao khi cảhai chủ thể cùng cố gắng, cùng cộng tác “Bản thân của quá trình dạy học là
sự thống nhất biện chứng của dạy và học; nó đợc thực hiện trong và bằng sự
t-ơng tác có tính cộng đồng và hợp tác (cộng tác) giữa dạy và học tuân theologic khách quan của nội dung dạy học” [30,52]
Trong trờng học, hoạt động dạy học là một hoạt động trung tâm Quản lýdạy học chính là quản lý quá trình dạy học GS Nguyễn Ngọc Quang nói:
“Về thực chất, quản lý trờng học chính là quản lý quá trình dạy học” [30,52]Một trong những nhiệm vụ quản lý trung tâm của hiệu trởng là quản lýquá trình dạy học Cục đào tạo và bồi dỡng GV khẳng định: “Ngời hiệu trởngphải thực sự quản lý việc dạy tốt, học tốt trong nhà trờng” [7,40]
1.5.1.3 Quản lý hoạt động đạo đức
Mục tiêu cơ bản của giáo dục phổ thông là hình thành và phát triển nhâncách toàn diện cho học sinh Theo PGS TS Phạm Viết Vợng: “Nhân cách là
bộ mặt tâm lý đặc trng của một cá nhân, với tổ hợp những phẩm chất phù hợpvới những giá trị và chuẩn mực xã hội, đợc xã hội thừa nhận” [49,29] Trong
tổ hợp phẩm chất đó cơ bản nhất là đức và tài Trong dạy học, giúp học sinhlĩnh hội tri thức (luyện tài) phải có giáo dục đạo đức Trong rèn luyện đạo đứcphải có luyện tài Ngời có đức độ, muốn giúp ngời khác nhng vì thiếu lý luận,thiếu kiến thức và kinh nghiệm sẽ vô tình làm ảnh hởng đến công việc của ng-
ời khác Dạy học và giáo dục có mối liên hệ hữu cơ, không thể tách rời “Dạyhọc và giáo dục trong sự thống nhất là hoạt động trung tâm của nhà trờng”.[30.52]
Để quản lý tốt hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh, hiệu trởng phảinắm vững vị trí, vai trò của GD ở trờng phổ thông “Đức dục có vị trí hàng
đầu trong toàn bộ công tác giáo dục ở nhà trờng”.[20,54] Hiệu trởng cần phốihợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm lớp nắm vững đặc điểm, tình hình củatừng học sinh, có kế hoạch GD đạo đức thật tỉ mỉ, phải có cách c xử s phạm
đúng mức với từng đối tợng, nhất là đối với những học sinh chậm tiến
Muốn quản lý tốt hoạt động giáo dục đạo đức, hiệu trởng phải phối hợptốt các lực lợng GD trong nhà trờng, gia đình và xã hội Ba lực lợng GD: nhàtrờng, gia đình và xã hội phải phhối kết hợp chặt chẽ, thống nhất mục tiêu,nắm vững những yêu cầu , nội dung, biện pháp giáo dục đạo đức trong từngthời kỳ Sự kết hợp 3 lực lợng GD đợc thể hiện trong sơ đồ:
Trang 20ĐTGD: Đối tợng giáo dục
NT: Nhà trờng NTNT Liên kếtGĐ: Gia đình Tác độngXH: Xã hội
Hoạt động GD đạo đức là một trong những hoạt động trung tâm của trờngphổ thông nói chung và của trờng tiểu học nói riêng Vì vậy, hiệu trởng phải nắmvững diễn biênd tình hình phát triển nhân cách của học sinh để có kế hoạch vàtrực tiếp chỉ đạo thực hiện kế hoạch, sử dụng các biện pháp quản lý phù hợp để
đạt hiệu giáo dục quả cao
1.5.1.4 Chỉ đạo việc bồi dỡng giáo viên, học sinh
- Bồi dỡng giáo viên:
Trong trờng học, GV là lực lợng chủ công để thực hiện các nhiệm vụ và kếhoạch đề ra Vai trò của ngời GV đợc Nghị quyết II (khoá VIII) BCHTW Đảngkhẳng định: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lợng GD và đợc xã hội tônvinh Giáo viên phải có đủ đức, tài” Nghị quyết cũng nhấn mạnh: “Đội ngũ GVvừa thiếu lại vừa yếu” Do vậy, Nghị quyết nêu rõ nhiệm vụ: “thực hiện chơngtrình bồi dỡng thờng xuyên, bồi dỡng chuẩn hoá nâng cao phẩm chất và năng lựccho đội ngũ GV” Để đảm bảo hiệu lực cho việc đào tạo, bồi dỡng GV, Nghịquyết chỉ rõ: “Ưu tiên cho việc đào tạo, bồi dỡng giáo viên ” [10,38]
Để GV thực sự đợc nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, hiệu trởngphải quan tâm bồi dỡng thờng xuyên Điều này đ2ợc Bộ Giáo dục và Đào tạo hếtsức quan tâm Hai chu kỳ bồi dỡng thờng xuyên cho GV phổ thông đã đem lạihiệu quả thiết thực (chu kỳ 1992 –1996, chu kỳ 1996 – 2000) và hiện nay đangtriển khai chu kỳ bồi dỡng thờng xuyên 2003 – 2007
- Bồi dỡng học sinh
Một mục tiêu lớn của GD là “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡngnhân tài” Vì vậy công tác bồi dỡng học sinh là một việc làm hết sức quan trọng
ở bậc học phổ thông Đối với tiểu học thì việc bồi dỡng cho học sinh cũng phải
đ-ợc thực hiện sớm Hiệu trởng phải có kế hoạch chỉ đạo GV phát hiện những họcsinh có năng khiếu từng mặt, có định hớng giáo dục, bồi dỡng để năng khiếu củacác em sớm đợc phát triển Hiệu trởng cần “bảo đảm điều kiện cho những ngờihọc giỏi phát triển tài năng”, thực sự góp phần “bồi dỡng nhân tài cho đất n-ớc”[10,30]
1.5.2 Công tác tổ chức
Công tác tổ chức cũng có rất nhiều vấn đề, nhng ở đây chúng tôi chỉ đề cập
đến công việc sắp xếp nhân lực, tài lực vật lực của ngời hiệu trởng Đại hội Đạibiểu toàn quốc lần thứ V của ĐCS Việt Nam đac khẳng định: “Tổ chức là khâuquyết định đối với việc thực hiện thắng lợi đờng lối, chính sách của Đảng” Lê nin
NT
ĐTGD
Trang 21cũng đã từng nói: 10 ngời đợc tổ chức tốt sẽ tạo sức mạnh hơn 100 ngời rời rạcgộp lại Điều đó cho thấy rằng ngời hiệu trởng phải thực sự quan tâm đến côngtác tổ chức Mỗi cán bộ, GV có những mặt mạnh, mặt yếu riêng cả về năng lực
và phẩm chất đạo đức Vì vậy, khi bố trí công việc, ngời hiệu trởng phải bố trísao cho phù hợp với đặc điểm của từng ngời để phát huy tối đa những u điểm,hạn chế những khuyết điểm thì mới có hiệu quả cao trong công tác
Trong công tác tổ chức, cần có sự kiểm tra thờng xuyên Việc kiểm tra ờng xuyên sẽ nắm đợc các thông tin ngợc, đánh giá đợc việc thực hiện nhiệm vụ
th-và năng lực của từng GV Trên cơ sở đó có thể điều chỉnh công tác tổ chức mộtcách hợp lý để hoàn thành nhiệm vụ đề ra Để việc sắp xếp, bố trí nhân lực , vậtlực, tài lực có hiệu quả, hiệu trởng cần phát huy dân chủ, dựa vào trí tuệ tập thể
Có nh vậy công việc mới trôi chảy, mới tạo đợc bầu không không khí vui vẻ thoảimái và nâng cao đợc tinh thần trách nhiệm của mỗi đoàn viên trong nhà trờng
1.5.3 Quản lý việc xây dựng và bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học
Bên cạnh đội ngũ, chất lợng giáo dục đào tạo của trờng học còn phụ thuộcvào điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Quan điểm của Đảng và Nhà nớc ta
là xây dựng “trờng ra trờng, lớp ra lớp” và “từng bớc áp dụng phơng pháp tiêntiến và phơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học”[19,41] Việc xây dựng cơ sởvật chất cho các trờng TH do UBND xã, thị trấn đảm nhiệm Tuy nhiên, hiệu tr-ởng phải có kế hoạch tham mu tốt để chính quyền đáp ứng đợc đòi hỏi về chất l-ợng, số lợng phòng học các phòng chức năng để thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy
và học Việc sử dụng đồ dùng, thiết bị, dụng cụ trực quan trong dạy học hiện nay
là một yêu cầu không thể thiếu đợc Không có đồ dùng, thiết bị dạy học thìkhông thể nói có kết quả dạy học tốt đợc
Trong điều kiện hiện nay, các trờng còn khó khăn về mặt tài chính, hiệu ởng cần cân nhắc kỹ lỡng, từng bớc u tiên mua sắm thiết bị dạy học Không thểmua sắm một lúc tất cả các thiết bị, hiệu trởng cần có kế hoạch mua sắm từng b-
tr-ớc cái gì cần thiết hơn mua trtr-ớc và từng btr-ớc mua sắm dần để trang bị đủ thiết bị,
đồ dùng dạy học cho các bộ môn Việc mua sắm đã khó,nhng việc bảo quản, sửdụng còn khó khăn hơn Việc bảo quản phải có cán bộ chuyên trách, có phòngkho thoáng mát, cao ráo, có đủ tủ, giá, khay và các phơng tiện khác để đảm bảocho thiết bị không bị h hỏng Quản lý và sử dụng đồ dùng thiết bị đòi hỏi lại càngphải có kế hoạch phù hợp, không chồng chéo, không lãng phí Đặc biệt là sửdụng nh thế nào để có hiệu quả cao trong giảng dạy và học tập đòi hỏi ngời hiệutrởng lại phải có tài năng trong nghệ thuật quản lý Làm sao để mỗi giáo viên đềuphải có ý thức và trách nhiệm cao khi sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học, biết khaithác hết các tác dụng của thiết bị dạy học để đem lại hiệu quả tốt cho các tiếtdạy
1.5.4 Tham mu cho Đảng uỷ, chính quyền địa phơng về công tác xã hội hoá
giáo dục .
Nghị quyết II (khoá VIII) BCHTW Đảng khẳng định giáo dục - đào tạo “là
động lực phát triển kinh tế – xã hội” Chúng ta đã biết, muốn sự nghiệp GDthànhcông phải phối hợp tốt 3 lực lợng là :nhà trờng, gia đình và xã hội Bác Hồ
đã từng dạy: “Giáo dục nhà trờng dù tốt mấy nhng thiếu GD trong gia đình vàngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn”[33,168]
Đảng ta cũng đã khẳng định: “giáo dục là sự nghiệp của toàn Đảng, củaNhà nớc và của toàn dân” [10,30] Chúng ta chống t tởng cho rằng XHHGD chỉ
Trang 22là huy động tiền và vật chất cho GD Nhà nớc ta khuyến khích, huy động và tạo
điều kiện để các tổ chức, các cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp GD
Đảng uỷ và chính quyền địa phơng chủ trì điều hành hội đồng GD xã Với
t cách là thành viên quan trọng của hội đồng GD xã, hiệu trởng TH phải có tráchnhiệm tham mu đầy đủ về nội dung, cách tổ chức và các hình thức hoạt động củahội đồng GD để hội đồng GD xã hoạt động có hiệu quả cao Đặc biệt là hội đồng
GD xã huy động đợc các ban ngành các tổ chức, đoàn thể và mọi ngời dân cùngtham gia vào công tác GD Có nh vậy thì công tác giáo dục mới thực sự có hiệuquả cao và đúng với định hớng GD của Đảng
1.5.5 Quan tâm cải tiến công tác quản lý.
“Đổi mới công tác quản lý” là một trong 4 giải pháp lớn để phát triển GD
mà Nghị quyết Trung ơng II (khoá VIII) của Đảng đã đề ra
Chúng ta đã biết, quản lý nói chung và quản lý GD nói riêng là một quátrình năng động trên con đờng đạt đến mục tiêu chung của tổ chức, các yếu tốkhách quan lẫn chủ quan luôn biến động, chi phối đến quá trình quản lý Ngờihiệu trởng phải thờng xuyên học tập để có tiềm năng và bản lĩnh để vợt qua khókhăn và thử thách “Đối với bản thân, ngời hiệu trởng phải thờng xuyên chăm lo
tự bồi dỡng để nâng cao trình độ về mọi mặt, cải tiến phơng pháp quản lý, lề lốilàm việc… Để thực sự trở thành ngời cán bộ cách mạng, ngời giáo viên giỏi vàngời làm công tác quản lý giỏi” [36,14]
Việc cải tiến công tác quản lý không phải một sớm một chiều , không phảimột lúc mà có thể giải quyết triệt để đợc GS VG Afanaxep nói: “cải tiến việcquản lý là một biện pháp không chỉ một lần là xong mà là một quá trình năng
động nhằm giải quyết những vấn đề do cuộc sống đạt ra” [1,103]
Tóm lại, để không ngừng vơn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ, “ngời hiệu ởng phải thờng xuyên cải tiến công tác quản lý trờng học theo tinh thần dân chủhoá nhà trờng, đảm bảo tiến hành đồng bộ, có trọng điểm, có hiệu quả các hoạt
tr-động dạy học và giáo dục” [18, 42]
Trong ngành giáo dục, chúng ta có hàng ngàn cơ sở GD, trờng học trênkhắp mọi miền của Tổ quốc, nhờ có quản lý GD mà các cơ sở GD, các trờng họchoạt động một cách nhịp nhàng, thống nhất Tuy nhiên, quản lý là một diễn trìnhnăng động, phụ thuộc vào điều kiện, tài năng, bản lĩnh và kinh nghiệm của nhàquản lý Bởi vậy, nâng cao trình độ lý luận và kinh nghiệm cho các nhà quản lý
là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý “Một ngời biết lo bằng cả kho ngờilà”, nh kinh nghiệm của ông cha ta đã truyền lại
Các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nớc về GD đều khẳng định vai trò vịtrí quan trọng của Giáo dục trong sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nớc Đặcbiệt các văn bản đó đều hết sức quan tâm đến việc củng cố xây dựng cơ sở vậtchất, từng bớc hiện đại hoá trờng lớp, nâng cao chất lợng dạy và học để đạt trờng
Trang 23chuẩn quốc gia Một số ý kiến cho rằng muốn đạt chuẩn quốc gia chỉ cần xâydựng đủ cơ sở vật chất nh phòng học các phòng chức năng và mua sắm đủ thiết bịdạy học Quan niệm nh vậy là hoàn toàn sai lầm Qua các tiêu chuẩn của trờngchuẩn quốc gia, ta thấy rõ ràng cơ sở vật chất mới chỉ là một tiêu chuẩn trong 5tiêu chuẩn của trờng chuẩn quốc gia Vì vậy để xây dựng trờng đạt chuẩn quốcgia, ngời hiệu trởng cần phải có kế hoạch toàn diện để xây dựng cả 5 tiêu chuẩnMuốn làm đợc điều đó thì các biện pháp quản lý để xây dựng trờng chuẩn quốcgia của hiệu trởng là hết sức quan trọng
Chơng II:
Thực trạng tình hình quản lý xây dựng trờng tiểu học đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện yên thành trong những
năm qua 2.1 Tình hình kinh tế xã hội huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An 2.1.1 Đặc điểm tự nhiên và dân c.
2.1.1.1 Đặc điểm tự nhiên
Yên Thành là một huyện đồng bằng bán sơn địa, có cả vùng chiêmtrũng, trong số 37 xã (thị trấn) có 16 xã miền núi , Tuy nhiên, các xã miền núinày cha phải là vùng núi cao, thuỷ lợi, tới tiêu gặp nhiều khó khăn, giao thông
đờng bộ cũng có một số khó khăn nhất định Địa bàn của huyện nằm ở mộtvùng đất ít có sự giao lu về kinh tế và văn hoá với các vùng miền khác trên địabàn tỉnh vì không có một đờng giao thông lớn nào đi qua trung tâm củahuyện Diện tích đất tự nhiên toàn huyện là 56204ha, trong đó vùng đồi núichiếm 35885 ha (chiếm 63,8% diện tích đất toàn huyện) Đất nông nghiệp16720ha (chiếm 29,8%), đất lâm nghiệp 15669,7ha (chiếm 27,9%), thổ c1173ha (chiếm 2,1%) Điều đáng chú ý là đất cha sử dụng 17626,3ha (chiếm31,4%) bao gồm mặt bằng cha sử dụng, đất đồi, núi đá, sông suối, mặt hồ aocha sử dụng…
Huyện Yên Thành đợc vòng cung núi phía bắc của huyện Quỳnh Lu,huyện Tân Kỳ và vòng cung núi phía nam của huyện Đô Lơng, Nghi Lộcchắn nên hạn chế đợc phần nào bão lụt hàng năm Tóm lại, Yên Thành là mộthuyện đồng bằng có xã miền núi, có diện tích lớn, xa trung tâm đô thị, là mộthuyện có nhiều tiềm năng để phát triển trồng trọt, chăn nuôi và một số nhà
Trang 24máy công nghiệp chế biến lơng thực thực phẩm, là một vùng trọng điểm lúacủa tỉnh Nghệ An Tuy nhiên, nhiều xã miền núi còn gặp khó khăn về giaothông, thuỷ lợi, tiềm năng của vùng đồi lớn nhng cha có điều kiện để khaithác Điều đó phần nào hạn chế việc nâng cao đời sống , mở mang dân trí, khókhăn nhiều cho việc học tập của thanh, thiếu nhi.
2.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội.
2.1.2.1 Về kinh tế
Yên Thành là một huyện thuần nông, mang tính độc canh cây lúa, ngànhnghề phát triển chậm, tốc độ tăng trởng kinh tế hàng năm hiện nay đạt từ 10
đến 11% Song cơ cấu kinh tế công – nông nghiệp – dịch vụ còn mất cân
đối; tỉ trọng nông – lâm nghiệp là:56,37%, Công nghiệp, Tiểu thủ côngnghiệp là 19,24%, Dịch vụ thơng mại là 24,39% Ngành nghề Tiểu thủ côngnghiệp phát triển chậm, chỉ có khoảng 5.700 lao động trong ngành nghề tiểuthủ công nghiệp Yên Thành không có các khu công nghiệp lớn của tỉnh vàtrung ơng, vì vậy, lợng lao động nhàn rỗi lớn, tạo ra bức xúc về việc làm, đàotạo nghề cho lực lợng lao động
Cơ sở hạ tầng thấp kém, các công trình thuỷ lợi, các tuyến giao thôngcông cộng xuống cấp làm ảnh hởng dến giao lu kinh tế và văn hoá
2.1.2.2 Về văn hoá - xã hội.
Yên Thành là một huyện có truyền thống văn hoá từ lâu đời, nhân dân cần
cù lao động sáng tạo, có ý thức vơn lên về mọi mặt Là vùng có nhiều ngànhnghề truyền thống nh: Thâm canh lúa nớc, nghề mộc, đan lát, mây xâu…Toànhuyện có 90 di tích lịch sử, 22 di tích đã đợc xếp hạng, trong đó có 17 di tích
đợc xếp hạng cấp quốc gia, 5 di tích xếp hạng cấp tỉnh
Yên Thành cũng là vùng đất có kho tàng văn học dân gian phong phú vàcòn lu giữ đợc nhiều giá trị văn hoá truyền thống nh: Nghệ thuật chèo, tuồng
ở các thôn xóm trong toàn huyện
Hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao phát triển, toàn huyệncó46,260 gia đình đạt danh hiệu Gia đình Văn hoá (tỉ lệ 80,5%), có109 làng
đạt danh hiệu Làng Văn hoá, 52 cơ quan, trờng học đạt danh hiệu Đơn vị Văn
Trang 25hoá, 7.200 gia đình đạt Gia đình thể thao, 78% số hộ có phơng tiện nghe nhìn.
Đời sống văn hoá của nhân dân ngày càng đợc nâng cao
Công tác y tế, công tác dân số, kế hoạch hoá gia đình có nhiều nhiều tiến
bộ Cơ sở vật chất y cụ đợc bổ sung, nâng cao chất lợng khám và chữa bệnh ởtrung tâm y tế huyện, trạm y tế các xã
Công tác chính sách xã hội đợc quan tâm, bảo đảm chế độ chính sách chohơn 10.000 đối tợng Phong trào đền ơn, đáp nghĩa, “uống nớc nhớ nguồn”,phụng dỡng bà mẹ Việt Nam anh hùng, xây dựng nhà tình nghĩa, tặng sổ tiếtkiệm cho gia đình chính sách đã thu đợc nhiều kết quả tốt đẹp
Tóm lại, Điều kiện kinh tế, xã hội của huyện Yên Thành mấy năm nay đã
có nhiều khởi sắc, song vẫn còn thấp kém so với mặt bằng chung của tỉnh Cơcấu kinh tế thiếu cân đối, tỉ trọng công nghiệp quá thấp trong cơ cấu kinh tế.Tuy nhiên, là huyện thuần nông nên an ninh lơng thực đợc bảo đảm, bìnhquân lơng thực đầu ngời khoảng 550kg/năm, văn hoá, xã hội có sự phát triển,
đáp ứng đòi hỏi của nhân dân, góp phần giáo dục đạo đức, giáo dục truyềnthống địa phơng cho thanh, thiếu nhi
2.2 Thực trạng Giáo dục trên địa bàn huyện Yên Thành, tỉnh
Nghệ An.
2.2.1.Tình hình phát triển văn hoá - giáo dục tại địa phơng.
Nghị quyết II-BCHTW Đảng khoá VIII đề ra nhiệm vụ “nâng cao chất ợng giáo dục toàn diện bậc tiểu học, hoàn thành phổ cập giáo dục THCS vàonăm 2010 và THPT vào năm 2020” [10,31] Quyết tâm phấn đấu thực hiệnnhiệm vụ đó, năm 2002, Yên Thành đã hoàn thành PCGD tiểu học đúng độtuổi, đang từng bớc nâng cao chất lợng giáo dục tiểu học, đạt PCGD THCSnăm 2004, có 40 trờng đạt chuẩn quốc gia ở cả 3 cấp học mầm non, TH,THCS Đối với THPT, mục tiêu PCGD THPT vào năm 2020 là rất khó khăn.Hiện nay, toàn huyện đã có 6 trờng THPT công lập, 2 trờng THPT dân lập,thu hút đợc khoảng 65% học sinh tốt nghiệp THCS và học hệ công lập và báncông Số còn lại Trung tâm Giáo dục thờng xuyên thu hút vào học khoảng 17– 20% mỗi năm
2.2.2 Tình hình phát triển các cấp học, ngành học từ 2001 – 2006.Nhìn chung, từ năm học 2001-2002, giáo dục Yên Thành có sự phát triểnmới Số trẻ trong độ tuổi đến trờng mầm non, tiểu học bắt đầu giảm do làm tốtcông tác huy động trẻ đến trờng đúng độ tuổi và do làm tốt công tác kế hoạchhoá gia đình THCS phát triển đến năm học 2003-2004 là đỉnh điểm và sau đó
là giảm dần
2.2.2.1 Giáo dục mầm non.
Năm học 2005 – 2006 toàn huyện có 37 trờng mầm non Mỗi xã có mộttrờng mầm non Theo cơ cấu mà Luật Giáo dục quy định: “trờng mầm non là
Trang 26cơ sở giáo dục kết hợp nhà trẻ và trờng mẫu giáo” Số trẻ huy động vào các ờng mầm non là 12.368 cháu/ tổng số19411 cháu trong độ tuổi, đạt chỉ tiêu kếhoạch đợc giao Trong đó, số trẻ vào các nhà trẻ là 2355cháu, đạt tỉ lệ 29,3%,
tr-số cháu vào mẫu giáo là 10.013cháu, đạt tỉ lệ 88%, trong đó tr-số trẻ 5 tuổi huy
động vào mẫu giáo là 4112cháu, đạt tỉ lệ 99,8% Đây là tỉ lệ quan trọng mở
đầu cho trẻ bớc vào bậc tiểu học.Chất lợng nuôi dạy trẻ đã từng bớc đợc nânglên rõ rệt Tỉ lệ giáo viên đạt chuẩn ngày càng cao Cơ sở vật chất đợc các xãquan tâm Nhiều xã đã xây dựng đợc 2 đến 3 điểm trờng tơng đối kiên cố,
đảm bảo đúng tiêu chuẩn của trờng chuẩn quốc gia Đến nay đã có 9 trờngmầm non đạt chuẩn quốc gia Nhiều xã đang tích cực xây dựng để phấn đấu
đạt chuẩn
2.2.2.2 Giáo dục tiểu học
Công tác PCGD TH đúng độ tuổi đã đợc hoàn thành từ nâm 2002 Đếnnay, PCGD TH đúng độ tuổi của huyện Yên Thành đang đợc củng cố vữngchắc, tỉ lệ huy động trẻ 6 tuổi vào lớp 1 của toàn huyện đạt 99,5%, tỉ lệ họcsinh hoàn thành chơng trình tiểu học đạt 98,8% Hiện nay toàn huyện đangtiếp tục phấn đấu thực hiện Nghị quyết của Đảng các cấp là nâng cao chất l-ợng giáo dục toàn diện, củng cố và tăng cờng xây dựng cơ sở vật chất trờnglớp, đến năm 2010 tất cả các trờng TH trên toàn huyện đạt chuẩn quốc gia Từnăm học 2002-2003 đến nay, cùng với cả nớc, toàn huyện đang thực hiện thaysách từ lớp 1 đến lớp 5 Công tác thay sách đợc tổ chức thực hiện tốt, đặc biệtviệc đổi mới phơng pháp giảng dạy và nâng cao chất lợng giảng dạy đang đợccác thầy cô giáo và các nhà trờng hết sức quan tâm Chất lợng ở các lớp thaysách đã đợc nâng lên rõ rệt
Năm học 2005 – 2006, toàn huyện có 52 trờng tiểu học trên tổng số 37xã, thị trấn Nhiều xã có 2-3 trờng tiểu học, nhiều trờng có 2 điểm trờng, đápứng đợc nhu cầu học tập của học sinh, tạo thuận lợi cho các em nhỏ tuổi đihọc đợc dễ dàng.Tổng số học sinh TH:27.366HS/945lớp Có 28 trờng đã đợccông nhận trờng chuẩn quốc gia, trong đó có có 3 trờng đợc công nhận đạtchuẩn mức 2
Đội ngũ giáo viên cơ bản đủ về số lợng, song còn thiếu một số giáo viên ởcác bộ môn nh: Địa lý, Hoá học, Sinh vật… và thừa một số giáo viên ở các
Trang 27môn nh Thể dục, Ngữ văn, Lịch sử… Vì vậy vẫn còn khó khăn cho một số trờng trong công tác giảng dạy để đảm bảo nâng cao chất lợng toàn diện Cáctrờng THCS trong toàn huyện đã thực hiện xong việc thay sách từ lớp 6 đếnlớp 9 và đang tích cực chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng lấy họcsinh làm trung tâm; coi trọng giáo dục đạo đức, giáo dục công dân, giáo dụctruyền thống địa phơng và truyền thống dân tộc
-Về cơ sở vật chất, tất cả các trờng học có đủ phòng học từ cấp 4 trở lên đểhọc 2 ca, nhiều trờng đã đủ phòng học để học 1 ca, 100% các trờng đều cóphòng thí nghiệm, thực hành, có sân chơi, bãi tập Toàn huyện đã có 3 trờng
đạt chuẩn quốc gia
2.2.2.4 Giáo dục trung học phổ thông và bổ túc văn hoá:
Hiện nay toàn huyện có 6 trờng THPT công lập, 2 trờng THPT dân lập,một trung tâm giáo dục thờng xuyên, một trung tâm hớng nghiệp dạy nghề và
31 trung tâm học tập cộng đồng trên 37 xã (thị trấn) Hàng năm các trờng nàythu hút từ 70 – 75 % số học sinh tốt nghiệp THCS và học Cơ sở vất chất đãtơng đối khang trang Tất cả các trờng đều có phòng học cao tầng, và phònghọc cấp 4 bán kiên cố, đủ để học 2 ca, một số trờng đã học 1ca Có đủ cácphòng chức năng, phòng truyền thống nhà trờng, phòng th viẹn, phòng thiết bị
và phòng giáo dục thực hành
Đội ngũ cán bộ giáo viên 100% có bằng ĐHSP, nhiều trờng đã có giáoviên đợc đào tạo trên chuẩn tơng đối đông, nh trờng THPT Phan Đăng Lu,THPT Yên Thành 2, THPT Bắc Yên Thành Chất lợng dạy và học đã thực sự
đợc nâng lên Số học sinh đậu và các trờng Đại học, Cao đẳng, và trung họcchuyên nghiệp ngày càng tăng
Tóm lại, cùng với xu thế phát triển chung của cả nớc, Giáo dục YênThành đang phát triển tơng đối mạnh và vững chắc Từng bớc đáp ứng đợcnhu cầu học tập của xã hội Sự phát triển của Giáo dục Yên Thành đang từngbớc đi vào thế ổn định theo sự ổn định của phát triển dân số Bảng thống kêsau sẽ cho ta thấy đợc sự phát triển của giáo dục Yên Thành:
Bảng: So sánh sự phát triển của các cấp học, ngành học năm 2001 và năm2006
Trang 28Qua bảng trên, chúng ta nhận thấy số học sinh từ mầm non đến THCS đãgiảm mạnh theo sự giảm dần của dân số tự nhiên Đỉnh cao của học sinh tiểuhọc là năm học 1999 – 2000 với số học sinh toàn huyện là: 46.082, và đỉnhcao của học sinh THCS là năm học 2003 – 2004 với số học sinh là 33.877.Học sinh THPT vãn còn tăng thêm trong vài năm tới vì toàn huyện vẫn chahuy động đợc tối đa học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi đó nhu cầu học tậpcủa học sinh vẫn còn cha đáp ứng đủ yêu cầu.
Theo dự báo của ngành Giáo dục huyện thì số học sinh của các bậc họcmầm non, TH, THCS tiếp tục giảm Điều tra thống kê của ngành Giáo dục sẽcho chúng ta thấy những năm tiếp theo học sinh tiểu học sẽ tiếp tục giảm, một
số trờng tiểu học số2 trong xã có thể đợc nhập với trờng TH số1 vì số lớp chỉcòn 9-10 lớp
Bảng2: Dự báo số lợng học sinh TH huyện Yên Thành trong 5năm
2005-2006
2007
2006-2008
2007-02009
2008-2010
2009-2011
Nguồn: Kế hoạch phát triển của GD&ĐT huyện Yên Thành
Qua bảng dự báo học sinh tiểu học từ 2006 đến 2011, chúng ta thấy sốhọc sinh giảm dần đến năm 2010 thì tơng đối ổn định
Nh vậy, hàng năm với trên dới 10 vạn học sinh từ MN đến THPT đi học làmột sức ép rất lớn đối với giáo dục và đào tạo mà Đảng bộ và nhân dân huyệnYên Thành phải chăm lo, Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học thiếu thốn, độingũ giáo viên không đồng bộ, đó là những điều hết sức khó khăn Đặc biệttrong tình hình hiện nay, yêu cầu giáo dục đang đòi hỏi ngày càng phải nângcao về chất lợng để theo kịp với các nớc tiên tiến và trong khu vực, thì đó làmột thách thức lớn cho ngành giáo dục, cho Đảng bộ và nhân dân huyện YênThành
2.2.3 Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý Tiểu học toàn huyện từ năm 2002 đến năm 2006.
2.2.3.1 Đội ngũ giáo viên các trờng tiểu học.
Điều 43 của điều lệ trờng tiểu học quy định:
“Giáo viên tiểu học phải đạt trình độ chuẩn THSP 9+3 đối với vùng có
điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, THSP 12+2 đối với vùng cònlại” [29,195] Những năm trớc đây, đội ngũ giáo viên TH huyện Yên Thànhcòn thiếu nhiều, tỉ lệ GV đạt chuẩn còn thấp Nhng từ năm 2000 đến nay, độingũ GV tiểu học ở Yên Thành đã đủ về số lợng và đã đạt chuẩn về trình độ
đào tạo Có nhiều nguyên nhân để đạt đợc điều đó Thứ nhất là do học sinh
Trang 29tiểu học đã giảm nhiều do thực hiện tốt việc sinh đẻ có kế hoạch, thứ hai dotrờng CĐSP Vinh đã đạo tạo đợc đội ngũ GV tiểu học đông, thứ ba do GV cha
đạt đã tự nguyện đi học để nâng cao trình độ, thứ t là ngành GD đã thực hiệntốt Quyết định 109 của UBND tỉnh về việc giải quyết đội ngũ GV không đápứng đợc yêu cầu nhiệm vụ Đặc biệt trong mấy năm gần đây phong trào GV tựhọc để nâng cao trình độ rất đông, ngành cũng chủ trơng mở nhiều lớp đào tạotại chức ở huyện và tạo điều kiện cho GV tham gia học các lớp tại chức, vìvậy đội ngũ GV hiện nay không những đạt chuẩn mà trên chuẩn ngày càngnhiều Bảng thống kê sau đây sẽ cho ta thấy rõ điều đó:
Thống kê đội ngũ giáo viên tiểu học từ năm học 2002 – 2003 đến nay
l-ợng Tỉ lệ Số
l-ợng
Tỉ lệ
Số ợng Tỉ lệ
Nguồn: Thống kê, kế hoạch của phòng GD Yên Thành
Qua bảng thống kê, chúng ta cũng thấy đợc trình độ chuyên môn của độingũ GV tiểu học ngày càng đợc nâng cao Điều đó cho chúng ta thấy rằng độingũ GV đang tích cực học tập để nâng cao trình độ, nhằm đáp ứng đợc yêucầu ngày càng cao của GD&ĐT
2.2.3.2 Đội ngũ cán bộ quản lý trờng tiểu học
Huyện Yên Thành hiện nay có 52 trờng tiểu học/ 37 xã, thị trấn Đội ngũcán bộ quản lý đã đợc bổ nhiệm tơng đối đầy đủ và đúng tiêu chuẩn theo Điều
lệ trờng tiểu học Tổng số cán bộ quản lý hiện nay là: , trong đó có 52 hiệu ởng, phó hiệu trởng Bảng thống kê sau đây sẽ cho chúng ta thấy đợc thựctrạng đội ngũ cán bộ quản lý của các trờng tiểu học trên địa bàn toàn huyện:
Thống kê đội ngũ cán bộ quản lý tiểu học từ năm học 2002 –2003 đến nay
Trang 30Nh vậy, chúng ta thấy đội ngũ cán bộ quản lý các trờng tiểu học trên địabàn huyện Yên Thành có kiến thức khoa học cơ bản, đợc đào tạo chính quy,
có t chất, có khả năng tác nghiệp tốt Cần bồi dỡng thêm trình độ lý luận,khoa học quản lý GD, rèn luyện kinh nghiệm cho đội ngũ quản lý trờng TH ởhuyện Yên hành, tỉnh Nghệ An
2.2.4 Thực trạng cơ sở vật chất của ngành GD huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
Năm học 2005 – 2006, huyện Yên Thành có hơn 8,5 vạn học sinh từmầm non đến THPT đi học (cha kể số đang đi học các lớp chuyên nghiệp).Toàn huyện có 37 trờng mầm non, 52 trờng tiểu học, 38 trờng THCS, 6 trờngTHPT công lập, 2 trờng THPT dân lập, 1trung tâm giáo dục thờng xuyên và 1trung tâm hớng nghiệp-dạy nghề Đến nay, toàn huyện đã có 40 trờng đạtchuẩn quốc gia (trong đó mầm non có 9 trờng, tiểu học có 28 trờng, trong đó
có 3 trờng đạt chuẩn mức độ 2, trung học cơ sở có 3 trờng)/tổng số 137 trờng
và trung tâm ở các cấp học trong toàn huyện Nghị quyết huyện Đảng bộ YênThành khoá XXIV nêu quyết tâm: “Phấn đấu đến năm 2010 toàn huyện có100% GV đạt chuẩn, 50% trờng mầm non, 80% trờng tiểu học, 50% trờngTHCS và 50% trờng THPT đạt chuẩn quốc gia” Đây là một chỉ tiêu đòi hỏicán bộ, nhân dân và các trờng học trong toàn huyện phải nổ lực phấn đấu vàhuy động mọi nguồn lực thì mới có thể đạt đợc
Bậc học mầm non có 37 trờng (trong đó có36 trờng bán công và 1 trờngcông lập), đã có 9 trờng đạt chuẩn, GV có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn t-
ơng đối cao Hiện nay nhiều xã đang phấn đấu xây dựng trờng chuẩn quốcgia Toàn huyện đã xoá các phòng học tạm bợ, nhng vẫn còn nhiều trờng đanghọc chung với hội quán của các xóm, số phòng học cấp 4 ở nhiều trờng đãxuống cấp nghiêm trọng Hầu hết những phòng học đợc xây dựng từ năm
2000 trở về trớc không đảm bảo theo yêu cầu Thiết bị đồ dùng dạy học, đồchơi cho trẻ cha mua sắm đợc nhiều, chủ yếu là những đồ dùng, đồ chơi tựlàm của giáo viên
Trung học cơ sở có 38 trờng, hiện nay đã có 3 trờng đạt chuẩn quốc gia,
đội ngũ GV đã đạt chuẩn 100%, số GV đạt trình độ trên chuẩn tơng đối cao.Hiện nay một số xã đang tích cực xây dựng cơ sở vật chất, nâng cao chất lợngdạy và học để phấn đấu đạt trờng chuẩn quốc gia Công tác thay sách và đổimới nội dung, chơng trình, sách giáo khoa đã thực hiện xong Nhìn chungchất lợng đã đợc nâng lên Việc đổi mới phơng pháp dạy và học có chuyểnbiến, song còn chậm Việc sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học còn lúng túng.Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học đã đợc các xã và các nhà trờng quan tâm songvẫn cha đáp ứng đợc yêu cầu Đặc biệt nhiều trờng còn thiếu phòng học, đangphải học hai ca, phòng thí nghiệm, thực hành còn mợn phòng học để sử dụng
Trang 31nên cha đảm bảo yêu cầu Nhiều phòng học cấp 4 đã xuống cấp nghiêmtrọng…
Tiểu học đã có 28/52 trờng đạt chuẩn, tất cả các trờng đã có đủ khuônviên, sân chơi bãi tập, có đủ phòng học để học sinh học 2 ca và một số phòng
để học tăng buổi Công tác thay sách đã triển khai xong chơng trình lớp 4,năm học 2006 – 2007 sẽ tiếp tục thay sách lớp 5 Chất lợng các lớp thay sách
có tiến bộ rõ rệt ở các lớp 1,2,3 quy trình dạy học, việc sử dụng đồ dùng dạyhọc đã tơng đối nhuần nhuyễn Phơng pháp dạy học đã đợc đổi mới song vẫncòn chậm, cha đáp ứng đợc yêu cầu đặt ra Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học đã
đợc các xã và các nhà trờng quan tâm Bàn ghế đúng chuẩn, bảng bảng chốngloá đã đợc trang bị tơng đối đầy đủ Tuy nhiên, phòng học, các phòng dạymôn năng khiếu, tự chọn, các phòng chức năng còn thiếu nhiều, cha đáp ứng
đợc yêu cầu của việc dạy học, giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học Đặcbiệt ở những xã vùng khó khăn thì cơ sở vật chất lại càng thiếu nhiều vàxuống cấp nghiêm trọng Tuy nhiên, trong những năm gần đây các cấp uỷ
Đảng và chính quyền địa phơng đã có sự quan tâm lớn đến xây dựng cơ sở vậtchất cho các trờng học Bảng thống kê dới đây sẽ cho chúng ta thấy rõ điều
tr-Phòng học Các phòng chức năng
T.
số
Trê n C.4
Cấp 4
P.
HT
Văn phòng
P.HĐ
GV
Th viện
P.GD NT
P
Y tế
P.
Đội
Khu VS
Nguồn: Thống kê, kế hoạch của phòng GD Yên Thành
Qua bảng thống kê trên, chúng ta thấy số phòng học cao tầng ngày càng
đợc xây dựng nhiều thêm, các phòng chức năng cũng đợc các nhà trờng xâydựng mới nhiều hơn Điều đó chứng tỏ rằng các địa phơng và các nhà trờng đãquan tâm rất nhiều đến xây dựng cơ sở vật chất cho nhà trờng
2.2.5 Thuận lợi, khó khăn của ngành giáo dục huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An trong việc xây dựng trờng chuẩn quốc gia.
2.2.5.1.Thuận lợi.
Trang 32Yên Thành là một huyên nông nghiệp có xã miền núi, có xã chiêm trũng.
Số xã miền núi chiếm tỉ lệ 43,2% Tuy nhiên, mức sống và điều kiện sinh hoạtkhông chênh lệch quá nhiều Điều kiện tự nhiên tốt, ma thuận, gió hoà, đất
đai tơng đối phì nhiêu Hệ thống kênh mơng phục vụ thuỷ lợi cho mùa màngtốt Yên Thành là vựa thóc lớn của tỉnh Nghệ An Vì vậy, điều kiện sống tốithiểu của ngời dân Yên Thành thờng xuyên đợc đảm bảo, tuy cha cao Nhữngnăm gần đây, Đảng và Nhà nớc có nhiều chính sách quan tâm đến đời sốngcủa nông dân nh: Chơng trình khoanh nuôi, trồng rừng, cải tạo vờn tạp; chơngtrình khuyến nông, khuyến ng…đã làm cho bộ mặt nông thôn khởi sắc Số hộ
đói nghèo ngày càng giảm, số hộ làm giàu chính đáng ngày càng tăng
Đảng bộ và nhân dân Yên Thành thấm nhuần “học tập thờng xuyên, suốt
đời” là chân lý của thời đại Việc xây dựng “xã hội học tập” bớc đàu cóchuyển biến mạnh mẽ Hiện nay đã có 33/37 xã (thị trấn) có trung tâm họctập cộng đồng Các xã đã tạo điều kiện xây dựng cơ sở vật chất ban đầu chocác trờng học, hiện nay đã có 100% phòng học đợc ngói hoá, cao tầng Sốphòng học cao tầng của TH là306/757 phòng, chiếm tỉ lệ %, đảm bảo đủ học
2 ca/ngày, nhiều trờng đã đủ phòng để học 2 buổi/ngày Có 28 trờng đạtchuẩn quốc gia/tổng số 52 trờng tiểu học (trong đó có 3 trờng đạt chuẩn mức
độ 2)
Đội ngũ giáo viên hiện nay đã tơng đối ổn định, GV tiểu học đảm bảo đủ
số lợng, có GV dôi d để dạy tăng buổi Trình độ GV đã đợc nâng cao Số GVtiểu học có trình độ CĐSP, ĐHSP chiếm tỉ lệ 49.1% Đội ngũ cán bộ quản lýhầu hết là trên chuẩn đào tạo và đợc học qua các lớp quản lý, nhiều cán bộquản lý đã có trình độ trung cấp lý luận chính trị
Tóm lại, điều kiện kinh tế – xã hội có nhiều thuận lợi để phát triển sựnghiệp giáo dục - đào tạo ở huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An nói chung vàphát triển giáo dục ở các trờng TH nói riêng Đặc biệt, Đảng bộ và nhân dân
địa phơng đã thấy đợc vai trò quan trọng của trờng chuẩn quốc gia trong việcnâng cao chất lợng giáo dục toàn diện
2.2.5.2 Khó khăn.
Yên Thành là một huyện thuần nông, gần nh độc canh cây lúa Cho nênthu nhập của ngời dân còn thấp Đời sống thiếu thốn, khó khăn, nên một bộphận không nhỏ học sinh phải lao động, phụ giúp việc đồng áng, việc nhà Tỉ
lệ học sinh học yếu còn chiếm 1,7 – 2% Đội ngũ GV tuy đã ổn định và đ ợc
đào tạo nâng cao về trình độ chuyên môn song còn nhiều non yếu về nghiệp
vụ s phạm Đặc biệt là đội ngũ GV tiểu học Đội ngũ cán bộ quản lý đợc đàotạo đúng chuẩn, song năng lực quản lý, sự năng động trong công tác quản lýcòn kém hiệu quả
Trang 33Cơ sở vật chất của các trờng học tuy đợc đầu t xây dựng ban đầu tơng đốitốt, song nội thất, đồ dùng, thiết bị dạy học còn thiếu thốn nhiều, cha đáp ứng
đợc những yêu cầu tối thiểu cho việc dạy và học Đời sống nhân dân còn thấp,vì vậy việc đóng góp, đầu t cho các nhà trờng còn rất ít Hiện nay những xãcha đạt chuẩn thì hầu nh cơ sở vật chất xuống cấp nghiêm trọng, nhiều xã lạikhó khăn hơn trong việc phát triển kinh tế – xã hội
ở những trờng đã đạt chuẩn mức độ 1, thì địa phơng và các nhà trờng lại có ttởng “nghỉ xả hơi” vì sau một quá trình phấn đấu vất vả nên cha muốn phấn
đấu tiếp Một số cán bộ địa phơng và kể cả GV cũng tạm bằng lòng với thànhtích đã đạt đợc, nên ý chí phấn đấu bị sa sút Hơn nữa, nh đã nói ở trên, vì địaphơng nghèo nên việc phấn đấu xây dựng đạt chuẩn đã quá sức của ngời dân,
họ còn lo để trả cho hết nợ đã xây dựng Đây là một vấn đề nan giải cho
Đảng bộ Yên Thành trong việc phấn đấu thực hiện thành công chỉ tiêu về GD
mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ khoá XXIV đã đề ra
2.3 Kết quả khảo sát thực trạng các biện pháp quản lý xây
dựng trờng chuẩn quốc gia của hiệu trởng
Để khảo sát sự cần thiết và đánh giá về các biện pháp quản lý xây dựng ờng chuẩn quốc gia của hiệu trởng, chúng tôi chủ yếu sử dụng phơng pháp tr-
tr-ng cầu ý kiến viết (ankét) Chútr-ng tôi sử dutr-ng phơtr-ng pháp ankét mở đối vớihiệu trởng, những ngời trực tiếp làm công tác quản lý trờng học Mục đích củaankét mở đối với hiệu trởng là vừa thu thập đợc lợng thông tin lớn bằng việc
đánh dấu vào phiếu in sẵn, vừa có thể đóng góp đợc nhiều ý kiến mới, nhữngphơng án mới Đối với cán bộ phòng GD&ĐT và các chuyên gia, chúng tôicũng sử dụng ankét mở bởi vì đây là những ngời quản lý trực tiếp rất quan tâm
đến vấn đề quản lý xây dựng trờng chuẩn quốc gia của hiệu trởng Họ thờngxuyên kiểm tra, xem xét, phân tích, đánh giá rút ra bài học để chỉ đạo các tr -ờng học quản lý xây dựng trờng chuẩn quốc gia tốt hơn Đối với GV chúng tôi
sử dụng ankét đóng bởi vì họ chăm lo đến công việc giảng dạy học sinh, còncông việc quản lý của hiệu trởng họ quan tâm ở một mức độ nhất định Việc
in sẵn phiếu để ngời đợc trả lời chỉ cần đánh dấu vào ô mình chọn, giúp họ đỡmất thời gian, lợng thông tin thu đợc lại lớn Vai trò của khách thể có thể khácnhau trong việc nghiên cứu đối tợng Vì vậy, phơng pháp điều tra của chúngtôi có chút ít khác nhau với các khách thể điều tra Đối với GV, để tránh sự vị
nể, hay tâm lý lo sợ “phạm thợng”, chúng tôi dùng ankét dấu tên Mục đíchcủa ankét dấu tên là thu đợc lợng thông tin trung thực hơn Đối với hiệu trởng,
để đề cao trách nhiệm cá nhân với câu trả lời, chúng tôi yêu cầu ghi rõ họ tên
và một số thông tin thêm về bản thân và công việc của họ để nắm rõ hơn tìnhhình chất lợng của đội ngũ quản lý
Trang 342.3.1 Đánh giá của Hiệu trởng về sự cần thiết của các biện pháp quản lý xây dựng trờng chuẩn quốc gia.
Để nghiên cứu thực trạng các biện pháp quản lý xây dựng trờng chuẩnquốc gia của hiệu trởng trờng TH huyện Yên Thành, chúng tôi khảo sát 10 tr-ờng TH trong huyện Trong 10 trờng đó có trờng đã đạt chuẩn quốc gia, có tr-ờng đang xây dựng để phấn đấu đạt chuẩn, có trờng đang rất khó khăn trongviệc xây dựng để đạt chuẩn Chúng tôi chọn cả ba loại trờng nh thế để nắm
đầy đủ hơn thực trạng việc quản lý xây dựng trờng chuẩn quốc gia của hiệu ởng trên địa bàn toàn huyện Danh sách 10 trờng nh sau:
tr Các trờng đạt chuẩn mức độ 1 đợc trng cầu ý kiến là:
Căn cứ vào nội dung năm tiêu chuẩn của trờng chuẩn quốc gia ở cả 2 mức
độ của Bộ GD&ĐT, căn cứ 20 tiêu chí đánh giá trờng chuẩn quốc gia của SởGD&ĐT chúng tôi nêu lên 40 giải pháp để xây dựng trờng chuẩn quốc gia(mỗi tiêu chí có 2 giải pháp) Các tiêu chí cụ thể là:
Hiệu trởng, Phó hiệu trởng phải có trình độ đào tạo trên chuẩn, đợc đào tạo nghiệp vụ quản lý, phải nắm đợc nội dung cơ bản của công tác quản lý Nhà nớc về GD, mục tiêu kế hoạch, nội dung chơng trình các môn học; có năng lực tổ chức, làm đúng chức trách quản lý trờng học Xây dựng tốt nề nếp dạy và học
HT, PHT phải có phẩm chất: giữ đợc sự đoàn kết trong ờng, đợc cán bộ, GV, nhân dân địa phơng tín nhiệm về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức
tr-Các tổ chức trong nhà tr- ờng
Chi bộ Đảng trờng học lãnh đạo nhà trờng theo điều lệ
Đảng Đoàn TNCS, Đội TNTP và Sao Nhi đồng Hồ Chí Minh đợc tổ chức, hoạt động theo điều lệ Đoàn và quyết
định của Bộ GD&ĐT Công đoàn nhà trờng đợc tổ chức và hoạt động theo Luật Công đoàn và theo sự chỉ đạo của CĐ ngành GD.
Các hội đồng t vấn trong trờng (Hội đồng s phạm, Hội
