Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở tiểu học trên địa bàn huyện thọ xuân thanh hoá

Nhà trường chú trọng đưa vàochương trình một số môn học dưới hình thức tự chọn tạo điều kiện cho nhữngnăng lực, sở trường, năng khiếu cá nhân được bộc lộ và phát triển.Về mục tiêu, GDTH

lê thị liên

dạy học tự chọn ở tiểu học trên địa bàn

huyện Thọ Xuân - Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ giáo dục học

Vinh - 2007

lê thị liên

Một số biện pháp nâng cao chất lợng dạy học tự chọn ở tiểu học trên địa bàn

huyện Thọ Xuân - Thanh Hóa

Chuyên ngành: Giáo dục học (bậc tiểu học)

Xin chân thành cảm ơn đến các Giáo sư, Phó giáo sư, Tiến sĩ… khoaĐào tạo Sau Đại học và khoa Giáo dục tiểu học Trường Đại học Vinh, Tạpchí Giáo dục, Vụ Tiểu học - Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thư viện Quốc Gia,Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tận tình giảng dạy, cung cấp tài liệu,hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu.

Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Phó giáo sư Tiến sĩ Phạm Minh Hùng, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quátrình thực hiện đề tài

Chân thành cảm ơn các thầy cô đã trực tiếp giảng dạy lớp Cao học 13,ngành Giáo dục học, Trường Đại học Vinh

Xin chân thành cảm ơn Phòng Giáo dục, Cán bộ quản lý và Giáo viêncác trường Tiểu học huyện Thọ Xuân - Thanh Hoá, gia đình, bạn bè đã tạođiều kiện giúp đỡ, động viên tôi hoàn thành luận văn này

Vinh, tháng 01 năm 2008

Tác giả

Mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đớch nghiờn cứu 2

3 Khỏch thể và đối tượng nghiờn cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiờn cứu 3

6 Phương phỏp nghiờn cứu 3

7 Đúng gúp của luận văn 4

8 Cấu trỳc của luận văn 4

Chương 1 Cơ sở lí luận của việc dạy học tự chọn ở bậc TH 5

1.1 Lịch sử vấn đề nghiờn cứu 5

1.1.1 Dạy học tự chọn ở tiểu học trong các nghiên cứu ở nớc ngoài 5

1.1.2 Dạy học tự chọn ở tiểu học trong các nghiên cứu trong nớc 11

1.2 Một số khỏi niệm 14

1.2.1 Dạy học và dạy học tự chọn 14

1.2.2 Chất lợng và chất lợng dạy học tự chọn 16

1.2.3 Biện pháp và biện pháp nâng cao chất lợng dạy học tự chọn 18

1.3 Nội dung, chương trỡnh dạy học bậc TH 19

1.4 Đặc điểm tõm sinh lớ của học sinh tiểu học liờn quan đến việc dạy học tự chọn 24

1.5 Sự cần thiết phải tổ chức dạy học tự chọn ở TH 28

1.5.1 Dạy học tự chọn ở tiểu học góp phần thực hiện có chất lợng chơng trình giáo dục phổ thông 28

1.5.2 Dạy học tự chọn ở tiểu học để đáp ứng nhu cầu của thực tế phát triển giáo dục tiểu học 30

1.6 Kết luận chương 1 32

2.1 Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục của huyện Thọ Xuân

- Thanh Hoá 33

2.1.1 T×nh h×nh kinh tÕ- x· héi 33

2.1.2 T×nh h×nh gi¸o dôc 34

2.2 Thực trạng dạy học tự chọn ở bậc tiểu học trên địa bàn huyện Thọ Xuân - Thanh Hoá 35

2.2.1 Khảo sát thực trạng 35

2.2.2 Ph©n tÝch kÕt qu¶ kh¶o s¸t 36

2.3 Nguyªn nh©n cña thùc tr¹ng 46

2.3.1 Nguyªn nh©n thµnh c«ng 46

2.3.2 Nguyên nhân hạn chế, thiếu sót 48

2.4 Kết luËn ch¬ng 2 50

Chương 3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở bậc tiểu học trên địa bàn huyện Thọ Xuân, Thanh Hoá 53

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở bậc tiểu học 53

3.1.1 Nguyªn t¾c môc tiªu 53

3.1.2 Nguyªn t¾c hiÖu qu¶ 53

3.1.3 Nguyªn t¾c kh¶ thi 53

3.2 Các biện pháp 54

3.2.1 Nhóm biện pháp liên quan đến việc xây dựng nội dung dạy học tự chọn 54

3.2.2 Nhóm biện pháp liên quan đến lựa chọn phương pháp dạy học tự chọn 67

3.2.3 Nhóm biện pháp liên quan đến cách thức tổ chức dạy học tự chọn 75

3.2.4 Nhóm biện pháp đảm bảo các điều kiện cho dạy học tự chọn ở bậc tiểu học 89

3.4.1 Mục đích thực nghiệm 96

3.4.2 Đối tợng thực nghiệm 96

3.4.3 Nội dung và cách thức tiến hành 97

3.4.4 Tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm 97

3.4.5 Xử lớ kết quả thực nghiệm 99

3.4.6 Kết quả thực nghiệm 100

3.4.7 Đỏnh giỏ chung về kết quả thực nghiệm 103

3.5 Kết luận chơng 3 104

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 105

1 Kết luận 105

2 Kiến nghị 106

TÀI LIỆU THAM KHẢO 109

PHỤ LỤC

Bảng 1 Mô tả về giáo dục tiểu học của một số nước trªn thÕ giíi 10

Bảng 2 Ý nghĩa của việc tổ chức dạy học tự chọn ở trường tiểu học 37

Bảng 3 Thực trạng vÒ nội dung dạy học tự chọn ở các trường tiểu học của huyện Thọ Xuân, Tỉnh Thanh Hoá 38

Bảng 4 Thực trạng sö dông phương pháp trong dạy học tự chọn ở các trường tiểu học của huyện Thọ Xuân, Tỉnh Thanh Hoá 41

Bảng 5 Thực trạng về cách thức tổ chức dạy học tự chọn ở các trường tiểu học của huyện Thọ Xuân, Tỉnh Thanh Hoá 42

Bảng 6 Những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng dạy học tự chọn .48

Bảng 7 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 95

Bảng 8 Nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng 96

Bảng 9 Kết quả lĩnh hội tri thức của HS 100

Bảng 10 Hứng thú học tập của HS 102

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Bậc tiểu học là bậc học nền tảng, đặt cơ sơ ban đầu cho việc hình thànhnhân cách và phát triển toàn diện con người, đặt nền móng vững chắc chogiáo dục phổ thông, vì thế các nước đã tập trung đầu tư mọi nguồn lực cho

GD tiểu học, nhằm nâng cao chất lượng cho bậc học này ngày càng cao, đápứng yêu cầu của xã hội về đào tạo thế hệ trẻ Do đó, GD tiểu học cần có sựđổi mới sâu sắc Cùng với đổi mới nội dung, phương pháp, tăng thời lượnghọc tập, các nước trên thế giới còn tăng số lượng các môn học dưới hình thức

tự chọn Dạy học tự chọn nhằm mục đích phát triển những đặc tính tự nhiên,tốt đẹp của trẻ em, hình thành ở học sinh lòng ham hiểu biết và những đặctính, kỹ năng cơ bản đầu tiên để tạo nên hứng thú học tập

Dạy học tự chọn trở thành xu thế chung của các nước trong khu vực vàtrên thế giới, đồng thời đáp ứng kỹ năng phát triển cũng như nhu cầu nhậnthức của HS tiểu học Trẻ em chỉ phát triển nhận thức khi có nhu cầu và hứngthú thực sự Chỉ khi đó trẻ mới tập trung mọi sức, lực trí lực để khám phá.Nền giáo dục phải tạo ra hứng thú, nhu cầu nhận thức ở trẻ em khi đó trÎ mớitích cực say mê hoạt động Dạy học phải dựa trên những cơ sở tự nhiên vốn

có của đứa trẻ để xây dựng và phát triển nhận thức, tạo cơ hội giúp học sinhsớm phát triển năng khiếu cá nhân

Trong quá trình dạy học, người giáo viên phải biết được học sinh mình

có những năng khiếu về môn gì? về những lĩnh vực nào? từ đó có kế hoạchbồi dưỡng sớm và thường xuyên, để đem lại hiệu quả dạy học cao Trongquan điểm tâm lý học của Đêrcrôli, ông đã đưa ra khái niện hứng thú trungtâm, chủ yếu tập trung vào mặt phát triển trí tuệ của trẻ em Do đó nội dungdạy học phải xuất phát từ trẻ em, bắt nguồn từ hứng thú, sở thích, nguyệnvọng của trẻ vì hứng thú là nguồn gốc của tính tích cực nhận thức và sự phát

triển Hứng thú, nhu cầu nhận thức và sự quan tâm của trẻ ngày càng pháttriển đa dạng và phát triển mở rộng do sự phát triển về tâm lý, sinh lý và sựtiếp xúc với môi trường Càng lớn sự tiếp xúc của các em với môi trườngngày càng mở rộng nên nhận thức của các em cũng phát triển hơn.

Ngoài ra với xu thế quốc tế hoá và khu vực hoá đang diễn ra mạnh mẽ,các nước trên thế giới xích lại gần nhau, hợp tác, trao đổi với nhau, nên việctrang bị cho học sinh kiến thức của các lĩnh vực khác nhau thông qua hìnhthức DHTC là rất cần thiết Do đó, bên cạnh những môn cốt lõi được dạytrong chương trình tiểu học như Tiếng mẹ đẻ, Toán, Khoa học, Nghệ thuật,Thể dục,… việc DHTC còn được tiến hành đối với một số môn học khôngthuộc chương trình dạy học bắt buộc như Tiếng nước ngoài, Tiếng địaphương, Môi trường,…

Việc DHTC ở bậc tiểu học được đặc biệt coi trọng trong chương trìnhdạy học ở các nước phát triển Còn DHTC ở tiểu học Việt Nam chỉ xuất hiệnmới đây, đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng bồi dưỡng năng khiếu cho học sinh

ở một số địa phương có sự phát triển về kinh tế - xã hội

Hiện nay một số nơi có điều kiện kinh tế phát triển đã thực hiện hìnhthức DHTC đạt hiệu quả cao Tuy nhiên để những vùng gặp nhiều khó khăncũng có thể tổ chức hình thức dạy học này thành công thì cần có những côngtrình nghiên cứu thực trạng và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm thực hiệnmục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục Tiểu học nói riêng và giáo dục phổthông nói chung trong giai đoạn mới

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, chúng tôi chọn đề tài “Một số biện

pháp nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở tiểu học trên địa bàn huyện Thọ Xuân - Thanh Hoá”.

2 Mục đích nghiên cứu

Nhằm nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở trường tiểu học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiêm cứu

Vấn đề dạy học tự chọn ở trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở trường tiểu học

4 Giả thuyết khoa học

- Chất lượng dạy học tự chọn ở tiểu học nói chung, trên địa bàn huyệnThọ Xuân - Thanh Hóa nói chung còn nhiều hạn chế

- Có thể nâng cao chất lượng dạy học tự chọn trên địa bàn huyện ThọXuân - Thanh Hoá nếu đề xuất được các biện pháp giải quyết đồng bộ nhữngvấn đề liên quan đến nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học tựchọn ở bậc tiểu học đồng thời chú ý đến các điều kiện đảm bảo cho dạy học tựchọn ở bậc tiểu học đạt kết quả cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu c¬ së lí luận của vấn đề tổ chức dạy học tự chọn ởtrường tiểu học

5.2 Khảo sát thực trạng việc dạy học tự chọn ở trường tiểu học trên địabàn huyện Thọ Xuân - Thanh Hoá

5.3 Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học tựchọn ở trường tiểu học

6 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện được các nhiệm vụ nghiên cứu đề ra, chúng tôi sử dụngnhững phương pháp nghiên cứu sau:

6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

Nghiên cứu tài liệu liên quan nhằm làm rõ cơ sở lí luận dạy học cácmôn tự chọn

6.2 Phương pháp quan sát, phỏng vấn.

Thông qua ý kiến đội ngũ chuyên viên, ý kiến đội ngũ cán bộ quản lý

và giáo viên trường tiểu học

6.3 Phương pháp điều tra khảo sát

Sử dụng các bộ phiếu điều tra để đánh giá thực trạng tình hình tổ chứcdạy học tự chọn ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Thọ Xuân - TH, quacác đối tượng: Cán bộ quản lý trường tiểu học, giáo viên của 30 trường tiểuhọc và học sinh 10 trường tiểu học của huyện Thọ Xuân - TH

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, Nội dung chínhcủa luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận của việc dạy học tự chọn ở bậc tiểu học.Chương 2 Thực trạng dạy học tự chọn ở bậc tiểu học trên địa bàn

huyện Thọ Xuân - Thanh hoá

Chương 3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở

bậc tiểu học trên địa bàn huyện Thọ Xuân - Thanh Hóa

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC TỰ CHỌN

Ở BẬC TIỂU HỌC

1.1 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

1.1.1 Dạy học tự chọn ở tiểu học trong các nghiên cứu nước ngoài

Dạy học tự chọn là một phương thức và xu thế trong giáo dục, xuấthiện từ khá lâu trên thế giới Xu thế này xuất phát từ mục đích giáo dục phảihướng tới sự phát triển cao nhất của cá nhân học sinh, khai thác và tạo điềukiện năng lực, sở trường, năng khiếu cá nhân được bộc lộ, nuôi dưỡng vàhoàn thiện trí tuệ cùng nhân cách học sinh trong suốt quá trình giáo dục

Mặt khác, DHTC còn là một xu thế nhằm tăng tính tự chủ và tự chịutrách nhiệm của mỗi nhà trường Phương thức DHTC, cho đến nay, đượcngười ta tổng kết gồm có ba loại hình: học ở nhà, trường tự chọn và chươngtrình tự chọn Riêng chương trình tự chọn lại có hai cấp độ khác nhau: đó làmôn học tự chọn và chủ đề tự chọn

- Học ở nhà: là một xu thế xuất hiện khá sớm và phát triển mạnh mẽ ở

Mỹ vì lí do tôn giáo (cha mẹ không muốn cho con tới trường công vì muốngìn giữ, bảo vệ các giá trị truyền thống) Hiện nay, xu hướng này vẫn tồn tại

và khá phổ biến Tại nước Mỹ, năm 1993, loại hình tự chọn học ở nhà đượccông nhận và hợp pháp hoá tại 50 bang, với 1,5 triệu học sinh đang học tạinhà, gấp năm lần so với năm 1990 và vượt quá số học sinh đang học tạitrường công của thành phố New York Nhiều chuyên gia giáo dục dự báo, học

ở nhà sẽ là loại hình tự chọn phát triển mạnh trong tương lai, nhất là với giađình kinh tế khá giả, có điều kiện

- Trường tự chọn: Loại hình trường tự chọn còn xuất hiện sớm hơn, từđầu thập kỷ 90, ở bang Virginia (Mỹ) và ngày càng phổ biến Cũng như học ởnhà, trường tự chọn sẽ là kiểu học tập của tương lai Với loại hình trường tự

chọn, học sinh có thể lựa chọn cách thức học tập phù hợp nguyện vọng vàthời lượng mỗi môn học.

- Chương trình tự chọn: Sự khác biệt của loại hình học theo chươngtrình tự chọn, là nó diễn ra ngay trong nhà trường truyền thống, dựa trên mộtchương trình cốt lõi gồm những chủ đề các môn học, sự tự chọn ở đây đi theohai cấp độ khác nhau, bao gồm môn học tự chọn và chủ đề tự chọn

Môn học tự chọn: do giáo viên lựa chọn (có sự tham khảo ý kiến củacác bậc cha mẹ) Theo các chuyên gia giáo dục, ở nhiều nước trong khu vực

và trên thế giới, mục đích của môn học tự chọn là nhằm phát huy sở trường,hứng thú của học sinh, nâng cao trình độ văn hoá, thúc đẩy sự phát triển vềthể chất, tâm hồn và các kỹ năng tư duy, hành động, khả năng giải quyết vấn

tự khám phá và kỹ năng sống cho trẻ Về thời lượng học, phần lớn các nước

đều tổ chức học cả ngày (dạy học 2 buổi/ngày) Để hình thức dạy học 2 buổi/ngày không lãng phí về thời gian mà mang lại hiệu quả dạy học cao thì cầnphải có chương trình DHTC ở buổi thứ hai, do đó ngoài các môn học bắt buộcthuộc chương trình chính khoá các nước đã tăng số lượng các môn học dướihình thức DHTC được tiến hành hết sức nhẹ nhàng, vừa sức với học sinh.

 GDTH Thái Lan

GDTH ở Thái Lan thực hiện bắt buộc 6 năm đối với mọi trẻ em từ 7đến 15 tuổi Nội dung chương trình tiểu học ở Thái Lan gồm 4 lĩnh vực:

- Các môn công cụ: Tiếng Thái, Toán, Tiếng Anh

- Các môn giáo dục kinh nghiệm sống: Khoa học, Xã hội, Sức khoẻ

- Các môn phát triển tính cách: Âm nhạc, Mỹ thuật, Đạo đức, Thể chất

- Các môn kỹ năng làm việc: Kinh tế gia đình, Nghề mộc, Nghề nông,Nghề thủ công mỹ nghệ, Tin học

Các trường TH ở Thái Lan đã chú trọng đến nội dung chương trìnhDHTC, đưa các môn tự chọn và chủ đề tự chọn vào dạy cho học sinh ngoàichương trình dạy học các môn học bắt buộc

Giáo viên đều có thể dạy nhiều môn Từ lớp 1 đến lớp 4, mỗi giáo viênđảm nhiệm một lớp và dạy nhiều môn kể cả Tiếng Anh Đối với các lớp 5, 6mỗi giáo viên dạy 1 đến 2 môn

Về cơ sở vật chất, mỗi trường học đều có đầy đủ 1 phòng học/1 lớp, với

đủ bàn ghế 1 đến 2 chỗ ngồi, có đủ phòng học chuyên biệt, phòng chức năng,thư viện, phòng thiết bị thí nghiệm, phòng học tiếng, phòng học vi tính, phònghọp, sân chơi rộng rãi Đổi mới giáo dục ở Thái Lan thực hiện từng công đoạndựa theo điều kiện và sự phát triển của mỗi vùng

 GDTH Nhật Bản

Ở Nhật Bản, mỗi trường tiểu học kế hoạch giảng dạy căn cứ vào khungchương trình của Bộ, điều kiện cụ thể của địa phương, của trường và đặcđiểm nhân cách của học sinh Nhà trường tự chọn trong những bộ sách giáo

khoa được biên soạn dưới sự kiểm duyệt của Bộ GD - Khoa học - Văn hoá.Các môn học ở cấp tiểu học của Nhật Bản gồm 3 mảng chính: các môn học,giáo dục đạo đức và các hoạt động chuyên biệt Nhà trường chú trọng đưa vàochương trình một số môn học dưới hình thức tự chọn tạo điều kiện cho nhữngnăng lực, sở trường, năng khiếu cá nhân được bộc lộ và phát triển.

Về mục tiêu, GDTH Nhật Bản: thúc đẩy sự phát triển tư duy và cácnăng lực khác thông qua các hoạt động giáo dục để trẻ được sống, hoạt độngtheo đúng độ tuổi, tương ứng với từng nội dung của môn học, nhận thức đượcvai trò quan trọng của các hình thức cơ bản cần thiết cho mỗi công dân NhậtBản để tự nâng cao học vấn, phát triển nhân cách, lĩnh hội các hình thức củatất cả các môn học ở các bậc phổ thông

 GDTH ở CHLB Đức

Cũng như một số nước khác, trường tiểu học ở CHLB Đức dành chomọi trẻ em từ 6 đến 13 tuổi Cấp TH ở đây kéo dài 4 năm (riêng ở Berlin vàBradenburg là 6 năm) Về chương trình học tập gồm 10 môn: Tiếng Đức, Tìmhiểu quê hương, Khoa học thưởng thức, Tôn giáo, Toán, Âm nhạc, Nghệthuật, Thể thao Bên cạnh các môn bắt buộc trong chương trình chính khoá,

HS còn được tham gia lựa chọn các môn học, các chủ đề tự chọn mà mìnhthích, HS được học chương trình DHTC Qua đó nhằm đạt các yêu cầu: tính

ổn định của chương trình, chú ý hơn đến việc học phát hiện, làm việc độc lập

và hợp tác, tập giải quyết vấn đề và các nội dung cần lựa chọn để học tập, đưavào các cấp những cơ sở đầu tiên của KHTN và KHXH cũng như toán họchiện đại và ngôn ngữ, coi trọng các nhiệm vụ đặc trưng cho môn học tronggiờ Nghệ thuật, Âm nhạc và giờ học ở xưởng trường Các bang toàn quyềnlựa chọn nội dung chương trình trên cơ sở quy định của toàn liên bang

 GDTH ở Australia

Nội dung chương trình GDTH của Australia bao gồm 8 lĩnh vực: TiếngAnh, Toán, Khoa học, Công nghệ, Nghiên cứu xã hội và Môi trường, Nghệ

thuật, GD thể chất và Sức khoẻ, Ngoại ngữ nhằm đạt mục tiêu “phát triểntoàn diện về các mặt: tri thức, thể chất, tình cảm nhân cách và tinh thần”.Trường TH Australia không đơn thuần là nơi cung cấp tri thức mà còn là nơiđáp ứng nhu cầu của tất cả học sinh Nhà trường cũng tạo điều kiện giúp họcsinh sớm phát triển năng khiếu bằng việc đưa vào dạy các nội dung tự chọnnhư: Âm nhạc, Kịch, Thể thao Một số các trường còn tổ chức ban nhạc họcsinh Chương trình DHTC ở Australia còn chú trọng đến nội dung mang tínhđịa phương Các trường đã dành thời gian nhất định trong DHTC cho việc dạynhững kiến thức địa phương.

 GDTH Hoa Kỳ

Cũng như các nước khác Hoa Kỳ thực hiện GDTH bắt buộc 6 năm, bêncạnh những môn cốt lõi được dạy trong chương trình như Tiếng mẹ đẻ, Toán,Khoa học, Nghệ thuật, Thể dục thì những môn học khác như Môi trường, Tôngiáo cũng như nội dung đặc thù của một số môn học cốt lõi được đưa vào dạytrong nhà trường TH dưới hình thức tự chọn Các trưòng TH ở Mỹ đã đưa vàodạy các nội dung tự chọn như: Âm nhạc, Kịch, Thể thao nhằm giúp học sinhphát triển năng khiếu cá nhân Các trường còn tổ chức các ban nhạc học sinh,các đội đồng ca hợp xướng sinh hoạt ngoài giờ lên lớp, ở những lớp này còn

tổ chức dạy sử dụng nhạc cụ cho những học sinh có nhu cầu, có nguyện vọng

Ngoài ra, một số trường TH ở Hoa Kỳ cũng đưa một số nội dung tựchọn khác tạo điều kiện cho học sinh có thể trang bị cho bản thân những kiếnthức, kỹ năng tối thiểu và cần thiết cho cuộc sống sau này như: các kiến thức

về phòng chống tội phạm, kỹ năng người tiêu dùng, kỹ năng sống dưới hìnhthức DHTC

Như vậy, một số nước trên thế giới đã tổ chức đa dạng các nội dung

và hình thức dạy học và giáo dục, ngoài việc tăng thời gian học tập còntăng số lượng các môn học dưới hình thức tự chọn đã trở thành xu thếchung và tất yếu

Bảng 1: Bảng mô tả về GDTH của một số nước trên thế giới.

(B: Brazil; E: Anh quốc; J: Nhật bản; S: Singapore; Ma: Malaysia;

My: Myanmar; V: Việt Nam)

Qua bảng trên có thể rút ra một số nhận xét sau:

Ở hầu hết các nước, số năm học tiểu học là 5 hoặc 6 năm (tuỳ theo điềukiện và truyền thống GD) Hầu như các nước đều có chương trình quốc giathống nhất Số môn học: khoảng 7 đến 10 môn, một số nước phân chia thànhmôn cốt lõi (Tiếng mẹ đẻ, Toán và Khoa học) và môn nền tảng (các môn cònlại) Giáo viên nói chung phải dạy đủ tất cả các môn, cũng có nước bố trí được

GV dạy các môn chuyên biệt như: Hoạ - Nhạc, Thể dục, Ngoại ngữ và Tin họcnên nhiều trường đã tổ chức hình thức DHTC, học sinh ngoài việc học các mônbắt buộc còn được học chương trình DHTC, nhằm đáp ứng nhu cầu, sở thích,tạo điều kiện, năng lực, sở trường, năng khiếu cá nhân được bộc lộ và pháttriển Chương trình TH mới của Việt Nam đã tiếp cận với những xu thế chungcủa thế giới là: bảo đảm tính toàn diện và cân đối, tính phổ cập và tính pháttriển, tính thiết thực và cập nhật Tuy nhiên chương trình TH chỉ mới có nộidung các môn học bắt buộc, đa số các trường mới chỉ thực hiện dạy học cácmôn bắt buộc trong chương trình, chưa có nội dung DHTC, các nội dung dạyhọc đáp ứng nhu cầu, hứng thú học tập và tạo điều kiện cho học sinh phát triểnnăng khiếu thì chưa được các nhà trường chú trọng đưa vào dạy cho HS

1.1.2 Dạy học tự chọn ở tiểu học trong các nghiên cứu trong nước

Trong những năm gần đây, vấn đề dạy học tự chọn đã thu hút sự quantâm của nhiều tác giả Theo tác giả Đỗ Đình Hoan, DHTC nhằm mục đíchphân hoá học sinh cũng như góp phần giáo dục toàn diện trẻ nhỏ, phát triểnnăng lực cá nhân trong một số lĩnh vực học tập, góp phần bồi dưỡng tài năngtheo đặc điểm của cấp TH và của địa phương, đạt được mục tiêu của GD tiểuhọc Chương trình DHTC là sự phát triển theo chiều sâu của các kiến thức, kỹnăng cơ bản trong chương trình TH hiện hành ở các lớp 3, 4, 5 (trừ môn tiếngAnh và môn Tin học có chương trình độc lập) Tăng cường khả năng vậndụng, thực hành các kiến thức, kỹ năng cơ bản để giải quyết các vấn đề kinh

tế, xã hội… gần gũi với đời sống của học sinh Theo định hướng của nội dungDHTC ở tiểu học mà Viện Chiến lược và chương trình GD đưa ra thì tất cảcác môn bắt buộc trong chương trình TH hiện hành đều được đưa vào nộidung DHTC Đối với môn Tiếng Việt và Toán, nhằm hỗ trợ học sinh cóhoàn cảnh khó khăn đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng của giai đoạn các lớp 1, 2,

3 (tập trung ở lớp 3) và của giai đoạn các lớp 4, lớp 5 Đối với môn Đạo đức,Khoa học, Lịch sử và Địa lý thì nhằm phát triển các kỹ năng thực hành giảiquyết các tình huống có vấn đề trong đời sống gần gũi với học sinh Cácmôn Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục nhằm phát triển các kiến thức, kỹ năng cơbản gắn với bản sắc, truyền thống của dân tộc, phát triển năng khiếu cá nhâncủa trẻ nhỏ

Riêng đối với những trường tổ chức dạy 2 buổi/ngày, ngoài thời gianhọc chính khoá bắt buộc phải tuân thủ kiến thức của chương trình khung thìhọc sinh có quyền tự do lựa chọn môn học mình yêu thích, nhưng tối đa là 3môn học và không quá 4 tiết/tuần Mục tiêu của DHTC là không biến buổihọc phụ kia thành học thêm, nhồi nhét kiến thức mà tập trung phát triển năngkhiếu cho trẻ nhỏ, phối hợp “học mà chơi, chơi mà học”, tạo ra hứng thú vànăng lực sáng tạo cho trẻ nhỏ

Theo tác giả Trịnh Quốc Thái cho rằng việc đưa hình thức DHTC làmột chủ trương đúng đắn và khoa học Tuy nhiên, phải xác định được mụctiêu, nội dung DHTC ở bậc này như thế nào Thực ra chương trình TH năm

2000 đã có hình thức DHTC ở bậc tiểu học, chương trình này cũng được xâydựng với mong muốn là học sinh được học 2 buổi/ngày thì hiệu quả của việcđổi mới chương trình sẽ cao hơn, HS được giáo dục toàn diện Khi ban hànhchương trình này, Bộ GD - ĐT khẳng định việc khuyến khích DHTC từ lớp 3đến lớp 5 ở tiểu học và DHTC ở tiểu học là DHTC không bắt buộc (đối vớitrường lớp đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về GV, về cơ sở vật chất, thiết bị

và được sự thoả thuận của gia đình HS có thể tổ chức dạy học Tiếng nướcngoài và Tin học, tổ chức bồi dưỡng năng lực học tập và hoạt động giáo dụctheo chương trình DHTC không bắt buộc) do Bộ quy định) Theo tác giảTrịnh Quốc Thái: Mong muốn của chúng tôi là đến năm 2010, tất cả HS tiểuhọc trên cả nước sẽ được học 2 buổi/ngày và lúc đó áp dụng hình thức DHTCđối với bậc tiểu học

Quan điểm của lãnh đạo vụ bậc học là DHTC ở bậc tiểu học phải đượctiến hành hết sức nhẹ nhàng, mục tiêu quan tâm hàng đầu không phải điều gìcao sang mà đơn giản chỉ là “đạt được mục tiêu của dạy học ở tiểu học” màmục tiêu của dạy học ở TH thì lại gói gọn trong 6 từ: “nhẹ nhàng, tự nhiên,hiệu quả” Theo tác giả Trịnh Quốc Thái cái yếu nhất của học sinh tiểu họchiện nay là hoạt động mang tính tập thể và kỹ năng sống, phương pháp tựhọc Chính vì vậy nên dành thời lượng, nội dung DHTC là để học sinh pháttriển các kỹ năng này

Tác giả Trịnh Quốc Thái tỏ ra rất boăn khoăn khi dự thảo nội dungDHTC mà Viện Chiến lược xây dựng đã đưa vào tất cả những môn học bắtbuộc để DHTC Tác giả cho rằng: Chắc chắn đưa ra một loạt các môn họcnhư vậy HS sẽ lại chọn Toán và Tiếng Việt Và thế lại sa vào quá tải

Đồng tình với nhận định này, tác giả Nguyễn Minh Thuyết cho rằng:Nếu như đặt mục tiêu DHTC là để phân hoá HS thì có nên hay không vì hầunhư không có nước nào trên thế giới đặt vấn đề phân hoá HS ngay ở bậc tiểuhọc Giáo dục TH là để phổ cập chứ không phải là phân hoá HS Theo tác giảNguyễn Minh Thuyết: Nên dạy những nội dung rất có nhu cầu nhưng không

có điều kiện phát triển như: Ngoại ngữ, Tin học hoặc dạy bằng Ngoại ngữ.Nên phân biệt giữa DHTC với bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo HS kém.Nếu đưa tất cả các môn học bắt buộc vào nội dung tự chọn nữa thì HS lại vùiđầu vào học Toán, Tiếng Việt, Khoa học… và trở thành các nhà hàn lâm hết

cả Đó là chưa nói đến cách làm như vậy sẽ rất dễ biến tướng thành dạy thêm,học thêm

Các ý kiến đều thống nhất rằng: DHTC là để kiến thức của HS nhuầnnhuyễn hơn, rèn luyện các kỹ năng, phát huy hứng thú học tập HS chứ khôngphải là nhồi nhét kiến thức Đối với các môn như Toán, Tiếng Việt, khôngnên cho rằng DHTC đối với hai môn này là để: “hỗ trợ các HS có hoàn cảnhkhó khăn đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng của giai đoạn các lớp 1, 2, 3…” vì nếunhư đặt vấn đề như vậy thì lập tức sẽ có câu hỏi ngược lại: Nếu như không cóDHTC thì kiến thức của chương trình cơ bản là chưa đạt chuẩn? Theo tác giảNguyễn Minh Thuyết: Đối với những môn Toán, Tiếng Việt có thể tổ chứctheo hình thức câu lạc bộ HS nào yêu thích thì có thể tham gia vào các câulạc bộ này để được đến đó vui chơi, mở mang kiến thức chứ không phải nhồinhét kiến thức

Tác giả Nguyễn Minh Thuyết cho rằng: Chúng ta nên và có đủ căn cứ

để xây dựng DHTC ở tiểu học Bởi vì căn cứ để xây dựng DHTC ở tiểu họcđang đặt ra yêu cầu cấp thiết, đó là: Sở thích của HS, nhu cầu được giáo dụctoàn diện và phát triển hứng thú của học sinh

Thực tế hiện nay việc DHTC ở bậc tiểu học vẫn hết sức manh mún, địaphương nào có điều kiện thì triển khai, địa phương nào khó khăn thì chỉ có

một vài trường tổ chức DHTC cho học sinh Theo tác giả Nguyễn Văn Sản,nhu cầu được học các môn Ngoại ngữ, Tin học rất lớn Tuy nhiên do thiếu

GV hợp đồng và thiếu cơ sở vật chất nên không đáp ứng được nhu cầu đó.Hầu hết các trường có thể triển khai việc DHTC đối với 2 môn này thường ởthị xã, thị trấn, những nơi có khả năng, điều kiện dạy học 2 buổi/ngày

Do vậy, nếu khi hình thức DHTC được xây dựng và được ban hànhchính thức thì các nhà trường chắc chắn sẽ được đầu tư bài bản hơn về cơ sởvật chất cũng như đội ngũ GV để dạy các môn tự chọn Chương trình TH năm

2000 nếu không được học 2 buổi/ngày thì sẽ vất vả cho cả người dạy lẫnngười học, nhưng nếu được học 2 buổi/ngày thì sẽ lãng phí về thời gian nếukhông có chương trình DHTC ở buổi thứ hai Chính vì vậy hình thức này làrất cần được triển khai đối với bậc tiểu học Vấn đề đặt ra là DHTC như thếnào, dạy cái gì và cách thức tổ chức ra sao là mối quan tâm hàng đầu của cácnhà quản lý bậc học cũng như của các địa phương

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

1.2.1 Dạy học và dạy học tự chọn

1.2.1.1 Dạy học

Dưới góc độ của Giáo dục học: “Hoạt động dạy học là hoạt động đặctrưng cho các loại hình nhà trường và xét theo quan điểm tổng thể, dạy họcchính là con đường giáo dục tiêu biểu nhất… Với nội dung và tính chất của

nó, dạy học luôn được xem là con đường hợp lý, thuận lợi nhất, giúp cho HS

có thể lĩnh hội được một hệ thống tri thức và kỹ năng hành động, chuyểnthành phẩm chất, năng lực, trí tuệ của bản thân”

Như vậy, dạy học chính là quá trình trong đó dưới sự tác động chủ đạo(tổ chức, điều khiển, lãnh đạo) của thầy, học sinh tự giác, tích cực chiếm lĩnhtri thức, kỹ năng, kỹ xảo nhằm phát triển năng lực nhận thức, năng lực hànhđộng, hình thành những cơ sở thế giới quan khoa học

1.2.1.2 Dạy học tự chọn

DHTC là một phương thức và xu thế trong giáo dục, xuất hiện từ khálâu trên thế giới Xu thế này xuất phát từ mục đích giáo dục phải hướng tới sựphát triển cao nhất của cá nhân học sinh, khai thác và tạo điều kiện năng lực,

sở trường, năng khiếu cá nhân học sinh được bộc lộ, nuôi dưỡng và hoànthiện trí tuệ cùng nhân cách học sinh trong suốt quá trình giáo dục

Mặt khác DHTC còn là một xu thế nhằm tăng cường tính tự chủ và tựchịu trách nhiệm của mỗi nhà trường

Dạy học tự chọn nhằm bốn mục đích:

- Phát triển tư duy, rèn luyện kỹ năng và hỗ trợ học sinh phát triển toàndiện, sáng tạo

- Bổ sung và khai thác sâu hơn kiến thức

- Rèn luyện tính tích cực học tập của học sinh

- Hình thành các nhóm đối tượng: học sinh năng khiếu, học sinh giỏi vàhọc sinh kém để có cách dạy và cách học phù hợp

Mục tiêu của DHTC ở tiểu học là nhằm mục đích phân hoá học sinhcũng như giáo dục toàn diện, cụ thể là giúp học sinh: Phát triển năng lực cánhân trong một số lĩnh vực học tập, góp phần bồi dưỡng tài năng theo đặcđiểm cấp học và của địa phương, đạt được mục tiêu giáo dục tiểu học

DHTC ở tiểu học là DHTC không bắt buộc vì chương trình tiểu học do

Bộ GD - ĐT ban hành ngày 9/11/2001 đã nêu như sau: “Đối với các trường,lớp đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về giáo viên, về cơ sở vật chất, thiết bị

và được sự thoả thuận của gia đình học sinh có thể tổ chức dạy học Tiếngnước ngoài và Tin học, tổ chức bồi dưỡng năng lực học tập và hoạt động giáodục theo chương trình DHTC (không bắt buộc) do Bộ GD - ĐT quy định”

Chương trình cấp tiểu học trong chương trình giáo dục phổ thông do

Bộ GD - ĐT ban hành ngày 5/5/2006 lại nêu rõ: “Bắt đầu từ lớp 3, thời lượng

tự chọn dùng để dạy học các nội dung tự chọn và hai môn học tự chọn: Ngoạingữ, Tin học Học sinh có thể chọn hoặc không chọn các nội dung và hai mônhọc trên Các trường lớp dạy học 2 buổi/ngày hoặc nhiều hơn 5 buổi/ tuần và

có đủ điều kiện về giáo viên, cơ sở vật chất, được sự thoả thuận của gia đìnhhọc sinh, có thể tổ chức dạy học Ngoại ngữ, Tin học, nội dung tự chọn của

Mặc dù chất lượng là “cái” tạo ra phẩm chất, giá trị, song khi phán xét

về chất lượng thì phải căn cứ vào phẩm chất, giá trị do nó tạo ra Đó cũng làc¬ sở khoa học rất quan trọng cho việc “đo” chất lượng

- Chất lượng “là sự phù hợp với mục tiêu” [4] (mục tiêu ở đây đượchiểu một cách rộng rãi, bao gồm các sứ mạng, các mục đích…, còn phù hợpvới mục tiêu có thể là đáp ứng mong muốn của những người quan tâm, là đạtđược hay vượt qua các tiêu chuẩn đặt ra ) Tuy nhiên ý nghĩa thực tế củađịnh nghĩa trên là ở chỗ xem xét chất lượng chính là xem xét sự phù hợp vớimục tiêu

- Chất lượng “là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạocho đối tượng (thực thể) đó khả năng thoã mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặcnhu cầu tiềm ẩn”

Như vậy, nói đến chất lượng là nói đến cái làm nên giá trị của conngười, sự vật với tư cách là sản phẩm của hoạt động, phù hợp với mục tiêu đã

đề ra từ trước

Khái niệm chất lượng, theo nghĩa triệt để của nó bao hàm cả khái niệmhiệu quả [4]

1.2.2.2 Chất lượng dạy học tự chọn

Theo quan điểm trên về chất lượng, chúng tôi cho rằng:

- Chất lượng dạy - học là mức độ giá trị của kết quả đạt được so vớimục tiêu đề ra của quá trình dạy học

- Chất lượng DHTC là kết quả đạt được của quá trình dạy và học cácmôn tự chọn, chủ đề tự chọn của các môn học so với mục tiêu đặt ra của hìnhthức DHTC trong nhà trường phổ thông.

- Chất lượng DHTC ở bậc tiểu học là kết quả đạt được của quá trìnhdạy và học hai môn tự chọn và nội dung các chủ đề tự chọn của các môn họctrong chương trình tiểu học so với mục tiêu của hình thức DHTC ở tiểu học

Cụ thể kết quả về các kỹ năng như: Hoạt động tập thể, kỹ năng sống vàphương pháp tự học Giúp học sinh phát triển năng lực cá nhân trong một sốlĩnh vực học tập, góp phần bồi dưỡng tài năng theo đặc điểm cấp tiểu học

Chất lượng DHTC ở tiểu học là kết quả phức hợp của một loạt nhữngyếu tố chủ quan và khách quan khác nhau Vì vậy, để đánh giá chất lượngDHTC cần phải dựa vào mục tiêu của chương trình DHTC ở tiểu học, dựavào các tiêu chí đánh giá về các yếu tố như:

+ Về giáo viên: Phải đảm bảo các yêu cầu về trình độ đào tạo, phẩmchất đạo đức, kiến thức và kỹ năng sư phạm

+ Về học sinh: Đảm bảo về điều kiện học tập, khả năng nhận thức, ýthức học tập, nhu cầu, hứng thú học tập, năng lực, sở trường của từng học sinh

+ Về công tác quản lý: Cần thực hiện tốt, có hiệu quả hoạt động thanhtra, kiểm tra và giám sát hoạt động DHTC, hoạt động chuyên môn theo định

kỳ, họp tổ chuyên môn, phân công giáo viên dạy học 2 môn tự chọn và cácchủ đề tự chọn,v v

+ Về nội dung DHTC: Ngoài hai môn tự chọn có chương trình độc lập

là Ngoại ngữ và Tin học thì chương trình DHTC ở tiểu học mở rộng ở cácmôn học như: Tiếng Việt, Toán, Khoa học, Lịch sử, Địa lý, Kỹ năng sống,

Âm nhạc, Múa, Mỹ thuật, Thể dục và Kỹ thuật Mỗi học sinh căn cứ vàonguyện vọng, sở trường, hứng thú, sức khoẻ, điều kiện của cá nhân mà có thểlựa chọn một số chủ đề, môdun thích hợp để học

+ Về phương pháp DHTC: Phương pháp DHTC phải phát huy tínhchủ động, linh hoạt, sáng tạo, tư duy phê phán, tinh thần tự học của học sinh,

phát huy thế mạnh, truyền thống của địa phương, của đất nước, từng bướctiến kịp trình độ GD tiểu học của các quốc gia phát triển trong khu vực vàtrên thế giới.

+ Về hình thức tổ chức DHTC: Sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chứcDHTC phù hợp với điều kiện dạy học, phương pháp DHTC v v Đối vớinhững môn Toán và Tiếng Việt có thể tổ chức theo hình thức câu lạc bộ, họcsinh nào yêu thích thì có thể tham gia vào câu lạc bộ này để đến đó được vuichơi, mở mang kiến thức

+ Về đánh giá chất lượng DHTC: kiểm tra, đánh giá kết quả DHTC,thực hiện đánh giá bằng nhận xét của giáo viên đối với các môn tự chọn, cácchủ đề tự chọn

+ Đảm bảo các điều kiện cho DHTC: Đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất,trang thiết bị phục vụ tốt cho DHTC như: máy vi tính, hệ thống phòng chứcnăng, phòng chuyên biệt và các điều kiện thiết yếu phục vụ cho DHTC

Như vậy, để nâng cao chất lượng DHTC ở tiểu học cần phải có nhữngbiện pháp tác động tích cực tới các yếu tố đó

1.2.3 Biện pháp và biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở bậc tiểu học

cách giải quyết cụ thể cho từng đối tượng cụ thể Cách giải quyết này mangtính đặc thù và sử dụng trong phạm vi hẹp, tính phổ biến không cao.

Giải pháp có tính phổ biến hơn, nói đến giải pháp là nói đến nhữngcách thức tác động nhằm thay đổi chuyển biến một hệ thống, một quá trình,một trạng thái nhất định…, có nghĩa là nhằm đạt mục đích hoạt động Giảipháp có thể được vận dụng để giải quyết cho nhiều đối tượng khác nhau Vấn

đề được giải quyết rộng hơn, có thể bao gồm nhiều vấn đề cụ thể khác Giảipháp càng thích hợp, càng tối ưu càng giúp con người nhanh chóng giải quyếtnhững vấn đề đặt ra

Theo cách hiểu đó, đề tài chúng tôi nghiêm cứu các biện pháp

Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học là cách thức tác động vào cácyếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học nhằm khắc phục những tác độngtiêu cực của các yếu tố đó đối với chất lượng dạy học và nâng cao chất lượngdạy học để đáp ứng mục tiêu đề ra

1.2.3.2 Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tự chọn ở bậc tiểu học

Biện pháp nâng cao chất lượng DHTC ở bậc tiểu học là cách thức tácđộng vào các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng DHTC như: Nội dung DHTC,phương pháp DHTC, cách thức tổ chức DHTC và đảm bảo các điều kiện choDHTC ở bậc tiểu học, nhằm khắc phục những tác động tiêu cực của các yếu

tố đó đối với chất lượng DHTC và nâng cao chất lượng DHTC để đáp ứngmục tiêu đề ra

1.3 NỘI DUNG, CHƯƠNG TRÌNH DẠY HỌC Ở BẬC TIỂU HỌC

Mục đích của GDTH là trang bị cho học sinh những tri thức sơ đẳng về

tự nhiên và xã hội trực tiếp gần gũi trong cuộc sống, làm cho các em giữ đượctính chất hồn nhiên, ngây thơ, đồng thời phát triển tính linh hoạt, sáng tạotrong học tập và cuộc sống Chất lượng GDTH là cơ sở để tạo nên chất lượngcủa toàn bộ hệ thống giáo dục

Ngày 9/11/2001, Bộ GD- ĐT đã ra quyết định số 43/2001 QĐ BGD&

ĐT ban hành chương trình tiểu học mới

Về thời gian học tập:

Chương trình tiểu học mới vẫn gồm 5 năm học (từ lớp 1 đến lớp 5)nhưng có sự thay đổi quan trọng

- Mỗi năm học 35 tuần lễ (không phải 33 tuần lễ)

- Mỗi tuần lễ 5 ngày học (không phải 5 buổi học)

- Dạy học các môn học bắt buộc trong mỗi ngày học kéo dài không quá

4 giờ (tức 240 phút) và chia thành các tiết học Như vậy nội dung dạy học(hoặc hoạt động giáo dục) tự chọn không nằm trong thời gian này

Về kế hoạch giáo dục:

- Tuy quy định tuần có 5 ngày học nhưng số buổi học lại cho phép linhhoạt từ 5 buổi mỗi tuần (là tối thiểu) đến số buổi học nhiều hơn 5 (có ngàyhọc 2 buổi/ngày) hoặc có ngày dạy học cả ngày

- Ở mỗi lớp, mỗi tuần có ít nhất 1 tiết hoạt động tập thể dành cho sinhhoạt lớp, Sao Nhi đồng, đội Thiếu niên, tiết hoạt động tập thể tổ chức ở tronghoặc ngoài phòng học, do hiệu trưởng quy định

- Giai đoạn các lớp 1, 2, 3 gồm 6 môn học: Tiếng Việt, Toán, Đạo đức,

Tự nhiên và xã hội, Thể dục, Nghệ thuật (môn học này gồm 3 phân môn: Âmnhạc, Mĩ thuật, Thủ công)

- Giai đoạn lớp 4, 5 gồm 9 môn học: Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Khoahọc, Lịch sử và Địa lý, Kĩ thuật, Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể dục

Đối với các trường, lớp đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về giáo viên,

về cơ sở vật chất và các thiết bị đồng thời được sự thoả thuận của gia đình họcsinh, có thể dạy học Tiếng nước ngoài và Tin học, tổ chức bồi dưỡng năng lựchọc tập và hoạt động giáo dục theo chương trình dạy học tự chọn (không bắtbuộc) do Bộ GD - ĐT quy định

- Chương trình TH mới có sự thay đổi trong cách đánh giá, có hai cáchđánh giá:

+ Đánh giá bằng điểm kết hợp với nhận xét của giáo viên đối với cácmôn học Tiếng Việt, Toán, Khoa học, Lịch sử và Địa lý.

+ Đánh giá chỉ bằng nhận xét của giáo viên đối với các môn học và cáchoạt động giáo dục khác

Đồng thời nêu yêu cầu “cải tiến cách ra đề kiểm tra để đánh toàn diệncông bằng, giúp học sinh sửa chữa thiếu sót kịp thời và có khả năng phânloại cao”

- Trong chương trình các môn học có nội dung giáo dục địa phương.Các trường tiểu học cần chủ động lựa chọn và thực hiện các nội dung giáodục địa phương theo quy định của chương trình từng môn học

Nội dung và phương pháp GDTH:

- Nội dung GDTH phải đảm 4 yêu cầu đối với học sinh:

+ Có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người+ Có kĩ năng cơ bản về nghe, đọc, nói, viết và tính toán

+ Có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh

+ Có hiểu biết ban đầu về nghệ thuật

- Phương pháp GDTH phải thực hiện 4 yêu cầu:

+ Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh

+ Phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học

+ Bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn kuyện kĩ năng vận dụng kiếnthức vào thực tiễn

+ Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.Hiện nay, các trường đang thực hiện chủ trương thống nhất chươngtrình GD tiểu học trong cả nước Đây là chương trình thể hiện những nội dung

cơ bản, cốt lõi của giáo dục TH trong giai đoạn mới, được dành để giáo dụccho mọi trẻ em ở độ tuổi từ 6 đến 14, không phân biệt địa bàn sinh sống, trình

độ phát triển cá nhân cũng như nhu cầu và sở trường các em Chương trìnhnày một mặt đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực của xã hội, mặt khác,

nó cũng là cơ sở để biên soạn phần nội dung giáo dục cho những học sinh cónhu cầu học tập cao nhằm thoả mãn nhu cầu học tập của một xã hội có nềnkinh tế thị trường, là cơ sở để biên soạn phần nội dung giáo dục cho nhữnghọc sinh có năng lực đặc biệt thuộc từng lĩnh vực của GDTH nhằm đáp ứngnhu cầu về đào tạo nhân tài

Như vậy, DHTC ở tiểu học được thực hiện theo phần chương trình biệnsoạn cho những học sinh có nhu cầu học tập cao và những học sinh có nănglực đặc biệt về Toán, Khoa học, Ngôn ngữ, Thể thao và Nghệ thuật Trongchương trình này cũng cần tách thành hai phần nhỏ cho hai đối tượng nói trên

Chương trình DHTC là sự phát triển theo chiều sâu của các kiến thức,

kỹ năng cơ bản trong chương trình tiểu học hiện hành ở các lớp 3, 4, 5 (trừmôn Tiếng Anh và Tin học có chương trình độc lập) Tăng cuờng khả năngvận dụng, thực hành các kiến thức, kỹ năng cơ bản để giải quyết các vấn đềkinh tế, xã hội… gần gũi với đời sống của học sinh Tài liệu DHTC biên soạntheo chương trình DHTC, được thẩm định và ban hành theo quy định của Bộ

GD - ĐT và do hiệu trưởng các trường tiểu học lựa chọn Để tăng khả nănglựa chọn tài liệu học tập theo đặc điểm cá nhân, nên khuyến khích có nhiều tàiliệu của cùng một chương trình tự chọn

Chương trình DHTC không bắt buộc ở bậc tiểu học đã được triển khai

từ năm 1998 nhằm phát triển năng lực cá nhân học sinh trong đó có Tin học

và Tiếng Anh

Sau gần 10 năm thử nghiệm chương trình này sẽ tiếp tục được triểnkhai DHTC mở rộng ở các môn học như: Tiếng Việt, Toán, Khoa học, Lịch

sử, Địa lý, Kỹ năng sống, Âm nhạc, Múa, Mỹ thuật, Thể dục và Kỹ thuật

Với chương trình DHTC mới, học sinh có thể chọn một số chủ đề,modun thích hợp để học, nhưng tối đa là 2- 3 môn học (hoặc nội dung) tựchọn Ngay trong nội dung tự chọn của một môn học, học sinh có thể lựachọn một số chủ đề, mô đun thích hợp của từng lớp và không quá 4 tiết/tuần

Như vậy, theo định hướng nội dung DHTC ở tiểu học mà Viện Chiếnlược và Chương trình GD đưa ra thì tất cả các nội dung bắt buộc trong

chương trình tiểu học hiện hành đều được đưa vào nội dung DHTC

Về nguyên tắc thì học sinh là người được lựa chọn nội dung học tựchọn Nhưng hiện nay, không phải trường tiểu học nào cũng đáp ứng đượcnhu cầu rất đa dạng của học sinh, nên việc lựa chọn nội dung và thời lượngDHTC có thể thực hiện như sau:

- Hiệu trưởng căn cứ vào điều kiện cụ thể của nhà trường để chọn một

số nội dung, tài liệu, thời lượng DHTC

- Mỗi học sinh căn cứ vào nguyện vọng, sở trường, hứng thú, sức khoẻ,điều kiện của cá nhân mà lựa chọn một số trong các nội dung tự chọn do hiệutrưởng đã chọn Hết sức tránh những nặng nề, “quá tải” khi chọn các nội dung

tự chọn

- Sau khi cân đối các nguyện vọng tự chọn của HS, hiệu trưởng lập kếhoạch DHTC trong kế hoạch giáo dục chung của nhà trường

Tổ chức DHTC ở từng trường, từng địa phương theo sự thoả thuận của

cơ quan chỉ đạo giáo dục và cơ quan chính quyền, ban đại diện cha mẹ họcsinh ở địa phương trường đóng, theo nguyên tắc tự nguyện và phù hợp vớihoàn cảnh cụ thể của địa phương

Khuyến khích sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội, của cha mẹ học sinh,của các cơ sở sản xuất kinh doanh ở địa phương,… cho DHTC ở từng trườngtiểu học.

Đối với các lớp học chương trình và SGK mới nên tổ chức cho HStham gia học chương trình DHTC, nhưng việc tổ chức cần xét đến các điềukiện thiết yếu và nhu cầu cũng như sự tự nguyện của HS, không được ép buộckhi những điều kiện này chưa đáp ứng Việc DHTC không nhất thiết phảitoàn bộ HS trong một lớp hoặc trong khối Đối với những nơi có nhu cầu họcchương trình DHTC thấp, những HS có nhu cầu và nguyện vọng tham gia họccác môn tự chọn, các chủ đề tự chọn thì GV cho HS đăng ký ngay từ đầu nămhọc, sau đó sắp xếp, tổ chức, phân chia các nhóm, các lớp có cùng một sởthích, hứng thú nhu cầu về một môn học, chủ đề lựa chọn Các nhóm, các lớpnày được hình thành là học sinh của các lớp trong một khối lớp cùng tham giahoạt động về một chủ đề tự chọn nhất định

1.4 ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÍ CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC DẠY HỌC TỰ CHỌN

Học sinh TH có hoạt động học tập là hoạt động chủ đạo Vì vậy, hứngthú học tập dần dần chiếm ưu thế so với hứng thú vui chơi Đặc biệt các emrất tò mò muốn khám phá cái mới lạ của thế giới xung quanh Muốn cho côngtác giáo dục đạt hiệu quả thì việc gây hứng thú cho học sinh trong từng tiếthọc, từng môn học là việc làm cần thiết không thể thiếu được K.D Usinxkinói: “Một sự học tập mà chẳng có hứng thú gì cả chỉ biết hoạt động bằng sứcmạnh cưỡng bức thì giết chết mất lòng ham muốn học tập của cá nhân”

Hứng thú nhận thức là xu hướng lựa chọn của cá nhân nhằm vào việcnhận thức một hoặc vài lĩnh vực khoa học (trong nhận thức là các môn học)nhằm vào mặt nội dung của nó cũng như nhằm vào quá trình hoạt động.Trong đó cá nhân không chỉ dừng lại ở những đặc điểm bên ngoài của sự vật,hiện tượng mà có xu thế đi sâu vào cái bản chất bên trong của sự vật, hiện

tượng muốn nhận thức Nếu ở trẻ có một khát vọng nhận thức mạnh mẽ thìchúng sẽ lĩnh hội các tri thức khoa học nhanh chóng và có hiệu quả hơn Ởmỗi người đều có nhu cầu, đó là những cái cần thiết để tồn tại và phát triển.Khi mỗi cá nhân nhận thức đầy đủ về ý nghĩa về những nhu cầu thiết yếu đốivới bản thân, thì nhu cầu đó trở thành động lực thúc đẩy họ hoạt động Nhucầu nhận thức là nguồn gốc của tính tích cực học tập Nhu cầu nhận thứcđược nảy sinh và phát triển ngay trong hoạt động nhận thức với những hìnhthức hoạt động phong phú, đa dạng phù hợp với lứa tuổi và năng lực của các

em Khi nói HS có hứng thú học tập với môn học nào đó là ta thừa nhận rằng

HS này đã có ý thức và hiểu rõ ý nghĩa của môn học đối với bản thân, có cảmtình đặc biệt đối với môn học GV nên nắm bắt điều này để tổ chức dạy họccho hiệu quả Một HS có hứng thú học tập đối với môn học nào đó thì chúngsay sưa học tập và học tập có kết quả

- Nhận thức của trẻ gắn liền với cảm xúc và hứng thú Trong quá trìnhlớn lên trẻ mong muốn tiếp xúc với sự vật, tác động lên chúng, lên thế giớixung quanh, hứng thú này là nguồn gốc của tính tích cực và sự phát triển ởtrẻ Hứng thú đó tiến triển theo sự phát triển của những nhu cầu cơ bản của trẻđang lớn lên trong môi trường tự nhiên xung quanh trẻ

Trẻ em chỉ phát triển nhận thức khi nó có nhu cầu và hứng thú thực sự,chỉ khi đó trẻ mới tập trung mọi sức lực, trí lực để hoạt động, khám phá Nênkhông thể yêu cầu trẻ tập trung những cái mà trẻ không thích, không hứngthú Cùng với nhu cầu, hứng thú kích thích hoạt động làm cho trẻ hoạt độngtích cực, làm tăng sức lực làm việc, mang lại niềm vui, niềm say mê trong họctập, trẻ sẽ tiến hành những hoạt động trí tuệ khác nhau để luôn có thể đi sâuhơn vào bản chất của sự vật, hiện tượng Ngược lại không có hứng thú họctập, thì học sinh sẽ ở vào trạng thái chán nản, mệt mõi Thực tế cho thấy rằng:

kỉ luật ép buộc cũng cung cấp kiến thức, song kìm hãm sự phát triển trí tuệ vàlàm cho các kiến thức mất giá trị

Vì vậy, dạy học phải gợi ra và dựa trên những nhu cầu, hứng thú nhậnthức của trẻ Dạy học phải chuyển từ hứng thú, nhu cầu của trẻ thành nhu cầu,hứng thú của nhà trường Biến những nhu cầu, hứng thú chung chung thànhnhu cầu, hứng thú cụ thể.

- Hứng thú, sở thích của trẻ không xuất phát từ môi trường mà xuấtphát từ hoạt động của nó với môi trường

Trẻ em TH không thể ngồi yên để tiếp thu tri thức mà phải thông quahoạt động cụ thể thì chúng mới phát hiện ra những kiến thức, mới hứng thú,nên quá trình học tập ở tiểu học là quá trình hình thành các hành động họctập, từ đó trẻ tự hoạt động, tự tìm tòi, khám phá và phát hiện ra tri thức mộtcách tự nhiên, nhẹ nhàng Đối với trẻ tiểu học và trẻ mẫu giáo, hoạt động họctập và hoạt động vui chơi thống nhất với nhau Trong quá trình học tập cần tổchức các hoạt động vui chơi cho học sinh, tạo ra môi trường vui chơi, rènluyện, giảm căng thẳng trong học tập theo hướng “Chơi mà học - học màchơi” và “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” Tuy nhiên hoạt động họctập và hoạt động vui chơi khác nhau về bản chất Hoạt động học tập phảiđược tổ chức thành hệ thống để trẻ tiếp thu tri thức, còn hoạt động vui chơichỉ là hoạt động hỗ trợ cho hoạt động học

- Hứng thú, nhu cầu nhận thức và sự quan tâm của trẻ đối với thế giớiphát triển ngày càng đa dạng và mở rộng do sự phát triển về tâm lý, sinh lý và

sự tiếp xúc với môi trường Càng lớn thì sự tiếp xúc với môi trường của các

em càng mở rộng nên tâm lý, sinh lý phát triển Ở tuổi nhỏ trẻ quan tâm tớinhững sự vật, hiện tượng gần gũi xung quanh cuộc sống và các tồn tại trongthì hiện tại Lớn lên sự quan tâm của trẻ mở rộng cả về không gian và thờigian, trẻ quan tâm đến cả những sự vật, hiện tượng cách xa không gian, nhữngchuyện trong quá khứ và cả những chuyện ở tương lai, những mối quan hệnhân quả Đặc biệt là học sinh lớp 5, các em phát triển mạnh hứng thú họctập, ham tìm tòi cái mới lạ và có khả năng vận dụng những điều đã được học

vào thực hành trong cuộc sống Ý thức về quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm vàbổn phận có bước phát triển, nhất là khi các em được học Công ước về Quyềntrẻ em của Liên hiệp quốc, được giáo dục về một số luật (giao thông, môitrưòng…) Các em đã có thể tham gia vào các hoạt động tập thể, sinh hoạtcộng đồng Các em quan tâm, nhận xét về những hiện tượng xảy ra trongtrường, trong cộng đồng, xã hội không chỉ trên đất nước ta mà cả những sựkiện xảy ra trên thế giới… Vì vậy, giáo dục nhà trường phải gắn với môitrường TN- XH mới phát triển hứng thú, nhu cầu học tập, nhận thức của trẻ.Trên cơ sở đó mới phát huy trí tuệ và nhân cách trẻ Dạy học phải phù hợpvới hứng thú, nhu cầu, sở thích của từng đối tượng học sinh Mỗi con nguời làmột thế giới thu nhỏ có những sở thích, nhu cầu không lặp lại ở nguời khác,dạy học phải chú ý tới đặc điểm riêng của từng cá nhân, phải dựa vào kiếnthức, kinh nghiệm và đặc điểm tâm lý học sinh để phát triển tất cả mọi nănglực của họ

Mặt khác, mỗi học sinh đều có khả năng tiềm tàng về một lĩnh vực nào

đó Nếu khả năng này được phát hiện và bồi dưỡng thì nó có thể giúp cá nhânthực hiện các công việc một cách dễ dàng, nhanh chóng và có hiệu quả Hơnthế nữa, ở những học sinh đặc biệt còn có năng khiếu tài năng (biểu hiện dướidạng mầm mống tư chất), nếu được phát hiện và bồi dưỡng kịp thời thì sẽmang lại hiệu quả dạy học cao

Năng khiếu là sự bộc lộ những tư chất của trẻ phù hợp với loại hoạtđộng nào đó, nó thường là dấu hiệu của tài năng Năng khiếu thường bộc lộsớm và phát triển nhanh ở trẻ Lứa tuổi HS tiểu học là lứa tuổi mà nhiềunăng khiếu được bộc lộ như: Thi ca, Nghệ thuật, Toán học và các Khoa học

tự nhiên, kỹ thuật Việc phát hiện những khả năng của các em trong lĩnh vựcnày, tổ chức các hoạt động tương ứng một mặt có tác dụng phát triển nhữngtình cảm thẩm mỹ, mặt khác góp phần bồi dưỡng những năng khiếu này ởcác em

Như vậy, sự phát triển tâm, sinh lý học sinh TH phát triển theo quy luậtkhông đồng đều: Trong cùng một lứa tuổi sự phát triển trí tuệ, hứng thú, nhucầu, năng lực, sở trường và động cơ học tập… cũng khác nhau, đó là chưa kểđến sự khác biệt về môi trường xã hội, gia đình và điều kiện học tập Sự khácnhau này tạo nên bộ mặt riêng trong từng đời sống tâm lý học sinh TH.

Từ những đặc điểm trên cho thấy khi thiết kế nội dung DHTC, lựa chọncác phương pháp và hình thức tổ chức DHTC phải phù hợp với hứng thú nhucầu, động cơ học tập của mỗi học sinh, tạo ra những điều kiện thuận lợi để lôicuốn và tích cực hoá các hoạt động học tập ở trẻ em

1.5 SỰ CẦN THIẾT TỔ CHỨC DẠY HỌC TỰ CHỌN Ở TIỂU HỌC

1.5.1 Dạy học tự chọn ở tiểu học góp phần thực hiện có chất lượng chương trình giáo dục phổ thông

1.5.1.1 Chương trình giáo dục phổ thông có hai loại nội dung dạy học: nội dung bắt buộc và nội dung tự chọn

Những nghiên cứu về sự phát triển của học sinh trong quá trình giáodục ở các nước khác nhau đều xác nhận rằng:

- Mỗi học sinh là một cá nhân có nhu cầu và điều kiện phát triển nănglực, có cách học và tốc độ học không hoàn toàn giống nhau, do đó có sự phânhoá về trình độ và hứng thú học tập trong suốt quá trình đi học

- Mọi năng lực cá nhân của học sinh đều có thể phát hiện và phát triểntrong môi trường giáo dục thích hợp, trong đó môi trường giáo dục toàn diện

ở nhà trường với sự định hướng đúng đắn của chiến lược bồi dưỡng nhân tàitrong giáo dục ở mọi cấp học là môi trường thuận lợi nhất

- Để phát hiện và phát triển các năng lực cá nhân của học sinh thìchương trình giáo dục phổ thông thường phải có hai loại nội dung:

+ Loại nội dung bắt buộc: chuẩn bị những kiến thức, kỹ năng cơ bảnphổ thông cần thiết cho sự hình thành và phát triển toàn diện nhân cách lớp

người lao động mới, góp phần vào đào tạo nguồn nhân lực của đất nước và là

cơ sở để phát hiện và phát triển năng lực cá nhân học sinh

+ Loại nội dung không bắt buộc với mọi học sinh, do người học tựchọn để phát triển năng lực cá nhân, gọi chung là nội dung DHTC

Trong chương trình giáo dục phổ thông do Bộ GD- ĐT ban hành ngày5/5/2006, có hai hình thức DHTC:

Tự chọn bắt buộc: HS được giáo viên, nhà trường hướng dẫn để căn cứvào nhu cầu, năng lực, điều kiện hoàn cảnh cụ thể của bản thân mà lựa chọnhọc tập một (hoặc một số) môn học (hoặc nội dung giáo dục) do nhà trườngquy định và tạo điều kiện học tập theo chương trình DHTC bắt buộc nêu trongchương trình giáo dục ở lớp (hoặc ở cấp) học

Tự chọn không bắt buộc: Học sinh được giáo viên, nhà trường hướngdẫn để căn cứ vào nhu cầu, năng lực, điều kiện cụ thể của bản thân mà lựachọn hoặc không lựa chọn một (hoặc một số) môn học (hoặc nội dung giáodục) do nhà trường tổ chức dạy học theo phương thức tự nguyện, phù hợp vớicác quy định của các cấp quản lý giáo dục

Ví dụ: DHTC ở tiểu học là DHTC không bắt buộc vì chương trình tiểuhọc do Bộ GD - ĐT ban hành ngày 9/11/2001 đã nêu như sau: “Đối với cáctrường, lớp đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về giáo viên, về cơ sở vật chất,thiết bị và được sự thoả thuận của gia đình học sinh có thể tổ chức dạy họcTiếng nước ngoài và Tin học, tổ chức bồi dưỡng năng lực học tập và hoạt độnggiáo dục theo chương trình DHTC (không bắt buộc) do Bộ GD - ĐT quy định”

1.5.1.2 Dạy học tự chọn ở tiểu học góp phần nâng cao chất lượng chương trình giáo dục phổ thông

- Để phát triển các năng lực cá nhân học sinh thì cần phải dạy cả nộidung tự chọn và nội dung bắt buộc Nếu tổ chức DHTC ở bậc tiểu học thì việcthực hiện chương trình giáo dục sẽ đầy đủ và hoàn chỉnh hơn vì sẽ đáp ứngđược nhu cầu phát triển năng lực học tập của từng học sinh

- Trong chương trình giáo dục phổ thông, nội dung dạy học bắt buộc và

tự chọn đều thực hiện liên tục ở cả 3 cấp học Nếu từ cấp tiểu học đã quan tâmđến cả hai nội dung này thì khi học tiếp lên cấp trên học sinh càng có điềukiện để phát triển năng lực cá nhân, kết quả học tập một số môn học ở cấptrung học cơ sở sẽ tốt hơn (so với những học sinh chưa có điều kiện học tựchọn ở tiểu học) Đây là cơ hội để nâng cao chất lượng thực hiện chương trìnhgiáo dục phổ thông ở từng môn học hoặc lĩnh vực học tập, góp phần từngbước tiếp cận với trình độ giáo dục phổ thông của các quốc gia phát triểntrong khu vực và trên thế giới

1.5.2 Dạy học tự chọn ở tiểu học đáp ứng nhu cầu thực tế phát triển giáo dục tiểu học

1.5.2.1 Khả năng thực hiện giáo dục toàn diện ở bậc tiểu học đang trở thành hiện thực và nhu cầu dạy học tự chọn ở tiểu học ngày càng trở nên cÊp thiết

Từ năm học 1996- 1997 Bộ GD - ĐT đã chính thức triển khai dạy đủ sốmôn học Từ khi triển khai dạy học theo chương trình và sách giáo khoa mới(2002- 2003) điều kiện để dạy đủ số môn học và hoạt động giáo dục ngàycàng thuận lợi hơn Khả năng thực hiện giáo dục toàn diện ở tiểu học đang trởthành hiện thực Nhờ dạy đủ số môn học mà năng lực cá nhân của học sinh cóđiều kiện bộc lộ và phát triển Ở những nơi có điều kiện, nhiều học sinhkhông thoả mãn với mức độ và phạm vi nội dung dạy học các môn học bắtbuộc Nhu cầu học tập thêm để phát triển năng lực cá nhân và gây hứng thúhọc tập của học sinh ngày càng đa dạng và trở nên cÊp thiết

1.5.2.2 Tăng thời lîng dạy học ở tiểu học và hội nhập quốc tế thôi thúc dạy học tự chọn ở tiểu học

Để biến nghị quyết của Đảng thành hiện thực, phục vụ sự nghiệp CNH

và HĐH đất nước Trước hết cần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, xây

dựng nền giáo dục bền vững, lành mạnh, đạt trình độ tiên tiến ở các bậc họctrong đó có bậc tiểu học, bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục phổ thông,phải được xây dựng một cách vững chắc Nếu bậc TH phát triển lành mạnh,

ổn định, vững chắc sẽ là tiền đề phát triển mạnh mẽ ở các bậc học tiếp theo

Bởi vậy, để nâng cao chất lượng toàn diện bậc tiểu học thì phải tăngquỹ thời gian học tập ở trường cho học sinh tạo điều kiện đổi mới có hiệu quảnội dung, phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứngnhu cầu CNH, HĐH trong giai đoạn hiện nay

Tăng quỹ thời gian học tập ở trường cho HS tiểu học là phải tổ chứchọc 2 buổi/ngày (còn gọi là dạy học cả ngày ở trường) Dạy học 2 buổi/ngàytạo điều kiện đảm bảo dạy học đủ thời gian, chất lượng học tập các môn bắtbuộc tốt hơn Học sinh có điều kiện đảm bảo cân đối việc học tập, rèn luyện

và tăng cường các hoạt động giáo dục sức khoẻ, thẩm mỹ, thể chất, đồng thờihọc thêm các môn năng khiếu: Thể dục, Mỹ thuật, Hát - Nhạc, tăng cườngphát triển năng lực qua các môn tự chọn Ở những trường dạy học 2buổi/ngày đã xuất hiện nhu cầu DHTC trong một số bộ phận học sinh Một sốtrường đã có nhiều sáng kiến tổ chức dạy học Ngoại ngữ, Tin học, một sốmôn Thể dục, thể thao (bơi, cờ vua, thể dục nhịp điệu ) v v Hiện nay, Bộ

GD - ĐT đã ban hành chương trình tự chọn môn Tiếng Anh và môn Tin học

để dạy học (không bắt buộc) từ lớp 3

Trong khoảng 10 năm gần đây, với sự phát triển của công nghệ thôngtin và truyền thông, điều kiện giao lưu với các nước ngày càng thuận lợi,nhiều đoàn học sinh giỏi ở tiểu học Việt Nam đi thi đấu trong khu vực và đãđạt được kết quả tốt… Những thông tin về dạy học phân hoá để phát triểnnăng lực cá nhân bằng DHTC của các nước trong khu vực và trên thế giớicàng thôi thúc nước ta đẩy mạnh DHTC ở tiểu học để tiến kịp sự phát triểngiáo dục TH ở các nước phát triển trên thế giới

1.6 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của GDTH từ nay đến năm 2010

là “nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục” Từ mục tiêu đó, Quốc hội đã đề

ra nhiệm vụ chiến lược - Đổi mới GDPT, trong đó: đổi mới hình thức, phươngpháp là khâu đột phá DHTC là một trong các định hướng quan trọng của việcđổi mới giáo dục ở nước ta hiện nay

DHTC là việc tổ chức dạy học dựa trên nhu cầu, hứng thú, sở thích củahọc sinh để tích cực hoá hoạt động học tập, phát huy khả năng, năng lực vốn

có của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học Muốn phát huy khảnăng sáng tạo cũng như giúp trẻ phát triển tư duy trong môi trường học tậphoàn toàn mới thì ngoài việc tăng thời lượng học tập thì cần phải tăng sốlượng các môn học dưới hình thức DHTC để thông qua đó tổ chức các hoạtđộng đa dạng, phong phú nhằm giúp học sinh củng cố, khắc sâu kiến thức đãhọc làm cho kiến thức nhuần nhuyễn hơn, rèn luyện các kỹ năng, phát huyhứng thú học tập cho học sinh, đồng thời hướng tới sự phát triển cao nhất của

cá nhân học sinh, khai thác và tạo điều kiện năng lực, sở trường, năng khiếucủa học sinh được bộc lộ, nuôi dưỡng và hoàn thiện trí tuệ cùng nhân cáchhọc sinh trong suốt quá trình giáo dục

Từ việc nghiên cứu cơ sở lý luận của hình thức tổ chức DHTC như trêncho thấy: Hình thức tổ chức DHTC là một hướng mới nhằm đáp ứng yêu cầuđổi mới GDPT cũng như phù hợp với xu thế chung của khu vực và trên thếgiới, với nhu cầu hiểu biết ngày càng cao của bản thân học sinh

Do đó, cần phải trang bị lý luận về “hình thức DHTC ở tiểu học” đểlàm cơ sở xây dựng hệ thống giải pháp tương ứng phù hợp với đặc điểm vàđiều kiện cụ thể của từng địa phương, từng nhà trường, nhằm khắc phụcnhững khó khăn trước mắt để tổ chức tốt hình thức DHTC ở trường tiểu học