Một số biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng ở các trường THCS vùng cao huyện thường xuân, tỉnh thanh hóa luận văn thạc sĩ

------LÂM ANH TUẤN Một số biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng ở các trường THCS vùng cao huyện Thường Xuân, Tỉnh Thanh Hóa CHUyªn ngµn

- -LÂM ANH TUẤN

Một số biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng ở các trường THCS vùng cao huyện Thường Xuân, Tỉnh Thanh Hóa

CHUyªn ngµnh:

LL&PP D Y H C B MÔN GIÁO D C CHÍNH TR ẠY HỌC BỘ MÔN GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ ỌC BỘ MÔN GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ Ộ MÔN GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ ỤC CHÍNH TRỊ Ị

MÃ SỐ : 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn: PGS.TS Mai Văn Trinh

NGHÖ AN, 2012

LỜI CẢM ƠN

Luận văn khoa học này được đưa ra bảo vệ là sự cố gắng nỗ lực của cánhân trong học tập, nghiên cứu về lý luận, thực tiễn và thử nghiệm sư phạm,kiểm chứng trong thực tiễn quản lý giáo dục làm cán bộ quản lý tại các cơ sởtrường học và sự tận tình giúp đỡ của các đồng chí cán bộ Phòng Giáo dục &Đào tạo Thường Xuân, Hiệu trưởng, giáo viên các trường THCS, giáo viêngiỏi, quản lý giỏi trong huyện Thường Xuân với sự tận tâm của Giáo sưhướng dẫn khoa học

Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí cán bộ Phòng Giáo dục & Đàotạo, Hiệu trưởng, giáo viên ở Thường Xuân - Thanh Hóa, trường đại họcVinh, các thầy cô giáo cùng đông đảo đồng nghiệp đã tận tình giảng dạy, giúp

đỡ, cung cấp tài liệu, tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt và tham gia gópnhững ý kiến quí báu cho việc hoàn thành luận văn Đặc biệt tôi xin bày tỏlòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo Phó Giáo sư - Tiến sỹ Mai Văn Trinh đãgiúp đỡ cho tôi về kiến thức, tư duy và phương pháp trong thời gian hướngdẫn khoa học để luận văn này được hoàn thành

Những thiếu sót trong luận văn này chắc chắn là không thể tránh khỏi,rất mong nhận được các ý kiến phê bình và đóng góp quí báu của các thầy côgiáo, các bạn đồng nghiệp và đông đảo bạn đọc để công trình tiếp theo của tôiđược ngày càng hoàn thiện hơn

Nghệ An, năm 2012

Tác giả

Lâm Anh Tuấn

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

NHỮNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT vi

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Đóng góp của đề tài 4

8 Cấu trúc của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Các khái niệm cơ bản 7

1.3 Chức năng quản lý của Hiệu trưởng 14

1.4 Nội dung công tác quản lý của Hiệu trưởng 18

1.5 Cải tiến công tác quản lý nhà trường của Hiệu trưởng trường THCS 26

Kết luận chương 1 29

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN THƯỜNG XUÂN, THANH HOÁ 30

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, phát triển kinh tế-xã hội huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa 30

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư 30

2.1.2 Đặc điểm kinh tế-xã hội 31

2.2 Khái quát thực trạng Giáo dục & Đào tạo huyện Thường Xuân 33

2.2.1 Phát triển số lượng ngành học, cấp học từ năm 2007-2012 33

2.2.2 Công tác phổ cập Tiểu học và Trung học cơ sở 34

2.2.3 Giáo dục phổ thông bậc THCS 34

2.2.4 Giáo dục phổ thông bậc THPT và BTVH 36

2.2.5 Thực trạng cơ sở vật chất của các trường học 36

2.2.6 Đội ngũ giáo viên trên toàn huyện năm 2012 37

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng và các biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng 6 trường THCS Thường Xuân 38

2.3.1 Kết quả tổng hợp điểm trung bình đánh giá của cán bộ phòng Giáo dục và Đào tạo về các mặt của 6 Hiệu trưởng trong công tác quản lý 38

2.3.2 Đánh giá các mặt quản lý của Hiệu trưởng 41

2.3.3 Kết quả tự đánh giá thực tế các biện pháp quản lý của 6 đồng chí Hiệu trưởng Trường THCS vùng cao huyện Thường Xuân 44

2.3.4 Kết quả tổng hợp điểm trung bình của giáo viên về các biện pháp quản lý chuyên môn cần có ở người Hiệu trưởng THCS ở Thường Xuân 47

2.3.5 Kết quả tổng hợp điểm trung bình đánh giá của giáo viên về các biện pháp quản lý chuyên môn đang diễn ra trong thực tế của 6 Hiệu trưởng THCS Thường Xuân 50

2.3.6 Đánh giá chung việc thực hiện các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng 6 trường được khảo sát 51

2.4 Đánh giá những thuận lợi và khó khăn; xác định những thành tích, kết quả cũng như yếu kém tồn tại và nguyên nhân ở 6 trường THCS miền núi Thường Xuân 56

2.4.1 Đánh giá tình hình 56

2.4.2 Đánh giá thành tích, kết quả cũng như những yếu kém tồn tại và nguyên nhân của nó ở 6 trường THCS 58

2.5 Kết quả học tập của học sinh 6 trường THCS miền núi Thường Xuân và vai trò của công tác quản lý chuyên môn của 6 Hiệu trưởng đối với kết quả

học tập đó 63

2.5.1 Kết quả học tập của học sinh 6 trường THCS 63

2.5.2 Vai trò quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng đối với kết quả học tập của học sinh ở THCS Thường Xuân 68

2.5.3 Nguyên nhân thành công và tồn tại trong công tác quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng 72

Kết luận chương 2 75

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG THCS VÙNG CAO HUYỆN THƯỜNG XUÂN, THANH HÓA 76

3.1 Một số nguyên tắc cho việc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng 76

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 76

3.1.2 Nguyên tắc hệ thống 77

3.1.3 Nguyên tắc thực tiễn 77

3.1.4 Nguyên tắc khả thi 77

3.2 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng các trường THCS vùng cao huyện Thường Xuân 77

3.2.1 Công tác tuyển sinh và bổ túc kiến thức cho học sinh trước khai giảng năm học 77

3.2.2 Quản lý chương trình và thực hiện kế hoạch giáo dục của Bộ 82

3.2.3 Quản lý chặt chẽ quy chế chuyên môn 83

3.2.4 Tổ chức thăm lớp dự giờ 86

3.2.5 Kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh đảm bảo khách quan công bằng và công khai 89

3.2.6 Bồi dưỡng học sinh khá giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém 91

3.2.7 Chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy 94

3.2.8 Tăng cường mối quan hệ, thông tin và phối hợp chặt chẽ giữa gia đình,

nhà trường và xã hội 97

3.3 Thăm dò tác động sư phạm một số biện pháp và kết quả thăm dò 99

3.3.1 Nội dung thăm dò 100

3.3.2 Tổ chức thăm dò 100

3.3.3 Qui trình chỉ đạo 100

3.3.4 Kết quả học tập của học sinh được đánh giá ở kỳ II năm học 2010-2011 101

3.3.5 Kết luận bước đầu về thăm dò sư phạm 102

Kết luận chương 3 103

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 104

1 Kết luận 106

2 Kiến nghị 107

TÀI LIỆU THAM KHẢO 108

PHỤC LỤC 1: MẪU PHIẾU ĐIỀU TRA P1 PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ CỦA CÁN BỘ PHÒNG GIÁO DỤC VỀ

HIỆU TRƯỞNG 6 TRƯỜNG THCS ĐƯỢC KHẢO SÁT P10

PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ CỦA GIÁO VIÊN VỀ CÔNG TÁC QUẢN

LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG 6 TRƯỜNG THCS ĐƯỢC ĐIỀU TRA P16

7 PCGDTHCS Phổ cập giáo dục Trung học cơ sở

tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” Đạihội chủ trương: “Tiếp tục nâng cao chất lượng toàn diện, đổi mới nội dungphương pháp học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục Thựchiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá giáo dục” Tại Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ X của Đảng, Giáo dục & Đào tạo cùng với khoa học công nghệtiếp tục được xác định “là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúcđẩy CNH, HĐH đất nước” Những giải pháp trên là những giải pháp chung vàthực chất là các giải pháp về quản lý nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục &Đào tạo.

THCS là một trong 5 bậc học của hệ thống giáo dục quốc dân Mục tiêucủa giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quảcủa giáo dục tiểu học, có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểubiết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông,trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động Hiệu trưởng các trườngTHCS là hạt nhân chủ yếu ứng dụng khoa học quản lý, cải tiến các biện phápquản lý để thực hiện các mục tiêu quản lý của nhà trường

Trong công tác giáo dục hiện nay nhìn chung “Chất lượng và hiệu quảGiáo dục & Đào tạo còn thấp” và “Công tác quản lý Giáo dục còn những mặtyếu kém, bất cập” [24] Chỉ thị 40-CT/TW của Ban bí thư đã khẳng định:

“Đổi mới nâng cao chất lượng quản lý Nhà giáo và cán bộ quản lý Giáo dục”.Hiệu trưởng giữ vai trò điều hành toàn bộ hoạt động của nhà trường, chịutrách nhiệm trước Nhà nước về tổ chức thực hiện có hiệu quả mục tiêu Giáodục & Đào tạo của nhà trường “Hiệu trưởng là người có trách nhiệm chủ yếuquyết định trong nhà trường làm cho nó tốt hay xấu” [30,24] và “Nơi nào cócán bộ quản lý tốt thì nơi đó làm ăn phát triển, ngược lại nơi nào quản lý kémthì làm ăn trì trệ, suy sụp” [30, 25] Như vậy, người hiệu trưởng có tinh thầntrách nhiệm cao, biết cách quản lý toàn diện và khoa học, quản lý chuyên mônphù hợp, chặt chẽ và có biện pháp quản lý hữu hiệu sẽ góp phần nâng caochất lượng giáo dục nói chung và kết quả học tập của học sinh nói riêng.Thường Xuân là một huyện vùng cao của tỉnh Thanh Hoá, có điều kiệnkinh tế - xã hội khó khăn, trình độ dân trí còn thấp, giao thông đi lại khó khăn,nhu cầu học tập chưa thực sự đến với người dân Nghị Quyết Đại hội đại biểuĐảng bộ huyện Thường Xuân lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2010 - 2015 đã khẳngđịnh “Chất lượng giáo dục chưa ngang tầm với mặt bằng chung của tỉnh” Vìvậy để nâng cao chất lượng Giáo dục & Đào tạo toàn diện, người Hiệu trưởngphải có trách nhiệm rất cao, phải thực sự năng động sáng tạo và phải cónhững biện pháp quản lý phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và dân trímiền núi

Xuất phát từ thực tiễn công tác quản lý, đặc biệt công tác của Hiệutrưởng THCS vùng cao, chúng tôi thấy công tác quản lý của Hiệu trưởng chưađáp ứng được yêu cầu đổi mới Giáo dục & Đào tạo, quản lý chưa toàn diện,còn tuỳ tiện, chưa có biện pháp quản lý phù hợp và hữu hiệu để nâng cao kếtquả học tập của học sinh Chúng tôi thấy cần phải nghiên cứu thực tế công tác

quản lý của Hiệu trưởng góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinhTHCS vùng cao của huyện, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý của Hiệutrưởng góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh, thực hiện mục tiêunâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực và đào tạo nhân tài cho miền núi theoNghị quyết TW2 của Đảng Trên cơ sở đó, chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên

cứu là: "Một số biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng ở các trường THCS vùng cao huyện Thường Xuân, Tỉnh Thanh Hóa".

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằmnâng cao chất lượng giáo dục ở các trường THCS vùng cao huyện ThườngXuân, tỉnh Thanh Hóa

3 Khách thể và đội tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệutrưởng ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp nâng cao chất lượng công tácquản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng ở các trường THCS

3.3 Phạm vi nghiên cứu: Trọng tâm của luận văn là nghiên cứu biệnpháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng một số trường THCS vùng caohuyện Thường Xuân - Thanh Hoá Do điều kiện về thời gian địa bàn rộng,giao thông khó khăn chúng tôi chỉ nghiên cứu 6 trường (2 tiên tiến, 2 khá, 2yếu kém) Hiệu trưởng, giáo viên, 6 trường THCS trong huyện (2 trường tiêntiến, 2 trường khá, 2 trường kém)

4 Giả thuyết khoa học

Nếu tìm ra một số biện pháp quản lý chuyên môn phù hợp, đúng đắn củaHiệu trưởng các trường THCS vùng cao huyện Thường Xuân, thì kết quả họctập của học sinh sẽ được nâng lên

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác quản lý chuyên môn ở các trườngTHCS

- Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệutrưởng ở các trường THCS trên địa bàn huyện Thường Xuân

- Đề xuất những biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạtđộng chuyên môn của Hiệu trưởng trường THCS vùng cao huyện ThườngXuân, tỉnh Thanh Hóa

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận: nghiên cứu các tài liệu, các vănbản của Đảng, Nhà nước của Bộ GD&ĐT liên quan đến đề tài Rút ra cácphương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra viết,phương pháp phỏng vấn, hỏi ý kiến chuyên gia

6.3 Các phương pháp khác: phương pháp thống kê, phương xử lý sốliệu

7 Đóng góp của đề tài

- Về lý luận: Khái quát góp phần bổ sung cơ sở lý luận về công tácquản lý chuyên môn của Hiệu trưởng một số trường THCS vùng cao huyệnThường Xuân- Thanh Hoá

- Về thực tiễn: Đánh giá thực trạng và đề xuất 8 biện pháp nhằm nângchất lượng quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng ở các trường THCS vùngcao huyện Thường Xuân- Thanh Hoá

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu

trưởng trường THCS

Chương 2 Thực trạng về công tác quản lý hoạt động chuyên môn của

Hiệu trưởng các trường THCS huyện Thường Xuân, Thanh Hóa

Chương 3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt

động chuyên môn của Hiệu trưởng các trường THCS vùng cao, huyệnThường Xuân, Thanh Hóa

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN

CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trong lịch sử giáo dục, công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệutrưởng các nhà trường đóng vai trò quan trọng và đã được nhiều học giả, cácnhà nghiên cứu giáo dục nghiên cứu Nhiều công trình nghiên cứu đề cập đếncác giải pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt động chuyên môn Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết như V A Xukhomlinxki,V.P.Xetrezicondin, Jaxapob đã có có nhiều công trình đề cập đến công tácquản lý trường học và đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động cuả nhàtrường phụ thuộc rất nhiều vào công tác tổ chức đúng đắn và hợp lý công táchoạt động của đội ngũ giáo viên” [1,27] Các tác giả đã khẳng định Hiệutrưởng phải là người lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm trong công tácquản lý nhà trường Xây dựng đội ngũ giáo viên tâm huyết với nghề nghiệp,

có trình độ chuyên môn vững vàng, luôn phát huy tính sáng tạo trong laođộng và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm là yếu tốquyết định thành công trong công tác quản lý chuyên môn của người Hiệutrưởng Công việc dự giờ và phân tích sư phạm tiết dạy là một yêu cầu cầnthiết trong việc bồi dưỡng giáo viên, đồng thời hoạt động quản lý nhà trườngphụ thuộc nhiều vào tổ chức hoạt động đúng đắn và hợp lý hoạt động giảngdạy của giáo viên

Vào đầu thập kỷ 70 của thế kỷ XX, các nhà nghiên cứu giáo dục Xô Viết

đã phối hợp với các nước XHCN khác và đã có nhiều nghiên cứu trong lĩnh

vực quản lý nhà trường và quản lý hoạt động chuyên môn của người hiệutrưởng

Ở Việt Nam, các nhà giáo dục học, các nhà quản lý giáo dục, các nhà sưphạm cũng luôn luôn quan tâm nghiên cứu nhằm tìm ra giải pháp quản lý hoạtđộng chuyên môn khả thi và hiệu quả để thực hiện mục tiêu giáo dục Các nhànghiên cứu khoa học giáo dục như Nguyễn Minh Đạo, Hà Thế Ngữ, NguyễnNgọc Quang, Nguyễn Minh Đức, Đặng Quốc Bảo đã có nhiều công trìnhnghiên cứu liên quan đến quản lý hoạt động dạy học, đưa ra các giải phápquản lý vận dụng trong quản lý giáo dục, quản lý trường học Quản lý nhàtrường, quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng cũng là đề tài mànhiều học viên cao học về quản lý giáo dục chọn làm hướng nghiên cứu trongluận văn thạc sỹ

Việc tìm ra các giải pháp để nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạtđộng chuyên môn của Hiệu trưởng mang tính đặc thù của từng vùng miền,từng cấp học là một yêu cầu cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm quản lý

Như mọi người đã biết quản lý là một hoạt động xuất hiện từ lâu trong xãhội loài người và hoạt động ngày càng phát triển theo sự phát triển chung của

xã hội

Từ khi con người biết hợp sức với nhau lại để tự vệ hoặc lao động kiếmsống thì bên cạnh lao động chung của mọi người đã xuất hiện như một tất yếukhách quan những hoạt động tổ chức, phối hợp, điều khiển… hoạt động củamọi người nhằm thực hiện được những mục tiêu chung đã định Về hiệntượng này K.Marx cũng đã viết: "Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trựctiếp nào, được thể hiện ở qui mô tương đối lớn, đều cần ở một chừng mựcnhất định đến sự quản lý; quản lý xác lập sự tương hợp giữa các công việc cá

thể và hoàn thành những chức năng chung xuất hiện trong sự vận động củacác bộ phận riêng lẽ của nó" Như vậy, có thể hiểu lao động xã hội và quản lýkhông tách rời nhau và quản lý là lao động điều khiển lao động chung Khilao động xã hội đạt tới qui mô phát triển nhất định thì sự phân công lao độngtất yếu sẽ dẫn tới việc tách quản lý thành một hoạt động riêng biệt Từ đótrong xã hội hình thành một bộ phận trực tiếp sản xuất, một bộ phận khácchuyên hoạt động quản lý, hình thành mối quan hệ trong quản lý.

Về nội dung, thuật ngữ "quản lý" có nhiều công trình nghiên cứu của cácnhà khoa học có thể nêu một số định nghĩa như sau:

- "Quản lý là chức năng của hệ thống có tổ chức với những bản chất khácnhau (kỹ thuật, sinh vật, xã hội), thực hiện những chương trình mục đích hoạtđộng" [5,34]

- Trong sự tác động qua lại giữa hệ thống và môi trường thì "quản lý đượchiểu là đảm bảo hoạt động của hệ thống trong điều kiện có sự biến đổi liên tụccủa hệ thống và môi trường, là sự chuyển hệ thống đến trạng thái mới thíchứng vơi hoàn cảnh mới"

- "Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mục đích đến tập thể người,thành viên của hệ, làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt mục đích dự kiến"

- Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu củatổng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội" [6,45]

* Từ các định nghĩa trên ta có thể rút ra nhiều cách hiểu:

- Quản lý là các hoạt động thực hiện nhằm đảm bảo hoàn thành công việcqua những nỗ lực của người khác

- Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả hoạt động giữa những ngườicộng sự khác nhau cùng chung một tổ chức

- Quản lý là những tác động có mục đích lên những tập thể người, thành

tố cơ bản của hệ thống xã hội

- Quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội.

Từ những điểm chung của các định nghĩa trên ta có thể hiểu: Quản lý baogồm các yếu tố như: Phải có chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động

"ai quản lý?", đó là chủ thể quản lý (chủ thể chỉ có thể là một cá nhân, hoặcmột tổ chức do con người cụ thể lập nên Còn "quản lý ai", "quản lý cái gì",quản lý sự việc đó là khách thể quản lý (hay còn gọi là đối tượng quản lý).Bên cạnh đó phải có một mục tiêu và một quỹ đạo đã định ra cho cả đối tượng

và chủ thể, mục tiêu này là căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động

- Giữa chủ thể và khách thể quản lý có mối quan hệ, tác động qua lạitương hỗ nhau Chủ thể quản lý làm nảy sinh các tác động quản lý, còn kháchthể quản lý thì nảy sinh các giá trị vật chất và tinh thần có giá trị sử dụng, trựctiếp đáp ứng nhu cầu của con người, thoả mãn mục đích của quản lý

Như vậy có thể khái quát:

- Quản lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lênđối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra.

Chẳng hạn trong bộ từ điển bách khoa quản lý do patrich jonffre vàFvesimon chủ biên có đề mục "Quản lý cơ sở giáo dục" trong đó có thuật ngữ

“xí nghiệp giáo dục "

- Trong các nước XHCN thì lý luận giáo dục được bắt nguồn từ lý luậnquản lý xã hội Chẳng hạn trong cuốn sách kinh điển nổi tiếng "Con ngườitrong quản lý xã hội" của viện sĩ Liên xô (cũ) A.G.Afanaxep, ông đã phân

chia xã hội thành 3 lĩnh vực "chính trị - xã hội", “ văn hóa - tư tưởng và kinhtế” và từ đó có 3 loại quản lý “ quản lý chính trị xã hội, quản lý văn hóa - tưtưởng và quản lý kinh tế” Quản lý giáo dục nằm trong lĩnh vực quản lý vănhóa - tư tưởng.

Như vậy, nếu xét về sự phân loại khoa học thì khoa học quản lý giáo dụcđược coi là bộ phận nằm trong quản lý văn hóa - tinh thần

- Quản lý giáo dục có nội hàm rất "co giãn" tùy theo ta hiểu các từ "giáodục" ở trong đó như thế nào? nếu ta hiểu "giáo dục" là các hoạt động giáo dụcdiễn ra trong các nhà trường hay ngoài xã hội nói chung thì "quản lý giáodục" là quản lý mọi hoạt động giáo dục trong xã hội, lúc đó "quản lý giáodục" được hiểu theo nghĩa rộng nhất, còn việc chúng ta chỉ nói đến các hoạtđộng ở trong ngành Giáo dục - Đào tạo chúng diễn ra ở trong các cơ sở Giáodục - Đào tạo (sau này ta sẽ gọi là quản lý nhà trường) và quản lý một hệthống các cơ sở Giáo dục - Đào tạo ở một địa phận hành chính nào đó (xã,huyện, tỉnh, toàn quốc) mà ta sẽ gọi là "quản lý một hệ thống giáo dục"

Sau đây chúng tôi xin nêu ra 2 định nghĩa của quản lý giáo dục; một địnhnghĩa về "quản lý hệ thống giáo dục"; và một định nghĩa về "quản lý nhàtrường"

Trong cuốn sách "Quản lý giáo dục quốc dân ở địa bàn huyện, quận"KhudominSki Liên xô (cũ) đã viết:

"Quản lý khoa học hệ thống giáo dục có thể xác định như là tác động có

hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấpkhác nhau đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ bộ đến trường, các cơ sởgiáo dục khác…) nhằm mục đích đảm bảo việc giáo dục xã hội chủ nghĩa chothế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những qui luật chung của CNXHcũng như các qui luật của quá trình giáo dục, của sự phát triển thể lực và tâm

lý trẻ em, thiếu niên và thanh niên [13,50]

Còn cuốn "Cơ sở lý luận của khoa học quản lý giáo dục "thìM.I.Konđakốv viết: "không đòi hỏi một định nghĩa hoàn chỉnh chúng ta hiểuquản lý nhà trường (công việc nhà trường) là hệ thống xã hội - sư phạmchuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý thức, có khoa học và

có hướng của chủ thể, quản lý trên tất cả các mặt của đời sống nhà trường đểđảm bảo sự vận hành tối ưu xã hội - kinh tế và tổ chức sư phạm của quá trìnhdạy học và giáo dục thế hệ đang lớn lên" [14,94]

Qua hai định nghĩa trên chúng ta rút ra những kết luận sau đây:

Quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống, có khoa học, có ý thức

và có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý là quá trình dạy học

và giáo dục diễn ra ở các cơ sở giáo dục

Quản lý giáo dục được hiểu một cách cụ thể là quản lý một hệ thống giáodục, đó có thể là một trường học, một trung tâm khoa học kỹ thuật - hướngnghiệp - dạy nghề, một tập hợp các cơ sở giáo dục phân bố trên địa bàn dân cư.Trên cơ sở những khái niệm chung chúng ta đi sâu vào quản lý trường học(một phần của quản lý giáo dục) Trường học là một hệ thống xã hội mà ở đótiến hành quá trình giáo dục đào tạo (gọi chung là cơ sở giáo dục)

Nhà trường là một thiết chế đặc biệt của xã hội, thực hiện các chức năngkiến tạo các kinh nghiệm xã hội cho một nhóm dân cư nhất định của xã hội

đó Nhà trường được tổ chức cho việc kiến tạo xã hội nói trên đạt được cácmục tiêu xã hội đó đặt ra cho nhóm dân cư được huy động vào sự kiến tạo nàymột cách tối ưu theo quan niệm của xã hội [9,54]

Theo Giáo sư Phạm Minh Hạc: "Quản lý nhà trường là thực hiện đườnglối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vậnhành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạođối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh…"

Quản lý nhà trường phổ thông là quản lý hoạt động dạy và học, tức là đưahoạt động đó từ trạng thái này đến trạng thái khác để dần dần tiến tới mục tiêugiáo dục [17,24].

Như vậy, công tác quản lý trường học bao gồm quản lý các quan hệ giữatrường học - xã hội và quản lý chính nhà trường (quản lý bên trong hệ thống).Quản lý bên trong nhà trường chia ra:

Quản lý sư phạm, tức là có thể quản lý các quá trình giáo dục đào tạo.Quản lý các điều kiện (vật chất, tài chính, nhân lực)

Người ta có thể phân tích quá trình giáo dục như một hệ thống gồm 6thành tố:

- Cơ sở vật chất và các phương tiện, thiết bị phục vụ giáo dục

Nhà trường thực hiện nhiệm vụ giáo dục đào tạo có hiệu quả là nhờ cácthành tố mà đặc biệt là quan hệ giữa các thành tố với nhau, làm cho hệ thốngcác thành tố vận hành liên kết chặt chẽ với nhau và đưa lại kết quả mongmuốn, đó chính là hoạt động quản lý của người quản lý Người quản lý haycòn gọi là người lãnh đạo là người có quyền và có chức mà những người dướiquyền phải phục tùng, là người chỉ huy đứng đầu cơ quan, chịu trách nhiệm

về toàn bộ hoạt động của cơ quan

Người quản lý lãnh đạo trường học đó là Hiệu trưởng và các phó Hiệutrưởng

Trong hệ thống những người quản lý thì đó là những người quản lý cấp cơ

sở, cấp thấp nhất

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học

1.2.3.1 Nhiệm vụ của hoạt động dạy học

Ở trường phổ thông, hoạt động dạy và học là nhiệm vụ trung tâm, đây lànhiệm vụ đặc trưng nhất của nhà trường

- Những nhiệm vụ của hoạt động dạy học là:

+ Làm cho học sinh nắm vững tri thức khoa học một cách có hệ thống, cơbản, có những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong học tập, trong lao động vàtrong cuộc sống

+ Phát triển trí tuệ của học sinh, trước hết là phát triển tư duy độc lập,sáng tạo, hình thành nhân lực nhận thức và hành động Dạy học phải đi trước

sự phát triển

+ Dạy học văn hóa phải đi đôi với việc hình thành thế giới quan khoa học,giàu lòng yêu nước, yêu CNXH, sống lành mạnh, giàu lòng nhân ái, đáp ứngyêu cầu phát triển đất nước

+ Toàn bộ quá trình dạy học từ nội dung đến phương pháp và hình thức tổchức phải quát triệt nguyên tắc giáo dục kỹ thuật tổng hợp, chú ý giáo dục kỹnăng lao động và hướng nghiệp cho học sinh theo hướng liên kết giáo dụcphổ thông với giáo dục chuyên nghiệp

1.2.3.2 Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý quá trình dạy của giáo viên và quátrình học của học sinh Đây là hai quá trình thống nhất gắn bó hữu cơ

Quá trình dạy và học là tập hợp những hành động liên tiếp của giáo viên

và của học sinh được giáo viên hướng dẫn Những hành động này nhằm làmcho học sinh tự giác nắm vững hệ thống kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo vàtrong quá trình đó phát triển năng lực nhận thức, nắm được các yếu tố của vănhóa lao động trí óc và chân tay, hình thành những cơ sở của thế giới quan vànhân sinh quan đúng đắn

Nếu xét dạy và học như một hệ thống thì quan hệ giữa hoạt dộng dạy vàhoạt động học là quan hệ điều khiển Do đó, hành động quản lý (điều khiểnhoạt động dạy và học) của Hiệu trưởng chủ yếu tập trung vào hoạt động dạycủa thầy và trực tiếp với thầy, gián tiếp với trò, thông qua hoạt động dạy củathầy, quản lý hoạt động học của trò.

1.2.4 Quản lý chuyên môn trong quản lý giáo dục

Quản lý chuyên môn là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý giáo dục nóichung và quản lý nhà trường nói riêng Quản lý chuyên môn trong nhà trường

là quản lý trực tiếp các hoạt động giáo dục (Dạy và học trên lớp, lao động sảnxuất, hoạt động ngoài giờ học) diễn ra ở trường nhằm thực hiện mục tiêu đàotạo và nguyên lý giáo dục theo tinh thần chiến lược phát triển giáo dục 2001-

2010 (ban hành kèm theo quyết định số 201/2001/QĐ-TTg ngày 28 tháng 12năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ) "Thực hiện giáo dục toàn diện về đức,trí, thể, mỹ Cung cấp học vấn phổ thông cơ bản, hệ thống và có tính hướngnghiệp; tiếp cận trình độ các nước phát triển trong khu vực Xây dựng thái độhọc tập đúng đắn, phương pháp học tập chủ động, tích cực, sáng tạo; lòngham học, ham hiểu biết, năng lực tự học năng lực vận dụng kiến thức vàocuộc sống"

Mục tiêu thể hiện ở nội dung và phương pháp giáo dục Thực hiện mụctiêu giáo dục trước hết là phải dạy đủ, dạy đúng các môn học với mức độ, nộidung cụ thể ở chương trình, sách giáo khoa ở từng môn học, từng lớp, tổ chứccác hoạt động giáo dục với nội dung đã qui định đối với từng khối, lớp

1.3 Chức năng quản lý của Hiệu trưởng

Công tác quản lý giáo dục được biểu hiện ở các chức năng quản lý Trongtài liệu nghiên cứu về lý luận quản lý người ta phân biệt 2 loại chức năng:Chức năng cơ bản và chức năng cụ thể

Chức năng cơ bản của quản lý là những chức năng quản lý chung ở bất cứchủ thể quản lý nào, dù ở cấp độ quản lý nào, với bất kỳ đối tượng quản lýnào cũng đều phải thực hiện Như vậy các chức năng cơ bản của quản lý nóichung cũng là tất yếu khách quan vốn có của quản lý giáo dục, cũng như quản

lý nhà trường THCS nói riêng, người quản lý nhà trường phải thực hiệnnhững chức năng cơ bản trong công tác quản lý của mình Chức năng củaquản lý là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra Cùng với 4 chức năngtrên, người ta còn nêu ra các chức năng cụ thể, theo cố Giáo sư Hà Thế Ngữthì "Mỗi chức năng cụ thể của quản lý giáo dục là sự kết hợp của một chứcnăng cơ bản quản lý với một thành tố của hệ thống giáo dục (nhà trường) Khixây dựng 4 chức năng cơ bản của quản lý đồng thời cũng xây dựng nhữngnhiệm vụ (có tính chức năng) của trường chúng ta hiện nay Những nhiệm vụ

đó được trình bày dưới dạng mục tiêu quản lý tương ứng với các thành tố củađối tượng quản lý (tức là nhà trường với tư cách là một hệ thống giáo dục)biểu hiện dưới dạng các quá trình bộ phận

Mặt khác, mỗi chức năng cơ bản của quản lý giáo dục với tư cách là mộtloại hoạt động cũng là một hệ thống các công việc trong các chức năng cụ thểrất lớn Điều đó chứng tỏ tính chất phức tạp của nội dung công việc quản lý

dù ở cấp trường học

“Chỉ làm như vậy mới có thể xây dựng được chính xác và đầy đủ nội dungcông tác của người quản lý cũng như của hệ quản lý, mới có thể đi vào thựcchất của công tác quản lý giáo dục, mới tránh được chủ nghĩa hình thức từngnhà trường

Đồng thời người quản lý có bao quát được toàn bộ nội dung công tác quản

lý nói trên và thực hiện chức năng lãnh đạo của mình nhằm hợp nhất tất cảnhững chức năng cụ thể thì mới có thể tránh được chủ nghĩa chức năng, tìnhtrạng phân tán Đặc biệt, khi thực hiện chức năng quản lý, người quản lý phải

nắm vững các mục tiêu quản lý, phải tuân theo các nguyên tắc quản lý và vậndụng khéo các phương pháp quản lý trường học mới hiệu quả".

Chu kỳ của hoạt đông quản lý giáo dục gồm nhiều khâu: kế hoạch hóahoạt động nhà trường, tổ chức thực hiện kế hoạch, kiểm tra việc thực hiện kếhoạch đề ra

1.3.1 Chức năng lập kế hoạch

Kế hoạch hoạt động trường THCS là tập hợp các mục tiêu có quan hệ chặtchẽ, thống nhất với nhau bởi mục tiêu giáo dục chung và một hệ thống cácbiện pháp được xây dựng trước cho một giai đoạn nhất định nhằm thực hiệnnhiệm vụ giáo dục đã được xác định; là chương trình hành động của tập thể

sư phạm được xây dựng trên cơ sở những nhiệm vụ chung của nhà trường,những Chỉ thị của Đảng, Nhà nước về Giáo dục & Đào tạo được vận dụngvào điều kiện cụ thể phù hợp với đặc điểm của nhà trường

Hiệu trưởng vừa phải đứng trên góc độ nhà sư phạm phân tích các phươngpháp sư phạm, các hiện tượng cụ thể đề ra kế hoạch cho phù hợp, vừa phảiđứng trên góc độ nhà kinh tế để làm kế hoạch sao cho đạt hiệu quả cao mà tốnkém ít nhất, lại phải đứng trên góc độ nhà tổ chức để nội dung kế hoạch đểnội dung kế hoạch được xây dựng trên tinh thần phối hợp nhịp nhàng giữa cáchoạt động tránh sự trùng lập, sai sót

Coi trọng ý nghĩa đặc biệt của tính kế hoạch trong quản lý nhà nướcV.I.Lênin nói: "Mọi kế hoạch là thước đo, tiêu chuẩn, ngọn đèn pha, cáimốc…" [27,43]

1.3.2 Chức năng tổ chức thực hiện kế hoạch

Lập kế hoạch dù tốt đến mấy vẫn chỉ là lý thuyết, việc thực thi kế hoạchmới là vấn đề quan trọng Kế hoạch trường THCS từ dạng lý thuyết chuyểnsang dạng thực hành là nhờ quá trình tổ chức thực hiện Theo V.I.Lê nin "Mọi

kế hoạch tốt nhất cũng có thể bị phá vỡ tan tành do việc thực hiện vụng về vàđần độn" [28,64].

Nhiệm vụ hàng đầu quan trọng nhất của quản lý theo Lê nin là "Tính thựctiễn và tính tháo vát của công tác tổ chức" [29,159]

Hiệu trưởng quản lý từ kế hoạch chung cụ thể được chi tiết hóa thànhchương trình hành động, từ chỉ tiêu chung toàn trường thành chỉ tiêu bộ phận,

từ kế hoạch toàn trường thành kế hoạch tổ, nhóm, đoàn thể, kế hoạch công táccủa mỗi cá nhân…

Tổ chức một cách khoa học hoạt động của ban giám hiệu, tổ chuyên môn, tổchủ nhiệm, tổ hành chính, tập thể giáo viên… có ý nghĩa quan trọng trong việcnâng cao hiệu quả của công tác giảng dạy và giáo dục Tổ chức hoạt động trườngTHCS một cách khoa học là phải tạo khả năng cho việc đặt nền nếp và hợp lýhóa lao động quản lý của Hiệu trưởng, cho việc tạo ra hoàn thiện các điều kiệntối ưu cho lao động, đảm bảo cho hiệu suất cao nhất trong khi tiết kiệm bằng mọicách phương tiện vật chất, thời gian, sức lực của cán bộ giáo viên

1.3.3 Chức năng điều khiển (chỉ đạo)

Chỉ đạo thực chất đó là những hành động xác lập quyền chỉ huy và sự canthiệp của người lãnh đạo trong toàn bộ quá trình quản lý, là huy động mọi lựclượng vào việc thực hiện kế hoạch và điều hành nhằm bảo đảm cho mọi hoạtđộng của nhà trường diễn ra trong kỷ cương, trật tự

Chỉ đạo thực hiện kế hoạch trong trường THCS là mọi hoạt động thườngxuyên, liên tục và được tiến hành trong suốt cả năm học Đối với Hiệu trưởngphải tổ chức chỉ đạo trên tất cả các mặt hoạt động của nhà trường

Trong quá trình chỉ đạo thực hiện kế hoạch (chẳng hạn kế hoạch nămhọc), chúng ta phải xây dựng kế hoạch tác nghiệp (cho quí, tháng, tuần,ngày, ), cụ thể hóa các hoạt động để đạt được các mục tiêu đề ra

Trong quản lý trường học, Hiệu trưởng vừa là người thiết kế, vừa là ngườithi công việc tổ chức thực hiện và chỉ đạo thực hiện kế hoạch Điều đó đòi hỏiHiệu trưởng phải biết kết hợp sáng tạo giữa tính khoa học và tính nghệ thuậtcủa quản lý với kinh nghiệm thực tiễn của bản thân.

1.3.4 Chức năng kiểm tra, đánh giá

Chức năng cơ bản của Hiệu trưởng THCS là kiểm tra các hoạt động sưphạm trong phạm vi trường mình, xem các hoạt động đó có bám sát mục tiêu

đề ra trong kế hoạch không? có định hướng vào mục đích cuối cùng không?Căn cứ vào kết quả kiểm tra Hiệu trưởng đánh giá toàn bộ hiệu quả lao động

sư phạm trong trường, tìm ra những khe hở, những lệch lạc, tìm biện phápuốn nắn, sữa chữa, hướng hoạt động toàn trường tiếp cận mục tiêu Chỉ đạotrường THCS mà không có kiểm tra coi như không chỉ đạo Quản lý trườngTHCS mà buông lỏng kiểm tra coi như không quản lý Hiệu trưởng THCSphải kiểm tra các vấn đề sau:

- Các phẩm chất, năng lực sư phạm của đội ngũ giáo viên mình phụ trách

- Trình độ, tư cách của học sinh trong trường

- Tình hình và điều kiện thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục

- Việc sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật, thiết bị dạy học của trường

- Năng lực, hiệu quả quản lý của các nhóm, tổ chuyên môn và các tổ chứckhác trong trường

- Mối quan hệ tương tác giữa các thành tố, các bộ phận trong nhà trường.Công tác kiểm tra của Hiệu trưởng có hiệu quả hay không còn tùy thuộcvào mục tiêu kiểm tra có cụ thể, rõ ràng hay không? Hiệu trưởng có nắm rõnội dung và các phương pháp dạy học không? Có bao quát được kế hoạch vàmọi mặt hoạt động của giáo viên, học sinh, cán bộ trong trường hay không?

Có kiểm tra được một cách có hệ thống linh hoạt việc thực hiện Chỉ thị củanhững người lãnh đạo các bộ phận trong trường hay không? Có làm cho các

quyết định tăng thêm tính thuyết phục và khả năng vận dụng vào thực tiễnquản lý hay không?

Các phương pháp cơ bản để kiểm tra đa dạng: Kiểm tra kết quả, kiểm traphòng ngừa, tự kiểm tra

1.4 Nội dung công tác quản lý của Hiệu trưởng

Hiệu trưởng là thủ trưởng của nhà trường, nhân vật trung tâm trong nhàtrường Trên là Bộ giáo dục - đào tạo và các cơ quan quản lý cấp trên, dưới làsức ép của cán bộ giáo viên Người Hiệu trưởng vừa phải giữ thế thăng bằnggiữa việc thực hiện chỉ thị của Bộ giáo dục - đào tạo với việc đáp ứng yêu cầucủa giáo viên "Người Hiệu trưởng vừa là người lãnh đạo, vừa là người quảnlý"

Hiệu trưởng là đại diện cho Nhà nước về mặt pháp lý, có trách nhiệm vàthẩm quyền cao nhất về mặt hành chính và chuyên môn trong trường, chịutrách nhiệm trước cơ quan giáo dục - đào tạo tổ chức và quản lý toàn bộ hoạtđộng của nhà trường

1.4.1 Quản lý hoạt động dạy và học

- Làm cho học sinh nắm vững tri thức khoa học một cách hệ thống, cơ bản,

có những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong học tập, trong lao động và trongcuộc sống

- Phát triển trí tuệ, hình thành thế giới quan khoa học, lòng yêu nước, yêuchủ nghĩa xã hội, sống lành mạnh, giàu lòng nhân ái, đáp ứng yêu cầu pháttriển của đất nước

- Giáo dục và hình thành kỹ năng lao động và hướng nghiệp cho học sinh

- Người Hiệu trưởng tổ chức và lao động bằng những tác động có mụcđích, có kế hoạch đến đối tượng người dạy, người học, tạo ra hoạt động tựgiác và tích cực của đối tượng, từ đó nâng cao chất lượng dạy và kết quả học

tập trong nhà trường ở trường phổ thông nói chung và trường THCS nóiriêng, hoạt động dạy học là hoạt đông trung tâm, đây là hoạt động đặc trưngnhất của nhà trường Quản lý hoạt động dạy và học là quản lý quá trình dạycủa giáo viên và quá trình học của học sinh, đây là hai quá trình thống nhấtgắn bó hữu cơ.

Quá trình dạy và học là tập hợp những hành động liên tiếp của giáo viên vàcủa học sinh được giáo viên hướng dẫn Những hành động này làm cho họcsinh tự giác nắm vững kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo trong quá trình học tập.Người Hiệu trưởng chủ yếu tập trung vào hoạt động của thầy và trực tiếpvới thầy, gián tiếp với trò; Thông qua hoạt động của thầy quản lý hoạt độngcủa trò

1.4.2 Quản lý chương trình dạy học

- Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mụctiêu đào tạo của nhà trường THCS Về nguyên tắc chương trình là pháp lệnhcủa Nhà nước do Bộ giáo dục & đào tạo ban hành

- Hiệu trưởng phải làm cho mọi giáo viên nắm vững chương trình, khôngđược tùy tiện thay đổi, thêm bớt hoặc sai lệch nội dung chương trình dạy học

- Hiệu trưởng điều khiển hoạt động dạy và học phải dựa vào nội dungchương trình Do đó việc nắm vững chương trình dạy học là một tiền đề đểđảm bảo hiệu quản quản lý dạy và học

- Việc quản lý chương trình dạy và học của giáo viên là quản lý việc dạyđúng và đủ chương trình qui định Muốn vậy Hiệu trưởng phải yêu cầu giáoviên lập kế hoạch dạy học bộ môn, đảm bảo thời gian qui định cho chươngtrình (theo biên chế năm học), thường xuyên theo dõi việc thực hiện chươngtrình hàng tuần, hàng tháng

1.4.3 Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức

- Đảm bảo nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng đạo đức cho học sinh

- Bồi dưỡng cho học sinh tình cảm cách mạng trong sáng.

- Bồi dưỡng ý chí, hành động đúng, hình thành nền nếp, thói quen đạo đức,đặc biệt về ý thức trách nhiệm công dân

- Xây dựng nếp sống văn minh, lịch sự, tích cực tham gia phòng chống các

tệ nạn xã hội

- Tổ chức cho mọi người, nhất là giáo viên, phụ huynh học sinh, cán bộlãnh đạo địa phương nghiên cứu để nắm vững yêu cầu, nội dung, phươngpháp giáo dục đạo đức học sinh

- Chủ động lên kế hoạch và hướng dẫn mọi người trên cương vị tráchnhiệm của mình đề ra và thực hiện tốt kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh

- Đi sâu vào các hoạt động giáo dục (hoạt động dạy và học, hoạt động laođộng, hoạt động văn nghệ, thể thao…), bằng nhiều hình thức phong phú, sửdụng nhiều phương pháp, thông qua nhiều lực lượng, đặc biệt là thầy cô giáo

để giáo dục đạo đức cho học sinh

- Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh; trước hết là xây dựng tập thể

sư phạm gương mẫu, thương yêu học sinh và chú ý xây dựng cảnh quan nhàtrường "xanh - sạch - đẹp"; xây dựng nề nếp sinh hoạt, học tập, quan hệ thầytrò, quan hệ đồng nghiệp thật tốt

- Chú ý xây dựng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm; xây dựng nềnnếp, nội dung và phương pháp hoạt động của Hội cha mẹ học sinh ở toàntrường và từng lớp

Đây là một vị trí quan trọng chiếm vị trí hàng đầu không thể thiếu đượccủa bất kỳ trường nào, đặc biệt là trường phổ thông Do vậy người Hiệutrưởng phải đặc thực sự quan tâm và chỉ đạo có hiệu quả để nâng cao chấtlượng giáo dục đạo đức chính trị cho học sinh

1.4.4 Quản lý hoạt động lao động sản xuất - giáo dục hướng nghiệp

Chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010 (ban hành kem theo Quyết định

số 201/2001/QĐ-TTg ngày 28/12/2001 của Thủ Tướng Chính phủ) đã ghi rõ:Trung học cơ sở: Cung cấp cho học sinh học vấn phổ thông cơ sở và nhữnghiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để phân luồng sau THCS, tạođiều kiện để học sinh tiếp tục học tập hoặc đi vào cuộc sống lao động

Giáo dục hướng nghiệp dạy nghề ở mỗi cấp học phổ thông đặt ra khôngchỉ với yêu cầu đào tạo nhân lực cho phát triển kinh tế mà cả với yêu cầu pháttriển nhân cách của học sinh Giáo dục hướng nghiệp đang được tiến hànhdưới nhiều hình thức ở gia đình, nhà trường, xã hội Trong đó các hình thứchướng nghiệp ở nhà trường phổ thông giữ vai trò chủ đạo Hướng nghiệp ởnhà trường thông qua các môn học hướng nghiệp, khoa học tự nhiên, khoahọc xã hội, thông qua học tập lao động kỹ thuật và lao động sản xuất, thôngqua sinh hoạt hướng nghiệp giới thiệu ngành nghề, hướng dẫn dạy nghề, cáchình thức chọn nghề Hướng nghiệp còn thông qua các hoạt động ngoại khóa,tham quan và học nghề phổ thông Hiệu trưởng phải nhận thức đầy đủ về mặtcông tác này, phân công trách nhiệm hướng nghiệp - dạy nghề trong nhàtrường: trách nhiệm của hiệu trưởng, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn,các đoàn thể trong trường, hội cha mẹ học sinh, trên cơ sở đó xây dựng kếhoạch và tổ chức thực hiện có hiệu quả

1.4.5 Quản lý phát triển và thực hiện phổ cập giáo dục

Nghị quyết số 41/2000/QH10 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam đã nêu: Mục tiêu phổ cập giáo dục THCS giai đoạn 2001-

2010 là phải bảo đảm cho hầu hết thanh niên, thiếu niên sau khi tốt nghiệptiểu học tiếp tục học tập để đạt đạt trình độ THCS trước khi hết tuổi 18, đápứng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài phục vụ sựnghiệp công nghiệp hóa, hiên đại hóa đất nước

Như vậy, phát triển và phổ cập giáo dục là một trong những mặt công táccủa Hiệu trưởng Có thể hiểu PCGDPT là tổ chức việc dạy và học nhằm làmcho tất cả mọi thành viên của xã hội đến một độ tuổi nhất định đều có mộttrình độ đào tạo nhất định

1.4.6 Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên

Trong trường phổ thông, giáo viên là lực lượng chủ yếu, giữ vai trò chủđạo trong mọi hoạt đông giáo dục Vì vậy, Hiệu trưởng phải luôn quan tâmbồi dưỡng giáo viên có đủ phẩm chất và năng lực để hoàn thành nhiệm vụ.Hiệu trưởng phải có sự chỉ đạo cụ thể trong công tác này:

- Về bồi dưỡng tư tưởng - đạo đức - chính trị

Trên cơ sở yêu cầu về tiêu chuẩn hóa giáo viên và tình hình thực tế giáoviên ở trong trường, Hiệu trưởng cùng với tập thể sư phạm trong trường xâydựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên trong từng kỳ và cả năm học, trong đó cầnxây dựng trọng tâm bồi dưỡng cho mỗi giáo viên Phối hợp với các tổ chứcđoàn thể thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng sinh hoạt tư tưởng, họcNghị quyết, Chỉ thị của cấp trên, nhằm giúp đỡ giáo viên nắm vững tình hình,các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và nhà nước, về công tác giáodục Bồi dưỡng đạo đức lối sống, phong cách nhà giáo hiện nay phù hợp vớiyêu cầu phát triển

- Về chuyên môn

Trên cơ sở qui hoạch về tiêu chuẩn hóa giáo viên và tình hình thực tế giáoviên trong trường, từ đó qui hoạch và có chính sách bồi dưỡng cho nhữnggiáo viên còn hạn chế về chuyên môn, tạo điều kiện cho những giáo viên cóchuyên môn khá giỏi đi đào tạo trên chuẩn Đồng thời tổ chức thật tốt chươngtrình bồi dưỡng thường xuyên của Bộ Hiệu trưởng thường xuyên tổ chức hộinghị báo cáo những điển hình tốt về giảng dạy, rút kinh nghiệm về bồi dưỡnggiáo viên, quan tâm giúp đỡ tạo điều kiện về mọi mặt để anh chị em giáo viên

theo học các lớp chuyên môn tại chức hoặc dài hạn Chọn những giáo viênkhá giỏi trực tiếp hướng dẫn giúp đỡ những giáo viên còn non yếu về chuyênmôn, nghiệp vụ trong từng thời gian với nội dung cụ thể Thường xuyên tổchức thao giảng, thăm lớp dự giờ, rút kinh nghiệm, tổ chức cho giáo viên đithăm quan, rút kinh nghiệm các điển hình tiên tiến về chuyên môn, tổ chức thidạy giỏi cấp trường, cấp huyện…

1.4.7 Quản lý xây dựng, bảo quản, sử dụng cơ sở vật chất của nhà trường

Cơ sở vật chất là hệ thống các phương tiện vật chất và kỹ thuật khác nhauđược sử dụng để phục vụ cho việc giáo dục toàn diện con người trong nhàtrường, và là điều kiện thiết yếu để tiến hành dạy tốt - học tốt Xây dựng, sửdụng và bảo quản cơ sở vật chất của nhà trường là một đòi hỏi cấp thiết trongtình hình đang thiếu cơ sở vật chất như hiện nay Hiêu trưởng phải chỉ đạocông việc này một cách có hiệu quả nhất

1.4.8 Quản lý xã hội hoá giáo dục

Hiệu trưởng là người lãnh đạo nhà trường có trách nhiệm làm tốt thammưu giúp Đảng ủy, chính quyền làm tốt sự nghiệp giáo dục trên địa bàn Mặtkhác Hiệu trưởng phải biết dựa vào nhân dân, tranh thủ vận động nhân dântham gia xây dựng nhà trường, làm cho mọi cán bộ chủ chốt hiểu rõ vị trí vaitrò và yêu cầu của giáo dục nói chung, các nhiệm vụ của nhà trường nói riêng

Đề xuất phương hướng kế hoạch thực hiện từng giai đoạn giúp Đảng ủy,chính quyền triển khai Nghị quyết, Chỉ thị về giáo dục Về công tác vận độngnhân dân, Hiệu trưởng có nhiệm vụ chỉ đạo cán bộ, giáo viên làm tốt công táctuyên truyền đường lối chủ trương, chính sách, nhiệm vụ giáo dục làm chomọi người nâng cao nhận thức, trách nhiệm với nhà trường, với việc giáo dụccon cái của gia đình và phối kết hợp 3 môi trường giáo dục

1.4.9 Quản lý công tác hành chính quản trị

Công tác hành chính quản trị là một công tác làm cho nhà trường hoạtđộng nền nếp, đồng bộ, kỷ cương, đúng điều lệ nhằm phục vụ đắc lực choviệc dạy và học, xây dựng nhà trường vững mạnh toàn diện.

Hiệu trưởng nhà trường phải phân công công việc, qui trách nhiệm chotừng cán bộ, công nhân viên, thường xuyên kiểm tra, giám sát giúp đỡ và có ýkiến để mọi người hoàn thành nhiệm vụ

- Công tác quản lý cơ sơ vật chất của nhà trường: Hiệu trưởng phải chỉđạo cán bộ được phân công phụ trách cơ sở vật chất thường xuyên nắm tìnhhình số lượng, tình hình cơ sở vật chất, thiết bị nhà trường hiện có phân bổ sửdụng cho hợp lý Thường xuyên chăm lo tu sửa, tu bổ và xây dựng mới phục

vụ cho công tác giáo dục trong nhà trường Hàng năm tiến hành chỉ đạo kiểm

kê cơ sở vật chất tài sản của nhà trường Xây dựng nội quy bảo quản, phâncông trách nhiệm bảo quản và sử dụng cho từng đối tượng, khi mất mát hưhỏng phải quy định trách nhiệm và xử lý đúng mức

- Về quản lý tài chính: Hiệu trưởng phải chỉ đạo và thực hiện việc chi tiêungân sách của nhà trường đúng định mức, đúng luật ngân sách, phải có hồ sơ

sổ sách đầy đủ theo qui định của tài chính và thường xuyên kiểm tra tài chínhcủa nhà trường

1.4.10 Kiểm tra nội bộ và thường xuyên giám sát công việc

Kiểm tra là một nhiệm vụ, một chức năng của Hiệu trưởng là giai đoạncuối cùng kết thúc một quá trình quản lý, đồng thời kiểm tra cũng giúp choviệc chuẩn bị tích cực kế hoạch năm học mới Kiểm tra đánh giá đúng là mộtviệc làm hết sức quan trọng chuẩn bị cho một chu kỳ tiếp theo Do vậy, Hiệutrưởng phải chỉ đạo sát sao và thường xuyên kiểm tra sự vận hành của mỗi bộphận, cá nhân nhằm phát hiện sai lệch để uốn nắn kịp thời, đồng thời rút kinhnghiệm khắc phục những tồn tại, yếu kém, phát huy những mặt mạnh

Như vậy, kiểm tra giữ một vai trò liên hệ ngược trong quá trình quản lý,giúp cho chủ thể quản lý điều khiển một cách tối ưu hệ quản lý, không cókiểm tra thì không có quản lý

1.4.11 Thường xuyên cải tiến quản lý nội bộ, dân chủ hoá nhà trường, nâng cao hiệu quả quản lý

Thường xuyên quản lý nội bộ nhằm phát huy thế mạnh và là cái tất yếu đểcải tiến quản lý cho tốt hơn Người Hiệu trưởng phải luôn luôn cải tiến quản lýcho phù hợp với đối đối tượng quản lý, với tình hình cụ thể của tổ chức mình,phù hợp với điều kiện môi trường Để thực hiện dân chủ hóa nhà trường, Hiệutrưởng phải thường xuyên khích lệ, động viên cán bộ, giáo viên, công nhân viênchức, các em học sinh vươn lên thực sự làm chủ nhà trường, mọi người đều cótrách nhiệm và có quyền làm chủ đối với nhà trường Dân chủ hóa nhà trườnglàm cho công tác quản lý nhà trường có sự lành mạnh, thoải mái, không gò ép,mọi người vui vẻ, đoàn kết, thực sự có trách nhiệm với nhà trường, phát huy sứcmạnh nội lực xây dựng nhà trường vững mạnh toàn diện

1.5 Cải tiến công tác quản lý nhà trường của Hiệu trưởng trường THCS

Thấu suốt những vấn đề cơ bản về đường lối, quan điểm giáo dục phổthông của Đảng là cơ sở quan trọng để cải tiến, để đổi mới công tác quản lýnhà trường của Hiệu trưởng Quản lý nhà trường tốt sẽ có tác dụng rất lớn đốivới việc nâng cao chất lượng dạy và học Theo tinh thần nghị quyết TW2khóa 8 của BCH Trung ương Đảng quản lý là một trong những biện pháp chủyếu để đảm bảo thắng lợi kế hoạch nhà nước nói chung, quản lý giáo dục vàquản lý nhà trường nói riêng có vị trí hết sức quan trọng, do đó nhiệm vụ củangười Hiệu trưởng là quan trọng và vẻ vang

Phương pháp chủ yếu của việc tăng cường và cải tiến công tác quản lýnhà trường của Hiệu trưởng là quản lý như thế nào để thầy dạy tốt, trò học tốt,

tất cả phục vụ "hai tốt" theo đường lối quan điểm của Đảng, nhằm nâng caochất lượng giáo dục.

Người Hiệu trưởng phải tập trung quản lý chỉ đạo toàn bộ các hoạt độngcủa nhà trường, toàn thể cán bộ, giáo viên đảm bảo dạy tốt, toàn thể học sinhđảm bảo học tốt Trong quá trình này cần nắm vững, xây dựng và ủng hộnhững quan điểm đúng đắn và kiên quyết đấu tranh chống những quan điểm,

tư tưởng sai trái với đường lối, quan điểm của Đảng; uốn nắn những sự hiểulầm, lệch lạc trong giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh và nhân dân.Người hiệu trưởng cần nắm vững chức năng của nhà trường là giáo dục & đàotạo con người lao động mới, không coi gia đình, coi nhà trường chỉ là nơitruyền thụ tri thức và phải làm rõ cho mọi người nhận thức, truyền thụ tri thức

là cần thiết, nhưng đích cuối cùng là giáo dục và đào tạo con người Hiệutrưởng cần kiên quyết chống lối dạy, lối học để thi với những biểu hiện nhưcắt xén chương trình, dạy dồn, dạy ép, làm ăn gian dối Phải đảm bảo đủ cáchoạt động cơ bản trong nhà trường, không được coi nhẹ tổ chức lao động sảnxuất, hoạt động xã hội, xây dựng đời sống tập thể nhà trường Người Hiệutrưởng phải thực sự quản lý việc dạy tốt, học tốt trong nhà trường, tổ chứchướng dẫn và tạo điều kiện cho giáo viên học tập, bồi dưỡng từng bước nângcao trình độ, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của giáo viên, suy nghĩ cóbiện pháp khắc phục khó khăn để nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạtđộng giáo dục từ tiết lên lớp đến các hoạt động ngoài giờ, ngoài nhà trường,

từ việc dạy của giáo viên đến việc học tập, lao động sản xuất, sinh hoạt tậpthể, hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí của học sinh

Quản lý nhà trường là một công tác khoa học, phải tuân theo nguyên tắc,không tùy tiện, phải đưa mọi hoạt động vào nền nếp kỷ cương, tổ chức laođộng một cách khoa học, có điều tra, có nghiên cứu đánh giá tình hình trên cơ

sở nắm vững thông tin chính xác, có kế hoạch cụ thể, phân công rõ ràng, kiểmtra chặt chẽ, khen chê kịp thời.

Trong điều kiện kinh tế - xã hội của miền núi còn rất nhiều khó khăn,nhưng hệ thống giáo dục nói chung, các trường THCS nói riêng đã có bướcphát triển về số lượng, đáp ứng nhu cầu học tập cho con em các dân tộc vùngcao và biên giới Vấn đề đặc biệt quan tâm hiện nay là chất lượng giáo dụcnói chung và kết quả học tập của học sinh nói riêng ở các trường THCS vùngcao còn thấp, nhiều trường tỷ lệ học sinh yếu kém còn cao, tỷ lệ học sinh thituyển vào THPT điểm liệt và thấp còn nhiều Thực trạng này có nhiều nguyênnhân, nhưng trước hết là yếu tố quản lý nói chung và quản lý chuyên môn nóiriêng của Hiệu trưởng THCS hiện nay còn nhiều yếu kém, lúng túng, thiếu sựvận dụng linh hoạt vào điều kiện thực tế của nhà trường miền núi Qua thựctiễn nhiều năm, nhiều trường tiên tiến ở miền núi chứng minh rằng:

Hiệu trưởng như thế nào thì nhà trường như thế ấy, biện pháp quản lýchuyên môn của Hiệu trưởng đóng vai trò quan trọng để xây dựng nhà trườngvững mạnh toàn diện và nâng cao kết quả học tập của học sinh Do đó việc cảitiến, đổi mới hoàn thiện các biện pháp quản lý nói chung và quản lý chuyênmôn của Hiệu trưởng THCS miền núi vùng cao hiện nay là rất cần thiết và làđòi hỏi bức xúc của thực tế Muốn vậy người Hiệu trưởng phải nắm rõ tìnhhình, hiểu rõ nguyên nhân và các yếu tố tác động, nắm vững và tính toán để

sử dụng hợp lý sức lao động, tiền của, vật tư, thời gian nhằm phát huy nội lựccao nhất Từ đó kịp thời tổ chức, điều chỉnh công việc, thực hiện các biệnpháp quản lý chuyên môn phù hợp sao cho toàn bộ các hoạt động của nhàtrường tiến hành trôi chảy, đồng bộ, có hiệu quả cao nhất Đối với các trườngTHCS miền núi vùng cao hiện nay biện pháp quan trọng nhất là tổ chức tốt,chỉ đạo tốt việc thi đua dạy tốt, học tốt và làm theo các điển hình tiên tiến, đẩy

nhanh việc xây dựng nhà trường thành trường tiên tiến toàn diện Hiệu trưởngcần tập trung quản lý chuyên môn ở các biện pháp sau:

- Công tác tuyển sinh và ôn tập, bổ túc kiến thức cho học sinh trước khaigiảng năm học

- Quản lý chặt chẽ chương trình và thực hiện kế hoạch đào tạo của Bộ

- Quản lý chặt chẽ qui chế chuyên môn

- Tổ chức thăm lớp dự giờ

- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh đảm bảo khách quan,công bằng và công khai

- Bồi dưỡng học sinh khá giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém

- Chỉ đạo cải tiến phương pháp giảng dạy

- Tăng cường mối quan hệ, thông tin và phối kết hợp qua lại giữa giađình, nhà trường và xã hội

Những biện pháp trên chúng tôi sẽ đề cập trong chương 3 của luận văn này Đó

là kết quả chúng tôi điều tra thực tế, đúc rút kinh nghiệm trên cơ sở thực tiễn quản

lý của Hiệu trưởng ở các trường THCS vùng cao Thường Xuân - Thanh Hóa

Kết luận chương 1

Trên đây là cơ sở lý luận về việc nâng cao chất lượng công tác quản lýhoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng ở các trường THCS nói chung và củaHiệu trưởng ở các trường THCS vùng cao huyện Thường Xuân, Tỉnh ThanhHóa nói riêng Những cơ sở lý luận này là mối liên hệ biện chứng giữa các chỉthị, chiến lược, nghị quyết từ Trung ương đến địa phương nhằm nâng cao chấtlượng quản lý góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.Cùng với những kết quả nghiên cứu từ thực tiễn, những cơ sở này là tiền đềcho việc xây dựng một số biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lýhoạt động chuyên môn của Hiệu ở các trường THCS vùng cao huyện ThườngXuân, Tỉnh Thanh Hóa

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG

CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN THƯỜNG XUÂN, THANH HOÁ 2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, phát triển kinh tế-xã hội huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư

Thường Xuân huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa với diện tích tự nhiên111.380,80 ha; phía bắc giáp với huyện Lang Chánh và huyện Ngọc Lặc, phíađông giáp với huyện Thọ Xuân, huyện Triệu Sơn, huyện Như Thanh, phíanam giáp huyện Như Xuân, phía tây giáp với tỉnh Nghệ An và nước Cộng hòadân chủ nhân dân Lào; Toàn huyện có 17 xã và Thị Trấn; dân số 84.470người gồm 3 dân tộc chính cùng sinh sống đó là Thái, Mường, Kinh

Huyện Thường Xuân có điều kiện địa lý rất phức tạp, chủ yếu là đồi vànúi cao (chiếm 3/4 diện tích tự nhiên) lại bị chia cắt bởi nhiều sông suối.Trước đây là những khu rừng già và rừng nguyên sinh nhưng chủ yếu là gỗtạp, ít gỗ quý hiếm, đã bị khai thác cạn kiệt, nay chỉ còn là những khu rừng táisinh và nhiều loại gỗ tạp Tuy nhiên, với sự lao động cần cù của người dânnơi đây những khu đồi rừng cằn cỗi đã biến thành những khu đồi, rừng pháttriển cây công nghiệp và cây lâm nghiệp (như mía đường, keo, bạch đàn,luồng, nứa, sắn…) cung cấp nguyên liệu cho nhà máy Đường, nhà máy Giấy,nhà máy chế biến Sắn Ngoài ra do đặc điểm sinh thái của huyện ThườngXuân phù hợp với nhiều loại động thực vật quý hiếm sinh sống tại khu Bảotồn thiên nhiên Xuân Liên, khu Hồ Cửa Đặt trên địa bàn rộng nằm ở khu vựcTây Nam của huyện Thường Xuân

2.1.2 Đặc điểm kinh tế-xã hội

Thường Xuân là một trong số 62 huyện nghèo nhất cả nước, hơn 90%người dân nơi đây sống chủ yếu bằng nghề Lâm - Nông nghiệp Với vị trí địa

lý và điều kiện kinh tế như trên đã làm hạn chế sự phát triển sự nghiệp giáodục của địa nhương Mặt khác, phần lớn người dân nơi đây phải lo kiếm sốngnên việc giáo dục cho con em chưa được quan tâm đúng mức, nhiều em dohoàn cảnh gia đình khó khăn đã phải bỏ học để phụ giúp gia đình, nhất là vớilứa tuổi của học sinh THCS Bên cạnh đó, do điều kiện địa lý không thuận lợi,điều kiện kinh tế cũng khó khăn, sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền vànhân dân địa phương đối với sự nghiệp giáo dục chưa đúng mức nên chưa thuhút được nhiều nhân tài về phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và phát triển giáodục của huyện Với những lý do đó đến nay chất lượng giáo dục của huyệnThường Xuân có nhiều hạn chế, sau đây là thực trạng của vấn đề nêu trên.Nghị quyết đại hội Đảng bộ lần thứ 18 của huyện đặt ra chỉ tiêu phấn đấugiảm tỷ lệ đói nghèo xuống 15% vào năm 2015 Các hộ đói nghèo hầu hết vẫntập trung ở nông thôn và các xã vùng sâu, vùng cao, sự phân hóa giàu nghèođang có xu hướng tăng lên giữa các tầng lớp dân cư và các vùng trong huyện.Trước thực trạng đó các cấp ủy, chính quyền từ huyện đến xã đang tích cựcchỉ đạo bằng nhiều biện pháp trên cơ sở phát huy nội lực và tranh thủ sự giúp

đỡ của Nhà nước nhằm đạt mục tiêu đề ra đến năm 2015

Về văn hóa - xã hội:

Vốn văn hóa truyền thống cổ truyền của các dân tộc được tôn trọng, kếthừa và phát huy, phong trào xây dựng làng văn hóa, xây dựng cuộc sống mới

ở khu dân cư đang được các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo Phong trào vănhóa văn nghệ, thể dục, thể thao được tổ chức và duy trì ở hầu hết các làng, xã,góp phần nâng cao sức khỏe và đời sống tinh thần cho nhân dân

có ngành giáo dục đóng vai trò quan trọng.

Trong những năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, trực tiếp

là sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Thường Xuân cùng với sự quan tâm giúp đỡcủa cấp trên, nhân dân trong huyện đã luôn đoàn kết cùng nhau khắc phục khókhăn gian khổ, phát huy ý chí tự lực tự cường, thực hiện tốt các chủ trươngchính sách của Đảng và Nhà nước, từng bước vươn lên đạt nhiều kết quả trongcác lĩnh vực kinh tế - xã hội, An ninh - Quốc phòng, đời sống nhân dân có phầnđược cải thiện Đây là điều kiện cơ bản góp phần thúc đẩy sự nghiệp Giáo dục

và Đào tạo của huyện phát triển và đạt những kết quả cao hơn

2.2 Khái quát thực trạng Giáo dục & Đào tạo huyện Thường Xuân 2.2.1 Phát triển số lượng ngành học, cấp học từ năm 2007-2012

1310 cháu; Mẫu giáo: 4037 cháu); cấp Tiểu học có 26 trường, 459 lớp với

7123 học sinh; cấp THCS có 18 trường, 210 lớp với 5714 học sinh; ngoài ratrên địa bàn huyện còn có 2 trường THPT và 1 Trung tâm GDTX

2.2.2 Công tác phổ cập Tiểu học và Trung học cơ sở

Từ khi luật PCGDTH ra đời, cấp ủy, chính quyền địa phương đã xácđịnh PCGDTH, PCGDTHCS là một nhiệm vụ trọng tâm Kết quả tháng 12năm 1996 toàn huyện đạt tiêu chuẩn Quốc gia về PCGDTH, tháng 10 năm

2006 được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận hoàn thành PCTHCS với tỷ lệPCTHCS 83% và 100% số xã, Thị Trấn đều đạt tiêu chuẩn trên

2.2.3 Giáo dục phổ thông bậc THCS

Toàn huyện có 18 trường THCS (1 trường THCS Dân tộc Nội trú), sốlượng học sinh hàng năm cơ bản ổn định, đây là một thuận lợi cho viêc xâydựng cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục Năm học 2011-2012 sốlượng học sinh THCS chiếm gần 2,0 % dân số toàn huyện

Bảng 2.2 Số lượng học sinh THCS huyện Thường Xuân năm học 2011-2012