Nhà trường đã bám sát tình hình thực tế của địa phương để xây dựng kế hoạch và đưa vào tổ chức hoạt động mô hình thư viện trường học thân thiện với nội dung: Thư viện xanh, Tủ sách lưu đ[r]
Trang 1I TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT VÀI BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA
THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC
II ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Tầm quan trọng của đề tài:
Thư viện trường học là một bộ phận cở sở vật chất trọng yếu, là trung tâm sinh họat văn hóa và khoa học của nhà trường Thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học và xây dựng thói quen tự học cho học sinh
Với nhà trường sách, báo lại có ý nghĩa quan trọng vì nó là người bạn gần gủi nhất, là học liệu cần thiết nhất của thầy và trò Học sinh cần có sách giáo khoa, sách bài tập, sách tham khảo để học tập và luyện tập Giáo viên cần có sách giáo khoa, sách nghiệp vụ, sách tham khảo để giảng dạy và bồi dưỡng chuyên môn, không ngừng nâng cao kiến thức Ngoài ra các loại báo, tạp chí ,ở Thư viện cũng
là nguồn tài liệu tham khảo hết sức quan trọng đối với giáo viên và học sinh trong nhà trường
“ Thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học thư viện và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp dạy và học Đồng thời, thư viện tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới cho các thành viên nhà trường”
Nhiệm vụ của thư viện trường học là phục vụ cho việc giảng dạy và học tập góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục Để việc giảng dạy và học tập được tốt công tác phục vụ bạn đọc trong thư viện trường học phải được thường xuyên, liên tục, phải luôn luôn thay đổi cách phục vụ để thu hút bạn đến với thư viện ngày càng nhiều
2 Lí do chọn đề tài:
Đứng trước sự phát triển như vũ bảo của công nghệ thông tin, nào là games, chat , với nhiều trò chơi ngày càng da dạng, phong phú, hấp dẫn đã lôi cuốn giới trẻ vào tham gia rất nhiều Vì vậy việc ham mê đọc sách, báo của các em ngày càng hạn chế
Trong nhiều năm qua, thư viện trường tiểu học Phú Lợi đã luôn đổi mới công tác phục vụ bạn đọc nhằm mục đích lôi cuốn bạn đọc đến với thư viện ngày
Trang 2càng đông hơn, song việc ham muôn đọc sách của bạn đọc vẫn chưa đạt hiệu quả cao
Phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực là một phong trào mang tính tích cực và cần thiết cho các trường học Trong đó mô hình Thư viện trường học thân thiện, đặc biệt là mô hình thư viện xanh, Tủ sách lưu động đưa sách đến điểm lẻ được tổ chức xây dựng và đưa vào hoạt động
Xuất phát từ nhận thức trên, cũng như tìm hiểu thực tiễn thực trạng công tác thu hút bạn đọc ở thư viện tôi đã mạnh dạn chọn đề tài :
“Một vài biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện trường học”
3 Phạm vi nghiên cứu:
Do thời gian có hạn, bản thân lại chưa có nhiều kinh nghiệm trong công tác thư viện nên đề tài chỉ có thể đề cập một số biện pháp quan trọng nhằm thu hút bạn đọc đến với thư viện mỗi ngày đông hơn
III Mục đích nghiên cứu:
Nhằm xây dựng, tổ chức các hoạt động của Thư viện trường học thân thiện đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn của Thư viện đạt chuẩn Quốc gia và thực sự trở thành địa chỉ tin cậy để cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh thường xuyên khai thác, tìm kiếm các thông tin phục vụ công tác chuyên môn, nâng cao kiến thức, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ Là nơi thể hiện được tính đoàn kết, thân thiện sáng tạo của học sinh và cũng là nơi có thể thực hiện các hoạt động giải trí, giảm bớt căng thẳng sau các giờ học trên lớp
IV Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:
- Giáo viên và học sinh có thể tham khảo tài liệu trên nhiều vị trí trong
khuôn viên nhà trường mà không cần lên phòng thư viện chính
- Phong trào đọc và nghiên cứu tài liệu của giáo viên và học sinh đã có nhiều chuyển biến tích cực
- Ý thức tham gia các hoạt động của học sinh được nâng cao
- Phát huy tính tích cực và tinh thần đoàn kết, phát huy văn hóa đọc và giữ gìn nét văn hóa địa phương
1 Cơ sở lí luận:
Trang 3Nói đến Thư viện trường học, từ lâu chúng ta vẫn hiểu đó là nơi mượn sách
và nghiên cứu tài liệu của giáo viên và học sinh trong nhà trường Tuy nhiên, những năm gần đây Bộ GD&ĐT có Quyết định 01/2003/QĐ/BGD&ĐT ngày 02 tháng 01 năm 2003 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành quy định, tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông, quy định rất cụ thể về cơ sở vật chất, trang thiết bị; về diện tích không gian, tiêu chuẩn tài liệu và các hình thức tổ chức hoạt động cho một thư viện trường học Chỉ rõ tầm quan trọng của thư viện trong một tổ chức nhà trường Trong những năm gần đây, khi Bộ GD&ĐT phát động phong trào " xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" thì thư viện trường học được biết đến với tên và nội dung mới: Thư viện trường học thân thiện
Thư viện trường học thân thiện là như thế nào? Đó là nơi để CB, GV, NV và các em học sinh có thể vui chơi, đọc sách, thể hiện năng khiếu, sở trường của bản thân, thể hiện tinh thần đoàn kết, thân ái, không phân biệt đối tượng; là nơi trao đổi
và tìm hiểu thông tin qua các phương tiện Internet; đồng thời là nơi lưu giữ nét văn hóa của địa phương Dựa theo những nội dung trên và một số tiêu chuẩn khác, ngoài việc xây dựng các nội dung tại phòng thư viện chính Nhà trường đã bám sát tình hình thực tế của địa phương để xây dựng kế hoạch và đưa vào tổ chức hoạt động mô hình thư viện trường học thân thiện với nội dung: Thư viện xanh, Tủ sách lưu động được bố trí hợp lí trên sân trường, ở các điểm trường lẻ với mục đích tăng thêm các điểm đọc sách cho giáo viên và học sinh; tạo môi trường thân thiện cho học sinh trên cơ sở học sinh tự quản và tự do sử dụng tài liệu; giảm bớt sự phân biệt kì thị, tạo sự hòa đồng giữa học sinh con em người kinh và học sinh con em dân tộc thiểu số
2 Thực trạng vấn đề:
Trường tiểu học Phú Lơi có 3 điểm trường lẻ và 1 điểm chính, tổng số giáo viên 18; có 14 lớp với 324 học sinh, thư viện đạt chuẩn theo Quyết định 01 của Bộ Giáo dục và Đào tạo vào năm 2011
Trang 4Với nhiều điểm trường lẻ, điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức, quản lý của Thư viện nhà trường Mặc dù số lượng tài liệu của thư viện nhà trường phong phú, đa dạng đảm bảo phục vụ tốt cho nhu cầu đọc, tham khảo của giáo viên và học sinh Song với nhiệm vụ đặt ra xuyên suốt quá trình xây dựng trường chuẩn quốc gia Việc xây dựng thư viện trường học chuẩn, mang tính thân thiện được đặt lên hàng đầu Để xây dựng một thư viện đáp ứng các yêu cầu trước mắt của nhà trường Trước tiên phải có một tổ chức hoạt động thư viện có thể lôi cuốn, thu hút học sinh; kích thích tinh thần tự học, tự đọc sách, nghiên cứu tài liệu của học sinh tại nhiều vị trí trên khuôn viên nhà trường, ở các điểm trường lẻ Đồng thời thể hiện tính chất thân thiện, tích cực của học sinh nhất là các em người dân tộc thiểu số
3 Các biện pháp tiến hành:
1 Rà soát tình hình và điều kiện thực tế, xác định những thuận lợi, khó khăn
về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn nhân lực và kinh phí hoạt động
2 Lên kế hoạch cụ thể; báo cáo Ban Giám hiệu nhà trường các nội dung cần triển khai và xây dựng, các trang thiết bị cần đầu tư mua sắm, thiết kế vị trí đặt, treo sách, tài liệu và các nội dung khác theo tiêu chí của thư viện trường học thân thiện, học sinh tích cực
3 Từng bước triển khai xây dựng và tổ chức các hoạt động của thư viện ngoài trời , đưa sách đến điểm lẻ:
- Chọn vị trí hợp lí trên sân trường, đảm bảo học sinh tham gia sử dụng tủ sách thuận tiện, đồng thời để CBQL thư viện và giáo viên dễ quan sát các hoạt động của học sinh khi tham gia tủ sách lưu động Xây dựng tại 03 vị trí với mục đích sử dụng bóng mát của cây và bồn cây làm chỗ ngồi cho học sinh khi đọc sách
- Thiết kế thư viện xanh ở điểm trường chính: sử dụng 20 chai nước ngọt bằng nhựa đã sử dụng loại 1500ml, cắt bỏ phần đích chai, đậy nắp lại sau đó dùng dây buộc phần đầu treo lên sao cho khi trời mưa sách vẫn không bị ướt, đầu dây còn lại buôc vào móc sắt hình chữ (S) treo lên các cành cây sao cho vừa tầm với
Trang 5học sinh Sử dụng thêm 40 ống nhựa cũng làm tương tự như vậy phân chia ra mỗi điểm treo 20 ống vậy là ở điểm trường chính ta có 3 vị trí treo truyện
- Thiết kế kệ ở 3 điểm lẻ: sử dụng kệ sắt cao 1,2 m, chiều ngang 0,5m chiều rộng 1m, có bánh xe để di chuyển, phần trên chia làm 4 tầng mỗi tầng sử dụng 1 thanh sắt nhỏ để treo sách (kệ được sơn màu xanh)
- Trang trí khu vực thư viện xanh và nơi để kệ ở điểm lẻ; có thể đặt thêm ghế nhựa để tăng thêm chỗ ngồi khi có số lượng học sinh tham gia đông Bố trí các khẩu hiệu với mục đích nhắc nhở các em học sinh khi sử dụng tủ sách lưu động, sử dụng các khẩu hiệu sau:
+ Chào mừng các em đến với thư viện xanh + Kỉ luật - Trật tự
+ Tích cực - Tự giác + Bảo vệ tài sản + Giữ vệ sinh chung
- Phát triển vốn tài liệu bằng hình thức phát động phong trào quyên góp sách
từ giáo viên và học sinh trong toàn trường với khẩu hiệu: “ Hãy phát huy tính tích cực của học sinh để xây dựng thư viện trường học thật sự thân thiện” Để tăng thêm ý nghĩa và hiệu quả của phong trào quyên góp sách, Thư viện nhà trường đã tham mưu với Ban Giám hiệu, kết hợp cùng Tổng phụ trách đội và giáo viên chủ nhiệm Chọn hình thức tổ chức quyên góp trực tiếp vào các buổi chào cờ đầu tuần, dưới sự chứng kiến của toàn thể cán bộ, giáo viên và học sinh Đặc biệt là tập thể cán bộ giáo viện trong nhà trường thực hiện quyên góp trước nhằm giúp các em học sinh thấy được ý nghĩa của phong trào, thấy được sự đóng góp của các thầy giáo, cô giáo Từ đó khích lệ, động viên học sinh tham gia phong trào nhiệt tình, đạt kết quả cao hơn
Trang 6- Đầu tư mua thêm tài liệu, sách tham khảo, báo tạp chí phù hợp với lứa tuổi học sinh
- Thực hiện lựa chọn, luân chuyển sách trong tủ sách lưu động theo kế hoạch hàng tuần, tháng, từng kì hoặc khi có tài liệu mới Kiểm kê, quản lý số lượng, chất lượng tài liệu khi luân chuyển
- Thực hiện theo dõi gián tiếp quá trình sử dụng tủ sách lưu động của học sinh bằng hình thức tự quản Thành lập đội học sinh cộng tác viên thư viện gồm
20 em ở 04 khối lớp Có lịch hoạt động hàng tuần cho từng thành viên, phù hợp với lịch học của từng khối Đội cộng tác viên có nhiệm vụ quan sát các hoạt động học sinh tham gia sử dụng tủ sách lưu động, nhắc nhở các bạn khi các bạn thực hiện chưa đúng quy định và báo cáo cho cán bộ quản lí thư viện kịp thời để thư viện nhà trường có hình thức nhắc nhở và xử lí kịp thời những em học sinh thực hiện nội quy cua Thư viện chưa tốt Mặt khác, Thư viện thường xuyên tuyên dương, khích lệ kịp thời những em học sinh có ý thức tốt trong các buổi chào cờ đầu tuần (một lần/ tháng )
4 Hiệu quả:
Sau khi mô hình Thư viện xanh ngoài trời , tủ sách lưu động ở các điểm lẻ được đưa vào hoạt động đã được sự hưởng ứng nhiệt tình của cán bộ, giáo viên, nhân viên, đặc biệt là các em học sinh trong toàn trường Từ đó thấy được tính tích cực của học sinh khi tham gia các phong trào mang tính tập thể mà nhà trường tổ chức và phát động
Phong trào học tập, nghiên cứu tài liệu, đọc truyện thiếu nhi của các em học sinh phát triển rõ rệt: 100 % hoc sinh tham gia đọc sách tại tủ sách lưu động
Số lượng tài liệu của thư viện nhà trường tăng lên đáng kể trong đó ngoài ngân sách bổ sung còn có nguồn đóng góp của giáo viên, học sinh đáp ứng ngày
Trang 7một tốt hơn nhu cầu đọc sách ngày càng cao của giáo viên và học sinh trong trường, góp phần trong công tác giữ gìn và phát huy văn hóa đọc
Tăng tính đoàn kết, thân thiện giữa học sinh với học sinh, học sinh và giáo viên Đặc biệt đã tạo sự hòa đồng, giảm bớt tự ty, tăng thêm sự tự tin vào bản thân cho các em học sinh thuộc dân tộc thiểu số Các em cảm thấy mình tự do, bình đẳng trong việc học, đọc, nghiên cứu tài liệu củng cố và nâng cao kiến thức cho bản thân
Tủ sách lưu động là nơi để các em học sinh giải tỏa tâm lí, giảm bớt áp lực
về học tập sau mỗi tiết học căng thẳng trên lớp Là nơi các em cảm nhận được sự thoải mái, thân thiện của môi trường giáo dục thời hiện đại
Qua việc lựa chọn và luân chuyển các loại tài liệu phù hợp với lứa tuổi học sinh trong nhiều lĩnh vực khác nhau tại tủ sách lưu động, đã cơ bản cải thiện và tăng thêm hiểu biết cho phần lớn học sinh trong trường Đặc biệt với các em học sinh thuộc dân tộc thiểu số
PHẦN KẾT LUẬN
I Những bài học kinh nghiệm:
Trên thực tế để tổ chức hoạt động của mô hình Thư viện ngoài trời có hiệu quả thì người quản lí Thư viện phải thật sự tâm huyết và xác định được phương châm: Sẵn sàng phục vụ bạn đọc trong mọi điều kiện, hoàn cảnh
Đội cộng tác viên thư viện phải được chọn ở tất cả các khối lớp Mỗi lớp từ một đến hai em học sinh nhanh nhẹn, trung thực và nhiệt tình trong công tác được giao
Kế hoạch hoạt động tự quản của đội cộng tác viên Thư viện được lập thật cụ thể cho từng cộng tác viên trong từng ngày, từng tuần và không ảnh hưởng tới lịch học của các em
Trang 8Tất cả tài liệu trước khi chuyển vào tủ sách lưu động đều phải được xử lí kĩ thuật thư viện: Có số đăng kí, có dấu thư viện trên trang tên sách và trang 17 của sách, nếu sách được phân loại theo màu sắc thì càng tốt
Cán bộ thư viện phải thường xuyên nắm được số lượng của tài liệu trước và sau khi luân chuyển định kì, để từ đó có hình thức giáo dục học sinh phù hợp thì hoạt động của tủ sách lưu động mới duy trì có hiệu quả lâu dài
Để hoạt động lâu dài, có hiệu quả thì cán bộ Thư viện phải thường xuyên kết hợp chặt chẽ với Tổng phụ trách Đội và các giáo viên chủ nhiệm lớp trong việc nhắc nhở, tuyên dương các em học sinh khi tham gia đọc sách tại tủ sách một cách kịp thời
Cần phát huy tốt tính tự giác và phong trào tự quản của học sinh bằng hình thức lấy ý kiến phê bình của từng học sinh khi có vấn đề xảy ra
II Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Là sự tổng hợp một số kinh nghiệm của bản thân trong quá trình thực tế xây dựng và tổ chức hoạt động mô hình Thư viện trường học thân thiện với nội dung thư viện xanh, tủ sách lưu động nhằm giới thiệu tới các đồng nghiệp với mục đích trao đổi kinh nghiệm để xây dựng mô hình thư viện đạt hiệu quả ngày một tốt hơn
III Khả năng ứng dụng và triển khai:
- Mô hình Thư viện trường học thân thiện với nội dung Thư viện xanh, tủ sách lưu động có thể áp dụng cho tất cả các trường học phổ thông Nhất là với các trường có nhiều điểm lẻ thì mô hình thư viện nêu trên càng trở nên cần thiết
IV Những kiến nghị, đề xuất:
- Thư viện trường học thân thiện với nội dung Thư viện xanh, tủ sách lưu động là một hình thức hoạt động rất mới, đòi hỏi cần có sự quan tâm thường xuyên
Trang 9của Ban Giám hiệu nhà trường, Phòng Giáo dục cùng Ban đại diện cha mẹ học sinh trong vấn đề đầu tư về cơ sở vật chất, nguồn tài liệu Chính vì vậy, công tác Thư viện nhà trường rất mong các cấp quản lí quan tâm hơn nữa trong vấn đề cung cấp nguồn tài liệu trong những năm tiếp theo để các hoạt động của Thư viện ngày càng phát huy được hiệu quả
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân trong quá trình thực hiện mô hình Thư viện trường học thân thiện Rất mong nhận được sự quan tâm, đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để sáng kiến của tôi được hoàn thiện hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Giang Thành, ngày 06 tháng 5 năm 2013
Người trình bày
Trần Trung Chánh