Khu di tích ngã ba đồng lộc với sự phát triển du lịch hà tĩnh luận văn tốt nghiệp đại học

Tiêu biểu là những giọt máutrong trắng của 10 nữ TNXP đã dựng nên biểu tượng của thế hệ trẻ Việt Nammột thời đánh giặc và đặc biệt hơn là vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam.Chiến tranh đã

Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh Khoa lịch sử

-*** -Trần thị phơng

Khóa luận tốt nghiệp đại học

KHU DI TíCH NGã BA ĐồNG LộC VớI Sự PHáT TRIểN DU LịCH Hà TĩNH

Vinh – 2011 2011

Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh Khoa lịch sử

-*** -Khóa luận tốt nghiệp đại học

KHU DI TíCH NGã BA ĐồNG LộC

VớI Sự PHáT TRIểN DU LịCH Hà TĩNH

Giáo viên hớng dẫn: GVC.ThS nguyễn thị bình minh

Sinh viên thực hiện: Trần Thị Phơng

Lớp: 48B2 – Du lịch

MSSV: 0756061782

Vinh – 2011 2011

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời biết ơn chân thành nhất tới các thầy, các cô trong khoa

Du lịch trường Đại học Vinh đã truyền dạy cho em những kiến thức căn bảnđầu tiên về ngành du lịch qua bốn năm ngồi trên ghế nhà trường Sự giúp đỡcủa thầy cô không chỉ mang lại ý nghĩa về việc truyền dạy tri thức, mà còn lànguồn động viên tinh thần rất lớn thúc đẩy em thực hiện những mong muốnvới ngành du lịch

Em cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới cô giáo Thạc sỹ Nguyễn ThịBình Minh, người đã định hướng và chỉ bảo rất nhiều để em hoàn thành bàiKhoá luận này

Bài khoá luận này như là một công trình nhỏ bé tiểu kết những kiếnthức mà em đã được học trên ghế nhà trường Tuy đã hết sức cố gắng nhưng

do điều kiện thời gian hạn hẹp cũng như vốn sống và kinh nghiệm của bảnthân chưa nhiều nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót và khiếmkhuyết Vì vậy em rất mong nhận được sự chỉ bảo và đóng góp nhiệt tình củaquý thầy, quý cô và các bạn bè để bài Khoá luận này hoàn thiện hơn!

Em xin chân thành cảm ơn!

Vinh, ngày 15 tháng 5 năm 2011

Sinh viên

Trần Thị Phương

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 0

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Nhiệm vụ khoá luận 5

5 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu 5

6 Bố cục của đề tài 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ KHU DI TÍCH NGÃ BA ĐỒNG LỘC 7

1.1 Vị trí của khu di tích 7

1.2 Lịch sử hình thành khu di tích 7

1.3 Đồng Lộc những con đường máu lửa 10

1.3.1 Hoàn cảnh lịch sử 10

1.3.2 Đồng Lộc “ cái túi đựng bom khổng lồ” 11

1.4 Ngã Ba Đồng Lộc – giá trị lịch sử văn hoá 14

1.4.1 Ngã Ba Đồng Lộc – công trình huyền thoại của quân dân Hà Tĩnh và của cả nước 15

1.4.2 Ngã Ba Đồng Lộc – nơi giáo dục truyền thống tốt tốt đẹp của quê hương đất nước 18

1.5 Ngã Ba Đồng Lộc – điểm du lịch hấp dẫn 19

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC DU LỊCH TẠI KHU DI TÍCH NGÃ BA ĐỒNG LỘC 22

2.1 Thực trạng phục vụ du lịch của khu di tích 22

2.1.1 Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật 22

2.1.1.1 Cơ sở vật chất kỹ thuật 22

2.1.1.2 Cơ sở hạ tầng 26

2.1.2 Công tác tổ chức quản lý và tuyên truyền quảng bá 27

2.1.3 Công tác đón tiếp và hướng dẫn khách tham quan 30

2.1.4 Công tác sưu tầm, bảo quản và trưng bày hiện vật 30

2.1.5 Công tác chăm sóc cây cảnh, vệ sinh môi trường 31

2.1.6 Công tác bảo vệ an ninh và công tác dân vận 32

2.1.7 Công tác tổ chức lễ hội 33

2.2 Thực trạng nguồn khách đến với khu di tích 33

2.2.1 Lượng khách 33

2.2.2 Đặc điểm nhu cầu khách 34

2.2.3 Thời vụ du lịch 35

2.3 Tác động của hoạt động du lịch tới khu di tích ngã ba Đồng Lộc 35

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG DU LỊCH TẠI KHU DI TÍCH NGÃ BA ĐỒNG LỘC 39

3.1 Định hướng phát triển du lịch Hà Tĩnh và khu di tích lịch sử Ngã Ba Đồng Lộc 39

3.1.1 Định hướng chung 39

3.1.2 Định hướng về di tích lịch sử Ngã Ba Đồng Lộc 40

3.2 Giải pháp phát triển du lịch Hà Tĩnh và khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc 41

3.2.1 Giải pháp phát triển du lịch Hà Tĩnh 41

3.2.2 Giải pháp phát triển du lịch tại khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc 44

3.2.2.1 Đề ra các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị của di tích Ngã Ba Đồng Lộc 44

3.2.2.2 Phát triển hơn nữa các hình thức quảng bá, các sản phẩm du lịch 49

3.2.2.3 Phát triển nguồn nhân lực 50

3.2.2.4 Xây dựng định hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo 51

3.2.2.5 Các biện pháp khác 51

KIẾN NGHỊ 53

KẾT LUẬN 55

TÀI LIỆU THAM KHẢO 56 PHỤ LỤC

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

Mỗi mảnh đất,mỗi miền quê trên đất nước Việt Nam, nơi đâu cũng ghidấu xương máu, sư hi sinh mất mát của cha ông ta Đó là những di tích lịch sửvăn hoá, di tích cách mạng đang được nhà nước, chính phủ và cơ quan banngành các cấp đầu tư bảo tồn và phát huy giá trị của nó Nhiều di tích đã đượcbảo tồn phát triển khá tốt nhưng bên cạnh đó cũng có những di tích lịch sử vănhoá đã xuống cấp nghiêm trọng cần phải được quan tâm bảo tồn, khai thácnhằm phát triển du lịch.

Hà Tĩnh là một vùng đất có bề dày lịch sử văn hoá, mảnh đất giàu truyềnthống hiếu học, giàu truyền thống cách mạng Nơi đây đã sinh ra cho quêhương những người con ưu tú được lưu danh vào sử sách: Đại thi hào Nguyễn

Du, nhà quân sự kinh tế Nguyễn Công Trứ Thật vinh dự cho Hà Tĩnh là cóhai tổng bí thư của đảng là đồng chí Trần Phú và đồng chí Hà Huy Tập

Hà Tĩnh là quê hương của núi Hồng, sông La, khởi thuỷ chùa HươngTích có Hoành Sơn Quan, Đèo Ngang, Linh Cảm Nhắc đến quê hương HàTĩnh chúng ta không thể không nhắc đến một địa danh lịch sử mà tên tuổi còn

vang xa, vang mãi một thời oanh liệt, kiên cường như một mảnh đất huyềnthoại- đó chính là Ngã Ba Đồng Lộc.

Ngã Ba Đồng Lộc địa danh anh hùng của cuộc kháng chiến chống Mĩcứu nước, là Ngã Ba chỉ hướng hành quân cho cả dân tộc Việt Nam đi vàocuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Tại nơi đây đã thấm biết bao xươngmáu, nước mắt của những đồng đội, của những con người gan góc một lòng vìtiền tuyến vì miền Nam thân yêu Dẫu trong mưa bom bão đạn thì Ngã BaĐồng Lộc luôn là mạch máu giao thông không bao giờ tắc nghẽn Chính vì thế

mà Ngã Ba Đồng Lộc trở thành trọng điểm đánh phá của địch

Tại nơi đây đã có những chiến công, những sự tích anh hùng và hàngtrăm ngàn liệt sĩ đã ngã xuống tại mảnh đất này Tiêu biểu là những giọt máutrong trắng của 10 nữ TNXP đã dựng nên biểu tượng của thế hệ trẻ Việt Nammột thời đánh giặc và đặc biệt hơn là vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam.Chiến tranh đã lùi xa, Ngã Ba Đồng Lộc huyền thoại vẫn tồn tại đó, ngàyngày truyền lại cho thế hệ hôm nay và thế hệ mai sau về sức mạnh nội lực củadân tộc Việt Nam Khẳng định với tất thảy bạn bè năm châu sự thần kì củamột đất nước, một dân tộc mà sự tồn tại của nó là tất yếu Với ý nghĩa hết sức

to lớn đó, Ngã Ba Đồng Lộc cần được quan tâm đầu tư để bảo tồn và phát huygiá trị của nó

Cùng với Ngã Ba Đồng Lộc thì ở Hà Tĩnh còn có nhiều di tích lịch sửvăn hoá cách mạng khác có giá trị không chỉ về mặt văn hoá xã hội, lịch sử

mà còn có tiềm năng to lớn về mặt du lịch nhưng lại chưa được khai thác hiệuquả và khoa học, đặc biệt là khai thác các di tích để phát triển du lịch, gópphần phát huy giá trị các di tích, đồng thời thoả mãn nhu cầu học tập, tìm hiểu,tham quan và khám phá của du khách

Cuộc sống hiện đại của con người có nhiều điều kiện thoả mãn cả nhucầu vật chất lẫn tinh thần Nhưng có một điều bất cập là hiện nay có nhiều ditích lịch sử, cách ít người biết đến, đặc biệt là thế hệ trẻ, họ tỏ ra thờ ơ, thiếu

quan tâm Bởi vậy việc bảo tồn và phát huy giá các giá trị của Ngã Ba ĐồngLộc, đồng thời phát triển du lịch để giới thiệu nó tới đông đảo du khách lànhững việc làm cần được quan tâm và bức thiết hơn bao giờ hết.

Chính vì vầy thông qua đề tài “ Khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc với sự pháttriển du lịch Hà Tĩnh” chúng tôi muốn để góp phần vào việc bảo tồn, giữ gìn

và phát huy những giá trị to lớn của khu di tích lịch sử - văn hoá Ngã Ba ĐồngLộc như giữ gìn cho thế hệ hôm nay và mai sau viên ngọc sáng- chứng tíchhùng hồn của lịch sử đấu tranh cách mạng của quân và dân Hà Tĩnh nói riêng

và cả dân tộc Việt Nam nói chung Cũng thông qua đó góp phần vào việc pháttriển du lịch của khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc và của các di tích lịch sử cáchmạng trên địa bàn Hà Tĩnh

2 Lịch sử vấn đề

Văn hoá tâm linh, tín ngưỡng là một cái gì đó rất thiêng liêng, nhưngcũng rất gần gũi với cuộc sống chúng ta Có thể nói con người ta hướng tớinhiều nhất là về mặt tín ngưỡng, tôn giáo và các di tích lịch sử văn hoá Các ditích này đã trở thành chỗ dựa về mặt tinh thần cho người dân và cũng trởthành mối quan tâm của các nhà nghiên cứu khoa học

Về di tích lịch sử, văn hoá Ngã Ba Đồng Lộc từ khi xây dựng cho đếnnay đã được đề cập đến nhiều công trình, bài viết đăng tải trên nhiều ấn phẩm,

do địa phương hoặc trung ương xuất bản Cụ thể trong tác phẩm “ Ngã BaĐồng Lộc – Ngã Ba anh hùng” Đặng thị Yến (cb) do đoàn Thanh niên cộngsản Hồ Chí Minh Hà Tĩnh phối hợp với ban quan lí khu di tích Ngã Ba ĐồngLộc xuất bản năm 2004, tác phẩm này đã đề cập đến các hạng mục của khu ditích, những đơn vị và những cá nhân tiêu biêu từng chiến đấu ở Đồng Lộccùng với chuyện kể về 10 cô gái Đồng Lộc nhưng chưa đầy đủ, đặc biệt làchưa đề cập đến phần lễ hội

Nguyễn văn Đệ trong cuốn “ Một thời oanh liệt của nữ Thanh niên xungphong” NXB Giao thông vận tải Hà Nội_1997 Cuốn sách này đã tái hiện

được tinh thần hăng hái, say sưa lao động chiến đấu, học tập và hi sinh dũngcảm vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụtrong bất kì tình huống nào của đội viên TNXP Trong đó có sự tích anh hùngcủa 10 cô gái hi sinh tại Ngã Ba Đồng Lộc.

Nghiêm Văn Tấn trong cuốn “10 cô gái Ngã Ba Đồng Lộc” NXB phụ nữ

Hà Nội 2007, kể về 10 cô gái TNXP đã hi sinh trong khi đảm bảo huyết mạchgiao thông ở Ngã Ba Đồng Lộc, trong cuộc chiến tranh chống Mĩ cứu nước.Bên cạnh đó còn có những tác phẩm như “lịch sử đảng bộ Đồng Lộc” tập1,2,3.Trần Huy Tảo nguyên trưởng phòng ban biên tập, ban nghiên cứu lịch sửđảng tỉnh uỷ Nghệ Tĩnh (cb), do ban chấp hành Đảng uỷ xã Đồng Lộc xuấtbản năm 2005 Bài viết giới thiệu cơ bản điều kiện địa lí tự nhiên và conngười xã Đồng Lộc trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước tại khu di tíchNgã Ba Đồng Lộc, và còn rất nhiều bài viết, bài báo khác như báo an ninh thếgiới, Báo CAND ( ra ngày 15/04/2006) Tất cả đều giới thiệu sơ qua về khu

di tích lịch sử và các sự tích về các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh tại Ngã Ba ĐồngLộc

Tất cả các tài liệu trên đều đề cập hay khảo tả khu di tích lịch sử Ngã BaĐồng Lộc, nhưng chưa có tài liệu nào đề cập một cách đầy đủ và có hệ thống

về khu di tích này, cũng như sự đóng góp to lớn của nó đối với sự phát triển

du lịch Hà Tĩnh Tuy nhiên những bài viết kể trên là những cuốn tư liệu rátquý giúp cho việc nghiên cứu, tìm hiểu di tích lịch sử - văn hoá Ngã Ba ĐồngLộc và sự đóng góp của di tích đối với sự phát triển du lịch Hà Tĩnh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc

và phát triển du lịch tại khu di tích

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu chủ yếu về khu di tích lịch sử Ngã Ba ĐồngLộc ở xã Đồng Lộc – Can Lộc – Hà Tĩnh, đặt nó trong sự phát triển du lịch HàTĩnh

4 Nhiệm vụ khoá luận

Đề tài nhằm nghiên cứu hiện trạng khai thác du lịch khu di tích lịch sửNgã Ba Đồng Lộc, làm nổi bật giá trị lịch sử, văn hoá Đề xuất các biện phápphát triển hoạt động du lịch và phát huy các giá trị của khu di tích này

Đề xuất hướng khai thác du lịch tại khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc kết hợpvới việc phát triển tại các khu di tích lịch sử văn hoá cách mạng khác trên địabàn Hà Tĩnh

5 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

5.1 Nguồn tài liệu

Để phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài này, chúng tôi đã sưu tập, tập hợpcác nguồn tài liệu sau:

Các tác phẩm nghiên cứu về lịch sử văn hoá, địa danh lịch sử

Các công trình nghiên cứu giới thiệu về nguồn gốc lịch sử, kiến trúc củakhu di tích lịch sử - văn hoá Ngã Ba Đồng Lộc

Các tranh ảnh ở khu di tích

Các bài báo tạp chí có liên quan

Đồng thời gặp một số người trao đổi trực tiếp để hiểu rõ hơn về khu ditích lịch sử Ngã Ba Đồng Lộc

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này chúng tôi đã sử dụng các phương pháp khácnhau nhằm tiếp cận và xử lí các tài liệu, sưu tầm tài liệu, từ đó phân tích lựachọn nội dung tài liệu phù hợp với đề tài đã chọn, chọn lọc phân tích nhữngnội dung trong các tác phẩm đã nghiên cứu Phỏng vấn những nhân chứng đãchứng kiến lịch sử của địa phương mình

Bên cạch đó phương pháp điền dã thực tế là một phần không thể thiếutrong qua trình nghiên cứu đề tài này của chúng tôi.

6 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, thì nội dungcủa khoá luận được trình bày 3 chương

Chương 1 Khái quát về khu di tích lịch sử Ngã Ba Đồng Lộc

Chương 2 Thực trạng khai thác du lịch tại khu di tích Ngã Ba Đồng LộcChương 3 Định hướng và giải pháp phát triển hoạt động du lịch tại khu

di tích lịch sử Ngã Ba Đồng Lộc

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ KHU DI TÍCH NGÃ BA ĐỒNG LỘC

1.1 Vị trí của khu di tích.

Khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc thuộc xã Đồng Lộc, Huyện Can Lộc, tỉnh

Hà Tĩnh Làng Đồng Lộc trước năm 1945 thuộc hai làng Khiêm Ích,Điền Xá

và một phần làng Khố Nội nay là Đồng Nữ của xã Nga Khê tổng Nga Khê,huyên Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh Sau cách mạng tháng 8 năm 1945 thuộc xã CẩmTrà, Thượng Lộc Sau tháng 7/1954 sau giảm tô kết thúc mới tách ra xã ĐồngLộc

Đồng Lộc là xã miền núi ở ven phía tây núi Trà Sơn, phía Bắc giáp xãTrung Lộc, phía Nam giáp xã Mĩ Lộc, phía Tây giáp xã Thượng Lộc, phíaĐông giáp xã Xuân Lộc, bên kia núi Trà Sơn là địa phận huyên Hương Khê,

do đó giữa Đồng Lộc và các xã lân cận trong huyện có mối giao lưu, tiếp cậnkhá thuận lợi thông suốt bằng đường bộ

Với vị trí đó thì tạo điều kiện thuận lợi cho Ngã Ba Đồng Lộc nói riêng

và Đồng Lộc nói chung phát triển kinh tế và thu hút khách du lịch đến với khu

di tích

1.2 Lịch sử hình thành khu di tích.

Trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam, lựclượng TNXP là biểu tượng rực rỡ của chũ nghĩa anh hùng cách mạng và tinhthần yêu nước của lớp lớp thanh niên, chẳng những Đảng ta, nhân dân ta vôcùng tự hào mà cả Thanh niên tiến bộ trên thế giới cũng hết sức khâm phục

Tổ quốc ta, nhân dân ta đời đời biết ơn công lao của hơn 5000 liệt sỹ TNXP

đã hiến trọn tuổi xuân, vĩnh viễn nằm lại trên các cung đường, các trọng điểm.Hơn 1000 TNXP là thương binh, bệnh binh đã góp phần xương máu của mìnhtrong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Chiến tranh đã lùi xa, thế hệ trẻ hômnay kính phục và tự hào những chiến công oanh liệt của lực lượng TNXP, xin

chia sẻ những hy sinh mất mát lớn lao, những nỗi niềm trăn trở của các anh,các chị Ôn lại truyền thống TNXP, tuổi trẻ chúng ta hôm nay rút ra những bàihọc kinh nghiệm, có thêm hành trang về bản lĩnh chính trị , ý chí và nghị lực,quyết tâm rửa nhục đói nghèo, lạc hậu, đem tất cả trí tuệ, sức lực, nhiệt tìnhcủa mình góp phần xây dựng quê hương đất nước!

Trong hy sinh mất mát đau thương, trong cống hiến và trưởng thành củalực lượng TNXP thời chống Mỹ - Ngã Ba Đồng Lộc là biểu tượng của chũnghĩa anh hùng cách mạng, là đỉnh cao của cuộc chiến tranh toàn dân, toàndiện, là biểu tượng của lòng dũng cảm vô song, trí thông minh anh hùng tuyệtvời của tuổi trẻ mà tiêu biểu là sự hy sinh anh dũng của 10 nữ anh hùng liệt sỹNgã Ba Đồng Lộc

Năm 1989 Ngã Ba Đồng Lộc được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia

và trung ương đoàn chọn làm nơi tưởng niệm liệt sỹ TNXP toàn quốc Năm

1994 thể theo nguyện vọng của thế hệ trẻ Hà Tĩnh, nguyện vọng của các cựuTNXP Ban thường vụ tỉnh đoàn Hà Tĩnh nhận thức rằng cần thiết phải xâydựng khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc Ban thường vụ tỉnh đoàn đã lập tờ trình

và dự án xây dựng Khu di tích, năm 1995 được Trung ương đoàn phê duyệt.Ngày 15/7/1995 lễ động thổ xây dựng tượng đài, nhà bia, nhà trưng bày tươngđối hoàn chỉnh, năm 2000 bắt đầu đưa vào sử dụng

Năm 1998 UBND tỉnh Hà Tĩnh quyết định thành lập ban và được biênchế 6 định biên Một trưởng ban, một phó ban, một thuyết minh, một kế toán,một bảo vệ, một tạp vụ Được bố trí một đồng chí trưởng ban và thường vụtỉnh đoàn và tăng thêm 2 đồng chí tình nguyện viên để thuyết minh Đến naythì đội ngũ cán bộ và nhân viên đã tăng lên 35 người trong đó có cả các cán bộbiên chế và hợp đồng

Tổng diện tích của khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc là 32,7ha Vết tích chiếntranh còn để lại nhiều hố bom trên thung lũng và các quả đồi xung quanh

Năm 1990 xây dựng khu mộ 10 cô gái TNXP, năm 1991 xây dựng biểutượng đảm bảo giao thông Ngã Ba Đồng Lộc, năm 1992 Bộ giao thông vận tảirải đường nhựa, địa phương và UBND huyện xây dựng phòng lưu niệm nhỏ,trồng cây trên núi Mũi Mác, núi Trọ Voi Dự án khu di tích Ngã Ba Đồng Lộcđược phê duyệt tại quyết định đầu tư 580 QĐ/ TW ĐTNCS Hồ Chí Minh vớitổng đầu tư 4.973.189.499đ Trong đó các công trình được xây dựng:

*/ Nhà lưu niệm truyền thống là phần trưng bày hiện vật, hình ảnh, tưliệu, giới thiệu về tổ chức hoạt động của lực lượng TNXP và các lực lượngnhư bộ đội, công nhân giao thông, công an, dân quân địa phương lân cận, hệthống trưng bày sẽ mang lại cho người xem sự nhìn nhận đúng đắn, một cảmxúc về cuộc sống, tinh thần chiến đấu dũng cảm và sự hy sinh cao cả củaTNXP và các lực lượng khác trong cuộc chiến khốc liệt ở Ngã Ba Đồng Lộc,tổng kinh phí đầu tư xây dựng là 852.275.323đ

*/ Tượng đài chiến thắng: Nằm dưới thung lũng của công viên tuổi trẻ, nơiđây chi chít hố bom ngày xưa Tượng đài chiến thắng Đồng Lộc là biểu tượngbất hủ của sức mạnh, ý chý quyết tâm chiến thắng, tinh thần vượt lên đạp bằngmọi gian nan nguy hiểm cảu lực lượng TNXP, bộ đội, công an, giao thông, nhândân Tượng đài được khởi công ngày 15 tháng 7 năm 1995, khánh thành vào dịp

kỷ niệm 30 năm chiến thắng Ngã Ba Đồng Lộc 15 tháng 7 năm 1998

*/ Nhà bia tưởng niệm được khắc tên gần 4000 TNXP cả nước và các liệt

sỹ đã hy sinh tại Ngã Ba Đồng Lộc Tổng kinh phí đầu tư là 203.267.318đ

*/ Sân nghi thức là nơi diễn ra hoạt động tâp trung báo công, tưởng niệmTNXP toàn quốc tại Ngã Ba Đồng Lộc Sân nằm trước, sát tượng đài chiếnthắng nên có ý nghĩa tạo cảnh quan Phần kinh phí khi xây dựng sân này là1.434.081.369đ

*/ Phần mộ của 10 liệt sỹ: Phần mộ liệt sỹ 10 cô gái TNXP trước đâyđược mai táng tại xóm Mai Long Năm 1976 đưa về nghĩa trang Thiên Lộc,đến năm 1989 được xếp hạng cấp quốc gia thì năm 1990 dời phần mộ về nơi

mà các cô hy sinh đây là một trong những hạng mục chính du khách thườngxuyên có hoạt động “đền ơn đáp nghĩa” của thanh thiếu niên và để lại ấntượng sâu sắc Phần mộ được xây dựng với tổng kinh phí là 300.000.000đNăm 2001 Tỉnh uỷ, UBND đã đầu tư cho xây dựng nhà ở, nhà làm việccủa Ban quản lý với tổng kinh phí là 500 triệu đồng.

Ngân sách trung ương và địa phương đã đầu tư bước đầu cho khu di tíchNgã Ba Đồng Lộc hơ 7 tỷ đồng

Giai đoạn 2 nhân dịp kỷ niệm 40 năm chiến thắng Ngã Ba Đồng Lộc vàngày hy sinh của 10 nữ anh hùng liệt sỹ TNXP và 10 năm thành lập ban 2007.Trung ương đoàn đã đầu tư tiếp dự án:

Với những cố gắng nỗ lực của các cấp trong những năm qua thì đến naykhu di tích Ngã Ba Đồng Lộc đã trở thành điểm du lịch hấp dẫn và có vai tròquan trọng trong việc phát triển du lịch Hà Tĩnh

1.3 Đồng Lộc những con đường máu lửa.

1.3.1 Hoàn cảnh lịch sử.

Những ngày này cách đây hơn 40 năm, Mĩ đánh phá ác liệt ở miền Bắc

và Hà Tĩnh, Ngã Ba Đồng Lộc trở thành đường độc tuyến, điểm quyết chiến

giữa ta và địch, nhất là khoảng từ Ngã ba Chợ Đình qua Cầu Tối đến Ngã baTrường Thành dài khoảng 800m Ngã Ba Đồng Lộc có vị trí rất quan trọngtrong mạng lưới giao thông Bắc – Nam qua địa bàn Hà Tĩnh, là giao điểm củađường 15 và các đường liên tỉnh Từ đây có thể mở rộng ra các hướng phụctốt cho nhu cầu giao thông vận tải khi các tuyến giao thông ở đồng bằng đã bịcắt đứt Đây cũng là nơi có địa hình phức tạp và hiểm yếu Toàn bộ khu vực

xã Đồng Lộc nằm trên một khu đồi hẹp, thuộc phạm vi 4 xã: Đồng Lộc, TrungLộc, Mĩ Lộc, và Thượng Lộc của huyện Can Lộc Địa hình trống trải, một bên

là đồi trọc, một bên là ruộng nước sình lầy,mùa khô đường bụi đỏ,mùa mưanước đọng Nếu bị địch phá thì khắc phục rất khó khăn

Đầu tháng 4/1968, địch tập trung đánh phá tuyến đường số 1 đoạn từ cầuThượng Gia đến Cổ Ngựa thuộc xã Tiến Lộc (Can Lộc) Ngày 20/4/1968,đường số 1 bị cắt đứt tại đây, ta vận chuyển hướng vận tải sang tuyến đường

15 trên vùng rừng núi phía Tây của tỉnh Lúc đó, Ngã Ba Đồng Lộc là nơi duynhất cho con đường vận tải đi qua Nhận rõ vị trí quan trọng của Đồng Lộc,địch tập trung đánh phá ác liệt khu vực này ngay từ đầu

1.3.2 Đồng Lộc “ cái túi đựng bom khổng lồ”.

“Cái túi đựng bom khổng lồ”, đó là danh từ mà người dân cả nước nói về

Hà Tĩnh những năm đánh Mĩ Cắt đứt được Hà Tĩnh có nghĩa là cắt đứt đượchoàn toàn sự chi viện của hậu phương lớn miền Bắc cho tuyền tuyến lớn ởmiền Nam Nắm được điểm trọng yếu này đế quốc Mĩ điên cuồng ném cácloại bom với một cường độ vô cùng khốc liệt xuống những con đường Nhữngvết thương dọc ngang trên thân mình quê hương, những con đường toả về baoxóm nhỏ có khói lam chiều chập chờn mái rạ đã bị băm nát không còn hìnhdạng, thay vào đó là những hố bom chồng chất, đen ngòm như những cáimiệng của hàng ngàn quỹ dữ Đồng Lộc thông reo trở thành tử địa, thành bãibom đêm ngày không một bóng người qua Cầu Rác, Thượng Gia, Cổ Ngựa,

Linh Cảm, Địa Lợi, Bến Thuỷ thường ngày nhộn nhịp những chuyến xe quabổng trở thành những điểm đen trong toạ độ của máy bay Mĩ.

Về sự khốc liệt của chiến trường Đồng Lộc lúc ấy không giấy bút nào tảnổi Bom đạn địch ném xuống như vãi Trấu,như mưa đá Không! Phải nóirằng như rây bột, những hạt bột khổng lồ có sức công phá ghê gớm Chỉ tínhriêng 7 tháng ném bom hạn chế, chúng đã đánh Đồng Lộc 1.864 lần với49.000 quả bom, trong đó 12.000 quả bom TN (chưa kể bom bi, rốc két).Cung đường ngắn, điểm đánh hẹp nên lượng bom dồn lại nhiều Số lần đánhtrọng điểm xấp xỉ số lần đánh toàn tỉnh năm 1965 trung bình chúng đánh 20ngày/ tháng, tháng 10 suốt 30 ngày Riêng ngày 12/6/1968, chúng đánh tànbạo nhất: 16 tốp, 45 chiếc ném 600 quả bom các loại xuống Đồng Lộc Trờiđất Đồng Lộc đen đặc, anh Nguyễn Thế Linh, C trưởng C552 khi hồi tưởnglại đã bất giác thốt lên: “trời ơi” lúc đó không một phút nào ngớt bom vào banngày Bom bi, bom các loại, pháo sáng dội suốt đem lúc chúng tôi nhậnnhiệm vụ về, cả khu vực Đồng Lộc tan hoang, dân làng sơ tán cả, bom từtrường, bom nổ chậm đan kít không có chỗ cho quân vào” Anh Thanh Bính –trưởng bộ phận kế hoạch của công ty giao thông kể: “trước lúc ra đi để làmnhiệm vụ, chúng tôi viết vào tờ giấy tên, tuổi,tài sản có những gì, gửi cho ai,

nợ ai, ai nợ, khi cần báo tin cho ai, kí vào giấp đưa cho lao động tiền lương sẽđược phát một gói lương khô và ra đi Đó là tờ giấy cuối cùng, có thể maikhông về nữa” [1; 11]

Bom đạn như thế, sống chết chỉ trong gang tấc như thế nhưng suốt nhữngnăm chiến tranh chống Mĩ và thời kì cao điểm tháng 5/1968 Đồng Lộc vẫnsống, trái tim Đồng Lộc vẫn đập mạnh mẽ hào hùng TNXP, bộ đội, côngnhân giao thông, lái xe, dân quân du kích đã dồn sức lực, ý chí, và lòng quảcảm để giữ vững mạch máu giao thông theo khẩu hiệu “thông tuyến, thông xenhanh nhất”

Tỉnh uỷ, uỷ ban hành chính tỉnh tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các ngành,các địa phương, huy động lực lượng dồn sức cho Đồng Lộc để giải toả chođiểm chết, giữ vững mạch máu giao thông Lực lượng chiến đấu gồm: trungđoàn pháo cao xạ 210 và tiểu đoàn 8 pháo cao xạ của tỉnh, một bộ phận củatiểu đoàn 30 công binh quân khu.

Tháng 5/1965 ban đảm bảo giao thông tỉnh được thành lập do đồng chíTrần Quang Đạt, nguyên uỷ viên thường vụ tỉnh uỷ, phó chủ tịch UBHC tỉnhlàm trưởng ban Khi địch tập trung đánh phá Đồng Lộc, ban đảm bảo giaothông tỉnh trực tiếp chỉ đạo giải toả điểm Đồng Lộc Các tổ quan sát, đếmbom, cắm tiêu, tổ rà phá bom, bộ phận ứng cứu đường cùng với mạng lướithông tin liên lạc, lực lượng điều hành,phương tiện giao thông giữ gìn trật tự

an ninh khu vực Ngã Ba Đồng Lộc được hình thành 7/8 đại đội thuộc tổngđội TNXP P18 do tỉnh đoàn điều động và ngành giao thông vận tải gồm có:

Tổ cơ giới giao thông do Uông Xuân Lý làm tổ trưởng, 1/2 đại đội chủ lựcgiao thông (trong đó có anh hùng La Thị Tám), 3 đội công trình II,III và IV, tổmáy gạt I cục công trình I

Quá trình chiến đấu, đảm bảo giao thông vận tải ở Ngã Ba Đồng Lộc còn

có sự đóng góp rất to lớn của nhân dân và lực lượng dân quân du kích của PhúLộc, Sơn Lộc Hàng vạn người đã huy động ra mặt đường làm nhiệm vụ giảitoả giao thông, tiếp tế lương thực, đạn dược, chăm sóc thương binh Nhiều giađình đã nhường nhà, nhường vườn để làm khi mở đường tránh, đường xá, làmnơi cứu thương Nhiều gia đình đã sẵn sàng giở nhà, đưa ván lát đường, chốnglầy cho xe qua

Chỉ trong 5 tháng, chúng ta đã bắn rơi 14 máy bay Mĩ, trong 7 tháng năm

1968 ta đã phá 1780 quả bom, góp 974240 ngày công để thông tuyến, làmđường mới từ Khiêm Ích, Truông Kén, Bãi Dịa 6km Quân và dân các xã đãgóp 185.400 ngày công với 42.620 người phục vụ chiến đấu, đắp 95.209m3đất đá, vận chuyển 45m3 gỗ, cung cấp 22.448 cọc tre, 24000 gánh bối chống

lầy Tổng quân số toàn bộ mặt trận lúc cao điểm nhất là 16000 người [1; 13].Tại mảnh đất này đã lấy lòng dũng cảm, trí thông minh để chiến thắng vũ khígiết người tối tân, đã lấy ngọn lửa tình yêu tổ quốc để đốt cháy máy bay kẻthù, làm phát nổ những quả bom từ trường Đại đội trưởng C552 điều một tổ

về phá bom, giải phóng mặt bằng vào tháng 5/1968 Anh Võ Xuân Tài hysinh, xác tan cùng mảnh bom và đất đá Cả tổ vẫn không nản lòng Theo dõicách đánh của địch, ta theo dõi từng quả bom một Lực lượng TNXP và tổ phábom cắm tiêu để thành đường đi, tránh những quả chưa nổ ( nếu hết cọc tiêuthì các cô TNXP mặc áo trắng làm cọc) Chỗ nào có hố bom, TNXP cào cuốc,lấp đường Nếu hố bom nhiều không thể chờ lấp phải tạo ra đường đi quanhmép hố bom Mỗi cô TNXP phải bám bên Ca bin mỗi xe để dẫn đường, khi cóđường cắm cong cọc tiêu thì thôi Tối nay đường đi chỗ này, tối mai đường đichỗ khác

Giờ đây chiến tranh đã lùi xa, cuộc sống hồi sinh ngay trên “toạ độ chết”năm xưa Tuy vậy chiến thắng Ngã Ba Đồng Lộc vẫn còn vang mãi Hình ảnhĐồng Lộc quật khởi vươn lên vẫn còn ghi đậm mãi trong tâm khảm của ngườidân Hà Tĩnh là niềm tự hào của nhân dân cả nước, nhân dân yêu chuộng hoàbình thế giới

1.4 Ngã Ba Đồng Lộc – giá trị lịch sử văn hoá.

Biết bao di sản văn hoá từ xa xưa cũng như trong cuộc chiến tranh giữnước được bảo tồn để khắc đậm dấu ấn của một vùng đất với sự tích đã đi vàolòng người bằng sự tôn kính, ngưỡng mộ Có những kì tích do thiên nhiên tạo

ra, có những di tích văn hoá do các thế hệ để lại Tất cả đều ẩn chứa ý nguyệncủa đất trời, của lòng người, ấp ủ trong nó những giá trị lịch sử văn hoá tiêubiểu, độc đáo của một vùng đất,một dân tộc Ngã Ba Đồng Lộc là một di tíchlịch sử văn hoá đặc biệt quan trọng, chứa đựng trong đó những giá trị lịch sửvăn hoá hết sức to lớn,vĩ đại

1.4.1 Ngã Ba Đồng Lộc – công trình huyền thoại của quân dân Hà Tĩnh và của cả nước.

Một Đồng Lộc sinh nở lần thứ 2 sau hơn 40 năm chuyển mình chẳng cònnhận ra dấu tích 3000 ngày đêm bom đạn kẻ thù dội nát tuyến đường nhằm cắtđứt mạch máu Nam – Bắc Vẫn còn đó núi Mòi và làng Trường Thành phíaĐông, núi mũi mác phía Đông Nam, núi Trọ Vôi phía Tây Nam đã bao bọcnhững thửa ruộng, bãi biển tạo nên những thung lũng 6.000m2 mà Ngã BaTrường Thành (tên gọi Ngã Ba Đồng lộc ngày trước) nằm gọn trong đó Vẫncòn đây cuầ tối ( tức cầu Dương – Tài mang tên 2 chiến sĩ TNXP hi sinh anhdũng trong những ngày đầu phá bom) Vẫn còn đây eo Truông Kén, Ngã baChợ Đình, Khe Út, Tùng Cóc, những cái túi khổng lồ chứa hàng nghìn tấnbom đạn và cũng là nơi minh chứng cho sự anh hùng, lòng quả cảm của bộđội, công an, TNXP, công nhân giao thông, lái xe, của Hà Tĩnh và cả nướctrong những ngày đánh Mĩ

Những ngày này cách đây hơn 40 năm, Mĩ đánh phá ác liệt miền Bắc và

Hà Tĩnh Ngã Ba Đồng Lộc trở thành đường độc tuyến, điểm quyết chiến giữa

ta và địch, nhất là từ khoảng từ Ngã ba Chợ Đình qua Cầu Tối đến Ngã baTrường thành dài khoảng 800m Địch tập trung đánh phá, ta tập trung thôngđường, quyết không để tắc dù chỉ một ngày một giờ Ban bảo đảm giao thôngtỉnh do ông Trần Quang Đạt – nguyên phó chủ tịch UBHC tỉnh Hà Tỉnh cũlàm trưởng ban đã điều động lực lượng khắp nơi dồn về Đồng Lộc, 7/8 đại độiTNXP của tổng đội 55 đại đội 551 – 557 với hơn 1100 người, trong đó giữtrách nhiệm chốt đoạn trọng yếu từ cầu Dương – Tài đến eo Truông Kén làC552 do anh Nguyễn Thế Linh làm C trưởng, tiểu đội 4 của C552 gồm 17 côgái do Võ Thị Tần làm A trưởng Về lực lượng giao thông gồm có tổ chức cơgiới giao thông do Uông Xuân Lí làm tổ trưởng, 1/2 đại đội chủ lực cầu, 1/2đại đội chủ lực giao thông trong đó có La Thị Tám, ba đội công trình II, III, và

IV, tổ máy gạt cục công trình I Về bộ đội có trung đoàn 210 pháo cao xạ thủ

đô, tiểu đoàn 8 pháo cao xạ địa phương, dũng sĩ phá bom Vương Đình Nhỏ.Lực lượng tại chỗ có dân quân du kích xã Đồng Lộc, và các xã lân cận cùngvới nhân dân vừa sản xuất, vừa giúp của cải vật chất phục vụ thông đường,làm công tác thương binh, liệt sĩ Số người có mặt ở Đồng Lộc tập trung đôngnhất 1,6 vạn người Lại nói về Đồng Lộc bác Nguyễn Nhạ, nguyên bí thưđảng uỷ xã lúc ấy kể lại: “năm 1968, Đồng Lộc có3.500 dân, dân Đồng Lộc vàcác xã lân cận sơ tán hết vào trong núi, chỉ còn lại thanh niên, dân quân tự vệ,đảng viên Cả Đồng Lộc là một bãi trắng Toàn xã có 630 ngôi nhà nhưngkhông có nhà nào nguyên ven Lệnh của trên giao cho Đồng Lộc là phải cùngvới lực lượng chính quy làm cho thông đương, không để ngày nào tắc xe, nếukhông thông được thì phải gánh xe sang “ Xe chưa qua thì nhà không tiếc”,hàng ngàn khối gạch, gỗ, đá, hàng vạn gánh bổi nhân dân Đồng Lộc và các xãlân cận đổ ra đường Năm ấy, 120 người dân Đồng Lộc đã bị chết, số người bịthương không kể xiết Tập thể dân quân tự vệ - lực lượng vũ trang Đồng Lộc

đã được nhà nước công nhận là đơn vị anh hùng

Một con đường huyền thoại dưới những bàn tay có phép lạ xẻ đất, đàođất, đẩy xe, khuôn vác gỗ đá,san lấp hố bom Nếu kẻ thù muốn xoá tên gọiĐồng Lộc, muốn con đường này là đường chết thì chúng ta đã biết dựng lênmột con đường di động chẳng phút nào mất đi mà luôn hiện ra trước đoàn xe

Đó là con đường sống để hồi sinh cả một đất nước, cả một dân tộc Con đườngcủa những La Thị Tám với 200 ngày đêm bám trụ, của Vương Đình Nhỏ,Nguyễn Tri Ân, Nguyễn Tiến Tuẩn, Uông Xuân Lí, Nguyễn Tiến Dũng, VõTriều Chung con đường của máu xương Dương – Tài cùng 160 liệt sĩ củalực lượng TNXP, 122 liệt sĩ của trung đoàn pháo cao xạ 210, 43 liệt sĩ ngànhgiao thông và cũng tại con đường này, 10 đoá hoa trắng của tiểu đội 4 – C552– tổng đội 55 do Võ Thị Tần làm A trưởng đã ngả xuống, dâng hiến hươngthơm cho vườn hoa độc lập của đất nước hôm nay

Xin được bình yên cho các chị, những người con anh hùng của đất mẹđang yên nghỉ vĩnh hằng Mẹ sinh ra, nuôi các chị, những người thiếu nữ mắtđen, da trắng, má hồng, tóc dài, để rồi vào tuổi trăng rằm, các chị hoá thân chonhững con đường trên đất mẹ đi về hướng tương lai Hôm nay đây, đất mẹ vẫnyên bình, những con đường đã rải nhựa, toả bóng mát Những khuôn viên mới

đã khoả lấp vết thương trên thân mình Tượng đài Đồng Lộc được hoàn thành,

uy nghiêm cao vọi dưới trời xanh Mái ngói khu bảo tàng rực hồng trong nắng

hạ Nhà bia tưởng niệm cũng đã làm xong Các chị yên nghỉ nơi đây, dưới táncây Đại, trên đồi cây thông xanh như một tấm áo choàng lớn Những bông đạitrắng trong những điều thánh thiện Mái tóc hoa râm của những người cựuchiến binh, mái tóc bạc của các bác, các mẹ, mái tóc xanh của các thiếu nữ vànhững chiếc khăn quàng đỏ của các em học sinh từ mọi miền tổ quốc đã vềđây, nghiêng xuống bên 10 chiếc nôi trong lòng đất mẹ Hố bom này khoétvào lòng chúng em niềm yêu mến tự hào Tần, Cúc, Hường, Xuân,Nhỏ, Hà,Hợi, Rạng, Xuân, Xanh Các chị mãi mãi trong mùa xuân đất nước, trong màuxanh Đồng Lộc, mãi mãi linh thiêng trong đền đài lòng dân Việt và mãi mãirạng ngời trong màu nắng quê hương!

Đồng Lộc nay thay áo mới, núi Trọ Voi tông đã phủ xanh, làng mạc trùphú Nhớ nguồn nước Trại Tiểu, Cửa Thờ, Linh Cảm, những cánh đồng quanhĐồng Lộc cho mùa bội thu Một sào ruộng ngày ấy chỉ được 40kg thóc nayhơn một tạ Ngã ba Chợ Đình nhộn nhịp phố làng, Đồng lộc đã hiến 72 liệt sĩcho 2 cuộc kháng chiến, Đồng Lộc đã mất nhiều của cải nhưng tự do thì còn.Sau chiến tranh 5.283 người dân Đồng Lộc đã vun xới cho mảnh đất này tươitốt, làm cho linh hồn các anh chị ngậm cười nơi chín suối Trái tim của ĐồngLộc, trái tim của cả nước sau hơn 40 năm lại bồi hồi xao xuyến đập

1.4.2 Ngã Ba Đồng Lộc – nơi giáo dục truyền thống tốt tốt đẹp của quê hương đất nước.

Chiến tranh ác liệt như thế, bom đạn ném xuống Đồng Lộc như vãi trấu,như mưa đá nhưng trái tim Đồng Lộc vẫn đập mạnh mẽ hào hùng Trong 7tháng năm 1968 ta phá 1780 quả bom, góp 974.240 ngày công để thông tuyến,làm đường mới từ Khiêm Ích, Truông kén, Bãi Dịa 6km Quân và dân các xã

đã góp 184.400 ngày công với 42.620 lượt phục vụ chiến đấu, đào đắp95.209m3 đất đá, vận chuyển 45m3 gỗ, cung cấp 22.448 cọc tre, 24.000 gánhbổi chống lầy [12; 18]…nhưng đấy không phải là những đấy không phải lànhững con số cơ học thô cứng như bây giờ người ta vẫn tính toán về khốilượng công trình mà là những con số của máu và nước mắt Để có được côngtrình huyền thoại đó, quân dân Hà Tĩnh phải trả bằng máu, bằng trái tim củacon người nơi đây Những con đường của Đồng Lộc lúc bấy giờ là con đườngcủa máu xương Dương – Tài, cùng 160 liệt sĩ của lực lượng TNXP, 122 liệt sĩcủa trung đoàn pháo cao xạ 210, 43 liệt sĩ của ngành giao thông và tại conđường này 10 đoá hoa bất tử của tiểu đội 4 – C552 đã ngã xuống, mãi mãinằm im dưới lòng đất mẹ Năm tháng qua đi vì cuộc sống mới nhiều nỗi đau

có thể phải quên đi nhưng không điều gì có thể lãng quên trong trí nhớ củađất Thế hệ trẻ hôm nay và mai sau cũng không được phép quên đi những nỗiđau thương mất mát to lớn của cha ông mình

Đối với Ngã Ba Đồng Lộc hôm nay chúng ta thêm tự hào về truyền thốngcách mạng tốt đẹp của quê hương, của dân tộc ta Tự hào bởi trong hoàn cảnhkhắc nghiệt như thế, thiếu thốn, khó khăn chồng chất là thế nhưng quân vàdân ta vẫn làm nên một kì tích vĩ đại, những con đường huyền thoại dướinhững bàn tay có phép lạ xẻ đất, đất, đẩy xe,…những con đường di động vẫnluôn hiện ra trước đoàn xe

Chiến tranh đã lùi xa hơn 40 năm, nhưng Ngã Ba Đồng Lộc vẫn còn đónhư một huyền thoại ngày ngày truyền lại niềm tin, ý chí cho thế hệ trẻ hôm

nay và mai sau về sau sức mạnh nội lực của dân tộc Việt Nam Từ đây tất thảybạn bè, kể cả những người đã từng ở bên kia giới tuyến đều phải thừa nhận sựthần kì của một dân tộc, một đất nước mà sự tồn tại và chiến thắng của nó làtất yếu.

Ngã Ba Đồng Lộc khiến thế hệ trẻ hôm nay phải kính phục, tự hào Tựhào trước sức mạnh đoàn kết, gắn bó máu thịt, đồng cam cộng khổ của chaông ta để làm nên “những con đường di động” trong hoàn cảnh ác liệt và thiếuthốn mọi đường Chính tình yêu quê hương đất nước nồng nàn đã biến thànhsức mạnh giúp quân dân đạp bằng mọi hiểm nguy, bất chấp gian khổ hi sinh,chỉ với cuốc thuổng trong tay họ đã làm nên những công trình có một khônghai Để rồi hôm nay những ai đã bước chân trên những con đường đều khôngkhỏi kinh ngạc và thán phục con người và mảnh đất nơi đây Thế hệ trẻ ViệtNam thêm tự hào vì được sinh ra trong một mảnh đất anh hùng như thế Tựhào để thêm yêu quê hương, đất nước mình, biến tình yêu ấy thành tráchnhiệm, thành hành động của bản thân khi được sống trong một đất nước anhhùng như thế Phải làm gì để xứng đáng với gian khổ hi sinh của cha ông,xứng đáng là con người Việt Nam thời đại

1.5 Ngã Ba Đồng Lộc – điểm du lịch hấp dẫn.

Nhà thơ Huy Cận lúc sinh thời đã dặn con:

“Trong đời mỗi người cũng có những ngã ba đường

Trong đời mỗi dân tộc cũng có những ngã ba quyết định

Những ngã ba vận mệnh

Những cái nút trên dặm dài lịch sử

Gặp những ngã ba đời con sẽ suy nghĩ

Và con ơi muốn tìm đúng hướng đi

Con sẽ nhớ đến Ngã Ba Đồng Lộc [12; 133]

Hơn 40 năm qua, kể từ thời điểm nhà thơ Huy Cận viết bài thơ “Ngã BaĐồng Lộc”, hàng triệu lượt người đã về với Hà Tĩnh, dải đất nắng lửa, mưa

chan anh dũng kiên cường giữa khúc ruột miền trung Và hầu như mỗi mộtngười khi đặt chân đến Hà Tĩnh đều tìm về địa chỉ thiêng liêng ấy Từ lâu lắmrồi, Ngã Ba Đồng Lộc đã nằm trong trái tim của người dân yêu nước Việt vàbạn bè thế giới với biết bao kính trọng Có ai không khẽ khàng bước chân,chắp tay kính cẩn, mắt rưng rưng nhìn ngắm những hiện vật ghi dấu lịch sửđau thương và hào hùng một thời của dân tộc Có ai không trào dâng xúc độngnhớ về những người con trai, con gái đã gửi lại tuổi xuân nơi Ngã ba bình dịnày Có ai đến đây ngước nhìn dãy núi Trọ Voi xanh thắm và bầu trời xanhyên ả, trong tiếng thông reo đêm ngày mà vẫn không cảm thấy lòng mìnhthanh sạch hơn, khát khao cống hiến nhiều hơn!

Đứng trước dãy tên trùng điệp của những người con trai, con gái TNXP

từ những miền quê Cao Bằng, Bắc Cạn, Thái Nguyên,…đến cực Nam xa xôicủa tổ quốc hy sinh trên những tuyến đường đất nước và hy sinh tại Ngã BaĐồng Lộc, nghiêng mình trước 10 nấm mộ như 10 chiếc nôi xinh xắn tronglòng đất mẹ Có một tiếng gọi nào đó thẳm sâu trong tâm can khiến mọi ngườichỉ biết im lặng, nhẹ nhàng đặt bàn tay lên từng bờ nôi nhỏ mà không thốt nênlời Đã có biết bao nhiêu người đến đây, họ là những cụ già tóc bạc cước,những cựu binh tóc hoa râm, những đồng đội cũ với khuôn mặt đầy nếp nhăncủa tuổi tác và nhọc nhằn mưu sinh, những nhà văn nhà báo, máy ảnh trên vaivới đôi mắt ẩn sâu bao điều suy nghĩ Họ để lại sau lưng những lo toan vướngbận đời thường để cùng hội tụ về đây trong những ngày đầu năm mới, ngày30/4, ngày rằm, mồng 1 hàng tháng

Mỗi tấc đất ngọn cỏ trên Ngã ba này đều ghi đậm chiến công của các lựclượng bộ đội, công an, TNXP, công nhân giao thông, lái xe, dân quân du kích

Hà Tĩnh và cả nước Hơn 40 năm đã trôi qua, không còn ai có thể nhận ra dấutích của một vùng đất bom đạn, kẻ thù cày đi, xới lại, một mét vuông đất phảichịu 3 quả bom, “hố bom chi chít như lỗ hà ăn chân” (*Phạm Tiến Duật) Giờđây trước mắt du khách là những thung lung xanh bốn bề, núi non ôm ấp với

những con đường như dải lụa uốn quanh Chỉ có tượng đài Đồng Lộc cao vờivợi uy nghiêm dưới trời xanh luôn nhắc người ta nhớ đến sự bất tử của tinhthần quyết chiến, quyết thắng Chỉ có khu mộ 10 cô gái quanh năm toả hươngluôn nhắc người đời sau đừng bao giờ quên cái giá của độc lập, tự do là máuxương của những người trẻ tuổi “hồn trong như suối, bình minh đời sáng rựcvầng dương” (Huy Cận).

Đến với Đồng Lộc là thêm một lần chúng ta trở về với quá khứ hào hùngcủa cha anh để hiểu hơn mình trong thời đại, để yêu hơn những ngày mìnhđang sống, để ghi lại một câu chuyện thần kỳ của lịch sử và mai sau kể chocon cháu chúng ta nghe…

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC DU LỊCH TẠI KHU

DI TÍCH NGÃ BA ĐỒNG LỘC

2.1 Thực trạng phục vụ du lịch của khu di tích.

2.1.1 Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật.

2.1.1.1 Cơ sở vật chất kỹ thuật.

a) Các công trình tại khu di tích.

Công tác tu bổ, tôn tạo xây dựng các hạng mục tại khu di tích đã đượcquan tâm đầu tư của các nghành các cấp từ trung ương đến địa phương và các

tổ chức, các cá nhân trong cả nước Năm 1995, Trung ương đoàn đầu tư xâydựng các hạng mục gồm: Tượng đài chiến thắng, nhà truyền thống lực lượngthanh niên xung phong, khu mộ 10 cô, nhà truyền thống thanh niên xungphong Năm 2000 các hạng mục hoàn thiện và đưa vào sử dụng đón tiếpkhách, từ đó đến nay luôn được tu bổ,tôn tạo Năm 2007, Trung ương đoàn lạitiếp tục đầu tư xây dựng thêm một số hạng mục công trình phụ trợ như: khuđón tiếp gồm nhà nghỉ cho du khách, bãi đậu xe, nhà ở của cán bộ công nhânviên và tu bổ, nâng cấp một số hạng mục nhằm phục vụ du khách về Đồng lộcđược tốt hơn Nhìn chung các hạng mục công trình được thiết kế xây dựngtheo sự chỉ đạo của các nghành chức năng và luôn phát huy có hiệu quả

* Tượng đài chiến thắng:

Nằm dưới thung lũng của công viên tuổi trẻ, nơi đây chi chít hố bom củangày xưa, phía trước mặt đường là Ngã ba, nơi đây giao nhau của 3 huyếtmạch giao thông lớn và dãy núi Trọ Voi, sau lưng tượng đài là dãy núi MũiMác Tượng đài chiến thắng Ngã Ba Đồng Lộc là biểu tượng sức mạnh của, ýchí quyết chiến quyết thắng, tinh thần vượt lên đạp bằng mọi gian nan nguyhiểm của lực lượng TNXP, bộ đội, công an, giao thông, nhân dân Xungquanh chân tượng đài biểu tượng khói lửa bom đạn, các vầng mây biểu tượngcho hoà bình, cho hy vọng và màu xanh bất diệt của bầu trời Đồng Lộc Dưới

chân tượng đài đắp hình cánh cung là những bức phù điêu miêu tả không khísôi nổi, khẩn trương của TNXP, công an, công nhân giao thông, bộ đội, dânquân lái xe, và nhân dân Đồng Lộc các xã lân cận đang lấp hố bom, bắn máybay địch, rà bom, dẫn đường xe qua Tượng đài được khởi công ngày 15 tháng

7 năm 1995 khánh thành vào dịp kỷ niệm 30 năm chiến thắng Đồng Lộc ngày

15 tháng 7 năm 1998

* Nhà bia tưởng niệm:

Khắc tên gần 4000 TNXP cả nước và các liệt sỹ đã hy sinh tại Ngã BaĐồng Lộc Nhà bia tưởng niệm là trang sử hào hùng và bi tráng của lịch sử, làhiện thân của lực lượng “vai trăm cân, chân vạn dặm” không tiếc tuổi thanhxuân, xương máu vì độc lập tự do của dân tộc Tổng kinh phí đầu tư203.267318 đồng

* Khu mộ 10 nữ anh hùng liệt sỹ hy sinh tại Ngã Ba Đồng Lộc.

Cách nhà bia tưởng niệm chừng 30m, cùng nằm ở dãy Trọ Voi cao vútthông xanh là khu mộ của 10 cô gái TNXP tuổi từ 18 – 24 thuộc tiểu đội 4 -đại đội 552 - tổng đội 55 do chị Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng Cả 10 cô hysinh vào lúc 16h ngày 24/7/1968 Thi hài của các cô lúc đầu được mai táng tạiđồi Bãi Dịa cách Trọ Voi 1km, sau này mới chuyển về đây Khu mộ 10 côđược mở rộng tôn tạo vào năm 2000, trang nghiêm và thoáng đãng hơn Hốbom nơi 10 cô hy sinh vẫn nằm nguyên vị trí cũ

* Nhà truyền thống TNXP toàn quốc.

Nhà trưng bày truyền thống TNXP toàn quốc là nơi mà lịch sử TNXPhiện lên hoành tráng nhất, rõ nét nhất, sống động nhất Gian chính diện cótượng Bác Hồ, đồng chí Trần Phú và cụm tượng bộ đội, TNXP Những câukhẩu hiệu từng là lý tưởng cháy bỏng của thanh niên được giăng đầy cả baphòng lớn Tại đây có 110 hiện vật gốc, 12 ảnh và 145 hiện vật gốc được phụcchế cho người xem thấy cuộc sống lao động, chiến đấu của TNXP trên mọingã đường với tinh thần : “tất cả cho tuyền tuyến”, “địch phá một, ta làm

mười” Hiện vật gồm đồ đạc sinh hoạt, dụng cụ chiến đấu TNXP: xe bò, xecút kít, ống nhòm, xúc xắc, hình ảnh bộ đội với nòng pháo cao xạ, công nhângiao thông với máy xúc xắc, máy ủi, những bức ảnh chụp cảnh trong chiếnđấu , cảnh đời thường và cảnh ca hát của TNXP Một cuộc sống sôi động, đầychất thép mà cũng lãng mạn.

*/ Phòng trưng bày truyền thống Ngã Ba Đồng Lộc.

Phòng trưng bày truyền thống Ngã Ba Đồng Lộc nằm kề nhà truyềnthống TNXP toàn quốc thành một khối liên hoàn Tại đây có một hệ thống sabàn lập trình bằng điện tử được thiết kế khá hiện đại, tái hiện chiến trườngĐồng Lộc trong những năm tháng chiến tranh Nhà trưng bày có những hiệnvật rất đáng quý như bức thư của chị Võ Thị Tần gửi mẹ, bọ quần áo của chịXuân, dây điện và thỏi nam châm phá bom của anh Vương Đình Nhỏ, bát ăncơm của các cô, sổ lý lịch, sổ ghi bài hát của chị Hường và các ảnh tư liệu củacác phóng viên chiến trường như Văn Sắc, Phan Thoan Ngoài những hạngmục phục chế di tích chiến tranh, trung ương đoàn còn đầu tư thêm một sốhạng mục phụ trợ cho khách tham quan như: Nhà nghỉ, hội trường, bãi đậuxe

* Khu vực xây dựng tháp chuông Đồng Lộc và tượng đài 10 cô.

Ngày 26/3/2009, nhân dịp kỹ niệm ngày thành lập đoàn TNCS Hồ ChíMinh, Trung ương đoàn, UBND tỉnh, Tỉnh đoàn Hà Tĩnh, quỹ tấm lòng vàng,báo lao động, báo đầu tư và tổng liên đoàn lao động Việt Nam đã long trọng

tổ chức lễ khởi công tháp chuông Đồng Lộc Trưởng ban quản lý dự án là bíthư tỉnh đoàn Hà Văn Hùng Về kiến trúc công trình, sau khi báo lao độngkhởi xướng ý tưởng, UBND tỉnh, học viện quốc phòng, quỹ Tấm lòng vàngbáo lao động, báo đầu tư đã thống nhất đặt hàng mẫu thiết kế với trường đạihọc kiến trúc Hà Nội trên cơ sở tổng hợp ý kiến phân tích, đánh giá các tácphẩm gửi về dự thi Theo phương án phê duyệt, công trình được định vị dựatrên cơ sở quy hoạch tổng mặt bằng năm 1998 Theo đó, khu tưởng niệm

TNXP được hình thành một trục chính trung tâm bắt đầu là công trình tượngđài chiến thắng và kết thúc là công trình nhà truyền thống Vuông góc với trụcchính về phía tây là khu mộ 10 nữ liệt sỹ TNXP, về phía đông là sườn núi MũiMác Trên đỉnh núi này, về phía Bắc là nơi xây tháp chuông và đền thờ.

* Nhà hàng

Để đáp ứng nhu cầu của du khách khi đến với khu di tích thì tại địaphương và một số vùng phụ cận đã cho xây dựng một số nhà hàng phục vụ dukhách khi đến đây Cách khu di tích khoảng 10km có khu du lịch sinh tháiSông Nghèn, và khoảng 4km về phía tây có khu du lịch sinh thái Trại Tiểu, tạiđây có những món đặc sản như: gà đen, chạch núi, lợn rừng, thịt thỏ , cóphòng nghỉ được trang bị tiện nghi, có du thuyền hồ nước có trữ lượng 17triệu khối nước, với phong cảnh hữu tình và phong cách phục vụ của nhânviên chắc chắn sẽ làm hài lòng du khách

Tại đây cũng có các sạp buôn bán các loại bánh kẹo,nước giải khát, dịch

vụ nghỉ ngơi tại chỗ để phục vụ khách du lịch khi tới thăm khu di tích

Ngoài hoạt động tham quan, tìm hiểu thì tại khu di tích Ngã Ba Đồng Lộccòn có gian hàng lưu niệm bày bán các loại sách báo, tạp chí, băng đĩa, tranhảnh về khu di tích và những bộ quần áo TNXP Mặc dù hoạt động này khôngđem lại nguồn thu lớn nhưng cũng được xem là một hoạt động dịch vụ có hiệuquả

Tuy nhiên, đánh giá một cách toàn diện dịch vụ du lịch tại đây chúng tathấy rằng hoạt động này còn có hạn chế Ngoài việc khách du lịch tới đượcthăm quan khu di tích theo một lộ trình nhất định, ngoài quầy bán đồ lưuniệm, các quầy hàng giải khát thì tại đây không phát triển thêm một loại hìnhdịch vụ nào nhằm thu hút khách du lịch Các quầy hàng lưu niệm, các quầyhàng giải khát cũng không phong phú về thể loại và chưa đáp ứng nhu cầu thịhiếu của khách

* Khu vực vệ sinh công cộng.

Trong hoạt động du lịch vấn đề vệ sinh là một trong những yếu tố quantrọng và nhận thức được điều đó thì ban quản lý khu di tích đã cho xây dựngkhu vệ vệ sinh công cộng Tại mỗi điểm đều có khu vực vệ sinh riêng, tại nhàđón tiếp khách và bảo tàng Nhìn chung vệ sinh ở đây tương đối sạch sẽnhưng vào những dịp khách đông như vào những ngày lễ thì chưa đáp ứngnhu cầu của du khách cũng như sự sạch sẽ còn có phần hạn chế Nhu cầu vệsinh cá nhân là rất quan trọng nên ban quản lý cần có những chính sách phùhợp

2.1.1.2 Cơ sở hạ tầng.

* Hệ thống giao thông.

Hệ thống giao thông ở Hà Tĩnh nhìn chung là tốt Đường tỉnh lộ 7 từ ThịTrấn Nghèn lên Đồng Lộc đã được nâng cấp mở rộng, rất khang trang và rộngrãi Mọi con đường đi trong khu di tích đều rộng, đẹp và sạch sẽ rất thuận lợicho du khách Không có tình trạng ùn tắc vào những ngày lễ Đến với khu ditích ta có thể đi được bằng nhiều phương tiện như ô tô, tàu thuỷ, tàu hoả Vớimạng lưới giao thông dày đặc như hiện nay chắc chắn sẽ thuận lợi cho dukhách tới thăm khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc

* Mạng lưới thông tin liên lạc.

Trong hoạt động du lịch nếu giao thông đáp ứng nhu cầu đi lại thì thôngtin liên lạc đảm bảo việc truyền tin tức của du khách từ nơi này sang nơi khácmột cách nhanh chóng và kịp thời, góp phần thực hiện giao lưu giữa các khuvực trong nước và quốc tế

Hiện nay 100% số huyện của Hà Tĩnh đã được phủ sóng trong đó cókhoảng 80% số xã đã xây dựng cột thu sóng và đi vào hoạt động

Qua đây ta thấy hệ thống thông tin liên lạc rất quan trọng trong hoạt động

du lịch Việc phủ sóng rộng khắp các địa bàn giúp cho khả năng sử dụngthông tin liên lạc vào hoạt động du lịch của tỉnh nói chung vào khu di tích nói

riêng, có tác dụng giới thiệu về tiềm năng du lịch, quảng bá khuếch trương vàthu hút khách du lịch đến thăm Ngã Ba Đồng Lộc.

Mặc dù cơ sở vật chất và cơ sở hạ tầng phục vụ cho hoạt động du lịch đãphát triển như giao thông vận tải, thông tin liên lạc phục vụ việc lưu trú, ănuống, vui chơi khác bên ngoài khu di tích lại hoàn toàn không phát triển Đây

là một hạn chế của hoạt động du lịch tại khu di tích mà trong tương lai cầnphải được xem xét để phát triển nhằm thu hút khách du lịch tới đây đông đảohơn nữa

2.1.2 Công tác tổ chức quản lý và tuyên truyền quảng bá.

*/ Công tác tổ chức quản lý

Ban quản lý khu di tích Ngã ba Đồng Lộc do UBND tỉnh thành lập, trựcthuộc đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Nhìn chung cơ cấu tổ chức ởđây tưong đối chặt chẽ gồm có: 1 trưởng ban, 3 phó ban trong đó có một phóban phụ trách bảo tàng, 1 phó ban phụ trách hành chính, 1 phó ban phụ tráchchuyên môn có 2 phòng riêng, thứ nhất là phòng tổ chức hành chính trong đó

có chánh văn phòng, phó chánh văn phòng đảm nhận các nhiệm vụ kế toán,thủ quỹ, văn thư lưu trữ, chăm sóc cây cảnh, bảo vệ và hệ thống trực nhà bia,khu mộ 10 cô gái, bảo tàng, cụm tượng tháp chuông, và các nhiệm vụ khác.Thứ 2 là phòng chuuyên môn nghiệp vụ có trưởng phòng chuyên môn và phóphòng chuyên môn và các nhân viên có nhiệm vụ đón tiếp và hướng dẫnkhách tham quan toàn bộ ở khu di tích có 35 cán bộ, nhân viên trong đó có 15cán bộ đã được biên chế nhà nước còn 20 cán bộ nhân viên đang hiệp đồngvới khu di tích Với cơ cấu chặt chẽ, trách nhiệm nghề nghiệp cao và lòngnhiệt tình hăng say của sức trẻ, sự năng động của cán bộ, nhân viên ban quản

lí khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc đã ngày đêm lao động không mệt mỏi để đóntiếp, thuyết minh, giới thiệu về khu di tích và đã đem đến sự hài lòng cho dukhách khi về với mảnh đất thiêng liêng này