Khảo sát nhóm tục ngữ tiếng việt chứa từ chỉ bộ phận cơ thể người

Mặc dù vậy,từ trớc tới nay cha có công trình nghiên cứu một cách hệthống và toàn diện về tình hình phát triển của giao thông vận tải trên địa bànthành phố Vinh từ 1975 đến 2005, nên tôi

trờng đại học vinhkhoa lịch sử

-trần thị thanh hà

khóa luận tốt nghiệp đại học

tình hình phát triển giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1975 - 2005

Giáo viên hớng dẫn: TS Nguyễn Quang Hồng

sở giao thông vận tải Nghệ An vì đã tạo điều kiện cung cấp t liệu, động viêntôi trong quá trình thực hiện đề tài Tôi cũng rất biết ơn các thầy, cô ở khoaLịch sử Trờng Đại học Vinh, các cô, chú làm công tác giao thông vận tải ở ph-ờng, xã trên địa bàn thành phố Vinh và gia đình đã động viên, khích lệ để tôihoàn thành luận văn này

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân, các số liệu, sự kiện sử dụng trong khoá luận đều trung thực, chính xác và có độ tin cậy cao

Tác giả:

Trần Thị Thanh Hà

Mục lục

Trang

A - Mở đầu.

1 Lý do chọn đề tài

2 Lịch sử vấn đề

3 Đối tợng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

4 Phơng pháp nghiên cứu

5 Đóng góp của đề tài

6 Bố cục của đề tài

B - Nội dung Chơng 1 Khái quát tình hình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1804 đến 1975

1.1 Tình hình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1804 đến 1885

1.2 Tình hình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1886 đến 1945

1.3 Tình hình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1946 đến 1975

Chơng 2 Tình hình phát triển của giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1975 đến 1985

2.1 Chủ trơng của Đảng và ngành giao thông vận tải trong tình hình mới

2.2 Quá trình thực hiện nhiệm vụ mới của giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1975 đến 1985

2.3 Kết quả đạt đợc của giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh trong thời kỳ từ 1975 đến1985

Chơng 3 Tình hình phát triển của giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1986 đến 2005

3.1 Lịch sử sang trang - chủ trơng mới của Đảng và ngành

giao thông vận tải

3.2 Quá trình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh

thực hiện chủ trơng mới của Đảng và ngành - Kết quả đạt đợc

3.3 Mục tiêu hớng tới năm 2010 của giao thông vận tải

Từ góc nhìn khoa học, giao thông vận tải không phải là ngành trực tiếpsản xuất ra của cải, vật chất, nhng nó lại làm tăng giá trị của sản phẩm thôngqua việc vận chuyển, thay đổi vị trí, địa điểm của sản phẩm Đó là hoạt độngkhông thể thiếu trong các quá trình sản xuất và đời sống Là một ngành đặcbiệt, giao thông vận tải đã tạo ra các mối quan hệ không gian giữa các khu vựclãnh thổ, các vùng miền trong nớc và trên thế giới

Giao thông vận tải là một ngành kinh tế đóng vai trò quan trọng trong

đời sống văn hoá, tinh thần của tất cả các dân tộc, các quốc gia trên thế giới

Trong lịch sử dân tộc, cùng với việc mở rộng biên cơng bờ cõi, cha ông

đã sử dụng giao thông vận tải đờng sông, đờng biển, đờng bộ để phát triểnkinh tế, chống ngoại xâm, nâng cao đời sống văn hoá

Nghệ An có ba vùng địa hình: miền núi, trung du, đồng bằng ven biển,

hệ thống sông Lam, đờng biển đóng vai trò quan trọng từ xa đến nay, cả trongcông cuộc chống xâm lợc lẫn xây dựng đất nớc Nhng việc nghiên cứu vềquá trình xây dựng và phát triển giao thông vận tải ở Nghệ An từ xa đến naycha đợc nhắc đến trong các công trình nghiên cứu

Từ năm 1975 đến 2005, theo đà phát triển của đất nớc, ngành giaothông vận tải có nhiều đóng góp quan trọng nhng việc nghiên cứu về mảng đềtài này chỉ mới bắt đầu, nếu không nói là rất khiêm tốn Do đó, tôi chọn đề tài:

“Tình hình phát triển giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1975

đến 2005” với hi vọng là tạo nên những nét phác hoạ ban đầu về giao thôngvận tải ở thành phố Vinh Từ đó, có thể hình dung về diện mạo của ngành giaothông vận tải ở Nghệ An trong thời kỳ nêu trên

Nghiên cứu sự phát triển của giao thông vận tải không chỉ giúp chúng tahiểu thấu vai trò to lớn của nó trong lịch sử dân tộc mà còn thấy rõ sự chỉ đạotài tình của Đảng đối với các ngành kinh tế

ở góc nhìn thực tiễn, giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ

1975 đến 2005 đã trải qua nhiều bớc thăng trầm

Nếu nh, những đờng nét giao thông vận tải thuở thành Vinh mới khaisinh còn chuyển dịch chậm chạp thì sau khi ngời Pháp xuất hiện, bức tranhgiao thông vận tải trên địa bàn Vinh có nhiều điểm mới nh: đờng sắt, các nhàmáy sửa chữa xe lửa, đại tu ô tô

Trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, giao thông vậntải ở Vinh đã có những đóng góp không nhỏ để góp phần vào những chiếnthắng lẫy lừng của cả dân tộc

Trong thời kỳ đổi mới, giao thông vận tải đã từng bớc hàn gắn vết thơngchiến tranh, với phơng châm “nhà nớc và nhân dân cùng làm”, “dân biết, dânbàn, dân làm, dân kiểm tra” nhiều dự án giao thông vận tải trên địa bànthành phố Vinh đã đợc thực thi Giao thông vận tải thành Vinh phát triển từngmặt

Nghiên cứu sự phát triển của giao thông vận tải trên địa bàn thành phốVinh từ 1975 đến 2005 để thấy rõ hơn bức tranh giao thông vận tải toàn tỉnh

và đất nớc Từ đó, chúng ta rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá, làm nềntảng cho sự phát triển giao thông vận tải thành phố Vinh hiện nay, trong khi

nó đang là vấn đề nổi cộm của Vinh nói riêng và Việt Nam nói chung Hiệnnay, giao thông vận tải là một trong những điểm nhức nhối với sự phát triển

nh vũ bão của nó, kèm theo đó là những hiệu quả cũng nh hậu quả mà nómang lại Do vậy, những bài học từ các thập kỷ trớc sẽ không bao giờ thừa cho

sự đi lên sau này của giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh Vì thế,tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Tình hình phát triển giao thông vận tải trên địa bànthành phố Vinh từ 1975 đến 2005” làm đối tợng nghiên cứu

2 Lịch sử vấn đề.

“Tình hình phát triển giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ

1975 đến 2005” là một đề tài cha đợc nghiên cứu trọn vẹn từ trớc tới nay Tuy

nhiên, nhắc tới giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh, chúng ta có thểnói tới một số công trình nghiên cứu ít nhiều đề cập đến vấn đề này nh:

- Ban chấp hành Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh Nghệ An: “Lịch

sử Đảng bộ Nghệ An” tập II (1954 - 1975) sơ thảo - Nhà xuất bản Nghệ

- Sở giao thông vận tải Nghệ An: “Lịch sử giao thông vận tải Nghệ An

1945 - 1995” - Nhà xuất bản giao thông vận tải, 1996

- Sở giao thông vận tải Nghệ An: “Giao thông vận tải Nghệ An sáu mơinăm xây dựng và phát triển” (1945 - 2005) - Sở văn hóa thông tin Nghệ

An, Nhà xuất bản Nghệ An, 2005

Trên các trang báo Nghệ An, “Công an Nghệ An”, “Lao động NghệAn”, “Nhân Dân”, “Lao Động”, từ 1975 đến nay cũng có một số tin, bàiphản ánh về tình hình phát triển giao thông vận tải trên địa bàn thành phốVinh

Mặc dù vậy,từ trớc tới nay cha có công trình nghiên cứu một cách hệthống và toàn diện về tình hình phát triển của giao thông vận tải trên địa bànthành phố Vinh từ 1975 đến 2005, nên tôi chọn đề tài này để vẽ nên bức tranhtoàn cảnh của giao thông vận tải thành Vinh trong thời gian 1975 đến 2005

3 Đối tợng, phạm vi nghiên cứu của đề tài.

Đề tài tập trung nghiên cứu quá trình xây dựng và phát triển của giaothông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh trong thời gian từ 1975 đến 2005

“Tình hình phát triển giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ

1975 đến 2005” là một đề tài mang tính chất địa phơng, song qua đó chúng ta

thấy đợc phần nào bức tranh của giao thông vận tải đất nớc trong thời kỳ trên.

Để từ đó giáo dục ý thức chấp hành an toàn giao thông của ngời dân, ý thứcquý trọng truyền thống của ngành cho nhân dân và cán bộ công nhân viêntrong ngành

Đồng thời, đề tài cũng góp phần làm sáng tỏ những công lao to lớn kháccủa ngành giao thông vận tải đối với lịch sử dân tộc trong thời gian nêu trên

6 Bố cục của đề tài

Khóa luận này, ngoài phần mở đầu và kết luận gồm có 3 chơng:

Chơng 1: Khái quát tình hình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố

thành phố Vinh từ 1804 đến 1975

1.1 Tình hình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1804

đến 1885.

Đầu thế kỷ XIX, Vinh nằm trên đất Vĩnh Yên và Yên Trờng, tổng NgôTrờng(sau đổi thành tổng Yên Trờng) huyện Chân Lộc, trấn Nghệ An Đây là

điểm nối giữa kinh thành Phú Xuân và kinh đô Thăng Long (xa)

Trong thời gian này, nền kinh tế của Vinh gói gọn trong bốn chữ “Tựcung tự cấp” dù đây là nơi có tiềm lực kinh tế, chính trị, xã hội, nơi đợc nhàNguyễn xem là một “triển vọng”

Bức tranh giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh thời kỳ này đã

đợc định hình bởi những nét vẽ cơ bản của tuyến đờng bộ Bắc - Nam cùng hệthống nhà trạm, phục vụ cho nhu cầu đi lại hoặc các cuộc hành quân càn quétcủa quân đội triều đình Giao thông vận tải từ Trấn thành (1804 - 1830), Tỉnhthành (1831 - 1885) Nghệ An từ Vinh đến các phủ, huyện từ Kỳ Anh - Vinh -Quỳnh Lu, từ Vinh đến các châu, phủ miền núi chủ yếu dựa vào đờng bộ Cáccon đờng thời kỳ này còn nhỏ và hẹp Phơng tiện giao thông chủ yếu là đingựa và đi bộ

Giao thông vận tải đờng biển, những nét xanh trên bức họa đồ thời kỳnày lại nhạt nhẽo bởi những cảng biển còn cha đợc sử dụng vào mục đích kinh

tế mà chỉ là mục đích quân sự Nhng bên cạnh đó, giao thông vận tải đờngsông lại phát triển tấp nập Sông Lam - con sông lớn nhất miền Trung và thứ

ba cả nớc với chiều dài 523 km, có 151 dòng lớn nhỏ hợp thành 2 nhánh chính

là sông La chảy trên địa phận Hà Tĩnh ) và sông Lam (chủ yếu chảy trên đấtNghệ An và Lào) là tâm điểm của giao thông vận tải đờng sông C dân vensông Lam đã biết khai thác khá triệt để con sông này vào mục đích vậnchuyển hàng hóa từ gỗ, nứa, mét đến nông sản Tả ngạn và hữu ngạn sôngLam mọc lên nhiều làng làm thuyền khiến giao thông đờng sông phát triểnnhộn nhịp hơn Nhiều chợ đã mọc lên dọc sông Lam nh: chợ Phủ, chợ SaNam, chợ Phuống, chợ Rộ

Tình trạng giao thông vận tải trên địa bàn Vinh thời kỳ này không mấythay đổi so với các thế kỷ trớc, phần nào phản ánh bức tranh kinh tế, chính trịxã hội ở đôi bờ sông Lam trong suốt gần thế kỷ XIX Khi Pháp đến xâm lợc,

do yêu cầu khai thác thuộc địa, bức tranh giao thông vận tải Bộ Thuỷ, sông biển - hàng không - đờng sắt có nhiều thay đổi

-1.2 Tình hình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1885

đến 1945.

Sáu mơi năm tiếp theo, một khoảng thời gian vắt qua hai thế kỷ khôngquá dài nhng giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh đã có nhiều biến

đổi Là mục tiêu đầu tiên của quá trình khai thác thuộc địa của Pháp , giaothông vận tải đang gồng mình trớc những đổi thay của xã hội

Với phơng châm “ khoa học kỹ thuật của ngời Pháp, lao động của ngờibản xứ”, các kỹ s ngời Pháp đã quyết định xây dựng tuyến đờng bộ số 7 dài

400 km và số 8 dài 200 km nối Vinh - Bến Thủy với các huyện phía Bắc vàvới Hà Tĩnh, sang Lào Hàng vạn nhân công thực hiện đào đắp, san lấp hàngchục triệu m3 đất đá, trên các địa hình khác nhau Khi chiến tranh thế giới thứnhất bùng nổ, hai con đờng này mới hoàn thành Ngoài ra, tuyến đờng xuyênViệt từ Kỳ Anh (Hà Tĩnh) đến Quỳnh Lu (Nghệ An) dài gần 200 km cũng đợcnâng cấp, sửa chữa, mở rộng [16;90]

Nhằm nâng tầm đô thị Vinh đúng với yêu cầu của cuộc khai thác thuộc

địa lần thứ nhất, công sứ Nghệ An đã cho xây dựng các tuyến đờng bộ nốiVinh - Bến Thủy với Cửa Hội và Cửa Lò Đờng đợc rải đá và nhựa rộng đủcho nhiều làn xe lu hành, có vỉa hè dành cho ngời đi bộ và nhiều loại xe thôsơ Pháp còn xây dựng một bến phà dới chân núi Quyết, làng cho bức tranhgiao thông vận tải trên địa bàn Vinh thêm phần phong phú, nhiều sắc màu

Ngành giao thông vận tải ô tô xuất hiện ở Vinh khi trên bầu trời nhânloại không còn rền vang tiếng súng và tiếng máy bay của chiến tranh thế giớithứ nhất Phạm Văn Phi - tên tuổi đã gắn bó với sự ra đời của ngành giaothông vận tải ô tô có sức cạnh tranh quyết liệt với công ty vận tải ô tô BắcTrung Kỳ và Lào Từ 15 000 frăng vốn ban đầu (1912) đến năm 1924, con số

đó lên tới 200 000 frăng [16;135] Đây là cơ sở kinh doanh vận tải ô tô của tsản Việt Nam ở Bắc Trung Bộ thời bấy giờ với ba đốc công và gần 150 côngnhân cũng nh học viên

Để phục vụ đắc lực hơn cho công cuộc khai thác thuộc địa của Pháp, ờng sắt đợc xây dựng ở Vinh Năm 1905, tuyến đờng sắt Hà Nội - Vinh đợchoàn thành Cũng trong năm này, Nhà máy xe lửa Vinh và Đềpô xe lửa Vinhcũng đợc xây dựng Năm 1922 đến 1927, tuyến đờng sắt Vinh - Đông Hà dàigần 300 km đợc xây dựng xong Việc bắc cầu Yên Xuân qua sông Lam cũng

đ-đợc tiến hành Đây là cây cầu lớn thứ 2 Đông Dơng do Pháp xây dựng lúc bấygiờ (sau cầu Long Biên đợc xây dựng năm 1901) Tuyến đờng sắt Vinh - Phủ

Lý Phủ Quỳ cũng đợc hoàn thành Đến năm 1936, tuyến đờng sắt Hà Nội Vinh và Vinh - Đông Hà dài hơn 600 km, chiếm 1/4 tổng số chiều dài đờngsắt ở Đông Dơng

-Vinh - Bến Thuỷ trở thành trung tâm giao thông vận tải đờng bộ - đờngsông - đờng biển quan trọng nhất ở Bắc Trung Bộ, đồng thời là chìa khoáthông ra Thái Bình Dơng và vơng quốc Lào

Về đờng hàng không, năm 1929, Pháp cho xây dựng sân bay Yên Đại(Vinh) nhng chủ yếu phục vụ cho mục đích quân sự

Tuy nhiên, trong thời gian giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, những ờng nét về giao thông vận tải đờng sông lại rất mờ nhạt, chỉ có một nét chấmphá ở cảng Bến Thủy Thực dân Pháp không chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầngnơi đây Đến năm 1917, tổng sản lợng hàng xuất khẩu, nhập khẩu qua cảngBến Thuỷ đã đạt tới 44 266 tấn Trong đó có 32 508 tấn hàng xuất cảng,chiếm 70% tổng sản lợng hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng Bến Thủy trongnăm [16;99] Cảng còn đợc trang bị một hệ thống phao tiêu, đèn báo, hệ thốngtàu nhỏ dẫn đờng đồn lính, trạm thu thuế, bể chứa nhằm khai thác các tiềmnăng của cảng

đ-Bên cạnh sự đầu t của ngời Pháp, giao thông vận tải đờng sông ở Vinhcòn mang dấu ấn của những t sản ngời Việt Phúc Vinh đã bỏ tiền mua sắm canô, xà lan chở khách, hàng hóa từ Vinh - Bến Thủy đi Đức Thọ (Hà Tĩnh),Nam Đàn, Thanh Chơng (Nghệ An) Năm 1927, cơ sở vận tải đờng sông củaPhúc Vinh có tới 5 ca nô kéo xà lan phục vụ vận tải trên tuyến dọc sông Lam

Nhìn chung, qua hai cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, quahai cuộc đại chiến thế giới, bức tranh giao thông vận tải trên địa bàn thành phốVinh với sự đầu t của ngời Pháp và sự mạnh dạn cạnh tranh của t sản ngờiViệt đã trở nên rất sinh động Sự phát triển đa dạng của giao thông vận tải ởVinh cũng đồng nghĩa với tính quyết liệt ngày càng tăng trong công cuộc khaithác thuộc địa của ngời Pháp và những nguồn lợi nhuận khổng lồ hàng năm đã

đến với các tập đoàn t bản Pháp do công cuộc khai thác mang lại

1.3 Tình hình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1946

Theo thông báo của ủy ban cách mạng lâm thời tỉnh trong các ngày 11

và 18/9/1945 đã nêu rõ một số nhiệm vụ cấp bách về giao thông vận tải nh sửachữa, khôi phục các tuyến đờng trong tỉnh, sửa chữa một số đầu máy xe lửa,

mở lại việc vận tải bằng ô tô tại các luồng phía Bắc: Vinh Phủ Quỳ, Vinh Phủ Diễn

-Đặc điểm nổi bật của giao thông vận tải trên địa bàn Vinh thời kỳ này

là phải gồng mình vợt qua hai cuộc kháng chiến trờng kỳ Khối óc và trái timcủa ngời dân thành Vinh nói riêng, nhân dân Việt Nam nói chung đang hòavào dòng chảy cuồn cuộn của những trận đánh thần thánh của dân tộc Giaothông vận tải cũng vậy

Giai đoạn đầu của kháng chiến chống Pháp, hoạt động giao thông vậntải trên địa bàn thành phố Vinh chủ yếu là sửa chữa đờng sá, chi viện cho tiềntuyến Ngày 29/7/1947, trên chuyến tàu quân sự “Nam tiến”, công nhân vàthanh niên thị xã Vinh đã lên đờng chi viện cho miền Nam

Trớc tình hình quân Tởng lũ lợt kéo vào Nghệ An (24/8/1945), quânPháp gây hấn ở Sài Gòn (23/9/1945), tháng 10/1945, tỉnh ủy lâm thời Nghệ

An họp đề ra những nhiệm vụ khẩn cấp, trong đó nêu: “Khôi phục lại hệ thốnggiao thông liên lạc giữa các cấp” Nhiệm vụ giao thông vận tải đợc xúc tiếnmột cách khẩn trơng Những con đờng bị h hỏng nặng do máy bay Đồng Minh

đánh phá trong thời Nhật chiếm đóng đợc khôi phục tạm thời Về phơng tiệnvận tải, các loại thuyền sông và thuyền biển có trọng tải hai tấn trở lên đợc sửdụng chủ yếu

Ngày 31/3/1946, một lực lợng quân đội và nhân dân Nghi Lộc đã dỡphá đờng băng và sân bay Vinh để ngăn chặn quân Pháp chuyển quân bằng đ-ờng hàng không Đến mồng 8/4//1946, quân Pháp đến Vinh bằng đờng bộ,

đơn vị đầu tiên chỉ có một trung đội, qua nhiều đợt mới lọt vào Nghệ An 901tên [22;29]

Hoạt động vận tải lúc này chủ yếu phục vụ nhu cầu cứu đói trong tỉnh

và buộc Pháp thực hiện những điều kiện hai bên thảo luận ký kết: Ta chochúng đóng quân ở sở canh nông cũ và xởng sửa chữa đầu máy xe lửa Vinh,xung quanh khu vực đó đều có lực lợng quân sự của ta giám sát Mọi cuộc

đấu tranh giữa ta và địch đều thông qua ban liên kiểm Việt - Pháp, ta giànhthế chủ động chung

Ngày 19/12/1946, cuộc kháng chiến chống Pháp đợc mở màn Ngàymồng 6/2/1947, Bác Hồ ra lời kêu gọi tiêu thổ kháng chiến Giao thông vận tảiNghệ An tham gia kế hoạch phá cầu đờng, tập trung vào các tuyến đờng xungyếu nh đờng 1, đờng 7, đờng Vinh - Cửa Lò do lực lợng lao động ở Vinh vàHng Nguyên cùng một số huyện lân cận đảm nhiệm Ngoài ra, còn nhiềuhoạt động khác nh đào đờng đắp ụ, di chuyển các loại máy móc cồng kềnh

“lên xanh” phục vụ kháng chiến Thuyền, mảng là phơng tiện giao thông chủyếu để chuyên chở những cỗ máy trên

Với tinh thần quyết tâm cao, chỉ trong một thời gian ngắn, mọi tuyến ờng giao thông: đờng bộ, đờng sát, đờng thuỷ từ Vinh đi các huyện và ngợc lại

đ-đã bị chia cắt bởi hàng ngàn hầm hố, hệ thống cầu bị đánh sập (kể cả cầu YênXuân), đầu máy, toa xe lửa ở Vinh đợc đa lên cầu Yên Xuân, cho xuống sôngLam làm rào chắn ngang sông Lam

Cũng trong năm 1947, các đồng chí Trung Bộ nhận đợc th của Chủ tịch

Hồ Chí Minh Th nêu rõ: “Phải giữ vững giao thông liên lạc giữa các tỉnh, cáckhu và giữa Trung Bộ với Nam Bộ , Bắc Bộ”

Đầu 1950, trớc tình hình, nhiệm vụ mới, theo tinh thần gấp rút hoànthành giai đoạn chuẩn bị chuyển sang tổng phản công,vấn đề đặt ra cho giaothông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh là làm thế nào để đáp ứng đợc nhucầu vận chuyển lơng thực, nhu yếu phẩm cho hậu phơng, đồng thời vậnchuyển, cung cấp kịp thời cho tiền tuyến Phơng tiện vận tải lúc này chủ yếuvẫn là thuyền biển, thuyền sông Lực lợng vận tải chủ yếu là dân công, đặcbiệt là từ sau Đại hội Đảng bộ tỉnh (5/1950), chủ trơng “xây dựng lực lợng bảo

vệ hậu phơng, tổng động viên sức ngời sức của cung ứng cho tiền tuyến” Năm

1952, trên đờng 1 có một số xe t nhân chạy tuyến Hoàng Mai - Vinh

Trong chiến cuộc Đông - Xuân 1953 - 1954, với tinh thần “tất cả chotiền tuyến, tất cả để đánh thắng”, Trung ơng Đảng giao cho Nghệ An huy

động nhân công tham gia vận tải hàng hóa phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ

Đúng mồng 1 Tết Giáp Ngọ (1954), 32 000 dân công và 2000 xe đạp thồ xuấtphát từ Nghệ An lên mặt trận Điện Biên Dù không đợc dầu t nhiều phơng tiệnvận tải hiện đại nhng với nỗ lực cố gắng, với tinh thần đoàn kết mạnh mẽ, giaothông vận tải đã làm nên nhiều kỳ tích góp phần đa đến chiến thắng Điện BiênPhủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu:

Chín năm làm một Điện BiênNên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng

Ngày 21/7/1954, hiệp định Giơnevơ đợc ký kết Miền Bắc hoàn toàngiải phóng Nhng dải đất miền Nam vẫn tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc dânchủ nhân dân, thu non sông về một mối

Nghệ An là một trong những tỉnh khu IV chịu hi sinh tổn thất lớn vềgiao thông vận tải trong cuộc kháng chiến chống Pháp Khi lập lại hòa bình,một trong những nhiệm vụ, mục tiêu cấp bách là khôi phục và mở mang các

công trình giao thông vận tải phục vụ sản xuất và đời sống Năm 1955, Tygiao thông vận tải đợc tách ra từ Ty giao thông công chính

Hội nghị trung ơng lần thứ 7 (khóa II) tháng 9/1955 ra nghị quyết về

“phục hồi giao thông vận tải làm cho mạch máu kinh tế đợc lu thông”

Tại Hội nghị của tỉnh ủy Nghệ An tổng kết công tác năm 1956, trongbản báo cáo có nêu: “Giao thông vận tải gặp khó khăn, đờng sá hỏng nhiều, xe

ô tô đầu năm có 65 chiếc nay còn chín 9 chiếc, các xe hỏng không có phụtùng thay thế Chính sách cớc, thuế đối với các chủ xe t nhân cha thỏa đáng”,

“các loại xe thô sơ cũng bị h hỏng nhiều, lại thiếu các vật liệu, phụ tùng thaythế, nhất là thép

Vận tải bị ách tắc nên giá cả nơi này nơi kia chênh lệch khá xa Giáthóc ở Yên Thành là 15 ngàn - 20 ngàn đồng/tạ nhng ở thị trờng Vinh là 28ngàn đồng/ tạ” [22;51]

Khó khăn chồng chất khó khăn, nhân dân thành phố Vinh phải bắt đầu

từ đâu? Phong trào “phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật” đã kích thích tinhthần tự lực cánh sinh, khắc phục khó khăn ở các cơ sở sản xuất Trong số 554

xe ô tô hỏng, anh em tự kiểm tra, dồn các phụ tùng sửa đợc một số xe Tùytình trạng kỹ thuật của mỗi xe mà có cách sử dụng thích hợp trong việcchuyên chở nặng hay nhẹ, đi đờng dài hay ngắn Nhờ vậy, cải thiện đợc mộtphần tình hình khó khăn Các năm 1958, 1959, năng lực vận tải nhà nớc cóchuyển biến tốt hơn, nhất là đờng thủy Năm 1959, vận tải tấn/km vợt 38,4%

so với năm 1956, năm 1960 đạt 113,4% kế hoạch vận tải trong năm Cảng BếnThủy trong kế hoạch 3 năm (1958 - 1960) hoàn thành trớc 36 ngày, vợt 1,8%

kế hoạch

Bớc sang những năm 60, dới nghị quyết của Đại hội đại biểu toàn quốclần thứ III của Đảng lao động Việt Nam, toàn thể cán bộ, công nhân ngànhgiao thông vận tải Nghệ An đợc học tập thấm nhuần các quan điểm, mục tiêu

và nhiệm vụ mới Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành thời giannày là “thực hành cải tạo xã hội chủ nghĩa các ngành vận tải t nhân trong tỉnh”với phơng châm vận động các thuyền vận tải t nhân vào hợp tác xã Kết quả b-

ớc đầu có 75,8% thuyền sông và 53,9% thuyền biển vào hợp tác xã

Phong trào làm xe thô sơ đợc tỉnh phát động trong thời gian này diễn rarầm rộ Sau đợt “thao diễn” ở Vinh vào 1/5/1961, phong trào này lan rộng ranhiều nơi trong tỉnh, có tác dụng lớn trong việc vận chuyển thóc gạo, phânbón cùng các hàng hóa ở nông thôn,kể cả miền núi Thanh niên Diễn Tiến(Diễn Châu) có câu ca:

Em về thắp đuốc tìm tre

Để anh tìm gỗ đóng xe kịp thời

Với sự ra đời của hàng vạn xe thô sơ, đôi vai của ngời lao động đợc giảiphóng, năng suất vận tải tăng lên Năm 1961, toàn tỉnh có 161 xởng nông cụsản xuất xe thô sơ, xe ổ bi Đối với ngành vận tải ô tô hàng hóa và xe kháchcủa t nhân đợc chuyển thành công t hợp doanh

Tính đến cuối 1963, ngành giao thông vận tải Nghệ An đã hoàn thànhcải tạo xã hội chủ nghĩa trong các tổ chức vận tải thuyền và ô tô t nhân, tạonên một lực lợng vân tải mới, theo chế độ quản lý mới

Ngoài ra, các công trình cầu đờng ngay từ 1958 đã bắt đầu đợc khôiphục và xây dựng Đến 1961, ngành đã sữa chữa, nâng cấp đợc 780 km đờng ôtô, trong đó đoạn Vinh - Nam Đàn nằm trong số những trục đờng đợc chútrọng Cuối 1963, việc khôi phục và mở mang các tuyến đờng quốc gia, đờng

địa phơng đã đợc chú tâm

Về đờng thủy, vẫn hoạt động bình thờng Tuyến đờng sắt Hà Nội - Vinh(đoạn Thanh Hóa - Nghệ An) bắt đầu đợc khôi phục vào năm 1963 Lực lợngthanh niên thi công đờng sắt Thanh Hóa - Nghệ An đợc Bác Hồ gửi th khen vàNgời đặt tên tuyến đờng này là “Công trờng đờng sắt thanh niên”

Nhiều cuộc vận động đợc ngành hởng ứng nh cuộc vận động “ba xây,

ba chống” bớc đầu đã tiết kiệm xăng dầu, săm lốp và bảo dỡng xe cộ, tiếtkiệm vốn, vật t, lao động trong thiết kế thi công đã làm lợi nhiều cho nhà n-

ớc Trong ngành vận tải ô tô đề ra khẩu hiệu “tăng ca, tăng chuyến giải phóngnhanh”, “yêu xe nh con, quý xăng nh máu” đã giúp các chiến sĩ lái xe vừa tiếtkiệm xăng dầu vừa tăng năng suất

Sự trởng thành của miền Bắc xã hội chủ nghĩa đa khiến Mỹ vô cùng cay

cú và chúng ráo riết chuẩn bị đánh ra miền đất này

Trớc tình hình đó, tháng 6/1964, Bộ chính trị ra chỉ thị: “tăng cờng lựclợng sẵn sàng chiến đấu, phá tan âm mu khiêu khích đánh phá miền Bắc củakhông quân Mỹ” Ngành giao thông vận tải phối hợp cùng các cơ quan quân

sự ở tỉnh và quân khu IV triển khai kế hoạch bảo vệ cầu đờng và xây dựng lựclợng tự vệ ngành

Đúng nh dự đoán, 12 giờ 30 phút ngày 5/8/1964, Mỹ dùng không quân

đánh vào Nghệ An Lực lợng tự vệ tàu quốc doanh VTB 2 (vận tải biển 2) đã

đánh trả quyết liệt 6 máy bay dịch bị bắn rơi Kể từ 1958 đến hết 1964, máybay Mỹ không đến bắn phá nữa

Quân và dân thành Vinh trong t thế sẵn sàng chiến đấu đã đẩy mạnhmọi mặt hoạt động kinh tế, văn hóa, an ninh nhằm hoàn thành thắng lợi kếhoạch 5 năm lần thứ nhất (1961 - 1965).

Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới, các lực lợng vận tải thủy - bộ đãhoạt động khẩn trơng trong việc vận chuyển lơng thực, hàng hóa kể cả vậtdụng quốc phòng, phục vụ cho sản xuất, đời sống và sẵn sàng chiến đấu.Thuyền vận tải hình thành theo đơn vị tổ, số lợng xe ô tô vận tải ngày càngtăng Tất cả đều chuẩn bị bớc vào một trận thử lửa

Cuối 1964, hoạt động giao thông vận tải Nghệ An có nhiều tiến bộ vàthành tích: Xe tải từ 73 chiếc (1960) tăng lên 254 chiếc, thuyền gỗ vận tải từ

1131 chiếc (1960) còn 961 chiếc, giảm về đầu thuyền nhng tăng về năng lựcvận tải; khối lợng hàng hóa luân chuyển đạt 13491 ngàn tấn/km (1956) lên

41839 ngàn tấn/km (1964), bằng 210%, tăng bình quân hàng năm lên 23,3%.Cảng Bến Thủy tái thiết năm 1958 đạt sản lợng hàng hóa 112 ngàn tấn, năm

1964 đa lên 223 ngàn tấn (tăng 2 lần) [22;61] Cuối 1964, ty giao thông vậntải Nghệ An đã chuẩn bị xong các phơng án thành lập một số đơn vị trựcthuộc đi vào hạch toán kinh doanh, trong đó có công ty vận tải đờng thủy,công ty hợp doanh ô tô

Mời năm (1954 - 1964), một khoảng thời gian không dài, trong hoàncảnh chủ yếu là hòa bình (tới 8/1964), giao thông vận tải thành Vinh đã hòachung nhịp đập với hoạt động giao thông vận tải của tỉnh và cả nớc Tại hộinghị chính trị đặc biệt (3/1964), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng kết thành tíchchung là “trong mời năm qua, miền Bắc nớc ta đã tiến những bớc dài cha từngthấy trong lịch sử dân tộc: Đất nớc, xã hội và con ngời đều đổi mới” Đó là sự

đánh giá đúng đắn, là lời khích lệ to lớn của Ngời, tạo đà thuận lợi cho giaothông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh bớc tiếp vào một thời kỳ mới -kháng chiến chống Mỹ cứu nớc

Đầu năm 1965, Mỹ bắt đầu sa lầy ở miền Nam Việt Nam Với nhữngthất bại nặng nề liên tiếp, bản chất ngông cuồng của một tên đế quốc đầu sỏkhông chịu bỏ cuộc Chúng ráo riết chuẩn bị để đa chiến tranh ra miền Bắc n-

ớc ta Quân khu IV nói chung, Nghệ An nói riêng - “khúc ruột miền Trung”,vùng trung chuyển hàng hóa, khí tài, nhân lực cho chiến trờng, là “cán soong”nối hậu phơng với tiền tuyến, nơi tập trung gay gắt nhất giữa sự đánh phá của

địch về giao thông vận tải và việc bảo đảm giao thông vận tải của ta, giữa yêucầu và khả năng vận tải

Từ 12 giờ đến 18 giờ ngày 15/3/1965, Mỹ huy động 200 lần máy baycác loại liên tiếp ném bom xuống thành Vinh và một vài điểm khác Ngày30/3/1965, chúng ném bom sân bay Vinh, điểm cao 200

Cha dừng lại ở đó, Mỹ tiếp tục đánh phá tàu bè trên sông Lam, quốc lộ1A từ cầu Hoàng Mai đến cầu Cẩm phà Bến Thủy Trong năm 1965, địch

đánh 1291 lần vào các tuyến, điểm nút giao thông vận tải vào 22 cầu trên quốc

lộ, 15 cầu trên tỉnh lộ Có mục tiêu chúng đánh phá tới 46 lần

Tháng 4/1965, thành phố Vinh bắt đầu sơ đầu sơ tán Ban chỉ đạo sơ táncủa tỉnh đợc thành lập Cuối tháng 5/1965, hầu hết các cơ quan hành chính sựnghiệp, nhà máy, trờng học đã cơ bản chuyển ra khỏi Vinh Dân quân tự vệ,công nhân viên chức thành phố Vinh và các hợp tác xã phụ cận thuộc haihuyện Hng Nguyên, Nghi Lộc đã phối hợp với các đơn vị quân đội vậnchuyển ngời và vật chất ra khỏi thành phố Công tác giao thông vận tải trởthành nhiệm vụ trọng tâm đột xuất của toàn Đảng, của các cấp chính quyền vàtoàn dân Tinh thần yêu nớc, chống ngoại xâm lại đợc thổi bùng lên trongngành giao thông vận tải nói riêng và ngời dân thành Vinh nói chung

Mặc dù lực lợng vận tải khi bớc vào cuộc chiến đấu mới còn mỏng

nh-ng với tinh thần quyết chiến, quyết thắnh-ng giặc Mỹ của nh-ngành, giao thônh-ng vậntải trên địa bàn thành phố Vinh đã hòa vào cuộc kháng chiến Ngày21/7/1965, ủy ban hành chính tỉnh quyết định thành lập tổng đội thanh niênxung phong chống Mỹ cứu nớc Nhiệm vụ của thanh niên xung phong là khôiphục, sửa chữa các cầu, phà, đờng sá bị địch phá hoại Xây dựng các côngtrình cấp thiết về quốc phòng và kinh tế Trong tám năm (1965 - 1972), Nghệ

An đã động viên 11585 thanh niên vào tổng đội thanh niên xung phong chống

Mỹ cứu nớc

Cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc của không quân Mỹ ngày càng ácliệt Có đến 52% số lần đánh phá của địch nhằm vào các mục tiêu giao thôngvận tải Dới khẩu hiệu “toàn dân đánh giặc, toàn dân làm giao thông vận tải”,các cấp ủy Đảng thấy rõ trách nhiệm của mình, tăng cờng nhiều cán bộ cónăng lực, dũng cảm, tháo vát để lãnh đạo công tác đảm bảo giao thông vận tải

Giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh thời kỳ này có một sốhoạt động tiêu biểu nh tiến hành nạo vét kênh nhà Lê - Vinh - Thanh Hóa,thành lập công ty vận tải thủy Nghệ An (tiền thân của công ty vận tải đờngsông và công ty vận tải đờng biển, sau hợp thành công ty vận tải sông biểnNghệ An) Đặc biệt, trớc sự ngông cuồng của đế quốc Mỹ khi chúng đa sựquyết liệt của cuộc chiến ra các thành phố lớn, chúng ta mở chiến dịch giao

thông vận tải “Quyết thắng” (1966) Cùng với lời kêu gọi “Không có gì quýhơn độc lập tự do” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (17/7/1966), chiến dịch đã tiếpthêm sức mạnh và dũng khí cho Đảng bộ và quân dân Nghệ An Qua hai đợt,chiến dịch này đã gặt hái đợc nhiều kết quả to lớn: Hiện tợng tắc cầu đờng về

đêm ít xảy ra, ở phà Bến Thủy, số lợng xe qua sông đạt bình quân 200 xe/đêm

và sau đó tăng nhờ dùng ca nô lai dắt Ngoài ra, hàng vào ga Vinh có các độibốc xếp chuyên nghiệp của ngành giao thông vận tải làm nhiệm vụ bốc vác,giải tỏa hàng Một số các mẹ, các chị ở đó còn thu gom gạo rơi vãi rồi nạp lạicho trạm tiếp nhận hàng Kết thúc đợt một của chiến dịch “Quyết thắng”, toàntỉnh đã chuyển vào chiến trờng hơn 12700 tấn hàng, đạt 70,4% kế hoạch cảnăm, giành thắng lợi bớc đầu Đợt hai (1967) cũng đạt kết quả khá cao Vòngquay của xe phát triển rõ rệt, từng đơn vị phấn đấu đa hàng vào càng sâu, càngnhanh, càng nhiều càng tốt, thi đua theo phơng châm “nhanh, nhiều, tốt, antoàn”

Đế quốc Mỹ càng điên cuồng thì chúng ta càng quyết tâm và đa ranhiều chính sách đối phó với chúng Giữa năm 1967, Mỹ lại sa lầy trong

“Chiến tranh cục bộ” Trớc tình hình đó, Bộ chính trị đã ra quyết định lịch sử:

“chuyển cuộc chiến tranh cách mạng miền Nam của ta sang một thời kỳ mới,thời kỳ giành thắng lợi quyết định”

Năm 1968, một năm tàn khốc đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ củanhân dân ta Cảng Bến Thuỷ, kho xăng dầu Bến Thuỷ liên tục bị ném bomhàng trăm lần Việc tiếp nhận xăng dầu từ ngoài vào trở thành một vấn đề bứcthiết và đây cũng là điểm đánh dấu kỳ tích của nhân dân thành phố Vinh Đểdòng xăng dầu “chảy” đều ra tiền tuyến, các “chiến sĩ xăng dầu” và nhân dânthành Vinh không quản ngày đêm, đa ra nhiều cách để vận chuyển xăng dầu,

có lúc phải thả hàng chục thùng xăng xuống sông Lam rồi kéo ngợc dòng vềnơi tập kết Những thắng lợi trong năm 1968 đã biểu lộ tinh thần đoàn kết chặtchẽ giữa Đảng với quần chúng, sự nhất trí ngày càng cao trong Đảng, “phongtrào tỉnh ta trong khí thế đi lên rõ rệt”

Năm 1968, Mỹ tuyên bố ngừng ném bom từ vĩ tuyến 190 trở vào Nhng

từ năm 1969 đến năm 1973, Mỹ chuyển sang chiến lợc “Việt Nam hoá chiếntranh” và năm 1972, Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai.Giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh tiếp tục làm nhiệm vụ gópphần đánh thắng sự tàn phá của Mỹ ở miền Bắc, đảm bảo giao thông vận tảichi viện cho tiền tuyến lớn ở miền Nam với phơng châm “tranh thủ thời cơ - đ-ờng không ổ gà, cầu phà vững chắc”

Những phơng tiện chiến tranh hiện đại, những âm mu nham hiểm củatên đế quốc Mỹ sừng sỏ cuối cùng cũng đã bị gục ngã trớc tinh thần dũngcảm, mu trí của nhân dân Việt Nam Năm 1973, hiệp định pari đợc kí kết, Mỹ

“cút” khỏi Việt Nam Nhng nguỵ thì vẫn dùng chút sức lực còn lại để mu toanphá hoại trong nớc

Ngày 1/5/1974, lễ khởi công xây dựng lại thành phố Vinh “đàng hoànghơn, to đẹp hơn” đợc tổ chức Đây là một sự kiện đáng nhớ trong năm và có ýnghĩa hết sức to lớn đối với nhân dân thành Vinh Cuối năm 1974, dân tộcViệt Nam với tinh thần chiến đáu không mệt mỏi đã quyết tâm “đánh chonguỵ nhào” với tinh thần “tất cả cho giải phóng miền Nam”

Ngày 30/4/1975, chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng Việt Nam ca khúc khảihoàn, non sông thu về một mối Trong thắng lợi vẻ vang đó có sự đóng góp xứng đáng củangành giao thông vận tải nói chung, giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh nóiriêng Thắng lợi này tạo nền tảng vững chắc cho chúng ta bớc vào thời kỳ mới - thời kỳ hàngắn vết thơng chiến tranh và xây dựng đất nớc đi lên chủ nghĩa xã hội

Tóm lại, giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh nói riêng, Nghệ An nóichung từ 1945 đến 1975 đã hoàn thành xuất sắc hai nhiệm vụ là tham gia phục vụ chiến

đấu và phát triển đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân thành Vinh cũng nh miền Bắc.Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nớc, toàn ngành có 2086 lợt ngời đợc bầu là chiến sĩ thi

đua và danh hiệu dũng sĩ giao thông vận tải Ngoài ra, ngành còn có 3914 cán bộ côngnhân viên đợc Nhà nớc tặng thởng Huân, Huy chơng chống Mỹ cứu nớc

Chơng 2

Tình hình phát triển giao thông vận tải trên địa bàn

thành phố Vinh từ 1975 đến 1985.

2.1 Chủ trơng của Đảng và ngành giao thông vận tải trong tình hình mới.

Bớc vào thời kỳ tái thiết đất nớc, giao thông vận tải thành Vinh nóiriêng, Nghệ An và miền Bắc nói chung đối diện với rất nhiều khó khăn

Tính từ ngày 5/8/1964 đến ngày 15/1/1973, đế quốc Mỹ đã dốc 52%tổng số trận đánh phá bằng không quân vào các mục tiêu giao thông vận tảitrên đất Nghệ An Thủ đoạn của chúng là đánh cả đờng bộ lẫn đờng thuỷ, cả

đêm lẫn ngày Đối với các mục tiêu xung yếu, giặc Mỹ chà đi xát lại nhiều lợtbằng nhiều loại bom: bom phá, bom nổ chậm, bom chui Phà Bến Thuỷ, cầuCấm là những điểm bị đánh phá ác liệt nhất

Một vài con số về mặt tổn thất của giao thông vận tải Nghệ An nói lênphần nào quy mô đánh phá và tội ác của giặc Mỹ: 70 km đờng lớn bị phánặng, 50 cầu lớn nhỏ bị h hại, 168 ô tô có tổng trọng tải 558 tấn, 1998 chiếcthuyền với tổng trọng tải 20 000 tấn, 17 ca nô, 320 phao chỉ tính sự thiệt hạitrong các năm 1965 - 1969 đã bằng 57% số thiệt hại chung của tỉnh [22;149]

Đánh thắng giặc Mỹ, công việc khắc phục hậu quả chiến tranh đợc triểnkhai trên nhiều mặt Một mặt, chúng ta tiến hành rà phá các loại bom chui,bom từ trờng do giặc Mỹ “cài” lại trên sông, trên đờng và bến bãi Ngànhgiao thông vận tải cùng các đợn vị bộ đội công binh, thanh niên xung phong,công nhân ngành xây dựng dùng sức ngời cùng các công cụ rà phá suốt cảnăm 1973 và đầu 1974 Mặt khác, chúng ta lo tu bổ những đoạn đờng trongtỉnh bị địch phá hỏng Thành phố Vinh tiến hành tu sửa mặt đờng và tạo lậpcông trờng xây dựng khu nhà dân dụng cao tầng song song với việc rà phábom đạn Về phơng tiện vận tải, đã tăng lực lợng phà ghép và tăng chuyếnqua lại ở Bến Thuỷ, cầu Cấm để tạo điều kiện tốt hơn cho hoạt động vận tải

Cuối năm 1975, trung ơng Đảng và Nhà nớc ta chủ trơng hợp nhất haitỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh thành tỉnh Nghệ Tĩnh Hai Sở giao thông vận tải củahai tỉnh hợp nhất thành Sở giao thông vận tải Nghệ Tĩnh

Để đáp ứng kịp thời các nhiệm vụ quan trong, cần kíp của năm 1976, Sởgiao thông vận tải khẩn trơng sắp xếp, kiện toàn bộ máy làm việc từ vănphòng đến các đơn vị cơ sở, trong đó bố trí Công ty vận tải hàng hoá số I (còngọi là Đoàn A) đóng ở Vinh, Công ty vận tải hàng hoá số II đóng ở thị xã HàTĩnh Công ty xe khách Nghệ Tĩnh bố trí lại các bến xe ở Vinh, Hà Tĩnh vàcác luồng vào, ra ngợc xuôi trong tỉnh Hai Công ty vận tải sông biển nhập

thành công ty sông biển Nghệ Tĩnh, các xí nghiệp sửa chữa ô tô vẫn đặt ở hainơi Vinh và Bãi Vọt

Đầu năm 1976, Bến xe liên vận Vinh đợc thành lập theo công văn số722/KH [24;1]

Để đáp ứng yêu cầu vận tải phục vụ hành khách trên tuyến Hà Nội - SàiGòn và xét đề nghị của Ty giao thông vận tải Nghệ An trong công văn số 25/GT/KH ngày 17/1/1976 về việc xin xây dựng bến xe này, Bộ giao thông vậntải đã phê duyệt và quy định những điểm quan trọng của công trình này Về

địa điểm xây dựng, Bến xe đợc xây tại khu vực bãi đỗ xe liên vận theo giấyphép cấp đất của Uỷ ban hành chính tỉnh Nghệ An Về quy mô xây dựng, cần

đảm bảo lợng hành khách khoảng 3000 ngời/ngày và công trình phải sử dụng

đợc vài năm Trong mục quy mô xây dựng, Bộ còn quy định về bãi đỗ xe, nhàchờ đợi, nhà ở, nhà làm việc và các nhà phục vụ khác với tổng số diện tích là

730 m2 Các nhà trên đều xây dựng với quy mô bán vĩnh cửu Ngoài ra, Bộcòn quy định về đơn vị thiết kế, thi công và thời gian khởi công cũng nh hoànthành công trình Vốn đầu t cho công trình này là 165 000 đồng

Từ ngày 14 đến ngày 20/12/1976, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ tcủa Đảng đợc tiến hành tại thủ đô Hà Nội Đại hội đề ra nhiệm vụ quan trọnghàng đầu của kế hoạch 5 năm lần thứ 2 (1976 - 1980) là: “tập trung phát triểnnông nghiệp một cách toàn diện, mạnh mẽ và vững chắc đồng thời đẩymạnh lâm nghiệp, ng nghiệp và công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng phảiphát triển các ngành công nghiệp nặng, phát triển giao thông vận tải ”

Thấm nhuần tinh thần của Đại hội, ngành giao thông vận tải Nghệ Tĩnhquyết tâm phục vụ nhiệm vụ chính trị trớc hết vì sự phát triển nông nghiệp,

đồng thời củng cố, phát triển các mặt giao thông vận tải

Nhiệm vụ giao thông vận tải ngày càng nặng nề Để thích ứng với hoàncảnh mới, Sở tiến hành kiện toàn tổ chức Lúc này Sở có 29 đơn vị, riêng cơquan quản lý cầu đờng có 14 đơn vị đợc sắp xếp lại, trớc hết là sửa đổi lề lốilàm việc, sáp nhập hai công ty cầu đờng 1 và 3 thành một công ty, hai công ty

xe khách thành một công ty

Giữa năm 1976, Đại hội Đảng ngành giao thông vận tải Nghệ Tĩnhkhoá I nhận định: “Yêu cầu phát triển kinh tế và sự đi lại của nhân dân ngàycàng cao trong khi ngành giao thông vận tải còn yếu và thiếu nhiều mặt, nhất

là cha khắc phục đợc hậu quả chiến tranh” [22;152]

2.2 Quá trình thực hiện nhiệm vụ mới của giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh từ 1975 đến 1985.

Sau Đại hội, tình hình hoạt động của các đơn vị sản xuất - kinh doanh

có chuyển biến tốt hơn Công ty cầu đờng 3 hoàn thành kế hoạch trớc 15ngày Công ty vận tải hàng hoá số 2 hoàn thành kế hoạch trớc 24 ngày Nhàmáy đại tu ô tô Thống Nhất hoàn thành kế hoạch trớc 15 ngày, từ sửa chữa

305 đầu xe tăng lên 358 đầu xe trong năm 1977 Đoạn đờng bộ 5 hoàn thànhcả hai chỉ tiêu duy tu và trung đại tu trớc mời ngày Công trình sửa chữa đờngquốc lộ 1 phía Nam Bến Thuỷ không thực hiện đợc do cha có vốn, các phơngtiện vận tải h hỏng còn thiếu phụ tùng thay thế, thiếu xăng dầu để hoạt động.[22;153]

Sang năm 1977, một số cơ quan, đơn vị của Bộ giao thông vận tải vàquân đội tham gia làm các đoạn đờng lớn nh Công ty 771 thuộc xí nghiệp liênhiệp công trình I (Bộ giao thông) đắp đất nền đờng, S đoàn 336 cán mặt đờng

đá dăm Các đơn vị thuộc xí nghiệp liên hiệp công trình I sản xuất thànhcông các cấu kiện đúc sẵn nh dầm bê tông dự ứng lực 12 m, cọc bê tông gópphần tích cực về cung ứng vật t cho nhu cầu sửa chữa cầu đờng trong tỉnh

Việc tu bổ đờng sá từ giữa năm 1973 đến giữa năm 1975 chủ yếu nhằmgiải quyết tức thời yêu cầu thông đờng, thông xe phục vụ tiền tuyến lớn miềnNam Một số cầu cống sửa chữa tạm, cơ bản bằng gỗ, đá Sau ngày miềnNam giải phóng, tổ quốc đợc thống nhất, trong điều kiện hoà bình, xây dựng

đất nớc, ngành giao thông vận tải trung ơng và địa phơng thực sự bắt tay vàocông cuộc sửa chữa, mở mang hệ thống giao thông vận tải

Xuất phát từ phơng hớng, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đồng thờidựa vào khả năng và điều kiện cho phép, bộ giao thông vận tải và tỉnh thực thitừng bớc công cuộc phát triển giao thông vận tải

Chặng đờng từ 1976 đến đầu thập kỷ 80, giao thông vận tải trên địa bànthành phố Vinh tập trung tái thiết các công trình giao thông đờng bộ, đờngthuỷ và đờng hàng không

Trớc hết là quốc lộ 1A: Việc tái thiết con đờng này do Cục công trình I

đảm nhiệm, làm từ Khe Nớc Lạnh đến Bến Thuỷ (thành phố Vinh) dài 85 kmchia ra hai thời kỳ: Năm 1974 làm đoạn đờng từ Khe Nớc Lạnh đến bắc cầuCấm Năm 1990, 1991 về sau này làm tiếp đoạn đờng nam cầu Cấm đến BếnThuỷ [22;154]

Nền và mặt đờng, tuỳ điều kiện địa hình từng nơi mà xác định kích

th-ớc, nơi hẹp nhất mặt đờng 7 m, nơi rộng có mặt đờng 10 m, có 23 cầu các loạitrong đó có 20 cầu khổ rộng từ 7 - 10 m bê tông cốt thép Cầu Bến Thuỷ khởicông ngày 26/3/1986 Trớc đó, từ năm 1983, cầu phao đã nối liền hai bờ Bắc -

Nam Đây là một trong những chiếc cầu vĩnh cửu lớn nhất miền Trung, đợcgọi là công trình thế kỷ trên đất Nghệ An.

Ngoài ra, tỉnh lộ 549 từ Vinh đi Thanh Chơng (tức là đờng 49 cũ chắpmột đoạn đờng 15A) cũng đợc sửa chữa và tu bổ Đoạn đờng này dài 65 km,mặt đờng 3,5 đến 6 m, có 57 km đá dăm thấm nhựa và cấp phối tự nhiên.Riêng đoạn đờng Vinh - Nam Đàn từ Cửa Nam đi Kim Liên dài 15 km có cảitạo tốt hơn, nay gọi là quốc lộ 549 [22;157]

Đồng thời, tỉnh lộ 533 từ Quán Bánh đi Cửa Lò dài 14 km cũng đợc sửachữa Mặt đờng 6 m, đá dăm thấm nhựa 11 km con đờng này đã qua nhiềulần sửa chữa vào các năm 1954, 1992,1993 càng ngày nó càng đợc gia cố tốthơn [22;158]

Đờng 535 từ Vinh đi Cửa Hội, Cửa Lò dài 21 km cũng đợc tái thiết.Mặt đờng 3,5 m Toàn tuyến rải đá dăm thấm nhựa, có 14 cầu 25 cống bêtông cốt thép [22;158]

Một số con đờng khác nh đờng 538 từ Vinh đi rú Thành dài 12 km, ờng 534 đi từ Quán Hành đến Bảo Nham chủ yếu do các huyện, xã có đờng

đ-đi qua quan tâm, tu bổ, bảo dỡng [22;159]

Thành phố Vinh là trung tâm chính trị - kinh tế của cả tỉnh, là giao điểmcủa nhiều tuyến quốc lộ, tỉnh lộ nh quốc lộ 1A Bắc - Nam, quốc lộ 7 (qua một

đoạn quốc lộ 1A), đờng 549 từ Đô Lơng, Thanh Chơng đến các đờng 533,

535 từ phía Cửa Lò, Cửa Hội đến Tới những thập niên 90 của thế kỷ XX, cókhoảng 10 km quốc lộ 1A đi giữa lòng thành phố Vinh (Quán Bánh - Ngã tBến Thuỷ)

Về mặt quản lý đờng bộ, tại thành phố Vinh có quốc lộ 1A và đờng

535 Có những đoạn đi lại trên địa bàn thành phố do sở giao thông vận tải tỉnhquản lý, các con đờng khác do thành phố quản lý gồm 41 con đờng mang têncác danh nhân theo từng đoạn đờng phố nh đờng Nguyễn Thị Minh Khai, đ-ờng Phan Đình Phùng với tổng chiều dài 62770 km, mặt đờng nhựa có 30

Ngoài đờng bộ, đờng xe lửa là nét vẽ hết sức cơ bản trên bức hoạ đồthành Vinh Đờng xe lửa trên địa bàn thành phố Vinh do liên hiệp đờng sắtViệt Nam quản lý Đờng sắt Bắc - Nam đi qua địa phận Nghệ An đợc khôiphục và thông đờng (ga Trờng Lâm - ga Yên Xuân) năm 1977 Năm 1974,làm lại các cầu từ cầu Cấm trở ra, năm 1976, nối đoạn đờng sắt Vinh - HơngKhê, ngày 1/1/1977 thông xe lửa cầu Yên Xuân Năm 1982, làm đoạn đờngsắt Quán Hành - Cửa Lò (tới những năm 90 của thế kỷ XX, đoạn đờng nàykhông sử dụng và đã đợc dỡ phá).

Đờng hàng không trên địa bàn thành phố Vinh do tổng cục hàng khôngdân dụng Việt Nam quản lý Sân bay Vinh bắt đầu khôi phục ngày 2/9/1956,chở hành khách tuyến Hà Nội - Vinh - Đồng Hới Vì lợng hành khách ít nênsau đó tạm ngừng hoạt động

Trên đây là toàn bộ những nét vẽ về các tuyến đờng trên địa bàn thànhphố Vinh từ 1976 đến 1985 Vậy hoạt động của phơng tiện vận tải trên nhữngcon đờng đó có gì khác trớc?

Thời kỳ này, hoạt động của các công ty vận tải cũng có nhiều biến chuyển

“Công ty vận tải hành khách” có 65 đầu xe từ 1975 Đến năm 1980, con

số đó là 165 đầu xe hoạt động trên 32 luồng trong tỉnh và một số luồng ngoạitỉnh Khối lợng vận chuyển cả năm 1980 đạt 1 240 199 lợt hành khách, khối l-ợng luân chuyển đạt 105 311 042 ngời/km, tăng gấp đôi số lợt hành khách vàkhối lợng luận chuyển so với năm 1975 Hầu hết là các loại ô tô mới mua sắm.Công ty thanh lý 96 xe cũ trong đó phần lớn là xe “Hồng Hà” (Trung Quốc)[22;163]

Năm 1985, công ty thanh lý thanh lý tiếp một số xe cũ và có 120 xe hoạt

động với 5400 ghế, bình quân 42 ghế/xe Khối lợng vận chuyển đạt 1533 957 lợthành khách, khối lợng luân chuyển đạt 126 442 000 ngời/km Khối lợng vậnchuyển và luân chuyển đều tăng hơn so với năm 1980 [22;163]

Bên cạnh đó, “công ty ô tô vận tải hàng hoá” cũng đạt đợc nhiều thànhtích đáng kể Trong kháng chiến chống Mỹ, ngành xe ô tô vận tải hàng hoáhao tổn về phơng tiện, nhng sau năm 1975 vẫn có 223 đầu xe có trọng tải 858tấn, bình quân 3 tấn/ xe, khối lợng vận chuyển năm 1975 đạt 300443 tấn vàluân chuyển đạt 17 015 000 tấn/km [22;163]

Năm 1976, sau khi sáp nhập tỉnh (Nghệ Tĩnh), số xe ô tô vận tải tăngthêm 22 chiếc (tổng cộng có 245 xe)

Năm 1985, công ty thanh lý hàng trăm xe ô tô cũ kỹ, h hỏng, thiếu phụtùng thay thế Số xe hoạt động là 122 chiếc kể cả xe mới mua sắm, đa bình

quân trọng tải lên 5,8 tấn/xe Khối lợng vận chuyển đạt 170 688 tấn, khôi lợngluân chuyển đạt 13 628 000 tấn/km, hai chỉ tiêu trên thấp hơn so với năm

1975 Nguyên nhân là do giảm một nửa số đầu xe và nhiên liệu bị hạn chế.[22;163]

Trong thời kỳ này, “công ty vận tải sông biển Nghệ Tĩnh” sau khi sápnhập có 35 tàu VS loại 50 tấn/tàu bằng 1750 tấn Trên phạm vi toàn tỉnh,công ty đã gặt hái đợc nhiều thành công đáng kể Năm 1975, khối lợng vậnchuyển đạt 92 000 tấn Chặng đờng đặt nền móng cho sự nghiệp xây dựng vàphát triển của ngành vận tải sông biển Nghệ An và Hà Tĩnh là những năm

1965 đến 1975 [22;164]

Ngày 1/1/1977, tại hội nghị ngành giao thông vận tải toàn tỉnh, ban chủnhiệm công ty vận tải sông biển nhận nhiệm vụ quản lý các loại phơng tiệnsông biển gồm 37 tàu biển VS, 19 ca nô, 11 xà lan máy, 71 xà lan mooc, 12thuyền gỗ Tổng giá trị là 7 823 690 đồng (theo thời giá năm 1977) [22;164]

Năm 1978, công ty này đóng thêm một tàu kéo và hai xà lan trọng tải

400 tấn, đồng thời nhận của Bộ giao thông vận tải tàu “Vàm Cỏ” số 15, trọngtải 550 tấn mang tên “Sông Lam 4”

Cuối năm 1983, công ty mua một tàu biển trọng tải 1600 tấn mang tên

“Hồng Lam 06” có sức chở gấp 3 lần tàu “Sông Lam 4” và có khả năng đi xa

ra nhiều vùng biển trên thế giới - lúc đó gọi là tàu “Viễn dơng”

Từ đây, công ty có tàu vợt biển (tàu viễn dơng) đi đến các cảng ở NhậtBản, Hồng Kông, Xingapo và nhiều nơi trên vùng biển Đông Nam á Hớnghoạt động chủ yếu của công ty là vận tải biển Riêng vận tải sông giao lại chocác huyện và hợp tác xã vận tải sông, đồng thời chuyển nhợng các thuyền vậntải cho các địa phơng và đơn vị nói trên

Cuối năm 1985, công ty vận tải sông biển đã có 7000 tấn phơng tiệnvận tải Đây là năm có bớc phát triển nhảy vọt về lợng và chất, đa năng lựcluân chuyển hàng hoá lên 58 108 000 tấn/năm Năm 1985 đánh dấu chặng đ-ờng 20 năm liên tục hoàn thành vợt mức kế hoạch nhà nớc của công ty.[22;165]

Ngoài những điểm cơ bản kể trên, công tác đào tạo đội ngũ cán bộchuyên môn - kỹ thuật đã đợc cải thiện đáng kể Lực lợng những ngời làmcông tác giao thông vận tải đã đợc đào tạo cơ bản, nhiều ngời đợc cử đi đàotạo ở nớc ngoài trở về xây dựng đất nớc thực sự trở thành những nhân tố quantrọng thúc đẩy sự phát triển của ngành giao thông vận tải nói chung và giaothông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh nói riêng

2.3 Kết quả đạt đợc của giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh trong thời kỳ từ 1975 đến1985.

Vậy là trên nền gạch vỡ của một thành phố sau chiến tranh, những ngờilàm công giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh và nhân dân thànhVinh đã từng bớc vợt qua khó khăn, tái thiết lại quê hơng Hoà chung nhịp đậpcủa đất nớc, giao thông vận tải trên địa bàn thành Vinh đã lập đợc nhiều thànhtích đáng kể Các công ty giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh đã cốgắng hết sức để tăng năng suất, từ đó đạt những kết quả cao Ban đầu, mặc dù

đã có những nỗ lực nhng giao thông vận tải thành Vinh vẫn cha thể đáp ứng

đ-ợc yêu cầu phát triển kinh tế và nhu cầu đi lại ngày càng cao của nhân dân,nhất là cha thể khắc phục đợc hậu quả chiến tranh

Tuy nhiên, xuất phát từ phơng hớng, mục tiêu phát triển của kinh tế - xãhội, đồng thời dựa vào khả năng và tình hình cho phép, Bộ giao thông vận tải

và tỉnh đã chỉ đạo thực hiện từng bớc công cuộc khôi phục và phát triển giaothông vận tải Chặng đờng từ 1976 đến trớc thời kỳ đổi mới, ngành đã tậptrung vào một số nhiệm vụ chính nh: Nâng cấp mạng đờng bộ thành phố Vinh(nhất là 10 km quốc lộ 1A từ Quán Bánh đến ngã t Bến Thuỷ); về đờng xe lửa,tuyến đờng sắt Bắc - Nam chạy địa phận Nghệ An đợc khôi phục và thông đ-ờng (từ ga Trờng Lâm đến ga Yên Xuân) năm 1977 Đối với hoạt động vậntải, các công ty vận tải hàng hoá, vận tải hành khách, vận tải sông biển ngàycàng đợc đầu t nâng cấp về phơng tiện, đáp ứng ngày càng cao nhu cầu đi lạicủa nhân dân, nhu cầu vận tải hàng hoá của các tổ chức, nhà máy, xí nghiệp

Đặc biệt, công ty vận tải sông biển lúc này đã có những con tàu trọng tải trên

1500 tấn đi đến nhiều nớc châu á - Thái Bình Dơng buôn bán, vận chuyểnhàng hoá Trong thời kỳ này, ngành còn chú tâm tới công tác đào tạo đội ngũcán bộ chuyên môn - kỹ thuật

Những kết quả đạt đợc đã ghi dấu bớc phát triển của giao thông vận tảitrên địa bàn thành phố Vinh Có đợc sự thành công bớc đầu đó là nhờ sự quantâm, lãnh đạo của Bộ giao thông vận tải, của tỉnh và nhiều cơ quan chức năngkhác Mặt khác, thành quả này cũng nhờ vào sự nỗ lực cố gắng của các cán bộcông nhân viên trong ngành và sự giúp đỡ, chung tay hợp sức của nhân dânthành Vinh và nhân dân các huyện lân cận với phơng châm “dân làm là chính,vật liệu địa phơng là chính và kỹ thuật phổ thông là chính”

Nhìn chung, mặc dù phải đối diện với rất nhiều khó khăn, thử thách sauchiến tranh, nhng đợc sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh, Bộ giao thôngvận tải, ngành giao thông vận tải Nghệ An, giao thông vận tải trên địa bàn

thành phố Vinh về cơ bản đã hoàn thành nhiệm vụ trong công cuộc xây dựng

và bảo vệ tổ quốc, hàn gắn vết thơng chiến tranh, bớc đầu khôi phục, pháttriển các hoạt động giao thông vận tải đúng nh mục tiêu đã đề ra

Tồn tại của giao thông vận tải thành phố Vinh thời kỳ này là phố nội đô

gồ ghề, chủ yếu là đờng đất, không có vốn đầu t Tình trạng ngập nớc trongmùa ma lũ khá phổ biến Hệ thống rãnh thoát nớc không đảm bảo, phơng tiệngiao thông vận tải chủ yếu là xe ngựa, xe kéo tay, xe Kiến an, xe ô tô các loại

Xe máy bắt đầu xuất hiện và ngày càng nhiều trên địa bàn thành phố Vinh.Mật độ tham gia giao thông tăng nhng hạ tầng cơ sở lại không đáp ứng đợc Mặc dù vậy, với những thành tựu đã đạt đợc, giao thông vận tải thành Vinh

đang sẵn sàng bớc vào thời kỳ đổi mới đất nớc

Chơng 3 Tình hình phát triển giao thông vận tải trên địa bàn

đóng góp vào sự đổi mới nền kinh tế Cũng trong giai đoạn này, ngành giaothông vận tải có bớc phát triển vợt bậc cả về chiều rộng lẫn chiều sâu Nghịquyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) đã chỉ rõ: “ngành giaothông vận tải là khâu quan trọng của khâu kết cấu hạ tầng, phải đi trớc một b-

ớc để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế quốc dân” [23;22] Quán triệttinh thần của các nghị quyết trugn ơng, chỉ thị của Bộ giao thông vận tải, nghịquyết của Đại hội Đảng bộ tỉnh, ngành giao thông vận tải tỉnh đã đề ra mụctiêu phát triển: “Đảm bảo sản xuất kinh doanh phát triển bảo toàn đợc vốn vàlàm ăn có tích luỹ, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế đối với nhà nớc, từngbớc ổn định đời sống và nâng cao thu nhập cho ngời lao động” [23;23] Đâycũng là mục tiêu đề ra cho giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinhtrong giai đoạn này

Phát huy truyền thống kiên cờng, dũng cảm, sáng tạo trong hai cuộckháng chiến chống thực dân Pháp và chống đế quốc Mỹ, đội ngũ cán bộ lãnh

đạo, công nhân viên chức ngành giao thông vận tải Nghệ An nói chung, trên

nghệ tiên tiến, hiện đại, đổi mới cơ chế quản lý, sắp xếp lại các doanh nghiệp

đủ năng lực cạnh tranh trong cơ chế thị trờng Tranh thủ sự giúp đỡ của trung

-ơng, đa tốc độ tăng trởng của ngành ngày càng cao Xây dựng, hoàn thành, đavào sử dụng những tuyến đờng trong mạng lới giao thông toàn tỉnh; thực hiện

có hiệu quả trong lĩnh vực quản lý nhà nớc về vốn đầu t xây dựng cơ bản hàngnăm lên tới hàng trăm tỉ đồng Công tác quản lý vận tải, quản lý và kiểm địnhphơng tiện cơ giới đờng bộ, phơng tiện đờng thuỷ, công tác an toàn giaothôngời, công tác quy hoạch, kế hoạch, cơ chế chính sách và cải cách hànhchính của ngành đợc thực hiện tốt, đợc tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân tỉnh và Bộgiao thông vận tải đánh giá cao

Đứng trên nền đất vỡ, gạch vụn sau các cuộc kháng chiến trờng kỳ, giaothông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh bớc vào công cuộc tái thiết quê h-

ơng và đã hái đợc những quả thành tích đầu mùa ngay trên vùng đất khô cằn

Từ năm 1986, đất nớc chuyển mình vào công cuộc đổi mới Thành phố Vinhcũng không bớc loạn nhịp mà hoà chung vào dòng chảy của cả nớc

3.2 Quá trình giao thông vận tải trên địa bàn thành phố Vinh thực hiện chủ trơng mới của Đảng và ngành - Kết quả đạt đợc.

Mọi ngõ ngách, phơng diện của giao thông vận tải trên địa bàn thànhVinh đều đợc đề cập Tuy nhiên, nét đặc thù của giao thông vận tải ở Vinhtrong giai đoạn này là sự đầu t và phát triển nhảy vọt về giao thông đờng bộ

Mạng đờng bộ thành phố Vinh ngày càng đợc mở rộng Chúng ta đãhoàn thành tuyến đờng Vinh - Kim Liên nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinhcủa Bác Hồ Đặc biệt, ngày 2/9/1990, sau nhiều thế kỷ phải dùng đò, phàtrong những năm tháng chiến tranh, cầu Bến Thuỷ chính thức thông xe và đivào hoạt động Đây là một trong những công trình tầm cỡ quốc gia ở thời

điểm đó

Mặt khác, từ thành phố Vinh đi các huyện đã có những tuyến đờng đẹp:Vinh - Cửa Lò, Vinh đi sân bay và đờng mở rộng đến đâu thì hoạt động củacác phơng tiện vận tải tấp nập tới đó

Từ năm 1986 đến năm 1995, sự biến chuyển của giao thông vận tải trên

địa bàn thành phố Vinh đợc thể hiện cụ thể qua hoạt động của các công ty vậntải

Năm 1989, công ty vận tải hành khách mua sắm thêm một số xe mới:hai xe chở hành khách “HINO” loại 54 ghế, bốn xe “TOYOTA” loại 12 ghế(Nhật Bản) Sau đó, công ty lại mua sắm thêm một số xe khác, đồng thờithanh lý thêm 35 xe “Hồng Hà” còn lại [22;163]

Cũng trong năm này, công ty ô tô vận tải hàng hoá còn 185 đầu xe, tăng

60 chiếc so với năm 1985, trọng tải bình quân 5,9 tấn/xe

Những năm từ 1986 đến 1988 là đỉnh cao của bản đồ phát triển toàndiện của công ty vận tải sông biển Nghệ Tĩnh Về phơng tiện vận tải, công ty

có 32 tàu trọng tải từ 50 đến 6 014 tấn, tổng trọng tải 12 486 tấn, 7 000 CV, ôtô tải và 15 cần cẩu xếp dỡ hàng [22;165]

Mặt hàng vận chuyển của công ty bao gồm máy móc, thiết bị vận tải,

l-ơng thực, thực phẩm, hàng phục vụ nông nghiệp, công nghiệp, hàng tiêu dùngtrong nớc cũng nh đi các nớc ở Đông Nam á, Hồng Kông, Nhật Bản

Ngày 29/3/1989, một sự kiện trọng đại đã diễn ra trong ngành giaothông vận tải nói chung khi Hội nghị lần thứ 6 (khoá VI) của Ban chấp hànhtrung ơng Đảng đã ra nghị quyết quan trọng Tại mục 3 của nghị quyết cónêu: “Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, chuyển mạnh các đơn vị kinh tế sanghạch toán kinh doanh theo quan điểm nền kinh tế hàng hoá có kế hoạch gồmnhiều thành phần đi lên chủ nghĩa xã hội” Trong nội dung cụ thể có đoạnviết: “ khâu trung tâm đồng thời là điểm xuất phát để xây dựng cơ chế quản

lý là chuyển tất cả các dơn vị kinh tế, đặc biệt là các xí nghiệp quốc doanhsang cơ chế kinh doanh, gắn với thị trờng hoạt động theo nguyên tắc tự trangtrải và làm nghĩa vụ nộp ngân sách cho Nhà nớc

Vấn đề mấu chốt hiện nay là khẩn trơng đổi mới cơ chế quản lý củaNhà nớc về kinh tế theo hớng xoá bỏ bao cấp đi đôi xác lập đầy đủ chế độ tựchủ sản xuất kinh doanh của các đơn vị kinh tế” [22;165]

Tinh thần Nghị quyết 6 của Trung ơng đợc triển khai kịp thời trong các

đơn vị giao thông vận tải, tạo nên sự đổi mới trong quản lý kinh tế của toànngành Trên thực tế, trớc đó đã có một số đơn vị từng bớc, từng mặt chuyểnsang hạch toán kinh doanh, nhng nhà nớc vẫn phải bù lỗ một phần Tinh thầnmới là theo nguyên tắc “tự trang trải và nộp ngân sách cho Nhà nớc” Riêngcông ty vận tải hàng hoá thời gian đầu có khó khăn vì giảm bớt các kháchhàng lâu nay quen “làm ăn” theo chế độ bao cấp, nghĩa là cứ kí kết hợp đồngchuyên chở theo kế hoạch, ít quan tâm đến hạch toán do đã có Nhà nớc bù lỗ.Công ty vận tải hàng hoá số 1 bớc đầu bị hụt hẫng loại khách hàng “bao cấp”,quả là điều may mắn hạnh phúc cho cả hai bên Về phía các đơn vị vận tảithuỷ, bộ từ đây phát huy tính năng động tìm khách hàng và nguồn hàng theocơ chế mới gắn với thị trờng Các cơ quan lãnh đạo tỉnh, Uỷ ban kế hoạch Nhànớc của tỉnh không giao nhiệm vụ kế hoạch cụ thể hàng năm mà theo dõi sựhoạt động theo định hớng phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nớc, nắm nguồn

thu ngân sách cho Nhà nớc Đây là sự đổi mới về quản lý kinh tế có ý nghĩachiến lợc

Trong những năm từ 1989 đến 1990, ở công ty xe khách, số xe tham gia

kế hoạch bình quân có 163 chiếc với 6012 ghế Năm 1989, công ty bắt đầunâng cấp, đổi mới phơng tiện (tăng xe mới có số ghế lớn và máy móc tốt) Cụthể là công ty đã mua mới hai xe “HINO” 54 ghế/xe và bốn xe “TOYOTA”

12 ghế/xe của Nhật Bản.[22;166]

Sản lợng vận chuyển năm 1989 đạt 1 305 359 lợt hành khách, sản lợngluân chuyển đạt 140 201 826 ngời/km, thu lãi 100 518 643 đồng Về sản lợngcác mặt thấp hơn so với năm 1988 nhng thu lãi cao hơn gần hai lần [22;166]

Năm 1990, công ty thanh lý 35 xe khách “Hồng Hà”(Trung Quốc) Đây

là số xe còn lại cuối cùng, đã hết khấu hao và không đảm bảo tiêu chuẩn kỹthuật Đồng thời, công ty sắm thêm 3 xe khách “NISSAN” (54 ghế/xe), đóngmới 5 xe tốc hành loại K56 chất lợng cao [22;167]

Sản lợng vận chuyển đạt 1 174 156 lợt hành khách và sản lợng luânchuyển đạt 140 201 826 ngời/km, thu lãi 142 795 564 đồng, tăng 50% so vớinăm 1983 [22;167]

Cũng trong những năm từ 1989 đến 1990, công ty vận tải hàng hoá số 1vào cuộc đầy sức sống Năm 1989, số xe hoạt động bình quân 18 xe/ngày,bằng 1080 tấn (thiết kế), bình quân 5,9 tấn/xe Khối lợng vận chuyển của công

ty đạt 35 000 tấn và khối lợng luân chuyển đạt 11 180 000 tấn/km Doanh thucủa công ty đạt 1 110 000 000 đồng Về khối lợng vận chuyển chỉ bằng 1/5 sovới năm 1985 Nguyên nhân là do bị giảm một số khách hàng trớc đây trongthời bao cấp có khối lợng hàng vận chuyển lớn nh các ngành lơng thực, thựcphẩm Trong cơ chế thị trờng, các khách hàng phải tính toán cân đối, vậnchuyển theo nhu cầu từng lúc

Năm 1990, công ty thay mới một loạt xe có trọng tải lớn hơn, đồng thờithanh lý hàng trăm xe vận tải cũ và hoạt động 25 đến 30 năm nh xe GiảiPhóng Tổng số xe mới và cũ hoạt động trong năm là 104 xe, có trọng tải bìnhquân 7,2 tấn/xe [22;167] Lúc này, số xe hoạt động bị giảm nhiều, số côngnhân lái xe dôi ra, công ty phải giải quyết chế độ hu cho hàng trăm ngời Banlãnh đạo công ty đợc lãnh đạo Sở chấp thuận đã nhợng lại số xe thanh lý chonhững công nhân dôi thừa để giải quyết việc làm và đời sống cho họ, đồngthời, tận dụng năng lực vận tải các xe hỏng đợc sửa chữa Việc làm trên đã

đem lại hiệu quả tốt, các xe đợc phục hồi “sức khoẻ”, ngời công nhân tự quản

phơng tiện và tìm nguồn hàng ngoài kế hoạch của công ty Mọi việc diễn rasuôn sẻ, mọi ngời đều có nguồn vui chung

Sản lợng vận chuyển năm 1990 của công ty là 30 000 tấn, đạt 98%, sảnlợng luân chuyển đạt 10 280 000 tấn/km Doanh thu của công ty đạt 1 tỉ đồng

Nh vậy số đầu xe hoạt động năm 1990 giảm 78 xe, mức trọng tải giảm 30%,nhng sản lợng vận chuyển bằng 6/7 lần, doanh thu hụt 100 triệu đồng, tiền lãitính theo trọng tải và đầu xe vẫn hơn năm 1989 Bớc vào cơ chế mới về quản

lý kinh tế, đây là một cố gắng lớn, tự trang trải và đảm bảo nộp ngân sách Nhànớc đầy đủ, tạo đà cho hoạt động ngày càng tốt hơn của công ty

Trong những năm 1989 đến 1990, công ty vận tải sông biển bắt đầu xoá

bỏ cơ chế bao cấp, chuyển sang cơ chế thị trờng Thử thách đầu tiên là tínhtoán hiệu quả sản xuất kinh doanh trên các mặt đối với các loại phơng tiện vậntải, dịch vụ cũng nh mọi phần từ ngời trực tiếp sản xuất đến ngời làm việc giántiếp

Tuy vậy, việc điều độ các con tàu viễn dơng vẫn theo trình tự kế hoạch

và tạo chuyên tuyến với một số bến cảng ở các nớc Đông Nam á

Tháng 10/1989, một tai hoạ bất ngờ đến với công ty Tàu Hồng Lam 10(viễn dơng) có sức chở trên 5 000 tấn liên tiếp bị các cơn bão số 7, số 8 và số

9 nhấn chìm ở vùng cảng Cửa Lò Mất con tàu trong khi cha trả hết nợ vaymua tàu, hơn nữa công ty bị mất đi 60% năng lực vận tải ngoài nớc Để bù đắp

sự thiếu hụt phơng tiện vận tải đờng xa, tháng 10/1990, công ty sắm con tàumới có sức chở trên 4 000 tấn mang tên tàu “Vinh”

Những năm này, sản lợng hàng hoá không ổn định, giá cớc không tăng,mặt khác, có sự cạnh tranh với các lực lợng vận tải trong và ngoài nớc nênviệc kinh doanh của công ty gặp rất nhiều khó khăn

Sản lợng vận chuyển của công ty năm 1989 đạt 75 116 tấn, sản lợngluân chuyển đạt 132 478 200 tấn/km, lãi 273 500 000 đồng [22;169]

Năm 1990, sản lợng vận chuyển đạt 21 300 tấn, sản lợng luân chuyển

đạt 50 856 000 tấn/km, bằng 1/3 khối lợng vận tải và luân chuyển so với năm

1989 Công ty bị lỗ 221 808 000 đồng Năm 1990 là năm làm ăn khó khăn,thua thiệt nặng nề Một trong những nguyên nhân là do việc tổ chức và quản

lý kinh doanh của công ty bớc đầu cha theo kịp với cái mới của cơ chế thị ờng Tuy nhiên, cán bộ, đảng viên của công ty không vì thế mà mềm lòng Họ

tr-đã kịp thời rút ra những bài học bổ ích và quyết tâm bớc vào thử thách mới

Bớc sang năm 1991, các công ty vận tải thuỷ, bộ vừa lo sắp xếp kếhoạch sản xuất kinh doanh mới, vừa phải chịu sự tác động của việc tách tỉnh

(từ Nghệ Tĩnh thành hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh) Tuỳ theo điều kiện củamỗi công ty, việc tách đơn vị đợc tiến hành vào những tháng cuối năm 1991

và kế hoạch sản xuất kinh doanh vẫn thực thi theo sự trù định trớc đó

Khái quát về tình hình hoạt động sản xuất năm 1991 của các công tyvận tải thuỷ và bộ, nổi lên mấy điểm sau:

Công ty ô tô chở hành khách có số đầu xe hoạt động thu hẹp về số lợng(đầu xe và số ghế), nhng tỉ lệ xe mới ngày càng lớn hơn Năm 1990 có 8 xemới (mua và tự đóng), năm 1991 mua mới 8 xe “NISSAN” và “ISUZU” loại

24 đến 30 ghế ( Nhật Bản) [22;169]

Mặt kinh doanh có giảm so với năm 1990, nhng ở vào điều kiện ổn

định, lợng hành khách cuối năm bị giảm là do việc tách tỉnh

Còn công ty vận tải hàng hoá năm 1991 về mặt kinh doanh có nâng lên

ít nhiều so với năm 1990 Nhìn chung công ty đã từng bớc vơn lên trong diềukiện các hãng xe vận tải hàng hoá của t nhân ngày một đông

Riêng công ty vận tải đờng biển thì năm 1991 là sự gợng dậy sau cơn

“choáng” của những năm 1989 - 1990

Những tháng cuối năm 1991, ty giao thông vận tải và các công ty táchriêng theo hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh Ty giao thông vận tải Nghệ An đãtổng kết hoạt dộng vận tải nh sau:

Công ty vận tải hành khách năm 1991 có 100 đầu xe ô tô hoạt động, sovới năm 1990 giảm 34 xe do thanh lý các xe cũ Sản lợng vận chuyển củacông ty đạt 956 173 lợt hành khách, sản lợng luân chuyển đạt 130697355 ng-ời/km, giá trị sản lợng và tiền lãi cao hơn năm 1990 Tuyến vận chuyển trên

địa bàn Nghệ An có 20 luồng, ngoại tỉnh có 15 luồng [22;170]

Công ty vận tải hàng hoá năm 1991 có 106 dầu xe, trọng tải 758 tấn,bình quân 7,2 tấn/xe Sản lợng vận chuyển đạt 30 000 tấn, sản lợng luânchuyển đạt 7 410 000 tấn/km, doanh số đạt 1760 000 000 đồng, tăng 760triệu đồng so với năm 1990 [22;170]

Công ty vận tải sông biển đạt sản lợng vận chuyển 35 600 tấn, sản lợngluân chuyển đạt 80 000 000 tấn/km, hai mặt đều vợt 50% so với năm 1990,bắt đầu có thu lãi (92 200 000 đồng) Nhìn chung, công ty cha thoát khỏi khókhăn, các khoản nợ trong và ngoài nớc lên tới 20 tỉ đồng Đây là “đoạn eo”trên chặng đờng 25 năm hoạt động của công ty vận tải sông biển Nghệ An[22;170]

Trong và sau khi chia ngành theo mỗi tỉnh, vấn đề bố trí lại bộ máy hoạt

động đã phát sinh những tồn tại, mâu thuẫn, trớc hết là lao động và nguồn

vốn ở Nghệ An, số lao động trong biên chế Nhà nớc dôi d nhiều do các đầuphơng tiện bị giảm Các khoản nợ đọng lại phải thanh toán nhanh đã trở thànhvấn đề bức xúc Đây chính là tình hình chung trong các công ty vận tải củangành giao thông vận tải Nghệ An nói chung, giao thông vận tải trên dịa bànthành phố Vinh nói riêng, nổi cộm là công ty vận tải sông biển và công ty vậntải hàng hoá.

Hớng khắc phục chung của các dơn vị nói trên là tính toán cân đối lại

đầu phơng tiện, phân bố hợp lý theo nhu cầu từng luồng, bố trí lại đội ngũ lái

xe và công nhân sửa chữa ô tô, tạo việc làm cho lao dộng dôi thừa Về nguồnhàng và khách hàng thì cố gắng giữ vững quan hệ giao dịch giữa các kháchhàng trong và ngoài nớc Trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế thị trờng, lợngkhách hàng của công ty bị giảm đi so với thời kỳ bao cấp trớc đây Việc tinhgiảm bộ máy quản lý gắn liền với vận dụng các chế độ chính sách đối với ngờilao động đợc nghỉ hu hoặc chuyển đi nơi khác Tuy vây, giải quyết vấn đề nàykhông đơn giản, có những sự việc phải kéo dài dây da nhiều tháng

Những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX, bên cạnh những nhân tố tíchcực trong điều hành phơng tiện vận tải đã và đang phát sinh những biểu hiệntiêu cực trong việc chuyên chở, mua bán hàng cấm và hàng lậu thuế nh thuốclá ngoại, ma tuý, trầm hơng, các loại ti vi, xe máy Tuỳ mức độ vi phạm nặngnhẹ mà công ty định ra hình thức xử lý nội bộ hoặc đa ra trớc cơ quan phápluật Đã có một số ngời phải đứng trớc vành móng ngựa và lãnh án tù Đây làcuộc đấu tranh kết hợp giữa giáo dục, rèn luyện nội bộ với sự giám sát và thụ

lý của các cơ quan pháp luật

Năm 1992, các đơn vị quản lý vận tải của ngành từng bớc có chuyểnbiến tích cực Việc phục vụ khách hàng đã chu đáo, nghiêm túc hơn so với tr-

ớc đay, mặt kinh doanh đã ổn định và có tăng trởng

Mặt đổi mới đáng ghi nhận của công ty xe khách là coi trọng cải tiến vànâng cao chất lợng các phơng tiện vận tải Năm 1993, công ty có 98 xe hoạt

động, năm 1994, con số đó lên 104 xe (tăng đầu xe cùng số ghế mới) Qua đó,sản lợng vận tải và hiệu quả kinh tế tăng lên rõ rệt Năm 1993, công ty đạt 689

244 lợt hành khách, sản lợng luân chuyển đạt 152 091 380 ngời/km Năm

1994, sản lợng vận chuyển đạt 718 314 lợt hành khách, sản lợng luân chuyển

đạt 167 913 368 ngời/km Hai mặt sản lợng đều tăng so với năm 1993 Cácnăm từ 1992 đến 1994, công ty nộp nghĩa vụ Nhà nớc là 1,9 tỉ đồng, tiền lãi

đạt 1 tỉ đồng Những năm đầu thập kỷ 90 này, xe ô tô chở khách các loại của