Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy xa ưỡn thân cho nam học sinh lớp 11 trường THPT quỳnh lưu i nghệ an

Cơ sở sinh lý của các tố chất thể lực đặc trưng trong kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân Nhảy xa ưỡn thân là một hoạt động không có chu kỳ bao gồm nhiềuđộng tác được liên kết với nhau một cách ch

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thể dục thể thao là một hoạt động không thể thiếu trong đời sống xãhội, ngoài mục đích nâng cao sức khoẻ cho mọi người nó còn là một hoạtđộng vui chơi giải trí, phương tiện giao tiếp về văn hoá, nghệ thuật có tácdụng giúp con người phát triển cả về “Đức – Trí – Thể – Mỹ” TDTT còn

là phương tiện giao lưu văn hoá giữa các dân tộc, quốc gia nhằm thắt chặttình hữu nghị trên toàn thế giới

Trong hệ thống các môn thể dục thể thao thì điền kinh là một trongnhững môn được nhiều người quan tâm tập luyện, đặc biệt phổ biến trongcác trường học bởi nó là một môn cơ bản, dễ học, dễ phổ biến cho tất cảhọc sinh – sinh viên tham gia Tập luyện điền kinh không những nâng caosức khoẻ cho người tập mà còn là cơ sở để phát triển các tố chất thể lựckhác như: nhanh - mạnh - bền - khéo léo

Bộ môn điền kinh bao gồm nhiều môn thi đấu trong đó môn nhảy xanói chung, nhảy xa ưỡn thân nói riêng là môn được tập luyện và thi đấurộng rãi trong các trường phổ thông, các hội khoẻ, các giải thi đấu từ trungương đến địa phương Tuy nhiên qua thực tế tìm hiểu thì thành tích nhảy xaưỡn thân của học sinh là chưa cao Bởi vậy việc giảng dạy môn nhảy xaưỡn thân ngày càng được chú trọng song vẫn còn gặp nhiều khó khăn

Ở nước ta việc nghiên cứu áp dụng các phương pháp, phương tiện tiêntiến vào tập luyện và giảng dạy, ®ặc biệt việc nghiên cứu một số bài tập bổtrợ nhằm nâng cao thành tích trong kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân vẫn cònnhiều hạn chế

Xuất phát từ những vấn đề trên và để làm phong phú, nâng cao chấtlượng giảng dạy môn nhảy xa ở trường THPT tôi mạnh dạn nghiên cứu đề

tài: “Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao thành tích

nhảy xa ưỡn thõn cho nam học sinh lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu I – Nghệ An”

MỤC TIấU NGHIấN CỨU

1 Thực trạng cụng tỏc giảng dạy mụn nhảy xa ưỡn thõn ở trườngTHPT Quỳnh Lưu I – Nghệ An

2 Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nõng cao thành tớchnhảy xa ưỡn thõn cho nam học sinh lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu I –Nghệ An

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN vấn đề NGHIấN CỨU

1.1 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi trung häc phæ th«ng (16-17 tuæi)

1.1.1 Đặc điểm tâm lý

Lứa tuổi THPT là lứa tuổi thanh niên mới lớn có những nét hình dángnhư người lớn, thái độ của thanh niên, học sinh đối với môn học trở nên cólựa chọn hơn, ở các em đã hình thành được hứng thú trong học tập gắn liềnvới khuynh hướng nghề nghiệp Giai đoạn này quá trình hưng phấn chiếm

ưu thế hơn quá trình ức chế, các em tiếp thu cái mới rất nhanh nhưng cũng

dễ nhàm chán, chóng quên và dễ bị môi trường ngoài tác động vào Khithành công thì thường hay tự kiêu, tự mãn, ngược lại khi thất bại thườnghay rụt rè, chán nản và tự trách mình

Nhìn chung lứa tuổi này tâm lý các em phát triển và dần ổn định, cảmgiác khả năng vận động của cơ thể dần chính xác hơn Điều đó cho phépcác em tự kiểm tra, đánh giá tính chất vận động, biên độ, hình dáng độngtác tức là kiểm tra sự vận động của cơ thể mình Do đó tri giác vận độngthông qua cảm giác cơ bắp sẽ giúp tiếp thu nhanh chóng kỹ thuật các bàitập thể thao

Hơn thế nữa ở lứa tuổi này các em hay thích những cái mới, tránh sựlặp lại nhàm chán, đơn điệu và luôn muốn thể hiện khả năng của mình vớimọi người xung quanh nên luôn tự đặt ra cho mình những yêu cầu cao về

kỹ thuật, tính kỷ luật và tính kiên trì trong học tập và công tác của mình

Vì vậy trong quá trình giảng dạy nói chung và nhảy xa nói riêng giáo viêncần phải nắm bắt được tâm lý của học sinh và năng lực hoạt động của các

em từ đó đề ra những yêu cầu cho phù hợp nhằm phát huy hết khả năng củahọc sinh

1.1.2 Đặc điểm sinh lý

Lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi đang phát triển mạnh và các cơquan trong cơ thể đã có một số bộ phận đạt đến mức như người lớn.

+ Hệ xương:

Bộ xương của lứa tuổi này thường phát triển một cách rất nhanh vềchiều dài và bề dày, tính đàn hồi của xương giảm do hàm lượng photpho,canxi trong xương tăng, làm cho xương cứng dần và xuất hiện sự cốt hoá ởmột số bộ phận như: xương sống, xương cẳng tay Có thể xảy ra cong vẹocột sống nếu tư thế ngồi sai, hoạt động vận động không đúng

+ Hệ cơ:

Lứa tuổi này hệ cơ rất phát triển nhưng tốc độ phát triển của hệ cơ cóphần phát triển hơn hệ xương Khối lượng cơ tăng nhanh, cơ chủ yếu pháttriển chiều dài nên cơ dài và nhỏ Khi hoạt động rất nhanh mệt mỏi vì chưa

có sự phát triển bề dày của cơ Cho nên trong quá trình học tập giáo viêncần phải chú ý giảng dạy đúng cách nhằm phát triển cân đối cơ bắp cho họcsinh

+ Hệ hô hấp:

Lứa tuổi học sinh THPT phổi phát triển mạnh nhưng không đồng đềudẫn đến lồng ngực còn hẹp, nhịp thở nhanh và chưa có sự ổn định của dungtích sống, thông khí phổi, nhu mô phổi; đó là nguyên nhân chính làm chotấn số hô hấp tăng cao khi hoạt động vận động dẫn đến hiện tượng mệt mỏi

do thiếu oxi

+ Hệ tuần hoàn:

Hệ tuần hoàn phát triển khá mạnh nhưng vẫn thiếu sự cân đối giữa các

bộ phận Vì vậy thường mất cân bằng hệ tim mạch, dung tích sống tăng gấpđôi ở lứa tuổi thiếu niên nhưng tính đàn hồi của mạch máu chỉ tăng gấprưỡi Tim mạch phát triển không đều, tim lớn dần theo lứa tuổi, cơ tim củahọc sinh phát triển mạnh cung cấp đủ nhu cầu của cơ thể nhưng sức chịu

đựng của tim kém Do đó hệ tuần hoàn có thể bị rối loạn khi hoạt động vớicường độ lớn trong thời gian kéo dài.

+ Hệ thần kinh:

Giai đoạn này thần kinh tiếp tục phát triển mạnh và khả năng tư duyngày càng hoàn thiện, nhất là khả năng tổng hợp, phân tích, trừu tượng pháttriển thuận lợi tạo điều kiện cho sự hình thành phản xạ có điều kiện

Bên cạnh đó, hoạt động của các tuyến nội tiết như: tuyến yên, tuyếngiáp cũng gây ảnh hưởng tới sự hưng phấn của hệ thần kinh Do đó quátrình ức chế và quá trình hưng phấn mất cân bằng làm ảnh hưởng tới kếtquả hoạt động thể thao

1.2 Cơ sở sinh lý của các tố chất thể lực đặc trưng trong kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân

Nhảy xa ưỡn thân là một hoạt động không có chu kỳ bao gồm nhiềuđộng tác được liên kết với nhau một cách chặt chẽ với mục đích sử dụng sự

nỗ lực của cơ bắp để đưa cơ thể bay xa về trước Ngoài sự phát triển thể lựctoàn diện, nhảy xa còn đòi hỏi vận động viên phải có một tố chất thể lựcđặc thù riêng Đặc điểm môn nhảy xa là cần phải kéo dài khoảng cách baytrên không do quá trình chạy đà và giậm nhảy tạo nên Quỹ đạo của trọngtâm cơ thể người nhảy lúc bay phụ thuộc vào 3 yếu tố chính:

Qua phân tích nguyên lý, đặc điểm kỹ thuật, tính chất hoạt động củanhảy xa và nghiên cứu mối tương quan giữa các tố chất thể lực chuyên mônvới thành tích, các nhà chuyên môn cho rằng các tố chất thể lực đặc trưngtrong nhảy xa là: sức nhanh, sức mạnh tốc độ và khả năng phối hợp vậnđộng.

1.2.1 Cơ sở sinh lý của tố chất sức mạnh tốc độ

Sức mạnh tốc độ là khả năng khắc phục trọng tải bên ngoài bằng sự căng cơ.Sức mạnh tốc độ là một dạng của sức mạnh trong đó có sự phát lực lớn và mạnh

Sức mạnh của cơ phụ thuộc vào:

+ Số lượng đơn vị vận động (sợi cơ) tham gia vào căng cơ

+ Chế độ co của đơn vị vận động (sợi cơ) đó

Các yếu tố ảnh hưởng đến sức mạnh:

- Các yếu tố trong cơ ở ngoại vi

+ Điều kiện cơ học của sự co cơ

+ Chiều dài ban đầu của sợi cơ

+ Độ dày (tiết diện ngang) của cơ

+ Đặc điểm cấu tạo của các loại sợi cơ chứa trong cơ

- Các yếu tố thần kinh trung ương điều khiển sự co cơ và phối hợpgiữa các sợi cơ và cơ, trước tiên là khả năng, chức năng của nơron thầnkinh vận động, tức là mức độ phát xung động với tần số cao

Sức mạnh tốc độ của cơ phụ thuộc vào:

+ Lực co cơ tối đa: Lực co cơ tối đa có tương quan tuyến tính với độdài của ô cơ hoặc chiều dài của sợi miozin Chiều dài của ô cơ và chiều dàicủa sợi miozin mang tính di truyền sẽ không biến đổi trong quá trình pháttriển cá thể và dưới ảnh hưởng của tập luyện

+ Hàm lượng actin ở cơ có sự tương quan tuyến tính với tổng hàmlượng creatin trong cơ Cả hai chỉ số này có thể được sử dụng để kiểm tra

sự phát triển sức mạnh cơ và dự báo thành tích thể thao ở các bài tập sứcmạnh tốc độ

+ Tốc độ co cơ tối đa phụ thuộc vào tỷ lệ các sợi cơ, sợi cơ trắng (sợi

cơ nhanh) co nhanh gấp 4 lần sợi cơ đỏ (sợi cơ chậm)

+ Sự thay đổi cường độ khi co cơ

Có thể nói rằng từ sự phụ thuộc giữa sức mạnh và tốc độ co cơ mànhững bài tập phát triển sức mạnh tốc độ có những đòi hỏi cơ bản

Cơ chế cải thiện sức mạnh tốc độ

Cơ sở sinh lý của sự phát triển sức mạnh là tăng cường số lượng đơn

vị vận động tham gia vào hoạt động đặc biệt các đơn vị vận động nhanhchứa các sợi cơ nhóm II có khả năng phì đại cơ lớn Để đạt được điều đóphải tập các bài tập có trọng tải lớn để gây hưng phấn mạnh đối với cácđơn vị vận động nhanh có ngưỡng hưng phấn thấp, tạo ra sự phối hợp đồng

bộ giữa các đơn vị vận động Để cải thiện sức mạnh tốc độ thì trị sốsức cản phải từ 40-70%

Người ta sử dụng hai phương pháp cơ bản để phát triển tối đa sứcmạnh tốc độ: phương pháp gắng sức tối đa và bài tập lặp lại tối đa Cần sửdụng các bài tập có cấu trúc động lực học gần giống với bài tập thi đấu, với

số lần lặp lại và quãng nghỉ không cố định nhưng đủ thời gian để hồi phục

và huy động lặp lại gắng sức tối đa(thông thường 1,5-2 phút)

Phương pháp lặp lại bài tập tối đa nhằm tổng hợp protit và tăng khốilượng cơ, để giải quyết nhiệm vụ này có thể sử dụng rộng rãi các bài tập ởmức nặng đáng kể cho nhóm cơ đã chọn, lượng trọng tải khắc phục khôngcao hơn 70% lực co cơ đẳng trường tối đa Bài tập được thực hiện với sốlần lặp lại cho đến khi mỏi

Sự kết hợp có ý nghĩa và ứng dụng tuần tự cả 2 phương pháp nàytrong quá trình tập luyện có thể đảm bảo mức độ phát triển cao tố chất sứcmạnh tốc độ của người tập.

1.2.2 Cơ sở sinh lý của tố chất sức nhanh

 Sức nhanh là khả năng thực hiện động tác trong khoảng thời gianngắn nhất Nó là tố chất tổng hợp của 3 yếu tố cấu thành đó là: thời gianphản ứng vận động, thời gian của động tác riêng lẻ và tần số hoạt động

 Yếu tố quyết định tốc độ của các dạng sức nhanh là độ linh hoạtcủa các quá trình thần kinh và tốc độ co cơ

+ Độ linh hoạt của quá trình thần kinh thể hiện sự biến đổi nhanhchóng giữa hưng phấn và ức chế trong trung tâm thần kinh, ngoài ra độ linhhoạt thần kinh còn bao gồm cả tốc độ dẫn truyền xung động trong các dâythần kinh ở ngoại vi

+ Tốc độ co cơ trước tiên phụ thuộc vào tỷ lệ sợi cơ nhanh và sợi cơchậm trong cơ Các cơ có tỷ lệ sợi cơ nhanh cao, đặc biệt là sợi cơ nhanhnhóm II-A có khả năng tốc độ cao hơn

 Cơ chế cải thiện sức nhanh

Trong hoạt động TDTT để phát triển sức nhanh cần lựa chọn nhữngbài tập giúp tăng cường độ linh hoạt và tốc độ dẫn truyền hưng phấn ởtrung tâm thần kinh và bộ máy vận động, tăng cường phối hợp giữa các sợi

cơ, nâng cao tốc độ thả lỏng cơ Chọn những bài tập tần số cao, trọng tảinhỏ, có thời gian nghỉ dài

1.2.3 Cơ sở sinh lý của tố chất khéo léo

 Khéo léo là khả năng thực hiện những động tác phối hợp phức tạp và khảnăng hình thành nhanh những động tác mới phù hợp với yêu cầu của vận động

Về bản chất, sự khéo léo là khả năng hình thành nhanh những đườngliên hệ tạm thời đảm bảo cho việc thực hiện những động tác vận động phứctạp, vì vậy nó có liên quan với việc hình thành kỹ năng vận động.

Sự khéo léo được biểu hiện dưới 3 hình thái chính:

- Trong sự chuẩn xác của động tác về không gian

- Trong sự chuẩn xác của động tác khi thời gian thực hiện động tác bịhạn chế

- Khả năng quyết định nhanh và đúng những tình huống xuất hiện bấtngờ trong hoạt động

 Các yếu tố ảnh hưởng:

Khéo léo thường được coi là tố chất vận động loại hai, phụ thuộc vào

sự phát triển của các tố chất thể lực khác như sức mạnh, sức nhanh, sứcbền Mức độ phát triển khéo léo liên quan chặt chẽ với trạng thái chức năngcủa hệ thần kinh trung ương

 Cơ chế cải thiện tố chất khéo léo:

Tập luyện phát triển sự khéo léo lâu dài làm tăng độ linh hoạt củaquá trình thần kinh, làm cho cơ hưng phấn và thả lỏng nhanh hơn Tậpluyện các bài tập chuyên môn có thể làm tăng sự phối hợp với các nhóm cơhưởng ứng cũng như cơ đối kháng

1.3 Yếu tố quyết định độ xa của một lần nhảy

Theo chuyển động cơ học thì chuyển động bay của một vật thể đượctính theo công thức:

2sin 2

oV S

g





Trong đó: - S là khoảng cách bay xa của một vật

- V0: Là vận tốc bay ban đầu

- : Là góc bay của trọng tâm cơ thể

- g: Là gia tốc rơi tự do (g = 9,98m/s2)Như vậy, V0 và  là 2 yếu tố quyết định độ xa của một lần nhảy

1.4 Đặc điểm kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân

Nhảy xa là hoạt động không có chu kỳ bao gồm nhiều động tác liênkết với nhau một cách chặt chẽ từ chạy đà - giậm nhảy - bay trên không -rơi xuống đất Trong giảng dạy và huấn luyện, nhảy xa ưỡn thân được chialàm 4 giai đoạn:

- Giai đoạn chạy đà

- Giai đoạn giậm nhảy

- Giai đoạn bay trên không

- Giai đoạn rơi xuống đất

Để có thành tích nhảy xa tốt thì người tập phải biết phối hợp chặt chẽcác giai đoạn với nhau Tốc độ chạy đà là tiền đề cho giậm nhảy, chạy đàphải tạo được tốc độ ban đầu lớn nhất và tạo được điều kiện thuận lợi nhấtcho giai đoạn giậm nhảy

Ở giai đoạn giậm nhảy, chạy đà phải thay đổi hướng của trọng tâm cơthể từ tư thế chạy sang tư thế bay Ý nghĩa của giai đoạn giậm nhảy là tạo

ra tốc độ bay ban đầu lớn nhất và có góc độ bay hợp lý Yêu cầu của nhảy

xa là phải kéo dài thời gian bay trên không của trọng tâm cơ thể nhờ sự nỗlực của người nhảy trong chạy đà và giậm nhảy Như vậy, để có thành tíchtốt thì khi kết thúc giai đoạn giậm nhảy phải tạo được tốc độ bay ban đầu

và góc độ bay ban đầu hợp lý Kết thúc giai đoạn giậm nhảy người nhảyphải tận dụng điểm chạm cát xa nhất so với trọng lượng cơ thể thì thànhtích sẽ tốt hơn Muốn vậy người nhảy phải cố gắng với chân về trước đồngthời đánh tay và gập thân trên về trước để người không đổ ra sau làm ảnhhưởng tới thành tích

Tóm lại, nhảy xa ưỡn thân là một kỹ thuật phức tạp, là sự liên kết chặtchẽ các giai đoạn Vì vậy trong huấn luyện và giảng dạy việc hoàn thiệncác giai đoạn kỹ thuật và chuẩn bị thể lực cho người tập là nhiệm vụ quantrọng không thể thiếu.

1.5 Khái niệm bài tập bổ trợ chuyên môn

Hiện nay có nhiều khái niệm về bài tập bổ trợ chuyên môn của các tácgiả khác nhau Bài tập bổ trợ chuyên môn là bài tập nhằm hỗ trợ cho việcnhanh chóng tiếp thu và thực hiện có hiệu quả bài tập chuyên môn Theoquan điểm của PGS Nguyễn Toán và TS Phạm Danh Tốn “Bài tập bổ trợchuyên môn là các bài tập phức hợp các yếu tố của động tác thi đấu cùngcác biến dạng của chúng cũng như bài tập dẫn dắt tác động có chủ đích và

có hiệu quả đến sự phát triển các tố chất và các kỹ xảo của vận động ởchính ngay môn thể thao đó” Còn một số tác giả nước ngoài thì cho rằng:bài tập bổ trợ là một trong những biện pháp giảng dạy, bao gồm các bài tậpmang tính chuẩn bị cho vận động, bài tập mang tính dẫn dắt, bài tập mangtính chuyển đổi và bài tập tăng cường các tố chất thể lực Quan điểm củacác học giả Trung Quốc thì bài tập bổ trợ chuyên môn là những bài tậpchuyên biệt cho từng môn thể thao, từng kỹ thuật riêng biệt

Các khái niệm trên tuy khác nhau về cách trình bày nhưng luôn có sựthống nhất về ý nghĩa

Như vậy bài tập bổ trợ chuyên môn là các bài tập mang tính chuẩn bị,tính dẫn dắt, tính chuyển đổi và tính thể lực chuyên biệt cho từng kỹ thuật

và từng môn thể thao khác nhau

Trong nhảy xa ưỡn thân người ta phân tích kỹ thuật thành 4 giai đoạn:chạy đà, giậm nhảy, bay trên không, rơi xuống đất Trên cơ sở người họcnắm bắt từng phần kỹ thuật sau đó liên kết lại hình thành được kỹ thuật

hoàn chỉnh Ở mỗi giai đoạn kỹ thuật, để giúp người tập hình thành được

kỹ thuật người ta sử dụng các b iài tập:

- Mang tính chuẩn bị nhằm đưa người học vào trạng thái sinh lý, tâm

lý thích hợp với việc tiếp thu kỹ thuật

- Mang tính dẫn dắt nhằm làm cho người tập nắm được các yếu lĩnh từ dễđến khó, từ đơn giản đến phức tạp và từ đơn lẻ đến liên hoàn kỹ thuật cần học

- Mang tính chuyển đổi từ động tác này đến động tác khác với cảmgiác không gian thời gian khác nhau nhằm tạo ra sự lợi dụng các kỹ năng

đã có, hình thành ra các kỹ năng mới

Trong nhảy xa ưỡn thân ngoài các bài tập bổ trợ về kỹ thuật người tacòn rất chú trọng đưa vào những bài tập để tăng cường một số tố chất thểlực chuyên môn cần thiết Có thể nói bài tập bổ trợ chuyên môn vừa là biệnpháp để nắm kỹ thuật phức tạp vừa là khâu quan trọng để thúc đẩy nhanhquá trình hình thành kỹ năng vận động

Như vậy trong dạy học nhảy xa ưỡn thân thì các bài tập bổ trợ có vaitrò rất quan trọng để giúp người học nắm được kỹ thuật chính xác và rútngắn thời gian tập luyện cũng như hướng tới việc phát triển các năng lựccần thiết để đạt hiệu quả cao trong tập luyện và thi đấu

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

¬

2.1 Đối tượng nghiên cứu

40 học sinh nam lớp 11 Trường THPT Quỳnh Lưu I – Nghệ An.

Chia làm 2 nhóm gồm:

+ 20 học sinh thuộc nhóm đối chứng

+ 20 học sinh thuộc nhóm thực nghiệm

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp đọc và phân tích tài liệu

Khi xác định hướng nghiên cứu mảng đề tài này chúng tôi đã tìm, thuthập, đọc tài liệu có liên quan Qua đó chúng tôi chắt lọc, ghi chép, đánhdấu những nội dung cần thiết để đưa ra các giả định, hay kết luận quantrọng giúp chúng tôi tìm hiểu hoàn thành đề tài

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm

Trong quá trình học tập tại trường chúng tôi đã sử dụng quan sát sưphạm, dự giờ của các thầy cô giáo trong môn điền kinh, đặc biệt là quátrình học nhảy xa ưỡn thân Qua đó, chúng tôi rút ra những kinh nghiệmthực tiễn kết hợp với lý luận để xác định áp dụng bài tập hợp lý nhằm nângcao hiệu quả học tập môn nhảy xa ưỡn thân

- Khi quan sát chúng tôi luôn đề ra mục đích và nhiệm vụ rõ ràng, xâydựng kế hoạch quan sát trong quá trình nghiên cứu theo từng buổi và quansát có chọn lọc

- Khi quan sát chúng tôi ghi chép lại những kết quả thu được thôngqua đó chúng tôi đánh giá được chính xác vấn đề

Để thực hiện tốt phương pháp này chúng tôi sử dụng các hình thức:+ Quan sát trực tiếp giờ dạy thể dục và có nhận định, đánh giá khách quan.+ Quan sát công khai

+ Quan sát liên tục

2.2.3 Phương pháp điều tra, phỏng vấn

Chúng tôi sử dụng phương pháp điều tra phỏng vấn trực tiếp cácchuyên gia, giáo viên thể dục, huấn luyện viên các sở TDTT, học sinh

Từ đó bổ sung thêm các dữ liệu cần thiết loại bỏ những vấn đề chưa phùhợp, tạo điều kiện thuận lợi, xác định hiện trạng vấn đề nghiên cứu

Để có cơ sở lựa chọn các bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy xaưỡn thân chúng tôi đã điều tra, phỏng vấn các vấn đề liên quan đến đề tàinày như:

- Xây dựng các bài tập nhằm phát triển thể lực trong nhảy xa ưỡnthân

- Xây dựng các bài tập bổ trợ kỹ thuật trong nhảy xa ưỡn thân

2.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Đây là phương pháp phổ biến trong nghiên cứu khoa học đặc biệt làgiáo dục thể chất, phương pháp này cho phép tác động lên các đối tượngnghiên cứu một cách chủ động của nhà nghiên cứu

Từ thực tế và lý luận đó chúng tôi đã tiến hành thực nghiệm để đánhgiá, kiểm định tính khả thi của việc áp dụng bài tập nhằm năng cao thànhtích Để đánh giá khách quan chúng tôi tiến hành theo nguyên tắc

- Thực nghiệm được tiến hành trên các giờ học của học sinh, đảm bảotính hợp lý về thời gian, cấu trúc giờ học, tiến trình giảng dạy cũng nhưphương pháp giảng dạy

- Phân nhóm, nhóm thực nghiệm và đối chứng được lựa chọn ngẫunhiên có số lượng, hình thức, chức năng, trình độ thể lực và trình độ vănhóa ngang nhau, được kiểm tra chất lượng ban đầu Sau đó tập luyện theocác bài tập đã đặt ra (dành cho nhóm thực nghiệm) và nhóm đối chứngtheo hệ thống bài tập thông thường theo chương trình sách giáo khoa

2.2.5 Phương pháp toán học thống kê

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụng phương pháp này để sử

lý số liệu, đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng các bài tập mà chúng tôilựa chọn gồm các công thức:

- Công thức tính trung bình cộng:

1

n i i

x x

x x n

x x n

Với đề tài này chúng tôi sử dụng các test sau:

Test 1: Bật xa tại chỗ

Test 2: Chạy nhanh 30m xuất phát cao

Test 3: Thực hiện toàn bộ kỹ thuật nhảy xa

2.3 Địa điểm nghiên cứu

- Trường THPT Quỳnh Lưu I – Nghệ An

- Trường Đại Học Vinh

2.4 Thiết kế nghiên cứu

Chúng tôi tiến hành nghiên cứu và đối tượng là học sinh lớp 11 trườngTHPT Quỳnh Lưu I - Nghệ An với số lượng nghiên cứu là 40 học sinhnam Chúng tôi tiến hành chia đối tượng nghiên cứu làm 2 nhóm: nhóm đối

chứng (nA =20) và nhóm thực nghiệm (nB =20), thực nghiệm tiến hànhtrong 8 tuần Để đánh giá kết quả của hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môntrong kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân chúng tôi sử dụng 3 test sau:

- Test bật xa tại chỗ

- Test chạy 30m xuất phát cao

- Test nhảy xa toàn bộ kỹ thuật

Chúng tôi sử dụng 3 test trên để đánh giá thành tích của 2 nhóm trước

và sau thực nghiệm, từ đó có cơ sở để so sánh sự khác biệt giữa 2 nhómtrước và sau thực nghiệm

Nhóm thựcnghiệm(n = 20)

Mục tiêu: “Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy

xa ưỡn thân cho học sinh nam lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu I - Nghệ An”

CHƯƠNG 3 KẾT QU¶ nghiªn CỨU VÀ BÀN LUẬN 3.1 Thực trạng công tác giảng dạy môn nhảy xa ưỡn thân ở trường THPT Quỳnh Lưu I - Nghệ An

3.1.1 Thực trạng học sinh học các giờ học nhảy xa ở trường THPT Quỳnh Lưu I - Nghệ An

Trường THPT Quỳnh Lưu I - Nghệ An cũng như các trường THPTtrên cả nước là một cơ sở giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ cho xã hội Là mộtngôi trường có bề dày truyền thống trong giảng dạy và giáo dục học sinh.Qua quan sát các giờ học thể dục của học sinh lớp 11 đặc biệt là các giờhọc nhảy xa ưỡn thân chúng tôi thấy rằng: đa số học sinh chưa nắm vững

kỹ thuật động tác, trình độ thể lực chuyên môn đặc trưng cho môn nhảy xaưỡn thân đang còn yếu, hứng thú học tập của các em còn chưa cao

3.1.2 Thực trạng đội ngũ giáo viên và các điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giảng dạy của bộ môn thể dục trường THPT Quỳnh Lưu I - Nghệ An

+ Về đội ngũ giáo viên: Tổ bộ môn thể dục hiện tại có 6 giáo viên với

trình độ chuyên môn là: 4 giáo viên có trình độ đại học, có 2 giáo viên cótrình độ cao đẳng Trong 6 giáo viên thì có 4 giáo viên có tuổi nghề từ 3đến 10 năm và 2 giáo viên có trên 20 năm công tác Nhìn vào đội ngũ giáoviên của tổ ta thấy được sức trẻ chiếm ưu thế nhưng cũng vì thế mà kinhnghiệm cũng có phần hạn chế và trình độ của giáo viên không đồng đều,chưa cao

+ Về cơ sở vật chất: Trong qu¸ tr×nh thùc tËp t¹i trêng THPT Quúnh Lu I

- NghÖ An chóng t«i nhËn thÊy ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt phôc vô cho m«n häc thÓ

dục còn thiếu thốn Điều này đã ảnh hởng không nhỏ đến kết quả học tập củahọc sinh

3.1.3 Thực trạng sử dụng hệ thống bài tập bổ trợ chuyờn mụn trong giảng dạy nhảy xa ưỡn thõn ở trường THPT Quỳnh Lưu I - Nghệ An

Để cú thể tỡm hiểu và đỏnh giỏ thực trạng việc sử dụng hệ thống bàitập bổ trợ chuyờn mụn trong giảng dạy nhảy xa ưỡn thõn chỳng tụi đó sửdụng 2 phương phỏp sau:

- Phương phỏp quan sỏt sư phạm

- Phương phỏp điều tra phỏng vấn

Để tiến thờm một bước tỡm hiểu thực trạng và quan điểm sử dụng bàitập bổ trợ chuyờn mụn trong giảng dạy nhảy xa ưỡn thõn cho học sinh lớp

11 trường THPT Quỳnh Lưu I chỳng tụi đó tiến hành phỏng vấn 15 thầy cụgiỏo cú thõm niờn cụng tỏc trong và ngoài trường Nội dung phỏng vấn như sau:

- Cõu hỏi 1: quan điểm sử dụng bài tập bổ trợ chuyờn mụn trong giảng dạy nhảy xa ưỡn thõn.

- Cõu hỏi 2: Đỏnh giỏ thực trạng sử dụng bài tập bổ trợ chuyờn mụn trong giảng dạy nhảy xa ưỡn thõn.

Kết quả phỏng vấn cho thấy cú tổng số 13/15 giỏo viờn (chiếm86,67%) cho rằng việc sử dụng bài tập bổ trợ chuyờn mụn cũn chiếm tỷ lệnhỏ hơn so với bài tập bổ trợ chung, cỏc dạng bài tập cũn ớt tận dụng hếtphương tiện tập luyện, cỏc bài tập bổ trợ chuyờn mụn cần sử dụng một cỏch

hệ thống Chỉ cú 2/15 giỏo viờn (chiếm 13,33%) cho rằng cỏc bài tập bổ trợchuyờn mụn như hiện nay là phự hợp khụng cần sửa đổi

Từ 2 phương phỏp trờn chỳng tụi cú thể rỳt ra nhận xột về thực trạng

sử dụng hệ thống bài tập bổ trợ chuyờn mụn trong giảng dạy kỹ thuật nhảy

xa ưỡn thõn cho học sinh THPT cũn thấp

- Tỷ lệ sử dụng hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môn còn ít, lượng vậnđộng còn thấp, mật độ còn thưa, cường độ còn thấp, tỷ lệ bài tập bổ trợchuyên môn còn nhỏ so với bài tập bổ trợ chung.

- Các bài tập phát triển thể lực chuyên môn còn đơn điệu, chưa tạo rađược hiệu quả cao

- Các bài tập bổ trợ trong giảng dạy chưa đủ để dẫn dắt và tạo cảmgiác cho người tập về không gian, thời gian… trong quá trình thực hiệnđộng tác

- Các bài tập bổ trợ chuyên môn còn chưa đa dạng, chưa tận dụngđược các phương pháp tập luyện

Ở trường THPT Quỳnh Lưu I việc sử dụng các bài tập bổ trợ chuyênmôn trong giảng dạy còn hạn chế, đặc biệt trong giảng dạy nhảy xa ưỡnthân Đây là một trong những nguyên nhân làm ảnh hưởng tới thành tíchcủa học sinh Vì vậy để đảm bảo cho việc dạy và học kỹ thuật nhảy xa ưỡnthân có chất lượng việc sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn là hết sứccần thiết và quan trọng

3.2 Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa ưỡn thân cho nam học sinh lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu I – Nghệ An

3.2.1 Nghiên cứu xác định các yêu cầu khi lựa chọn bài tập bổ trợ chuyên môn trong quá trình học kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân cho học sinh THPT

Để xác định được những yêu cầu khi lựa chọn bài tập bổ trợ chuyênmôn cho học sinh khi học kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân chúng tôi đã tiến hànhđọc và tham khảo các tài liệu như: sách giáo khoa điền kinh, lý luận vàphương pháp TDTT, tâm sinh lý TDTT từ đó đưa ra được một số yêu cầu

có liên quan đến việc tiếp thu kỹ năng nhảy xa ưỡn thân sau đây:

- Các bài tập bổ trợ chuyên môn phải trực tiếp giúp người tập nắmđược các khâu riêng lẻ cũng như hoàn chỉnh của kỹ thuật.

- Các bài tập bổ trợ chuyên môn phải mở rộng được kỹ năng, kỹ xảocho người tập

- Các bài tập bổ trợ chuyên môn phải giúp khắc phục các yếu tố làmảnh hưởng tới việc nắm bắt kỹ thuật và nâng cao thành tích

- Cần đa dạng hóa các hình thức tập luyện triệt để, lợi dụng cácphương tiện tập luyện để giúp cho quá trình chuyển đổi và liên kết kỹ năngtốt hơn

- Các bài tập phải hợp lý, vừa sức và được nâng cao dần độ khó, đặcbiệt chú ý đến khâu an toàn để tránh xảy ra chấn thương

Sau khi xác định được 5 yêu cầu trên, để tăng thêm độ tin cậy chúngtôi đã tiến hành phỏng vấn các chuyên gia và các thầy cô giáo trong vàngoài bộ môn Tổng số người được phỏng vấn là 15 người, kết quả phỏngvấn được trình bày ở bảng 3.1:

Bảng 3.1 Kết quả phỏng vấn về yêu cầu lựa chọn bài tập bổ trợ (n=15)

Như vậy 5 yêu cầu chúng tôi đã xác định để lựa chọn hệ thống bài tập

bổ trợ chuyên môn cho học sinh lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu I - Nghệ

An khi học kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân đã được sự đồng ý với tỷ lệ cao từ80-100% Vì vậy chúng tôi sử dụng 5 yêu cầu này để tham khảo, đối chiếutrong khi lựa chọn bài tập bổ trợ chuyên môn cho học sinh

3.2.2 Lựa chọn một số bài tập góp phần nâng cao thành tích môn nhảy xa ưỡn thân cho nam học sinh lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu I - Nghệ An

Căn cứ vào các yêu cầu khi lựa chọn bài tập bổ trợ ở trên và dựa trên

cơ sở lý luận, thực tiễn, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, điều kiện sân bãi,dựa vào sự trao đổi rộng rãi với các thầy cô giáo, các huấn luyện viên kếthợp với đọc và tham khảo tài liệu, bíc ®Çu chúng tôi đã xác định được 2nhóm bài tập: bài tập bổ trợ kỹ thuật và bài tập bổ trợ phát triển thể lực

NHÓM BÀI TẬP Bæ TRỢ KỸ THUẬT NHẢY XA ƯỠN THÂN

Bài tập 1: Chạy đà nhảy xa tự do để xác định chân giậm nhảy.

Bài tập 2: Đứng chân giậm nhảy trước (cách mép hố cát 0,8 - 1,2m)

chân lăng sau Tạo đà và giậm nhảy vào hố cát (chạm cát bằng cả haichân)

Bài tập 3: - Chạy đà 7 - 9 bước giậm nhảy thực hiện động tác bước bộ Bài tập 4: Chạy đà 9 - 11 bước giậm nhảy qua chướng ngại vật

(chướng ngại vật là 2 vạch song song trên hố cát hoặc xà, dây chun (thun)cao 0,3 - 0,5m cách ván giậm nhảy về hố cát 0,5 - 0,8m)

Bài tập 5: Tập mô phỏng động tác chân lăng giai đoạn trên không Bài tập 6: Tại chỗ giậm nhảy bằng một chân thực hiện động tác ưỡn thân

Bài tập 7: Đứng trên bục cao 30-40m thực hiện động tác ưỡn thân rơi