Bước 1: Chuẩn bị 1.1 Giáo viên : Để các hoạt động ngoại khóa đạt kết quả cao, trước khi thực hiện giáo viên và học sinh phải có bước chuẩn bị kĩ lưỡng vì đây là khâu quan trọng tạo nên t[r]
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài:
Ngữ văn là một trong hai môn học chính ở cấp THCS Song trong nhữngnăm gần đây, khi xã hội ngày càng phát triển thì môn Ngữ văn không còn làmôn học được yêu thích và quan tâm Qua thực tế giảng dạy bộ môn Văn học ởtrường THCS, tôi nhận thấy có một thực trạng là phần lớn học sinh không thíchhọc môn văn Nguyên nhân có nhiều, song trước hết có lẽ vì học văn và dạy văn
là một công việc khó Người dạy cũng như người học trước hết phải có niềm say
mê, yêu thích văn chương, có tâm hồn nhạy cảm, giàu cảm xúc, thêm vào đó làmột vốn tri thức phong phú, vốn tiếng Việt dồi dào Đó là những yêu cầu khắtkhe, mang tính đặc thù của bộ môn văn Mặt khác, xu hướng nghề nghiệp hiệnnay khá rộng mở đối với các ngành khoa học tự nhiên, tính thực dụng trong họctập cũng là một nguyên nhân khiến học sinh ngày càng thờ ơ với môn văn Đặcbiệt, phương pháp dạy học lấy thuyết giảng làm chính đã trở nên đơn điệu, xơcứng, không phù hợp với tâm lý con người hiện đại Điều này cũng đã ảnhhưởng không nhỏ đến hứng thú học tập, khả năng sáng tạo của học sinh Nhằmnâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Văn học, gần đây, trên các diễn đànnghiên cứu, các hội nghị, hội thảo, người ta đã bàn nhiều đến vấn đề đổi mớiphương pháp dạy học Mối quan tâm bức xúc đối với những người trực tiếpgiảng dạy văn học ở nhà trường phổ thông là làm thế nào để phát huy tính chủđộng sáng tạo của học sinh, nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mỹ, khơi gợi niềmsay mê hứng thú học tập bộ môn văn học trong tình hình hiện nay Chính vìthế,hoạt động ngoại khoá Văn học càng cần thiết và bổ ích khi được áp dụng vàoquá trình dạy học phần Văn học dân gian ở THCS vì những lí do sau:
Thứ nhất: Ngoại khoá Văn học dân gian góp phần làm sáng tỏ những đặctrưng cơ bản của Văn học dân gian (như tính tập thể, tính truyền miệng, tính dịbản, gắn với sinh hoạt xã hội ).Qua các hoạt động ngoại khóa học sinh đượcnói ,được hát,được diễn tức là đặt Văn học dân gian vào đúng môi trường diễn
Trang 2xướng của nó - điều mà giáo viên và học sinh rất khó thực hiện trong giờ chínhkhoá do hạn chế về điều kiện và thời gian giảng dạy.
Thứ hai: Ngoại khoá văn học dân gian cho phép chúng ta khai thác tácphẩm Văn học dân gian ở nhiều góc độ, thoả mãn nhu cầu làm "sống lại" tácphẩm Văn học dân gian trong môi trường diễn xướng, thông qua các hình thứctrình diễn bằng lời - nhạc - vũ, làm sáng lên những vẻ đẹp độc đáo của Văn học dân gian
Thứ ba: Ngoại khoá Văn học dân gian cho phép người dạy khắc phụcđược những bất cập trong chương trình giữa thời gian cho phép và khối lượngkiến thức cần phải truyền đạt; có thể mở rộng và đào sâu những nội dung quantrọng, bổ sung những vấn đề chưa được đặt ra trong chương trình chính khoá
Thứ tư: Ngoại khoá Văn học dân gian còn tăng cường tính thời sự, tính
xã hội cho nội dung bài học Qua hoạt động ngoại khoá Văn học dân gian, họcsinh có thể hiểu sâu hơn về những giá trị văn hoá dân gian của quê hương, đấtnước
Thế nhưng, lâu nay trong nhà trường phổ thông, hoạt động ngoại khoáVăn học được hiểu là hoạt động ngoài giờ học, là một hoạt động phụ, nằm ngoàiquản lý chuyên môn Việc tổ chức ngoại khoá Văn học tuỳ thuộc vào quỹ thờigian vốn rất hẹp hòi, vào năng lực và nhiệt tình của người dạy và nhu cầu, hứngthú của người học Nó được coi là một hoạt động giải trí, tổ chức theo hình thứcmột chương trình văn nghệ (ca - múa - nhạc), thiếu nhất quán về chủ đề, sơ sài,phiến diện về mặt nội dung Sở dĩ có tình trạng như vậy vì chương trình nộikhoá lâu nay chỉ chú trọng cung cấp kiến thức về mặt số lượng, coi nhẹ việc rènluyện kĩ năng, tách rời lý thuyết với thực hành Mọi yêu cầu mục đích của mônhọc coi như đã được giải quyết triệt để khi bài giảng trên lớp chấm dứt Theotôi, quan niệm về hoạt động ngoại khoá văn học như trên là chưa thoả đáng,chưa quan tâm đúng mức đến lợi ích của hoạt động này trong quá trình giảngdạy và học tập bộ môn
Trang 3Giải quyết thực trạng trên đây, theo tôi, cần phải kết hợp đổi mới phươngpháp giảng dạy cả giờ chính khoá lẫn hoạt động ngoại khoá, mà trước hết là phải
có một quan niệm đúng về tầm quan trọng, ý nghĩa của những hoạt động ngoạikhoá Văn học.Theo dõi quá trình đổi mới phương pháp dạy học Văn - tiếng Việt
ở nhà trường phổ thông trong những năm gần đây, tôi nhận thấy nội dung đổimới thường tập trung vào giờ chính khoá, còn hình thức ngoại khóa thì ít đượcchú trọng triển khai Phải chăng hoạt động ngoài giờ của học sinh là không quantrọng, không đóng vai trò trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập
bộ môn? Đã đến lúc cần xác định lại vị trí, vai trò của hoạt động ngoại khoá,phát huy cao độ tính năng động sáng tạo, niềm hứng thú của học sinh trong việccảm thụ các tác phẩm văn học ,đặc biệt là phần Văn học dân gian Trong suốtchiều dài lịch sử dân tộc,Văn học dân gian - một bộ phận quan trọng của nềnvăn học nước nhà, luôn gắn bó mật thiết với nhiều lĩnh vực sinh hoạt của đờisống nhân dân Nội dung của Văn học dân gian không chỉ phản ánh hiện thực xãhội, thể hiện tâm tư tình cảm con người, chứa đựng những giá trị thẩm mĩ màcòn lưu giữ nhiều tri thức đời sống Hơn nữa, Văn học dân gian còn có ưu thế vàsức mạnh riêng trong việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc và bồi đắp tâm hồncho thế hệ trẻ của đất nước.Phần Văn học dân gian trong chương trình Ngữ vănTHCS có nhiều tác phẩm hay nhưng với học sinh lớp 6,7 ( lớp học sinh đầucấp ) vốn sống thực tế còn ít nên rất khó khăn khi tiếp cận và cảm thụ các tácphẩm văn học dân gian Chính vì vậy, nhằm tạo điều kiện cho học sinh có sânchơi lành mạnh để phát huy sức mạnh của văn học dân gian và góp phần nângcao chất lượng giảng dạy, học tập văn học dân gian trong nhà trường, tôi chọnhoạt động ngoại khóa để giúp các em học sinh lớp 6,7 tiếp cận và cảm thụ sâuhơn các tác phẩm văn học dân gian
2 Mục tiêu của sáng kiến kinh nghiệm:
Thông qua sáng kiến kinh nghiệm ‘’ Giúp học sinh lớp 6,7 cảm nhận các tác phẩm văn học dân gian thông qua hoạt động ngoại khóa’’ , tôi mong
muốn giúp các em học sinh lớp 6,7 bước đầu nắm được vẻ đẹp văn hóa truyềnthống dân tộc thông qua các tác phẩm văn học trong chương trình Ngữ văn lớp
Trang 46,7 Bên cạnh đó, từ các hoạt động ngoại khóa giáo dục học sinh lòng tự hào vềđất nước và con người Việt Nam.
3 Đối tượng thực hiện sáng kiến kinh nghiệm:
- Học sinh lớp 6,7
4 Phạm vi và thời gian thưc hiện:
- Học sinh lớp 6 năm học 2009 – 2010 Trường THCS Sơn Lộc - Thị xã
- Học sinh lớp 7 năm học 2010 – 2011 Sơn Tây – Hà Nội
- Học sinh lớp 6 năm học 2011 – 2012
Trang 5B NỘI DUNG Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Hoạt động ngoại khóa trong nhà trường THCS
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định : ‘’ Phát triển, nângcao chất lượng nguồn nhân lực,nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là mộttrong những yếu tô quyết định sự phát triển nhanh, bền vững đất nước Đổi mớicăn bản,toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa,hiện đại hóa,xã hội hóa;đổi mới chương trình, nội dung ,phương pháp dạy và học…Tập trung nâng caochất lượng giáo dục,đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sángtạo,kỹ năng thực hành…’’
Trong mục tiêu giáo dục, điều 2, Luật Giáo dục viết: “Đào tạo con
người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ
và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”; còn đối với nhà trường phổ thông,
điều 23, Luật Giáo dục viết: “Mục tiêu giáo dục phổ thông giúp học sinh phát
triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, phẩm chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng
tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc
đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”
Nền giáo dục Việt Nam từ sau Cách mạng Tháng tám 1945 đến nay rấtquan tâm đến vấn đề giáo dục toàn diện cho học sinh, trong đó hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận không thể thiếu của quá trình giáo dục Trong chương trình sách giáo khoa hoạt động ngoại khoá có thể xem như
tương đương với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Mục tiêu nhằm củng
cố, khắc sâu những tri thức đã học qua các môn học trên lớp, mở rộng, nâng
cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực đời sống xã hội, tăng vốn hoạt độngthực tiễn… Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động giáo dục
cơ bản được thực hiện một cách có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức, được
Trang 6tiến hành xen kẽ với chương trình dạy học và diễn ra trong suốt năm học kể cảthời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình đó có thểđược thực hiện mọi nơi, mọi lúc Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúphọc sinh biết vận dụng những tri thức đã học để giải quyết các vấn đề do thựctiễn đời sống đặt ra; biết điều chỉnh hành vi đạo đức, lối sống cho phù hợp,biết nắm bắt những định hướng chính trị, xã hội, biết được những truyềnthống đấu tranh cách mạng, truyền thống xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, truyềnthống văn hoá tốt đẹp của đất nước và những vấn đề nóng bỏng của thời đạinhư hoà bình, hữu nghị, hợp tác, dân số, môi trường Từ đó, rèn luyện chomình những kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử có văn hoá, những thói quentrong học tập, lao động; kỹ năng tự quản, tự tổ chức, điều khiển, nhận xét,đánh giá, hoà nhập và thực hiện một số hoạt động tập thể có hiệu quả khác.Vậy, Hoạt động ngoại khoá là một thuật ngữ dùng để chỉ các hình thứchoạt động kết hợp dạy học với vui chơi ngoài lớp, nhằm mục đích gắn việcgiảng dạy, học tập trong nhà trường với thực tế xã hội.
2 Vai trò của hoạt động ngoại khoá trong dạy học Ngữ văn
Một yêu cầu lớn đặt ra trong việc bồi dưỡng học sinh có năng khiếunói riêng, dạy học đối với học sinh phổ thông nói chung là luôn phải nuôidưỡng, phát triển hứng thú của các em đối với môn học đặc biệt là đối vớimôn Ngữ văn Việc bồi dưỡng niềm say mê hứng thú đối với việc học văn,được thực hiện trước hết là thông qua các hoạt động chính khoá trên lớp,nhưng do những đặc trưng của bộ môn, các hoạt động ngoại khoá văn họccũng đóng vai trò rất quan trọng
Bất kỳ môn học nào cũng cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết vàthực hành Đó là cách thức tốt nhất để học sinh tiếp thu các kiến thức, chuẩn bịhành trang cho bậc học cao hơn hoặc bước vào đời một cách tự tin Nếu chỉ học
lý thuyết suông trên lớp mà không thực hành thí nghiệm thì các môn Vật lý,Hoá học, Sinh học… khó mang lại cho người học điều gì bổ ích, thiết thực.Đối với môn Ngữ văn, thực hành lại càng có vai trò quan trọng Bởi lẽ đây làmôn học giữ vị trí quan trọng đáng kể; môn Ngữ văn không chỉ là mục đích
Trang 7(dạy cho học sinh cái hay cái đẹp của văn chương) mà còn là phương tiện (rèncho học sinh nói viết hàng ngày) Nói năng viết lách có đúng cách, có trangnhã thì người nghe mới hiểu được ý của mình, mục đích giao tiếp mới thựchiện được
Hoạt động ngoại khoá là một phương thức thực hành hữu hiệu, thiếtthực của môn Ngữ văn Đối với môn Ngữ văn, hoạt động ngoại khoá có vai trògiúp học sinh:
- Tăng cường tính thực hành, học sinh luôn vận dụng những kiếnthức đã học vào thực tiễn cuộc sống thông qua lời nói
- Rèn luyện kỹ năng cảm thụ tác phẩm văn học giúp học sinh hamthích Văn học, yêu Văn hơn và tìm đến những giá trị nhân bản của con người
- Rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, nói đúng, viết đúng tiếng Việt
- Giáo dục và vun đắp ở học sinh những tình cảm đẹp như: lòng yêuthương con người, quan tâm đến bạn bè (mọi người xung quanh), lòng yêunước, yêu thiên nhiên và yêu dân tộc… góp phần giúp học sinh nhận ra giátrị đích thực của Văn học “Văn học là nhân học”
- Rèn luyện khả năng quan sát cuộc sống, mọi vật xung quanh, có tưduy, năng lực khái quát
- Đưa lý thuyết vào thực tiễn cuộc sống
- Thông qua các hoạt động ngoại khoá để củng cố thêm những kiếnthức trên lớp, gắn liền giữa nhà trường và cuộc sống
Môn văn mang một đặc thù riêng nên sinh hoạt ngoại khoá giữ một vị trí khôngkém phần quan trọng trong việc dạy văn của giáo viên trong nhà trường.Hoạtđộng ngoại khoá Văn học theo quan niệm đổi mới phương pháp dạy học là mộthình thức tự học tích cực, bổ ích và có hiệu quả, nối liền bục giảng với thực tiễnđời sống, mở rộng, kéo dài trường suy tưởng - thẩm định về bài học cho họcsinh; phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, kiểm tra lại chấtlượng dạy học trong giờ chính khoá Hoạt động ngoại khoá Văn học, vì thế, vừa
là hoạt động giáo dục, vừa là hoạt động thẩm mỹ "góp phần tạo ra lối sống văn
hoá và khả năng hưởng thụ văn hoá nghệ thuật cho học sinh Qua hoạt động
Trang 8ngoại khoá Văn học, học sinh được phát triển cân đối về trí tuệ, đạo đức, thể dục và mĩ dục Hoạt động ngoại khoá Văn học phát huy tính năng động chủ quan, tính tích cực xã hội… tạo điều kiện phát hiện sở thích, thiên hướng cá nhân và phát triển năng lực hoạt động nghệ thuật sáng tạo " (Phan Trọng Luận, Phương pháp dạy học văn, Nxb Đại học Quốc gia 1999, Tr 381)
Nếu công tác ngoại khoá được coi trọng thì không những chúng ta khắc sâu, bổsung kiến thức mà còn tạo niềm say mê, thắp lên cái “men say” đối với vănchương cho các em Nếu chúng ta làm tốt công tác ngoại khoá thì hiệu quả củaviệc giảng dạy và học tập môn Văn sẽ cao nhiều hơn
3 Sự cần thiết phải tổ chức hoạt động ngoại khóa Văn học dân gian trong nhàtrường trung học cơ sở
Một trong những nhiệm vụ giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc làchúng ta phải phát huy văn hóa dân gian đặc sắc của dân tộc, trong đó văn họcdân gian có một vị trí to lớn Phát huy vai trò của văn học dân gian là nuôidưỡng cội nguồn của lòng yêu nước, yêu dân tộc, tha thiết với văn hóa dân tộc,tránh đánh mất bản sắc dân tộc
Theo GS.Đinh Gia Khánh thì “Văn học dân gian vừa là cuốn bách khoa
của đời sống, vừa là một phương tiện giáo dục những phẩm chất tốt đẹp nhất của con người như tình yêu Tổ quốc, lòng dũng cảm, tinh thần lạc quan, lòng ngay thẳng, ý thức về điều thiện và tinh thần đấu tranh chống điều ác Đối với các bộ môn khoa học xã hội, văn học dân gian là nguồn tài liệu vô giá cho việc nghiên cứu đời sống và thế giới quan nhân dân trong các thời kì lịch sử khác nhau Nói tóm lại, có thế coi văn học dân gian như là một bộ bách khoa toàn thư về cuộc sống của nhân dân lao động, được ghi lại bằng một phương thức nghệ thuật độc đáo Cho nên văn học dân gian của mỗi dân tộc là một trong những thành tựu văn hóa, thành tựu nghệ thuật quan trọng nhất làm cho cơ sở cho việc xây dựng và phát triển nền văn hóa và nghệ thuật của dân tộc đó” (Văn học dân gian Việt Nam, NXBGD 1997, Tr 49).
Trang 9- Mặt khác, việc giảng dạy Văn học dân gian trong trường THCS chính làcông việc tổng kết, giới thiệu các thành tựu nghiên cứu về văn học dân gian để
truyền đạt cho học sinh “Việc giảng dạy Văn học dân gian trong nhà trường
được đặt trong tổng thể văn hoá dân gian (mối liên quan chặt chẽ giữa đời sống thực tiễn và các yếu tố văn hoá khác ngoài yếu tố ngôn từ như âm nhạc, nhảy múa, diễn xướng, tâm linh…) nhằm đem đến một hiệu quả mới trong giảng dạy, học tập” (PGS.TS Nguyễn Thị Huế - Vấn đề nghiên cứu văn học dân gian những năm gần đây).
- Có thể hình dung văn học như một dòng chảy thì Văn học dân gian chính làngọn nguồn của dòng chảy ấy Trong nỗ lực tìm kiếm và đổi mới phương phápdạy học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và góp phần khắc phục tình trạnghọc sinh thiếu hứng thú học văn hiện nay, việc tổ chức các hoạt động ngoại khoáVăn học là một xu hướng khả dĩ đáp ứng tốt những yêu cầu đổi mới phươngpháp dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm Tổ chức hoạt động ngoạikhoá về Văn học dân gian là một công việc vừa có ý nghĩa thực tiễn vừa có ýnghĩa khoa học
Ngoài những lí do đã được nêu ở phần Lý do chọn đề tài, sự cần thiết phải
tổ chức hoạt động ngoại khóa Văn học dân gian trong nhà trường trung học cơ
sở còn được nhìn nhận từ đặc trưng của Văn học dân gian.Văn học dân gian còngọi là văn chương truyền miệng là toàn bộ những sáng tác nghệ thuật ngôn từcủa nhân dân mang tính tổng hợp bao gồm nhiều thành phần chất liệu nghệ thuậtkhác nhau (như ngôn từ, nhạc, vũ…)
Nói đến Văn học dân gian,ngoài những đặc điểm quen thuộc như tínhtruyền miệng ,tính tập thể ,tính dị bản thì tính nguyên hợp cũng là một đặc điểmquan trọng Tính nguyên hợp là thuộc tính chung của sáng tác dân gian, trong đó
có Văn học dân gian.Nếu chỉ quan sát tác phẩm Văn học dân gian trên văn bảnthì sẽ rất khó hình dung và nhận thức được tính nguyên hợp của nó vì phần vănbản chỉ được ghi phần lời.Phải quan sát đời sống thực của Văn học dân giantrong nhân dân thông qua việc sử dụng, lưu truyền, biểu diễn của nhân dân (như
Trang 10hát dân ca ,kể vè ,kể chuyện cổ tích ) thì mới dễ dàng nhận ra tính nguyên hợpcủa nó
Chẳng dậm thì thuyền chẳng đi
Dậm ra ván nát thuyền thì long đanh
Đôi ta lên thác xuống ghềnh
Em ra đứng mũi để anh chịu sào.
Khi đọc bài ca dao trên, ta chỉ có thể nhận thức và thưởng thức nó nhưmột bài thơ của văn học viết mà thôi.Còn khi nghe và nhìn một người thuyềnchài vừa chèo thuyền vừa hát bài ca ấy trên không gian sông nước thì ta sẽ đượcthưởng thức một cách tổng hợp: lời thơ, giọng hát ,điệu bộ trong một ‘’sân khấu
‘’tự nhiên Tác phẩm văn học dân gian vốn là một nghệ thuật tổng hợp Nó chỉthực sự sống đầy đủ, tự nhiên và mạnh mẽ trong môi trường phù hợp với chứcnăng của nó
Từ khía cạnh trên đây của tính nguyên hợp, tôi muốn nói đến môitrường diễn xướng của Văn học dân gian ( Ngoài ra, tính nguyên hợp của Vănhọc dân gian còn được xét đến ở nhiều khía cạnh khác như sự kết hợp, đan xencủa nhiều hình thái ý thức chưa phân hóa rõ rệt như thẩm mỹ ,tôn giáo ,triết học,khoa học trong cùng một tác phẩm Văn học dân gian) Diễn xướng Văn học dângian
tồn tại dưới 4 hình thức sau :
- Nói (với tục ngữ ,câu đố )
- Kể ( với các loại truyện dân gian)
- Hát ( với ca dao, dân ca )
- Diễn ( với chèo ,tuồng )
Đó là 4 hình thức không đơn giản thực hiện được trong giờ dạy chínhkhóa Vì nhiều lí do , do thời gian ‘’cứng’’ của tiết dạy chính khóa , do khả năngdiễn xướng không đồng đều của người dạy và người học Chính vì vậy, hoạtđộng ngoại khóa về Văn học dân gian là điều kiện tốt nhất để diễn xướng Vănhọc dân gian Diễn xướng tác phẩm Văn học dân gian là nhu cầu lớn của dạyhọc Văn học dân gian trong nhà trường.Vì một lẽ rất đơn giản : nó giúp học sinh
Trang 11( và cả giáo viên ) được đặt mình vào ‘’trường sáng tạo’’ và ‘’trường thưởngthức’’ các tác phẩm dân gian của nhân dân Hoạt động ngoại khóa về Văn họcdân gian giúp các em cảm nhận , hiểu và đánh giá tốt hơn về những giá trị củaVăn học dân gian Hơn thế nữa hoạt động ngoại khóa Văn học còn góp phầnhoàn thiện khả năng chuyên môn , kĩ năng sư phạm của người thầy trong quátrình chuẩn bị và ‘’đồng hành ‘’ với người học khám phá kiến thức mới.
Chương II: KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
I Sách giáo khoa và chương trình Ngữ văn THCS
Văn học dân gian trong chương trình Ngữ văn trung học cơ sở được chia thành 3 nhóm lớn là : truyện cổ dân gian ( học ở lớp 6) ; Thơ ca dân gian ( học ởlớp 7) ; Sân khấu dân gian ( học ở lớp 7 )
1 Phần truyện dân gian được thực hiện trong chương trình Ngữ Văn 6(chính khóa v à đọc thêm) với 15 tiết trong đó gồm : đọc thêm) với 15 tiết trong đó gồm :c thêm) v i 15 ti t trong ó g m :ới 15 tiết trong đó gồm : ết trong đó gồm : đ ồm :
Nhóm1 : Truyện cổ dân gian Tên tác phẩm
1.1 Truyền thuyết - Con Rồng,cháu Tiên
- Bánh chưng bánh giầy
- Thánh Gióng
- Sơn Tinh,Thủy Tinh
- Sự tích Hồ Gươm1.2 Truyện cổ tích - Thạch Sanh
- Em bé thông minh1.3 Truyện ngụ ngôn - Thầy bói xem voi
- Ếch ngồi đáy giếng1.4 Truyện cười Treo biển ; Lợn cưới,áo mới
Trang 122 Phần thơ ca dân gian trong đó có tục ngữ và ca dao được học trong chương trình Ngữ Văn lớp 7 gồm 6 tiết trong đó gồm
Nhóm 2 : Thơ ca dân gian Tên bài
2.1.Ca dao - Những câu hát về tình cảm gia đình.
- Những câu hát về tình yêu quêhương, đất nước, con người.
- Những câu hát than thân
- Những câu hát châm biếm
2.2 Tục ngữ - Tục ngữ về thiên nhiên và lao động
sản xuất
- Tục ngữ về con người và xã hội 3.Phần sân khấu dân gian được học ở học kì II của lớp 7 với thời lượng 1 tiết( hướng dẫn đọc thêm) các em được tìm hiểu về nghệ thuật sân khấu chèo qua
vở chèo ‘’Quan Âm Thị Kính’’ ( đoạn trích ‘’Nỗi oan hại chồng’’)
II Giáo viên
Trên thực tế chưa có sách hướng dẫn cho giáo viên cũng như chưa có một
mô hình định hướng cách tổ chức cho một giờ dạy cụ thể về hoạt động ngoạikhóa Văn học.Giáo viên thường chưa chú trọng đến hoạt động ngoại khóa vì tốnthời gian ,công sức và cũng chưa định hình nên tổ chức một giờ ngoại khóa nhưthế nào để đạt hiệu quả nhất
Trang 13Câu 1: Tóm tắt truyện ‘’Sơn Tinh, Thủy Tinh ‘’bằng một đoạn văn khôngquá 15 dòng.
Câu 2 : Nhân vật nào trong các truyện dân gian để lại cho em ấn tượngsâu sắc nhất ? Vì sao?
Câu 3 : Chi tiết cây đàn thần trong trong truyện Thạch Sanh có ý nghĩanhư thế nào ?
Vậy nên, tôi đã xây dựng một mô hình các tiết dạy ngoại khóa Văn học dângian dùng cho các tiết học tự chọn ( chủ đề bám sát ), hoặc tiến hành lồng ghépsinh hoạt ngoại khóa Văn học dân gian với một số hoạt động ngoại khóa khác củanhà trường như tổ chức kỉ niệm ngày nhà giáo Việt Nam ( 20/11), ngày thành lậpQuân đội Nhân dân ( 22/12), ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/ 3 )…với mong muốn các giờ học Văn học dân gian thực sự hấp dẫn và bổ ích
Trang 14Chương III: BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
I Ngoại khóa về truyện cổ dân gian :
1 Bước 1: Chuẩn bị
1.1 Giáo viên :
Để các hoạt động ngoại khóa đạt kết quả cao, trước khi thực hiện giáoviên và học sinh phải có bước chuẩn bị kĩ lưỡng vì đây là khâu quan trọng tạonên thành công của chương trình của truyện cổ dân gian
Sau khi học xong các tiết học về truyện cổ dân gian, giáo viên hướng dẫn
học sinh viết một số đề bài tìm hiểu giá trị nội dung, nghệ thuật của các truyện
cổ dân gian đã học và đọc thêm.Giáo viên chọn những bài viết tốt của học sinh
để trình bày trong buổi ngoại khóa.Sau đó, giáo viên góp ý thống nhất với cảlớp
Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc thêm những truyện cổ dân gian ngoàichương trình để kể chuyện hoặc dựng hoạt cảnh chuyển thể từ truyện cổ dân
gian, hoặc kể chuyện dân gian theo một kết cục mới
Lên kế hoạch cho học sinh tham gia cuộc thi, thời gian tổ chức hoạt độngngoại khóa , gửi giấy mời
Chuẩn bị nội dung ,phân công người dẫn chương trình, trang trí ,chuẩn bịtrang phục cho phù hợp với nội dung trình diễn
- Chuẩn bị nội dung (giáo viên nhóm Ngữ văn 6,7 ra câu hỏi để kiểm trahiểu biết của các em về truyện cổ dân gian) của phần thi ‘Giao lưu cùng khán giả’’
- Cố vấn cho chương trình: BGH nhà trường, các thầy cô có kinh nghiệmtrong tổ chức hoạt động ngoại khoá, như: thầy Quách Văn Lân (Hiệu trưởng), côTrần Thị Minh (Hiệu phó), Cô Phan Thị Lan Anh ( Chủ tịch công đoàn),CôKhuất Thị Thanh Hương ( Giáo viên văn)
- Người dẫn chương trình: 2 giáo viên - là những thành viên của tổKHXH , có kiến thức đầy đủ và phong phú về VHDG, có khả năng giao tiếp tốt,
Trang 15làm chủ được các tình huống trên sân khấu: cô Nguyễn Thị Nguyệt ( Giáo viênVăn),cô Nguyễn Lý Hồng Trang ( Tổng phụ trách )
- Những thành viên tham gia chuẩn bị cho sân khấu, âm thanh, ánh sáng,đạo cụ : Kết hợp với Tổng phụ trách và Chi đoàn GV để có thể huy động sứcmạnh tập thể Hầu hết các đồng chí trong chi đoàn GV đều nhiệt tình tham giavào từng khâu trong quá trình chuẩn bị và thực hiện
1.2 Học sinh:
Sau khi học xong các tiết học về truyện cổ dân gian ,các em phải chuẩn
bị các bài viết trình bày những cảm nhận của mình về giá trị nội dung và nghệthuật của các truyện cổ dân gian đã học và đọc thêm (với sự gợi ý hướng dẫncủa giáo viên ) và tập cách trình bày trong khoảng thời gian 3->5 phút
Tập trình diễn tiểu phẩm chuyển thể từ tác phẩm Văn học dân gian.( dưới sự hướng dẫn của giáo viên ngữ văn, giáo viên âm nhạc)
Tập kể chuyện sáng tạo : kể chuyện dân gian theo một kết cục mới
Tất cả các học sinh khối 6 phải tham gia, ôn lại các kiến thức đã học vềtruyện cổ dân gian (có phần thi dành cho khán giả)
2 Bước 2: Thực hiện chương trình
Thời lượng : 2 tiết ( Tiết 69,70 Ngữ văn 6 )
Mục đích :
+ Giúp các em ôn tập những đặc trưng cơ bản của Văn học dân gian trên
cơ sở nhận biết, thông hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá và sáng tạo hiểu rõhơn về Văn học dân gian đặc biệt là về truyện cổ dân gian
+ Hiểu được những giá trị to lớn của Văn học dân gian - đây là cơ sở đểhọc sinh có thái độ trân trọng đối với di sản văn hóa tinh thần của dân tộc
Đối tượng : Học sinh lớp 6,7
Nội dung :
Khai mạc : 10 phút
Chủ nhiệm chương trình - giáo viên văn giới thiệu mục đích , ý nghĩa củabuổi ngoại khóa :
Trang 16Ví dụ : Buổi ngoại khóa giúp các em có cái nhìn sâu hơn về các tác phẩmvăn học dân gian đã học ,hơn thế nữa ,từ buổi ngoại khóa chắc chắn các em sẽyêu thích hơn văn học Việt Nam nhất là Văn học dân gian.Quá trình chuẩn bịcho buổi ngoại khóa hôm nay là hơn một tháng.Trong đó có sự tham gia của cácgiáo viên văn trong trường ,các em học sinh của 4 lớp 6A, 6B, 7A, 7B Xin toàntrường cho một tràng pháo tay cổ vũ.
Giới thiệu chương trình ( 5 phút ) : Gồm 3 phần
- Phần 1: Báo cáo của học sinh : Các em sẽ nghe 2 bài báo cáo của bạnNguyễn Tú Oanh ( lớp 6B) và bạn Nguyễn Hải Yến ( lớp 6A) về giá trị nộidung , nghệ thuật của truyện cổ tích và truyện ngụ ngôn
- Phần 2: Minh họa :
+ Kể chuyện dân gian theo kết cục mới : Bạn Mai Anh lớp 6A
+ Diễn tiểu phẩm ‘’Thầy bói xem voi ’’ : Các bạn Trường Thịnh ,TiếnVượng, Hải Yến ,Tiến Đạt ,Mạnh Cường, Thu Thủy lớp 6A
+ Diễn tiểu phẩm ‘’Bánh chưng bánh giày’’ : Các bạn Mạnh Hưng,TuấnDương ,Tùng Dương,Tuấn Anh,Tú Oanh,Thanh Xuân lớp 6B
- Phần 3 : Tổng kết của chủ nhiệm chương trình
Thực hiện cụ thể:
- Báo cáo của 2 học sinh ( 15 phút )
- Minh họa kể chuyện ( 20 phút )
- Minh họa diễn tác phẩm (30 phút )
- Tổng kết ( 10 phút )
- Giáo viên đánh giá ,kết quả, rút kinh nghiệm ,trao quà tặng cho các tiếtmục xuất sắc
Trang 173 Bước 3 : Luyện tập
Sau khi tham gia các hoạt động ngoại khóa, về nhà các em viết bài cảm nhậncủa mình về các nhân vật hoặccác tác phẩm văn học dân gian để cho các emnhững ấn tượng sâu sắc nhất
4 Một số kịch bản sử dụng trong chương trình ngoại khóa về truyện cổ dân gian
Dưới đây là một số kịch bản được sáng tác ,chuyển thể và dàn dựng trongcác buổi hoạt động ngoại khóa văn học dân gian
Tiểu phẩm ‘’Thầy bói xem voi’’ :
* Diễn viên:
- 5 ông thầy bói
- 1 Người quản voi
- 2 người làm con voi
* Sự việc: Sờ vòi-> ngà->tai->chân-> đuôi-> đánh nhau
NỘI DUNG
Thầy bói 1,2 : (Ra sân khấu, vừa đi vừa rao) Bói đây, bói đây! Bói phong thủy,bói tình duyên, bói mồ, bói mả Ai bói không nào?
( Va vào nhau té nhào)
Thầy bói 3: Bói đây, bói đúng 100%, bói không đúng không lấy tiền, bói đúnglấy gấp đôi nào?
Thầy bói 1: Bác 3! lại tán gẫu đi, không ai bói đâu mà rao, mỏi cả miệng.
Thầy bói 4: (Vừa đi vừa nhảy vừa hát): Bói đây ,bói đây ! Ai xem bói nào.!
Thầy bói 2 : Sao mà chán thế không biết , hôm nay sao ế rề thế này.
Thầy bói 4: Các bác không biết đấy thôi, quan điểm của em là lúc nào cũng phải
lạc quan yêu đời
Thầy bói 5 : ( vừa đi vừa nói) Quái, sao hôm nay im ắng vậy Ở đây ế quá Mình
thử sang Sơn Lộc xem sao
Đằng kia có hội gì mà vui thế chắc nhiều người lắm đây
Hì hì, bói đây, bói đây, bói tử vi, bói tương số đây bà con ơi!
4 thầy đồng thanh: Tụi này toàn là thầy bói, ai thèm bói.
Trang 18Thầy bói 5 : Giời ơi là giời! Từ sáng đến giờ, rao khô cả miệng mà chẳng được
Thầy bói 2: Cái gì các thầy cũng xem, thử hỏi các thầy đã xem voi chưa?
Thầy bói 1: Voi à, tôi chưa thấy bao giờ.
Thầy bói 2 : Vậy, hôm nay các bác cùng em đi xem voi đi!
Thầy bói 3: Đúng đấy, trăm nghe không bằng 1 thấy.
Thầy bói 4 : Nhưng voi ở đâu mà các thầy định xem bây giờ ?
Thầy bói 2 : Tôi nghe nói có một đoàn xiếc voi sắp qua đây Chúng ta cùng chờxem
( Người quản voi cùng voi ra sân khấu vừa đi vừa hát : Chú voi con ở
bản Đôn- chưa có ngà nên còn trẻ con – Từ rừng già chú đến với người – Vẫnham ăn với lại ham chơi)
Quản voi : Tránh ra, tránh ra cho voi tôi qua
5 Thầy ( đứng dậy) : có voi, có voi, đi xem thôi!
Thầy bói 5: Này chú quản voi, cho chúng tôi xem voi tí
Quản voi: Các bác nói dễ nghe nhỉ Trên đời này làm gi có ai cho không ai cái
gì Voi tôi còn phải đi xiếc muốn xem voi phải bỏ tiền ra đây
5 thầy: (moi tiền) đây đây biếu chú ít tiền
Quản voi: Được được các bác cứ tự nhiên.
Thầy bói 1: (sờ vòi) Tưởng con voi nó thế nào hóa ra nó sun sun như con đĩa.
Thầy bói 2 ( sờ ngà) Tránh ra, để tôi xem
Không phải nó chần chẫn như cái đòn càn.
Thầy bói 3 ( sờ tai): nào để tôi xem:
Đâu có, nó bè bè như cái quạt thóc
Thầy bói 4(sờ chân): Đâu đâu để tôi xem
Ai bảo! nó sừng sững như cái cột đình
Trang 19Thầy bói 5: Có mỗi con voi mà không ai nói giống ai cả Nào, tránh ra hết để
tôi coi Các thầy phán sai hết Con voi nó tun tủn chư cái chổi sể cùn ấy.
5 thầy xúm lại cãi nhau ỏm tỏi: Tôi đã bảo là con voi giống cột đình.Không phải giống cái quạt thóc Ai bảo thế, nó chần chẫn như cái đòn càn
( Quản voi cho voi đi)Các thầy vừa cãi vừa đánh nhau: Dám cãi tôi à , dám cãi này, tôi mà sai à,mày cãi ông à, ai bảo ông sai nào…
( 5 thầy: người nằm, người ngồi, người ôm mặt, người ôm đầu…)
- Chào khán giả-
* Tiểu phẩm ‘’Bánh chưng,bánh giầy ‘’
Cảnh 1: Chọn hiền tài (Vua ,các Lạc hầu ,Lạc tướng Lời dẫn… )
Vua: Ta nay tuổi tác đã cao, muốn tìm người truyền ngôi báu! Nhưng 22
Hoàng tử của ta, ai cũng tài, cũng giỏi Nhưng lựa chọn người nối ngôi khó thậtHoàng hậu à! Nếu không cẩn thận, chúng nó lại tranh giành nhau, mất đoàn kết,làm tổn hại đến sức dân
Lạc hầu : Muôn tâu đức vua, các con của ta đúng là đều mỗi người một
vẻ, mười phân vẹn mười Nhưng dù sao cũng phải có người tài giỏi, đầy đủ đứctài hơn Đó không phải chỉ người có tài có trí hơn kẻ khác, mà còn là người cótâm, có đức; biết hiếu thảo với cha mẹ, yêu thương dân như con Còn phải làngười có tầm nhìn xa trông rộng, biết lo trước tính sau, no ấm tháng năm, thángmười biết tính ngày giáp hạt tháng ba, tháng 8!
Vua: Khanh nói đúngng Người nối nghiệp ta trông coi đất nước không
chỉ biết gìn giữ ngôi báu hoàng tộc mà còn phải biết lo cho bát cơm, manh áocủa dân… Khó thật! Biết chọn ai bây giờ!
Lạc hầu : Muôn tâu đức vua, theo thần nghĩ, khắp trong thiên hạ, Quốc dĩ
dân vi bản, Dân dĩ thực vi tiên Vua thì lấy dân làm gốc Dân thì phải có đủ cơm
ăn nước uống mới làm việc, mới giữ nước được Mà đồ ăn thức uống thì khôngphải chỉ đơn thuần là để ăn, để uống Ấy là miếng tình miếng nghĩa, là đạo lýtrên đời, là kính trên nhường dưới
Làm được đồ ăn cho đủ những ý ấy không phải ai cũng làm được Màphải là người có đức, có tâm, có tình sâu nghĩa nặng mới hiểu Các hoàng tử của
ta tài trí có thừa; Nhưng cái tâm thì khó thấy, khó biết Chi bằng Vua cha cho thilàm cỗ, ai có món ngon nhất, vừa ý nhất thì sẽ chọn làm Hoàng Thái tử, làm
Trang 20người nối ngôi báu sau này!
Vua: Phải lắm Để ta gọi các hoàng tử ra! Nội quan!
Nội quan (chạy ra): Dạ!
Vua: Ban lệnh Thiết triều! Truyền văn võ bá quan cùng các quan lang
vào chầu!
Nội quan: Dạ! Truyền văn võ bá quan cùng các quan lang vào chầu!
(Chuyển cảnh buổi chầu)
Vua: Bớ triều thần! Ta nay đã tuổi cao sức yếu, biết mình đã gần đất xa
trời Việc truyền ngôi là lẽ thường ở đời Nhưng người nối ngôi ta phải có đức
có tài, có trí có dũng, có nghĩa có nhân, có hiếu có lễ
Nay các con hãy tự tay làm một bữa ăn dâng lên ta và Hoàng hậu Hoàng
tử nào có mâm cỗ ngon nhất, đẹp nhất sẽ được tuyên phong Hoàng Thái tử! Bahôm nữa, cuối giờ Thìn ta sẽ thiết triều nếm cỗ! Các con hãy nhớ lời ta!
Triều thần: Dạ! (chuyển cảnh)
Cảnh 2: Tình mẫu tử (Lang Liêu và vợ buồn rầu… )
Lang Liêu : Biết làm sao bây giờ đây! (thở dài) Mẹ thì mất sớm, ta mồ côi
từ bé! Bữa ăn hàng ngày lo còn chưa đủ, nói chi chuyện làm cỗ! Mình nghèo lạigặp ta nghèo; Vợ chồng như thể bọt bèo ao quê!
Vợ Lang Liêu: Tiếng là Hoàng tử, nhưng chàng nghèo khổ từ bé! Bâygiờ, phải làm cỗ tiến vua cha, em cũng lo lắm Nhưng thôi mình ạ! Nghèo nhân,nghèo nghĩa thì lo; Nghèo tiền, nghèo của đừng cho là nghèo! Mình đi nghỉ đi,đừng lo nữa mà sinh ốm thì khổ ra Để mai tính tiếp!
(Lang Liêu nằm ngủ Mẹ Lang Liêu hiện ra)
Mẹ: Lang Liêu con ơi!
Lang Liêu: Mẹ! (chạy tới, quỳ trước mẹ) Con nhớ mẹ quá mẹ ơi!
Mẹ: Mẹ thương các con lắm con ơi! Biết các con đang buồn, mẹ về giúp các conđây!
Lang Liêu: Ôi! Thật à mẹ?
Mẹ: Con ạ, to lớn trong thiên hạ không gì bằng trời đất Quý giá nhất trầngian không gì bằng gạo Sâu nặng trên đời không gì bằng tấm lòng mẹ cha vớicác con! Con hãy làm 2 thứ bánh bằng gạo nếp Một thứ hình vuông, gói bằng ládong xanh tượng đất Đất có cây, cỏ đồng ruộng núi rừng thì màu cũng phảixanh, hình phải vuông vắn Trong bánh là thịt, là đỗ như tình thương yêu của mẹcha đùm bọc các con Một thứ hình tròn làm đồ lên cho dẻo, giã ra làm bánhmàu phải trắng, hình phải tròn và khum khum tượng như vòm trời Hãy làm haithứ bánh ấy dâng lên vua cha nghe con! Thôi mẹ đi đây!
Trang 21Lang Liêu: Mẹ ơi! Con mừng quá, con đang không biết phải làm sao! Con xinnghe lời mẹ!
(Mẹ lùi dần, LL quỳ tiến theo, giật mình tỉnh dậy)
Mẹ! (tỉnh hẳn, ngơ ngác)Mẹ đi rồi! (buồn bã một lúc, giật mình quay vào gọi
vợ) Mình ơi!
Vợ Lang Liêu: Có chuyện gì thế chàng?
Lang Liêu Nàng ơi, mẹ thương vợ chồng mình, mẹ về dậy mình làm bánh tiếnvua đấy!
Vợ Lang Liêu (ngạc nhiên, mừng rỡ): Thật à chàng? (hướng về phía mẹ, ngậm
ngùi) Mẹ vẫn dõi theo chúng con, mẹ vẫn thương chúng con như ngày xưa!
Lang Liêu: Thôi nàng cùng đi làm bánh với ta kẻo muộn! (Đứng dậy, đi khuất)
Cảnh 3: Nếm cỗ thử lòng
(Sân khấu bài trí như cảnh 1 Vua nếm cỗ lần lượt của các hoàng tử Lang Liêu dâng cỗ cuối cùng Khi mọi người thoạt nhìn thấy cỗ của chàng, số đông đều lắc đầu bĩu môi, vẻ chê bai hiện ra nét mặt)
Vua: Hương vị thật thơm, thật lạ Ta chưa thử bao giờ! (Đưa bánh cho
các quan )
Lạc tướng : Có vị của gạo, thịt, đỗ! Đây là một thứ hương vị khác thường
làm từ những cái bình thường (Vua lật lên lật xuống ngắm nghía những tấm
bánh khác chưa bóc)
Vua : Hoàng tử Liêu,con làm bánh thế nào, nói ta nghe!
Lang Liêu : Muôn tâu vua cha Mẹ con đêm trước thương con nên đã hiện
về dạy con làm bánh dâng cha và làm lễ Tiên Vương Bánh vuông làm từ gạonếp, thịt lợn, đỗ xanh gói bằng lá dong chưng chín gọi là bánh chưng Bánh tròn
là gạo nếp ngâm kỹ đồ lên giã nhỏ gọi là bánh dày Bánh chưng màu xanh tượngđất Bánh màu trắng tượng trời Trong bánh là nhân ngọt bùi như tình thươngyêu của cha mẹ đùm bọc các con
Vua : (lặng đi) Thiết triều!
Nghe ta phán! Các mâm cỗ của các quan lang hôm nay đều rất ngon Cáccon đều là những người con tài giỏi lại hiếu thảo Chắc phải khó khăn vất vả lắmmới có những mâm cỗ ngon như hôm nay trước là để lễ Tiên Vương sau dânglên Ta và Hoàng hậu Ta có lời khen!
Nhưng cỗ của Hoàng tử Liêu thật là đặc biệt Nó vừa dễ làm, vừa ngon,vừa quý Dễ là vì mọi người đều có thể làm được Ngon bởi tay người khéo léothu cả hương vị bốn phương vào bánh Qúy vì làm bằng những hạt ngọc quýnhất trong những hạt ngọc của Trời Đất Nhưng quý hơn cả là tâm lòng hiếu
Trang 22thảo của người con, tôn cha mẹ như trời đất Các sơn hảo hải vị của các Hoàng
tử khác, tuy ngon nhưng chỉ một mình ta được hưởng, còn hai thứ bánh chưng
và bánh dầy, ta chỉ việc phổ biến cách làm là toàn dân đều được thưởng thức cáingon, cái quý của bánh Phải là người có tâm, có đức, có tài mới nghĩ được, làmđược loại bánh như vậy…
Hoàng tử Liêu xứng đáng được tuyên phong Hoàng Thái tử
- Các nhân vật phụ : ba phụ nữ , một người đàn ông
Sân khấu bài trí như một ngõ nhỏ gần đường lớn ở nông thôn
Một anh nông dân đầu đội khăn đầu rìu ,quần nâu đã vá ,mặc một cái áo mớivừa dài vừa rộng ,vẻ hớn hở,mặt vác lên ….bước từ ngõ bước ra Đó là anh có
áo mới
Anh có áo mới : Này bà con ơi !Tôi ra đây có phải xưng danh không nhỉ?
Tiếng đế : Không xưng danh thì ai biết là ai !
Anh có áo mới : (ngâm ) Tôi đây vốn thiệt người làng.Nhà gần đường lớn, họhàng đông thay !(nói ) Tôi trông thế này mà tôi nhiều tài lẻ lắm đấy nhé !
Tiếng đế : Tài gì ?
Anh có áo mới : Nhà tôi có con trâu to tướng ,to gấp tôi dễ có đến mười lần Thế
mà thấy tôi cầm roi là nó sợ ,nó phải kéo cày băng băng ấy chứ lị !
Tiếng đế : Tài thật ! Thế gia cảnh làm sao ?
Anh có áo mới : Chả giấu gì bà con ! ( ngâm )
Nhà tôi có con chó đen
Người lạ nó cắn , người quen nó mừng