Đảng bộ hương sơn hà tĩnh lãnh đạo công tác phát triển văn hoá giáo dục trong thời kỳ từ 1995 đến nay

Mặc dù trong hoàn cảnh khó khăn nh vậy, nhng với sự lãnh đạo sáng suốtcủa Đảng bộ Hơng Sơn, với sự nỗ lực hết mình của nhân dân huyện nhà, đặcbiệt với sự giúp đỡ tận tình và chỉ đạo sâu

Lời cảm ơn

Trong quá trình thực hiện khoá luận này tôi đã đợc sự giúp đỡ của cácthầy giáo, cô giáo khoa Lịch Sử - Trờng Đại học Vinh Đặc biệt là sự giúp đỡ,dạy bảo tận tình của thạc sỹ Trần Vũ Tài, nhân dịp này tôi xin gửi tới các thầycô giáo lời cảm ơn sâu sắc nhất Kính chúc các thầy cô sức khoẻ và thành đạt

Đề tài văn hoá - giáo dục là một vấn đề khó, do điều kiện thời gian vàhạn chế về năng lực nên không tránh khỏi những sai sót Rất mong đợc sự góp

sách văn hoá - giáo dục đã và đang đợc các giới nghiên cứu quan tâm và trởthành vấn đề có tính thời sự Do vậy đây là một vấn đề mang tính khoa học.

Hơng Sơn là một huyện miền núi của tỉnh Hà Tĩnh, có nền kinh tế chủyếu dựa vào nông nghiệp các ngành khác cha thực sự phát triển, thêm vào đó

là sự khắc nghiệt của thiên nhiên, thiên tai lũ lụt lại thờng xuyên xảy ra làmcho đời sống của ngời dân trên mảnh đất này gặp phải rất nhiều khó khăn cơ

sở vật chất còn nhiều thiếu thốn Chính vì vậy phần nào có ảnh hởng tới côngtác phát triển văn hoá-giáo dục Do đó việc phát triển văn hoá - giáo dục ở H-

ơng Sơn cũng đang còn nhiều vấn đề phải quan tâm

Cùng với cả nớc, Đảng bộ huyện Hơng Sơn đã nhận thức đúng đắn vàxác định vai trò lãnh đạo to lớn của mình đối với việc phát triển văn hoá - giáodục Mặc dù trong hoàn cảnh khó khăn nh vậy, nhng với sự lãnh đạo sáng suốtcủa Đảng bộ Hơng Sơn, với sự nỗ lực hết mình của nhân dân huyện nhà, đặcbiệt với sự giúp đỡ tận tình và chỉ đạo sâu sát của Tỉnh uỷ Hà Tĩnh và các đ -ờng lối, chủ trơng chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nớc, Đảng bộ HơngSơn đã lãnh đạo nhân dân thực hiện thành công công tác phát triển văn hoá -giáo dục trong thời kỳ đổi mới Điều đó đợc thể hiện rõ rệt trong thời kỳ từnăm 1995 đến nay, qua hai nhiệm kỳ đại hội khoá XVII và khoá XVIII của

Đảng bộ huyện Hơng Sơn Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đó vẫn cònnhững tồn tại cần đợc khắc phục Vì vậy việc nghiên cứu vấn đề này và trên cơ

sở đó đa ra những giải pháp có tính khả thi để thực hiện tốt hơn nữa việc pháttriển văn hoá - giáo dục ở Hơng Sơn là một vấn đề cấp thiết

Là một sinh viên học chuyên ngành Lịch sử Đảng tôi nhận thức đợc vaitrò lãnh đạo to lớn của Đảng đối với sự phát triển mọi mặt của đất nớc Hơnthế, sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này, phần nào hiểu đợc những truyềnthống văn hoá tốt đẹp cũng nh tinh thần hiếu học của ngời dân quê tôi, thôithúc tôi có một nghĩa cử tốt đẹp đối với quê hơng

Vì những lý do trên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài "Đảng bộ Hơng Sơn(Hà Tĩnh) lãnh đạo công tác phát triển văn hoá - giáo dục trong thời kỳ từ năm

1995 đến nay", làm khoá luận tốt nghiệp cuối khoá

2 Lịch sử vấn đề:

Vấn đề phát triển văn hoá - giáo dục là một vấn đề quan trọng đã từngthu hút sự quan tâm chú ý của nhiều nhà quản lý, nhiều nhà lãnh đạo, nhiềucuộc hội thảo, nhiều tạp chí và đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đềnày trên nhiều khía cạnh khác nhau Nhng ở Hơng Sơn vấn đề văn hoá - giáodục chỉ mới đợc trình bày một cách lẻ tẻ, rời rạc qua các bản báo cáo, các bảntổng kết của các ban ngành nh báo cáo "Tổng kết cuộc vận động toàn dân

đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá" của Uỷ ban nhân dân huyện Hơng Sơn.Báo cáo triển khai phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá"

và đợc trình bày ở báo cáo chính trị của Ban chấp hành đảng bộ huyện khoáXVII tại đại hội lần thứ XVIII, báo cáo chính trị của Ban chấp hành đảng bộkhoá XVIII tại đại hội đảng bộ khoá XIX, một số báo cáo của Phòng giáo dục

và Đào tạo cũng nh trung tâm văn hoá huyện Tóm lại, cha có tài liệu nàonghiên cứu một cách hệ thống về tình hình phát triển văn hoá - giáo dục ở H -

ơng Sơn, thế nên nó là đề tài tơng đối mới mẻ

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

Đề tài này nhằm phần nào làm sáng tỏ những chủ trơng chính sách của

Đảng bộ Hà Tĩnh nói chung và Hơng Sơn nói riêng về công tác phát triển vănhoá - giáo dục Cũng nh tìm hiểu tình hình phát triển văn hoá - giáo dục ởhuyện Hơng Sơn trong thời kỳ từ năm 1995 đến nay Từ đó chúng tôi cũngmuốn đặt ra một số kiến nghị, giải pháp có tính khả thi để thực hiện tốt hơnnữa những chủ trơng chính sách về phát triển văn hoá - giáo dục nhằm đa nềnvăn hoá - giáo dục Hơng Sơn ngày càng phát triển sánh vai với các huyện tiêntiến khác trong cả nớc, xứng đáng với truyền thống lâu đời của huyện nhà

4 Phạm vi nghiên cứu:

Vấn đề văn hoá - giáo dục là một vấn đề rộng lớn, đã đợc nhiều nhànghiên cứu quan tâm dới nhiều góc độ khác nhau Nhng trong khuôn khổ mộtkhoá luận tốt nghiệp không thể đi sâu vào các vấn đề chi tiết, cụ thể mà chúngtôi chỉ tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:

Đó là những chủ trơng chính sách của Đảng và Nhà nớc về vấn đề pháttriển văn hoá - giáo dục

Đảng bộ Hơng Sơn lãnh đạo công tác phát triển văn hoá - giáo dụctrong phạm vi thời gian từ năm 1995 đến nay, qua hai nhiệm kỳ Đại hội Đảng

bộ huyện khoá XVII và khoá XVIII Sở dĩ chúng tôi chọn mốc thời gian từnăm 1995 đến nay để nghiên cứu vì những lý do sau đây:

Năm 1995 là mốc thời gian của nhiệm kỳ đại hội đại biểu khoá XVIIcủa Đảng bộ Hơng Sơn

Thực tế từ năm 1995 đến nay văn hoá - giáo dục huyện Hơng Sơn mớigặt hái đợc nhiều thành tựu, còn trớc năm 1995 nhìn chung cha có thành tựugì nổi bật

Hơn nữa những tài liệu về văn hoá - giáo dục ở Hơng Sơn trớc năm

1995 còn lại rất ít, một phần là do việc lu trữ cha tốt và do trận lũ năm 2002cuốn trôi mất rất nhiều tài liệu quan trọng

5 Nguồn tài liệu và phơng pháp nghiên cứu:

* Nguồn tài liệu nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cu chúng tôi đã sử dụng các nguồn tài liệu sau:

- Tài liệu lu trữ: Là các chỉ thị, các nghị quyết của cấp trên, các báo cáohàng năm của Uỷ ban nhân dân, Hội đồng Nhân dân, Phòng giáo dục, phòngvăn hoá còn lu ở huyện nhà

- Ngoài ra chúng tôi còn sử dụng nguồn tài liệu tham khảo gồm các bàiviết về văn hoá - giáo dục

- Đồng thời khi thực hiện đề tài này chúng tôi đã sử dụng nguồn tài liệuhồi cố của các nhân chứng lịch sử

* Phơng pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu đề tài này chúng tôi đã sử dụng nhiều

ơng pháp khác nhau Ngoài hai phơng pháp chính là phơng pháp lịch sử và

mức độ nhất định kết quả nghiên cứu của đề tài này có thể làm tài liệu thamkhảo rất thiết thực để Đảng bộ, các ban ngành cấp huyện có thể hoạch địnhchính sách phát triển văn hoá - giáo dục cho Hơng Sơn trong tơng lai đồngthời nó còn là tài liệu có thể dùng để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻhuyện nhà.

7 Cấu trúc của đề tài:

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phần phụ lục, tài liệu tham khảokhoá luận còn có hai chơng nội dung:

Chơng 1: Khái quát tình hình văn hoá - giáo dục ở huyện Hơng Sơn

(Hà Tĩnh) trớc năm 1995

Chơng 2: Đảng bộ Hơng Sơn lãnh đạo công tác phát triển văn hoá

-giáo dục từ năm 1995 đến nay.

B Nội dung Chơng 1: Khái quát tình hình văn hoá - giáo dục ở huyện Hơng Sơn

(Hà Tĩnh) trớc 1995

1.1 Đặc điểm tự nhiên kinh tế, xã hội của huyện Hơng Sơn

1.1.1 Điều kiện tự nhiên

Hơng Sơn là một huyện trung du miền núi nằm ở phía Bắc của tỉnh HàTĩnh, phía tây giáp với nớc bạn Lào, phía đông giáp 2 huyện Nam Đàn (NghệAn) và Đức Thọ (Hà Tĩnh), phía bắc giáp Thanh Chơng Nghệ An và phía namgiáp 2 huyện Vũ Quang, Hơng Khê (Hà Tĩnh)

Huyện Hơng Sơn là một địa danh lịch sử đợc Lê Thánh Tông mệnhdanh là "núi thơm" tiền thân của nó là đất Đỗ Gia thời Lý, thời thuộc Minhgọi là thổ Hàng thuộc phủ Nghệ An Đầu thời Lê lại gọi là Đỗ Gia đến đời vua

Lê Thánh Tông đổi thành Hơng Sơn thuộc phủ Đức Quang, huyện Hơng Sơn

và Hơng Khê hiện nay, gồm 10 tổng nhng đến thời Nguyễn (năm 1867) vua

Tự Đức đã cắt 5 tổng về Hơng Khê còn lại 5 tổng Hiện nay huyện Hơng Sơn

có 32 xã, 2 thị trấn với tổng diện tích 1400km2 núi rừng chiếm khoảng 80%

Thị trấn Phố Châu là Trung tâm văn hoá chính trị của huyện là nơi cónhiều cơ quan quan trọng nh Huyện uỷ, UBND, Phòng giáo dục

Hơng Sơn có chiều dài 63km đờng biên giáp Lào cùng với đồn cửakhẩu Cầu Treo đã mở ra một sự giao lu thông thơng buôn bán với Lào và TháiLan, đặc biệt trong những năm gần đây với chính sách mở cửa của Nhà nớcvùng trung tâm đợc Chính phủ ra quyết định cho thành lập thị trấn Tây Sơnnăm 1997 Mặc dù mới thành lập nhng thị trấn Tây Sơn có nền kinh tế pháttriển mạnh tạo nên một khu trung tâm trù phú giàu có, là một trong nhữngtrung tâm kinh tế lớn nhất Hà Tĩnh nói chung và Hơng Sơn nói riêng

Địa hình huyện Hơng Sơn có đầy đủ loại rừng núi đồi trọc, có rừng rậm

đại ngàn, có rừng tha, đồi núi chằng chịt nối tiếp nhau, hầu nh xã nào cũng có

đồi núi thấp xen lẫn giữa các thung lũng Toàn bộ lãnh thổ của huyện nằm lọtvào lu vực sông Ngàn Phố và một nhánh của Sông Lam Điều kiện tự nhiên và

đất đai ở đây rất thuận lợi cho một nền nông nghiệp nơng rẫy xen lẫn nôngnghiệp trồng lúa nớc ở ven các thung lũng các khe suối, ở đây có nhiều cồn

thoải thuận lợi cho việc trồng cây chè và cây ăn quả có giá trị nh: Cam, quýt,mít, bởi.

Hiện nay Hơng Sơn có khoảng 131619 dân với mật độ khoảng 120 ời/km2 tuy nhiên sự phân bố dân c không đồng đều, gây ra không ít khó khăncho việc phát triển văn hoá - giáo dục

ng-1.1.2 Lịch sử và truyền thống:

Là một huyện trung du miền núi gần nh biệt lập với các xứ khác nênkinh tế chủ yếu của huyện Hơng Sơn là tự cung tự cấp, cùng với sự hà khắccủa chế độ phong kiến cai trị tạo cho con ngời Hơng Sơn một tinh thần đoànkết sâu sắc Con ngời Hơng Sơn luôn hoà mình với thiên nhiên và cũng phải đ-

ơng đầu với sự khắc nghiệt của nó đã hình thành nên những con ngời chịu khógiàu ý chí và trí tuệ

Trong suốt quá trình lịch sử, hoà chung với sự phát triển của cả nớc,huyện Hơng Sơn là một trong những cái nôi có truyền thống yêu nớc và cáchmạng Hầu nh, thời nào cũng xuất hiện những anh hùng hào kiệt trong cuộc

đấu tranh chống ngoại xâm, biểu hiện cho sĩ khí của con ngời Hơng Sơn Sĩkhí đó đợc biểu hiện ở Hầu Tạo (tức Lê Hữu Tạo) là lãnh tụ của cuộc khởinghĩa nông dân ở Hơng Sơn chống lại triều đình chuyên chế Minh Mạng năm

1821 Cuộc khởi nghĩa của ông là biểu hiện của hào khí Hơng Sơn làm chotriều Nguyễn phải kinh hồn bạt vía

Ngợc dòng lịch sử chúng ta hãy tìm về với nghĩa binh của Nguyễn TuấnThiện ở làng Cổ Đậu căn cứ Tiên Hoa (thuộc xã Sơn Phúc) đã làm cho quânMinh kinh sợ Với tinh thần đoàn kết và anh dũng nhân dân Hơng Sơn đã đánhtan 2 vạn quân Minh dới sự chỉ huy của Trần Thí ở cửa khẩu Hói Nầm

Nhân dân Hơng Sơn đã làm nên những trận "sấm vang chớp giật" trên

đất Đổ Gia (Sơn Tân) mở đầu cuộc phản công chiến lợc của nghĩa quân LamSơn

Chính trên mảnh đất này đã sinh ra biết bao nhiêu địa linh nhân kiệtsống mãi với non sông đất nớc Họ là hiện thân của con ngời Hơng Sơn vớilòng dũng cảm và ý chí quật cờng đó là Cao Thắng, Hồ Hải, đặc biệt là danh yHải thợng lãn ông Lê Hữu Trác cùng với bao chiến sĩ vô danh khác họ mãi làniềm tự hào của ngời dân Hơng Sơn

Đặc biệt khi Đảng cộng sản Việt nam ra đời, đa cách mạng nớc ta bớcvào một thời kỳ mới - thời kỳ đấu tranh dới sự lãnh đạo của Đảng Dới ánhsáng của Đảng phong trào đấu tranh của nhân dân Hơng Sơn ngày càng pháttriển mạnh mẽ, tạo nên hào khí Hơng Sơn Điều đó đã đợc lịch sử chứng minhqua các thời kỳ.

Trong thời kỳ 1930-1931, hoà chung với không khí sục sôi của Xô ViếtNghệ Tĩnh, hào khí Hơng Sơn lại trỗi dậy, dới sự lãnh đạo của Đảng với sứcmạnh hùng hậu của mọi tầng lớp nhân dân Hơng Sơn đã nổi dậy dành chínhquyền lập nên Xô viết vào những năm 1930-1931 Trong phong trào này nhândân Hơng Sơn đã dành đợc những thắng lợi vô cùng quan trọng, phong trào

đấu tranh của quần chúng đã làm cho bộ máy cai trị của giặc ở đây rệu rã, ởnhiều làng chính quyền địch tan rã, công việc quản lý đời sống nhân dânthuộc về tay nông hội Mặc dù đã dành đợc một số thắng lợi song cuối cùng

do lực lợng quá chênh lệch, kẻ thù có trong tay mọi vũ khí hiện đại trong khi

đó ngời dân Hơng Sơn tay không đánh giặc Do vậy cuối cùng bị thực dânPháp dìm trong biển máu Mặc dù bị đàn áp nhng những thành quả mà nhândân Hơng Sơn đã dành đợc nó đã góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cáchmạng của Đảng và Xô Viết Nghệ Tĩnh anh hùng

Trong thời kỳ 1936 - 1939, lợi dụng thời cơ mặt trận dân chủ đang cầmquyền, Trung ơng Đảng quyết định đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ.Nhân dân Hơng Sơn cũng đã hởng ứng rất nhiệt tình và thu đợc nhiều thắnglợi vang dội, phạm vi đấu tranh lan rộng khắp toàn huyện Sau đó Phát xítNhật vào Hơng Sơn, chúng bắt nhân dân nhổ lúa trồng đay, trồng thầu dâu.Những chính sách tàn bạo của chúng đã làm cho hàng ngàn ngời dân HơngSơn chết đói, có những làng chết đói gần hết Tháng 4 năm 1940 huyện uỷLâm thời đợc thành lập, hệ thống Đảng đợc thông suốt từ Trung ơng đến địaphơng, mọi chủ trơng của Đảng đều đến đợc tận cơ sở Khi tình thế cách mạng

đang đến gần, ngày 17/8/1945 Huyện uỷ Lâm thời Hơng Sơn đã tổ chức Đạihội Hội nghị Việt Minh trong toàn huyện Tại Hội nghị này đã vạch ra kếhoạch dành chính quyền và lập ra uỷ ban kháng chiến của huyện, khắp nơitrong toàn huyện một không khí chuẩn bị, cách mạng nhanh chóng dành thắnglợi chính quyền thuộc về tay nhân dân

Nhân dân Hơng Sơn hởng cuộc sống hoà bình cha đợc bao lâu thì thựcdân Pháp quay trở lại xâm lợc Cùng với nhân dân cả nớc, nhân dân Hơng Sơnlại một lần nữa đứng lên chống kẻ thù xâm lợc Hởng ứng lời kêu gọi "Toànquốc kháng chiến" của Chủ tịch Hồ Chí Minh huyện uỷ đã chỉ đạo uỷ bankháng chiến huyện triệu tập hội nghị kháng chiến toàn huyện, thảo luận kếhoạch tác chiến Trên cơ sở nhận định Hơng Sơn là một vị trí chiến lợc quantrọng, là một huyện biên giới lại có đờng 8 - một tuyến đờng quan trọng màPháp đi qua Do vậy hội nghị quyết định phải thổ tiêu kháng chiến, xây dựnglực lợng vũ trang đánh địch ở vùng biên giới Thực hiện chỉ thị của uỷ bankháng chiến, nhân dân Hơng Sơn đã tích cực phá hoại đờng 8, xây dựng trận

địa hai bên đờng Cùng với việc bố phòng, huyện uỷ Hơng Sơn cũng rất chú ýtăng cờng lực lợng vũ trang, trung bình có hai đội mỗi xã, mỗi xóm có một

đội dân quân, Đoàn thanh niên có đội cảm tử quân, ngoài ra còn có đội quâncủa phụ nữ Nh vậy có nghĩa là toàn dân Hơng Sơn không kể ngời già, ngời trẻ

đều anh dũng chống Pháp, cuộc kháng chiến chống Pháp toàn thắng là có sự

đóng góp một phần xơng máu của nhân dân Hơng Sơn anh hùng

Sau hiệp định Giơ ne vơ, cách mạng Hơng Sơn bớc vào thời kỳ mới, vừakhôi phục kinh tế hàn gắn vết thơng chiến tranh vừa đơng đầu trực tiếp với haicuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, vừa làm nhiệm vụ là hậu phơnglớn chi viện cho tiền tuyến lớn, nhân dân Hơng Sơn không chỉ chi viện chochiến trờng Miền Nam mà còn giúp đỡ rất lớn cho nớc bạn Lào Cùng vớinhững chiến công oanh liệt của nhân dân cả nớc, nhân dân Hơng Sơn cũng rất

tự hào về những chiến công của mình Cùng với nhiệm vụ là hậu phơng lớn,quân và dân Hơng Sơn đã làm nên những chiến thắng lẫy lừng tiêu biểu nhtrận đánh biệt kích của quân và dân xã Sơn Giang ngày 20/6/1963 Để thựchiện âm mu phá hoại miền Bắc, ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc vào miềnNam từ năm 1963 Mỹ đã trà trộn nhiều toán biệt kích vào vùng liên khu 4 vớimục đích điều tra hoạt động của ta để đánh phá miền Bắc Trong thời gian nàytrên địa bàn Hà Tĩnh đã phát hiện một số toán gián điệp, trong đó có 7 tên biệtkích nhảy dù xuống xóm 11 xã Sơn Giang Với tinh thần cảnh giác cao độquân và dân xã Sơn Giang đã bắt gọn chúng, tịch thu toàn bộ vũ khí

Cùng với chiến công của nhân dân Sơn Giang, toàn dân trong huyện thi

đua đánh giặc lập công và dành đợc nhiều thắng lợi quan trọng tiêu biểu nh sựkiện quân và dân Sơn Bằng bắn rơi máy bay Mỹ bảo vệ cầu Nầm ngày

3/8/1965 khi không quân Mỹ tiến hành tập kích vào các vị trí quan trọng trên

đờng 8 nhằm cắt đứt tuyến giao thông đờng 8 Nắm đợc âm mu của chúng,quân và dân trực chiến xã Sơn Bằng đã mu trí, dũng cảm chủ động bắn rơi tạichỗ máy bay F105 của Mỹ Sự kiện này có ý nghĩa rất quan trọng mở đầu chophong trào bắn rơi máy bay Mỹ trong toàn tỉnh

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ thắng lợi, giang sơn thu về một mối,cả nớc đi lên CNXH, Hơng Sơn cũng từng bớc chuyển mình, xây dựng pháttriển kinh tế, bộ mặt Hơng Sơn đã thay da đổi thịt đứng trớc nhiều cơ hội lớn

và thách thức lớn

Với những gì đã làm đợc vào năm 1995, nhân dân Hơng Sơn đã vuimừng đón nhận danh hiệu "Huyện anh hùng" do Chính phủ trao tặng Đây làniềm tự hào của toàn thể cán bộ và nhân dân huyện Hơng Sơn đồng thời đó là

sự cổ vũ lớn lao để cán bộ và nhân dân Hơng Sơn phấn đấu xây dựng quê

h-ơng ngày càng vững mạnh về mọi mặt

1.2 Tình hình Văn hoá - giáo dục Hơng Sơn trớc 1995

Đảng bộ Hơng Sơn luôn coi trọng vai trò vị trí của văn hoá - giáo dụctrong sự nghiệp cách mạng Định hớng cho sự phát triển văn hoá - giáo dục ởHơng Sơn thích ứng với tình hình của đất nớc trong thời chiến cũng nh trongthời bình

* Trớc cách mạng tháng 8:

Hơng Sơn là một huyện miền núi, nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp,hầu nh đa số nhân dân đều mù chữ Cùng với chính sách cai trị của chế độthực dân nửa phong kiến làm cho nền văn hoá - giáo dục Hơng Sơn cực kỳthấp kém, các phong tục lạc hậu mang nặng màu sắc mê tín dị đoan Theo sốliệu thống kê toàn huyện, lúc này chỉ có 3 trờng tiểu học toàn cấp TrờngThịnh Xá có 9 lớp, trờng Phố Châu có 7 lớp, một số nơi có trờng vỡ lòng, nh-

ng các trờng đó không dành cho toàn thể nhân dân mà cho con em con nhàquyền quý quan lại mới đợc học

*Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1954

Sau cách mạng tháng 8 thành công tình hình nớc ta nh "ngàn cân treosợi tóc", một chính quyền còn non trẻ phải đối phó cùng một lúc 3 loại giặc đólà: giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm Cùng với khó khăn chung của cả nớc,

nhân dân Hà Tĩnh nói chung và nhân dân Hơng Sơn nói riêng bắt tay vào xâydựng một nền văn hoá - giáo dục mới trong điều kiện vật chất cực kỳ nghèonàn lạc hậu với một trình độ dân trí thấp kém.

Đứng trớc tình hình nh vậy, ngay trong phiên họp đầu tiên ngày03/9/1945, Chính phủ cách mạng lâm thời ngoài việc bàn biện pháp chốnggiặc đói còn bàn biện pháp chống giặc dốt đó là nhiệm vụ của văn hoá - giáodục Hồ Chí Minh đã nêu rõ: "Muốn giữ vững đợc độc lập làm cho dân giàu n-

ớc mạnh mọi ngời Việt Nam phải biết quyền lợi của mình, phải có kiến thức

để tham gia vào công cuộc xây dựng nớc nhà" Ngày 8/9/1945, Chủ tịch HồChí Minh đã ký sắc lệnh thành lập nha bình dân học vụ và chính Ngời đứng raphát động phong trào xoá nạn mù chữ trong toàn quốc

Hởng ứng lời kêu gọi của chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nh nhận thấytruyền thống hiếu học và tình trạng "khát" chữ của ngời dân nên ngay sau khigiành đợc độc lập, Huyện uỷ lâm thời Hơng Sơn rất coi trọng công tác lãnh

đạo tổ chức học tập cho nhân dân Huyện uỷ lâm thời đã chủ trơng thành lậpcác lớp bình dân học vụ Ngời dân Hơng Sơn đi học với tinh thần "đi học làyêu nớc, ngời biết chữ dạy ngời cha biết chữ", đi học với tinh thần "Con dạycho cha mẹ, em dạy cho anh chị"

Ban bình dân học vụ ở đây hoạt động rất tích cực, năng nổ tuyên truyềnvận động- vận động cả ngời học lẫn ngời dạy Sang năm 1946 cả huyện HơngSơn có tới 372 lớp bình dân học vụ (báo cáo của ban bình dân học vụ Hà Tĩnhngày 20/11/1946, lu tại phòng lu trữ Tỉnh uỷ Hà Tĩnh) Trớc hoàn cảnh khókhăn thiếu thốn đủ đờng, để có thể học đợc ngời dân Hơng Sơn đã lấy giấy đãviết đem ngâm với nớc gạo phơi năng và dùng lại, có một số ngời viết lên láchuối

Mặc dù khó khăn nh vậy nhng phong trào bình dân học vụ ở Hơng Sơn

đã đạt đợc những thành tích xuất sắc, Hơng Sơn là một trong 6 huyện của tỉnh

Hà Tĩnh đợc công nhận là đã thanh toán nạn mù chữ

Cùng với phong trào bình dân học vụ, ngành giáo dục phổ thông cũng

đã có những bớc phát triển nhanh chóng, đã có thêm nhiều xã mở trờng học.Nếu trớc cách mạng tháng 8 chỉ có 3 trờng tiểu học thì nay đã có tới 19 trờng.Trớc nhu cầu học tập của con em trong huyện, Huyện uỷ đã quyết định mở tr-ờng trung học Từ đây con em Hơng Sơn muốn học Trung học không phải đi

xa, xuống Đức Thọ hay sang Nghệ An nh trớc đây Trờng trung học đầu tiên

đóng tại Mân Xá (Sơn Hà), khoá 1 có 200 học sinh theo học đến năm 1950, sốtrờng học tăng lên đáng kể, tất cả các xã trong huyện đều có trờng tiểu học, cóxã có tới 2 trờng, toàn huyện có 3 trờng trung học

Cùng với sự gia tăng phát triển về số lợng thì chất lợng giáo dục ở HơngSơn cũng có những biến chuyển đáng kể, đã có một số trờng nh trờng tiểu học

An Lễ đợc chọn 1 trong 3 trờng tiểu học kiểu mẫu của tỉnh Các trờng trunghọc chất lợng cũng không kém gì các trờng đàn anh trong tỉnh cũng nh trongcả nớc Tiêu biểu nh trờng trung học Hơng Sơn tốt nghiệp khoá II đạt 80%.Trong lúc đó, tỷ lệ chung trong toàn tỉnh chỉ có 21% Đã có nhiều học sinh H-

ơng Sơn đạt kết quả cao trong các kỳ thi học sinh giỏi, đã có 4 giải nhất trong

kỳ thi học sinh giỏi toàn liên khu IV Đó là những thành tích, là kết quả của sự

cố gắng phấn đấu, khắc phục khó khăn của Đảng bộ và nhân dân Hơng Sơn

Cùng với việc phát triển giáo dục và đào tạo, công tác phát triển văn hoácũng đợc huyện uỷ lâm thời đặc biệt quan tâm Trớc cách mạng, dới chế độphong kiến đã suy tàn cùng với chính sách cai trị thâm độc của chủ nghĩa thựcdân Đời sống văn hoá của nhân dân Hơng Sơn cực kỳ thấp kém, xã hội đầyrẫy những tệ nạn nh rợu chè, cờ bạc, mê tín di đoan Trớc tình trạng đó, ngaysau khi giành đợc chính quyền, công tác chăm lo phát triển văn hoá, xây dựng

đời sống mới ở nông thôn đợc Huyện uỷ xác định là một trong những nhiệm

vụ cấp bách cần phải làm ngay Cuộc vận động xây dựng đời sống văn hoá

đ-ợc phát động rộng rãi, thờng xuyên liên tục Mặc dù trong hoàn cảnh khókhăn, chiến tranh bom đạn diễn ra rất ác liệt nhng với sự quan tâm lãnh đạocủa huyện uỷ và đặc biệt là sự nỗ lực hoạt động của cán bộ các ngành, văn hoá

đời sống, văn hoá tinh thần của nhân dân Hơng Sơn ngày càng đợc cải thiện.Theo báo cáo của Uỷ ban hành chính huyện Hơng Sơn thì nhiều tệ nạn nh hútthuốc phiện, cờ bạc, mê tín dị đoan đã đợc bài trừ gần hết, phong trào văn hoávăn nghệ đã bắt đầu có bớc phát triển, nhiều đội hát ví, hát dặm đợc khuyếnkhích phục hồi, ở một số xã thành lập đợc đội văn nghệ của thanh niên, các lễhội và các trò chơi truyền thống trong ngày tết Nguyên Đán đợc duy trì

Các nơi tích cực vận động bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan giảmbớt cúng đơm lễ hội tốn kém Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đó đã gặpphải một số sai lầm mang tính chất ấu trĩ tả khuynh nh trong việc hợp tự Năm

1949, ở Hơng Sơn một phong trào hợp tự diễn ra rộng khắp, tất cả các đền, cácchùa trong một xã đều đợc hợp tự một nơi, tất cả các nhà thờ trong một họcũng đợc hợp nhất trong một nhà thờ lớn, đã có không ít các đền chùa miếumạo trong huyện bị phá trong đợt này nh đền thờ hai cha con trạng nguyên họ

Sử ở Sơn Long Mặc dù cuộc vận động này đã đa đến một kết quả thiết thực,

ít nhiều làm giảm bớt những phong tục lạc hậu của ngời dân, song cũng pháhuỷ, làm hại nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh ở địa phơng

Trong thời kỳ này, mặc dù còn rất nhiều khó khăn nhng với sự quantâm lãnh đạo của Huyện uỷ, với sự nỗ lực của nhân dân Hơng Sơn, cách mạngHơng Sơn tiếp tục giành đợc nhiều thắng lợi các trên lĩnh vực, mặt trận vănhoá - giáo dục cũng đã gặt hái đợc những thành tựu đáng khích lệ Vấn đềphát triển văn hoá - giáo dục ở Hơng Sơn trong thời kỳ này là sự gắn kết diệtgiặc dốt và thực hiện xây dựng đời sống văn hoá cho nhân dân Điều đó đã đ-

ợc ngời dân Hơng Sơn đúc kết qua các vần thơ vui

"Hâm ba ông táo dạo chơiKhông mũ không hia cũng chẳng gì

Trời hỏi làm sao ông khổ thếTha rằng dân Việt đã duy tânLàng nớc sống theo đời sống mớiDành tiền mua giấy học bình dân"

*Thời kỳ từ năm 1954 đến năm1975

Từ chiến tranh chuyển sang hoà bình Hơng Sơn có những thuận lợi cơbản, cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi, miền Bắc hoàn toàn giải phóngchuyển sang thời kỳ xây dựng CNXH Cùng với nhân dân miền bắc, đảng bộ

và nhân dân Hơng Sơn có điều kiện tập trung vào xây dựng cuộc sống mới,song bên cạnh những thuận lợi là những khó khăn: Về cơ sở vật chất, về điềukiện tự nhiên khắc nhiệt Trớc tình hình đó, cuối năm 1954 Đảng bộ và nhândân Hơng Sơn đã tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh, ra sức khôi phụckinh tế và phát triển văn hoá Hơng Sơn bớc vào xây dựng CNXH trong điềukiện vừa có hoà bình vừa có chiến tranh, mặc dù trong hoàn cảnh nào thờichiến, cũng nh thời bình thì sự nghiệp văn hoá giáo dục luôn đợc Huyện uỷ H-

ơng Sơn xem là nhiệm vụ hàng đầu, đặc biệt công tác giáo dục và đào tạo luônluôn đợc đề cao Thực hiện chỉ thị của Trung ơng Đảng, nghị quyết của Tỉnh

uỷ, Đảng bộ và nhân dân Hơng Sơn bớc vào thời kỳ diệt giặc dốt (1956-1958).Ngành giáo dục Hơng Sơn đã đẩy mạnh phong trào xoá nạn mù chữ với cácchiến dịch "Tiếng trống diệt dốt" "Mùa hè diệt dốt", các trờng phổ thông trongtoàn huyện có nhiệm vụ vận động và giảng dạy bình dân học vụ với phơngchâm một hội đồng hai nhiệm vụ (vừa dạy ở phổ thông vừa dạy bình dân họcvụ) Với những nỗ lực hết mình của Đảng bộ và nhân dân Hơng Sơn đặc biệt

là của ngành giáo dục, trong vòng 3 năm (1956-1958) Hơng Sơn đã từng bớcthanh toán nạn mù chữ cho độ tuổi từ 12 đến 50 tuổi Toàn huyện có tới 164lớp bổ túc văn hoá

Ngành phổ thông đã phát triển nhng còn mỏng, đội ngũ giáo viên đangcòn hạn chế về số lợng, đặc biệt là chất lợng giáo viên rất thấp Số lớp học tr-ờng còn quá ít, chủ yếu là mợn nhà của dân để dạy và học

Phát huy truyền thống cách mạng và hiếu học, giáo dục Hơng Sơn tiếptục phát triển các ngành học, các cấp học từng bớc đợc hoàn thiện đến năm

1968 đã hoàn thành hệ thống cấp 1, hệ thống các trờng cấp 2 tiếp tục đợc pháttriển về số lợng và chất lợng

Thực hiện nghị quyết đại hội TW III sau khi hoàn thành các việc thanhtoán nạn mù chữ cán bộ và nhân dân Hơng Sơn bắt tay vào thực hiện kế hoạch

5 năm lần thứ nhất về bổ túc văn hoá Năm 1960 có tới 180 lớp học với 3680ngời đi học, đến năm 1965 lên tới 3900 ngời Nhiều xã đã hoàn thành trớc thờihạn nh Sơn Thịnh, Sơn Phố, Sơn Lễ Đến tháng 12 năm 1965 toàn huyện HơngSơn đã hoàn thành kế hoạch 5 năm lần thứ nhất về bổ túc văn hoá trớc thờihạn

Những thành tựu của đảng bộ và nhân dân Hơng Sơn, đặc biệt là sự nỗlực của ngành giáo dục và đào tạo rất đợc Tỉnh uỷ tỉnh Hà tĩnh khen ngợi và

đánh giá cao Hơng Sơn đợc xếp là một trong ba huyện đi đầu trong việc pháttriển giáo dục của tỉnh cùng với Cẩm Xuyên và Đức Thọ

Về giáo dục phổ thông từ năm 1963 cũng đã có nhiều chuyển biếnmạnh mẽ, tất cả các xã đều có trờng cấp 1 hoàn hảo, một số xã có hai trờngvới nhiều lớp học, cơ sở vật chất nâng cấp nh Sơn Thịnh, Sơn Hoà, Sơn châu

Hệ thống trờng học từng bớc đợc tu sửa và xây dựng, nhiều phòng họctre nứa dột nát đợc thay bằng gỗ Một số trờng có phòng th viện, phòng thínghiệm bằng gạch ngói nh trờng Trung học Hơng Sơn

Cùng với sự phát triển của giáo dục và đào tạo, đời sống văn hoá ở

H-ơng Sơn cũng đã có nhiều khởi sắc, toàn huyện có 12 đội văn nghệ quầnchúng, 10 nhà văn hoá, 10 tủ sách Ngành văn hoá từ xã đến huyện đã tổ chức

đợc nhiều cuộc biểu diễn văn nghệ, nhiều cuộc triển làm và nhiều hoạt độngkhác phục vụ những ngày lễ lớn Trong 10 năm hoà bình Đảng bộ và nhân dânHơng Sơn có điều kiện xây dựng quê hơng về mọi mặt Cùng với sự khôi phục

và phát triển kinh tế thì văn hoá giáo dục cũng đã đạt đợc những thành tựu

đáng kể Mặc dù còn một số hạn chế song những gì đạt đợc là sự cố gắng hếtmình của cán bộ và nhân dân huyện nhà

Thất bại trong "Chiến tranh đặc biệt", đế quốc Mỹ chuyển sang chiến

l-ợc "Chiến tranh cục bộ" cùng với việc đem quân tham chiến trên chiến trờngMiền Nam, của chúng đã leo thang bắn phá miền Bắc, nhằm cắt đứt sự chiviện của miền bắc vào miền nam Cùng với nhân dân cả nớc Đảng bộ và nhândân Hơng Sơn bớc vào thời kỳ chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ.Trên bầu trời Hơng Sơn máy bay ngày đêm gầm rú, không biết bao nhiêu bom

đạn đã đổ xuống mảnh đất cằn cỗi này, có nhiều xã bị đánh phá tan hoang,nhiều trờng học, bệnh viện bị bom từ trờng san bằng Trớc những tội ác của đếquốc Mỹ quân và dân Hơng Sơn đã anh dũng kiên cờng, vợt qua những lúngtúng bị động ban đầu vững vàng đánh các đợt đánh phá của địch Đồng thờihuyện uỷ cũng đã chuyển mọi hớng hoạt động từ thời bình sang thời chiến, tổchức phòng tránh tốt đảm bảo mọi mặt, mọi ngành vẫn diễn ra bình thờng,thậm chí có bớc phát triển hơn

Trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, ngành văn hoá - giáo dục cũng đãchuyển hớng kịp thời sang trạng thái có chiến tranh, không những duy trì hoạt

động mà còn có những bớc phát triển mới Cha bao giờ hoạt động văn hoá củanhân dân lại sôi nổi nh vậy, phong trào "Tiếng hát át tiếng bom" phát triểnrộng rãi khắp nơi Trên trận địa, các công trờng, đồng ruộng, trong sinh hoạtcủa các thôn xóm, kể cả những nơi chiến tranh ác liệt nhất đâu đâu cũng nghetiếng hát, nghe những làn điệu dân ca vừa hào hùng vừa giàu chất trữ tình.Phong trào thể hiện đợc tinh thần yêu nớc lạc quan yêu đời tin vào chiến thắng

của ngời dân Hơng Sơn Phong trào này đã tạo nên sức mạnh cho nhân dântrong lao động sản xuất, trong chiến đấu và trong phục vụ chiến đấu, nhiềuhợp tác xã đã xây dựng đợc đội văn nghệ nghiệp d Các loại thơ ca hò vè đợcsáng tác kịp thời góp phần tuyên truyền vận động phong trào thi đua trongkháng chiến Sự phát triển văn hoá của nhân dân đã làm cho cuộc kháng chiếnchống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ gay go ác liệt nhng đầy phíphách Chính điều đó đã làm nên những thắng lợi to lớn của nhân dân HơngSơn trong kháng chiến chống Mỹ.

Với truyền thống hiếu học và sự cố gắng của các cấp các ngành, đặcbiệt là sự nỗ lực của ngành giáo dục, mặc dù trong điều kiện chiến tranh ácliệt nhng các cấp học từ mầm non, vỡ lòng, phổ thông cấp 1, cấp 2, cấp 3trong toàn huyện vẫn đợc duy trì hoạt động, kể cả những nơi chiến tranh ácliệt nhất nh Sơn Thịnh, Sơn Bằng Không quân Mỹ đánh phá miền Bắc ngàycàng ác liệt, năm 1966 cờng độ đánh phá gấp 3 lần năm 1965 ở Hà Tĩnh tr-ờng đầu tiên mà chúng bắn phá là cấp 1 Xuân Giang (Nghi Xuân) ngày5/8/1964, tiếp đó là trờng cấp 2 Hơng Phúc (Hơng Khê) ngày 9/02/1966 đếnngày 27/4/1967 đế quốc Mỹ lại dội bom vào Đồng Lộc (Can Lộc) Riêng H-

ơng Sơn đế quốc Mỹ đã đánh phá 204 lần, chúng dội bom đạn vào cả trờnghọc, bệnh viện

Trớc tình hình đó phủ thủ tớng ra chỉ thị 88- TTg, chuyển hớng hoạt

động của giáo dục cho thích ứng với tình hình mới Thực hiện chỉ thị củachính phủ ngành giáo dục Hơng Sơn đã kịp thời chuyển hớng hoạt động, tất cảcác trờng học trong huyện phải sơ tán khỏi phạm vi địch có thể đánh phá,phân tán ra từng lớp nhỏ, lớp này xa lớp khác, phòng học làm bằng tre nứa cósàn chống bom, có luỹ đất cao dày che bốn phía, có hào dẫn đến hầm chữ A ởngoại vi Do vậy việc dạy và học vẫn đợc đảm bảo an toàn Dới sự chỉ đạo chặtchẽ của Ban phòng không và phòng giáo dục- đào tạo huyện các thầy cô giáo

và các em đều đợc diễn tập phơng án phòng tránh Cả giáo viên và học sinh

l-ng đeo lá l-ngụy tral-ng, đầu đội mũ rơm, đi bộ trol-ng bom rơi lửa đạn đến trờl-ng.Với tinh thần hiếu học và sự tận tâm của các thầy cô giáo, phong trào giáo dục

ở Hơng Sơn vẫn đợc duy trì và phát triển, ở thời điểm này Hơng Sơn đã mởthêm nhiều trờng cấp 2 nh Sơn Diệm, Sơn Hà, thu nhận nhiều học sinh ở các

đô thị về sơ tán Trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt nh vậy, các trờng phổthông không chỉ truyền thụ kiến thức văn hoá mà còn chú trọng giáo dục lòng

yêu nớc, nâng cao nhận thức chính trị, đồng thời tổ chức động viên học sinhthực hiện các kế hoạch nhỏ phục vụ sản xuất chiến đấu, trong hoàn cảnh giankhó ấy nhiều học sinh Hơng Sơn đã trở thành những chiến sĩ, những cán bộchủ chốt của tỉnh và trung ơng

Thi đua với trờng cấp 1, cấp 2 (Cẩm Bình, Cẩm Xuyên) các thầy cô giáo

ở trờng phổ thông đã tích cực tham gia dạy bổ túc văn hoá cho những ngờikhông có điều kiện vào các trờng phổ thông

Mặc dù chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ diễn ra vô cùng ác liệt, kẻthù đã trút xuống mảnh đất nhỏ bé này không biết bao nhiêu là bom đạn, gâybao nhiêu tang tóc cho nhân dân, nhiều lúc đặt phong trào cách mạng củahuyện nhà trớc những khó khăn tởng chừng không thể vợt qua Thế nhng

Đảng bộ và nhân dân Hơng Sơn trớc sau nh một, tuyệt đối tin tởng vào đờnglối kháng chiến của Đảng và Bác Hồ, luôn luôn nêu cao ý chí quyết tâm bảo

vệ quê hơng Trong khói lửa chiến tranh, dới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng

bộ, mọi hoạt động của huyện vẫn đợc giữ vững, không bị xáo trộn thậm chí

đạt đợc kết quả cao hơn thời kỳ trớc chiến tranh Trong đó mặt trận văn hoá giáo dục là một ví dụ, mặc dù bom dạn ác liệt nhng con em Hơng Sơn vẫnhăng say lao động, mọi hoạt động văn hoá văn nghệ đợc phục hồi và pháttriển, súng đạn của kẻ thù không làm cho tinh thần hiếu học của ngời dân nơi

-đây giảm sút, ngợc lại càng bùng lên mạnh mẽ Con em Hơng Sơn vẫn ngàyngày "đội bom đến trờng" Tỷ lệ học sinh phổ thông so với dân số là loại caonhất miền bắc chỉ đứng sau thành phố Hà Nội và Hải Phòng

*Thời kỳ sau năm 1975 đến nay:

Cuộc kháng chiến chống Mỹ thắng lợi, đất nớc hoàn toàn thống nhất,non sông thu về một mối cả nớc đi lên CNXH Trớc tình hình mới, Đảng vàNhà nớc đã chủ trơng lãnh đạo nhân dân ổn định tình hình, khôi phục pháttriển kinh tế văn hoá - giáo dục ở hai miền Nam - Bắc Cùng với việc khốiphục và phát triển kinh tế, sự nghiệp văn hoá - giáo dục cũng đợc Đảng vàNhà nớc ta cực kỳ quan tâm Các hoạt động phát triển văn hoá - giáo dục đã đ-

ợc tiến hành khẩn trơng từ những ngày đầu giải phóng Những tệ nạn xã hội

cũ nh mê tín dị đoan, cô đầu gái điếm, nghiện ma tuý bị bài trừ Các hoạt độngvăn hoá làn mạnh đợc đẩy mạnh và lan rộng Ngành giáo dục cũng đợc củng

cố và phát triển, ngạch trung học phổ thông, các giáo dục đào tạo đại học,

trung học chuyên nghiệp đợc chấn chỉnh và bớc đầu phát triển Việc xoá nạn

mù chữ đợc chú trọng Cùng với không khí chung cả nớc nhân dân tỉnh HàTĩnh nói chung và nhân dân huyện Hơng Sơn nói riêng nô nức bớc vào thời kỳmới, thời kỳ khôi phục kinh tế văn hoá xã hội với một tinh thần phấn khởi vàquyết tâm Tình hình thức tế của huyện nhà sau chiến tranh rất khó khăn, cùngvới việc đói kém, thiên tai thờng xuyên xẩy ra làm cho nhân dân Hơng Sơn vôcùng cơ cực, cùng với đó là một nền văn hoá giáo dục thấp kém, mặc dù trongchiến tranh Đảng bộ và nhân dân Hơng Sơn đã nỗ lực và đạt nhiều thành tựusong vẫn đang còn thấp kém, trình độ dân trí thấp, một số đợc xoá mù chữ, cơ

sở vật chất trờng lớp bị bom đạn tàn phá, tệ nạn xã hội có phần gia tăng

Trớc những đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng và Nhà nớc cũng

nh tình hình thực tế của huyện Hơng Sơn, Đảng bộ đã lãnh đạo nhân dân từngbớc khắc phục khó khăn Phát triển văn hoá giáo dục đợc Đảng và nhân dânHơng Sơn đặt lên hàng đầu

Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV đã quyết định cải cáchgiáo dục lần thứ 3 (năm 1979) Ngành giáo dục Hơng Sơn đã nghiêm chỉnhthực hiện cuộc cải cách giáo dục, đẩy mạnh cuộc vận động "Mỗi thầy cô giáo

là một tấm gơng sáng cho học sinh noi theo", "Đã là giáo viên phải là ngờitiên tiến" Triển khai ngày càng sâu rộng cuộc vận động "Xã hội hoá giáodục", "Dân chủ hoá trờng học" trong giáo viên và ngoài quần chúng, làm chocông cuộc đổi mới giáo dục ngày càng có nhiều bớc khởi sắc

Tiếp nối những bài học kinh nghiệm trong giai đoạn trớc ngành học bổtúc văn hoá đã chuyển hớng với nhiều hình thức thích hợp Vừa tiếp tục côngtác xoá mù chữ cho nhân dân vừa nâng cao trình độ cho các đối tợng cần học,giai đoạn này đã có nhiều trờng bổ túc văn hoá đợc thành lập nh trờng BTVHSơn Tiến, Sơn Mỹ

Bớc sang thời kỳ mới Đảng ta xác định: Cùng với khoa học công nghệ,giáo dục - đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài,giáo dục và đào tạo trở thành quốc sách hàng đầu, văn hoá là nền tảng tinhthần của xã hội, vừa làm mục tiêu vừa làm động lực thúc đẩy sự phát triểnkinh tế xã hội Cùng với khoa học và công nghệ, văn hoá - giáo dục có vị tríquan trọng trong việc hình thành nhân cách, làm phong phú thêm đời sốngtinh thần của nhân dân

Với những đờng lối, chủ trơng, chính sách sáng suốt, đúng đắn của

Đảng và Nhà nớc, Đảng bộ, chính quyền các cấp và toàn thể nhân dân tronghuyện đã chú ý quan tâm đến công tác phát triển văn hoá - giáo dục Đảng bộHơng Sơn đã xác định công tác giáo dục chăm lo cho thế hệ trẻ là cực kỳ quantrọng trong chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nớc ta Trớc thực tế củahuyện và những đòi hỏi về đầu t phát triển văn hoá - giáo dục, huyện HơngSơn đã tập trung đầu t nâng cấp, tu sửa trờng học, nhiều xã đã đầu t lớn để xâydựng cơ sở vật chất cho nhà trờng

Đến năm 1994 toàn huyện đã có đủ phòng học, bàn ghế dạy và học 2ca, cùng với việc đầu t xây dựng cơ sở vật chất cho mạng lới trờng học trên

địa bàn huyện Hơng Sơn đợc quy hoạch ngày càng hợp lý hơn, số lợng họcsinh ngày càng tăng, huyện cũng chủ trơng xây dựng phát triển các trờng năngkhiếu và trờng dạy nghề, đáp ứng đợc nguyện vọng giảng dạy và học tập củacán bộ và nhân dân trong huyện, đến thời điểm 1994 toàn huyện có gần 1500cán bộ công nhân viên, trong đó có 95% giáo viên đạt trình độ chuẩn đào tạo,gần 500 cán bộ giáo viên là đảng viên chiếm tỷ lệ 33%, các trờng lớp phổthông đợc khôi phục, xây dựng lại một cách nhanh chóng Đội ngũ quản lýcán bộ giáo viên đợc bồi dỡng nghiệp vụ đợc đào tạo trong hè

Đảng bộ Hơng Sơn cũng xác định phát triển đời sống văn hoá cho nhândân là một việc làm cần thiết, do vậy huyện uỷ, trung tâm văn hoá đã phát

động các phong trào văn nghệ, thể dục thể thao mừng Đảng, mừng Xuân vàcác ngày lễ lớn của dân tộc và của địa phơng đợc nhân dân huyện nhà hởngứng rất sôi nổi và đã đạt đợc những thành tích rất xuất sắc

Tóm lại: Trớc năm 1995 văn hoá - giáo dục Hơng Sơn đã giành đợc một

số thành tựu đáng kể: Đời sống văn hoá đợc nâng cao, chất lợng giáo dục cónhiều chuyển biến tích cực, hệ thống giáo dục ngày càng đợc hoàn thiện đã có

sự đầu t về cơ sở vật chất Tuy nhiên, bên cạnh đó công tác phát triển văn hoágiáo dục Hơng Sơn vẫn đang còn nhiều hạn chế: Chất lợng văn hoá - giáo dụccha cao, còn thấp so với các huyện trong tỉnh và cả nớc Cơ sở vật chất cònthiếu thốn, nhân dân cha ý thức đợc vai trò to lớn của văn hoá - Giáo dục đốivới sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nớc Đó là những hạn chế rất lớn mànền văn hoá - giáo dục Hơng Sơn cần khắc phục Và những hạn chế đó đã dầndần đợc khắc phục trong thời kỳ 1995 đến nay

Chơng 2: Đảng bộ Hơng Sơn (Hà Tĩnh) lãnh đạo công tác phát

triển văn hoá giáo dục trong thời kỳ 1995 đến nay

2.1 Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam đối với vị trí và vai trò văn hoá - giáo dục:

Từ khi giành đợc chính quyền, lập ra nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà,

Đảng ta rất chú trọng đến vấn đề phát triển văn hoá - giáo dục, coi công tácvăn hoá giáo dục là một mặt trận Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dânPháp và đế quốc Mỹ, Đảng ta đã nhận thức đợc vai trò lãnh đạo và nhiệm vụcủa văn hoá - giáo dục trong công cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân.Trải qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, trong những thời điểm thách thức

và quyết liệt nhất Đảng ta cũng luôn chú trọng đến phát triển văn hoá - giáodục, coi việc phát triển văn hoá - giáo dục là một nhân tố quan trọng cùng vớiquân sự, kinh tế, chính trị để chống kẻ thù Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói:

"Văn hoá là một mặt trận, anh chị em nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận đó".Ngay từ rất sớm Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhữngquan điểm hết sức đúng đắn về vị trí và nhiệm vụ của văn hoá - giáo dục

"Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải phát triển kinh tế và văn hoá" Tùytheo từng giai đoạn lịch sử mà Đảng ta có những đờng lối, chủ trơng, chínhsách để lãnh đạo công tác văn hoá - giáo dục

Trớc cách mạng tháng 8 nền văn hoá - giáo dục nớc ta là một nền vănhoá - giáo dục phong kiến thực dân cực kỳ lạc hậu và thấp kém Nhận thức đ-

ợc điều đó, ngay sau khi giành đợc chính quyền một trong những nhiệm vụ

đầu tiên mà Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm hàng đầu đó là vấn đềphát triển văn hoá - giáo dục Ngay sau ngày Quốc khánh 2/9/1945 Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã cho thành lập Uỷ ban văn hoá lâm thời Bắc Bộ Chủ tịch HồChí Minh chỉ rõ bổn phận của văn hoá là lãnh đạo t tởng quốc dân, đấu tranhcho độc lập dân tộc và kiến thiết một nền văn hoá mới Sau hơn 1 tháng đọctuyên ngôn độc lập Hồ Chí Minh đã khẳng định “Nay chúng ta đã giành đợc

độc lập, một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này lànâng cao dân trí”, vì “Nớc nhà cần phải kiến thiết, kiến thiết cần phải có nhântài” , Ngời còn nhấn mạnh “Bây giờ xây dựng kinh tế, không có cán bộ không

làm đợc, không có cán bộ, không có giáo dục thì nói gì đến kinh tế pháttriển”.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ chí Minh và

Đảng ta khẳng định "Văn hoá cũng nh mọi hoạt động khác, không thể đứngngoài mà phải đứng trong kinh tế chính trị" và trong thời kỳ này Đảng ta đãnêu cao khẩu hiệu "Văn hoá hoá kháng chiến, kháng chiến hoá văn hoá" tạonên một phong trào văn hoá kháng chiến sôi động cha từng có Văn hoá - giáodục không đứng ngoài mà ở trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc vàcuộc kháng chiến đó trở thành cuộc kháng chiến không thể thiếu của văn hoá

Để phục vụ nhu cầu vừa kháng chiến vừa kiến quốc Đảng ta chủ trơng xâydựng một nền văn hoá - giáo dục vừa kháng chiến vừa kiến quốc

Sau năm 1954, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, miềnBắc hoàn toàn giải phóng còn miền Nam vẫn còn dới ách thống trị của đếquốc Mỹ Lúc này cách mạng Việt Nam bớc vào một thời kỳ mới với hainhiệm vụ chiến lợc: cách mạng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và cách mạngdân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, Đảng ta vẫn khẳng định "Văn hoá -giáo dục phải phát triển để phục vụ yêu cầu của cách mạng, văn hoá - giáodục là một mặt trận quan trọng trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ởmiền bắc và đấu tranh thực hiện thống nhất nớc nhà" Khi miền Bắc bớc vàothời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đãkhẳng định "Chúng ta phải biến một nớc dốt nát cực khổ thành một nớc cónền văn hoá cao, đời sống vui tơi hạnh phúc" vấn đề này không phải đến thời

đại Hồ Chí Minh mới đề cập mà trớc kia dới thời phong kiến, nhà yêu nớcPhan Chu Trinh cũng đã từng tâm huyết, trong hoàn cảnh đất nớc chìm trong

đêm trờng nô lệ ông đã chủ trơng cứu nớc bằng con đờng "khai dân trí, chấndân trí, hậu dân sinh"

Khi đế quốc Mỹ đánh phá miền Bắc, chiến tranh lan rộng khắp cả nớc

Đảng không hề lơ là việc phát triển văn hoá - giáo dục mà ngợc lại Đảng taxác định: văn hoá - giáo dục chúng ta phải phát triển mạnh hơn bao giờ hết

Sau đại thắng mùa Xuân năm 1975, đất nớc hoàn toàn thống nhất nonsông thu về một mối, cả nớc tiến lên chủ nghĩa xã hội, trong điều kiện hoàbình vai trò của văn hoá - giáo dục càng đợc Đảng ta chú trọng năm 1992 tại

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng đã thông qua cơng lĩnh xây

dựng đất nớc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Cùng với việc khẳng

định đờng lối công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc, Nghị quyết đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ VII cũng đã khẳng định "Văn hoá là nền tảng của xãhội là mục tiêu và động lực của quá trình phát triển của xã hội"

Nhìn lại từng thời kỳ ta thấy có sự phát triển trong quá trình lãnh đạocủa Đảng đối với công tác văn hoá - giáo dục, song dù ở thời điểm nào Đảngcũng luôn quán triệt nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lê Nin và nắm vững haingọn cờ cách mạng là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Do vậy Đảng taluôn có một sự chỉ đạo nhất quán, trong Hiến pháp năm 1992, chơng II vớinhan đề "Văn hoá - giáo dục khoa học" đã viết: Nhà nớc có chủ trơng bảo tồn

và phát triển văn hoá Việt Nam, bảo tồn các di sản văn hoá của dân tộc và vănhoá có chức năng góp phần bồi dỡng nhân cách và tinh thần cao đẹp cho ngờiViệt Nam Đến tháng 1 năm 1993 Ban chấp hành Trung ơng Đảng khoá VIIhọp lần thứ t đã dành riêng một nghị quyết về một số nhiệm vụ văn hoá - giáodục trớc mắt, trong lời phát biểu đ/c Tổng Bí th Đỗ Mời đã nói: "Mọi sự pháttriển xã hội là gắn liền kế thừa và phát huy những truyền thống và bản sắc dântộc, phát triển tách khỏi cội nguồn dân tộc thì sẽ đi vào nguy cơ tha hoá Đivào kinh tế thị trờng hiện đại hoá đất nớc mà xa rời những giá trị truyền thốngthì sẽ mất đi bản sắc dân tộc" (Văn kiện Hội nghị lần thứ 4 khoá VII)

Mọi hoạt động của văn hoá - giáo dục trong thời kỳ này nhằm xây dựng

và phát triển một nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc

Mặc dù chủ trơng phát triển một nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc,nhng Đảng ta không bao giờ chủ trơng bài ngoại mà ngợc lại luôn mở rộngcánh cửa đón nhận những tinh hoa văn hoá của nhân loại, nhng có sự sàng lọc

kỹ càng Đó là truyền thống bao đời của nhân dân ta, dù trải qua nhiều biến cốthăng trầm, đứng trớc âm mu đồng hoá của kẻ thù từ phơng Bắc xuống hay từphơng Tây sang nhng chúng ta vẫn là ta, bản sắc văn hoá Việt Nam không hề

bị phai nhạt mà ngợc lại còn bừng sáng và phong phú hơn nhiều Việt Namluôn tự hào là một đất nớc có nền văn hoá lâu đời, nền văn hoá ấy đã góp phầnlàm nên sức mạnh Việt Nam trong suốt cả chiều dài lịch sử Nguyễn Trãi đãtừng tự hào mà nói rằng:

"Nh nớc Đại Việt ta từ trớc

Vốn xng nền văn hiến đã lâu"

Với kinh nghiệm của dân tộc và trí tuệ của thời đại trong quá trình đổimới Đảng ta ngày càng nhận thức đầy đủ hơn về vai trò của văn hoá - giáo dụctrong sự nghiệp phát triển đất nớc Văn hoá - giáo dục có vai trò đặc biệt trongviệc bồi dỡng, phát huy nhân tố con ngời và xây dựng xã hội mới con ngờimới xã hội chủ nghĩa Vì lẽ đó cùng với khoa học công nghệ, giáo dục và đàotạo đợc Đảng và Nhà nớc ta xem là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dântrí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài.

Cùng với sự trởng thành của cách mạng Việt nam, sự phát triển về t duy

lý luận và kinh nghiệm đúc kết từ thực tiễn, nhận thức của Đảng ta về vai tròcủa văn hoá - giáo dục ngày càng sâu sắc hơn, đầy đủ hơn và khoa học hơn

Đảng ta xác định, sự nghiệp ngày nay xây dựng kinh tế là trung tâm nh ng vănhoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy

sự phát triển của xã hội, phát triển văn hoá - giáo dục là quốc sách hàng đầu,

là chìa khoá để phát triển đất nớc Trong chiến lợc ổn định và phát triển kinh

tế đến năm 2000 Đảng ta đã xác định mục tiêu và động lực chính của sự pháttriển là vì con ngời, do con ngời, đồng thời nêu rõ tăng trởng kinh tế phải gắnliền với tiến bộ và công bằng xã hội Quan điểm của Đảng ta là xây dựng mộtnền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

Trong đại hội đại biểu lần thứ IX của Đảng nêu rõ: "Xây dựng nền vănhoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy

sự phát triển kinh tế xã hội Mọi hoạt động của văn hoá - giáo dục nhằm xâydựng con ngời Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị t tởng, trí tuệ, đạo

đức, lòng nhân ái khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống có văn hoá, quan

hệ hài hoà trong gia đình, cộng đồng xã hội Văn hoá trở thành nhân tố thúc

đẩy con ngời tự hoàn thiện nhân cách, kế thừa truyền thống cách mạng củadân tộc, phát huy ý chí tự lực tự cờng, xây dựng và bảo vệ tổ quốc" (Văn kiện

Đại hội Đảng lần thứ IX)

Trong xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc thì việcxây dựng nếp sống văn hoá cơ sở, tôn tạo các di tích lịch sử văn hoá và pháttriển giáo dục - đào tạo có vai trò hết sức quan trọng, tạo cơ sở cho sự pháttriển của văn hoá nói riêng và mọi mặt của đất nớc nói chung

Với tinh thần cơ bản và khái quát, văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lầnthứ lần thứ IX về công tác văn hoá - giáo dục, ra sức xây dựng một nền văn

hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế xãhội, công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc Những chủ trơng chính sách của

Đảng ta đối với công tác phát triển văn hoá - giáo dục là những văn kiện cótầm chiến lợc của Đảng trong thời kỳ mở cửa, tiến lên công nghiệp hoá, hiện

đại hoá đất nớc, thực hiện mục tiêu "Dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằngdân chủ văn minh" Những đờng lối chủ trơng chính sách đó hoàn toàn phùhợp với xu thế của thời đại và tình hình của đất nớc ta

2.2 Đảng bộ Hơng Sơn (Hà Tĩnh) lãnh đạo công tác văn hoá giáo dục từ năm 1995 đến nay:

-2.2.1 Quan điểm chỉ đạo của Đảng bộ:

Hơng Sơn là vùng đất giàu truyền thống yêu nớc và cách mạng Ngay từkhi ra đời, Đảng bộ Hơng Sơn đã nhận thức rõ tầm quan trọng của công tácphát triển văn hoá - giáo dục và xem đó là một trong những nhiệm vụ quantrọng hàng đầu Dới ánh sáng của đờng lối đổi mới, quán triệt tinh thần cácnghị quyết của Trung ơng Đảng, Tỉnh uỷ Hà Tĩnh, đã ra sức phát huy sứcmạnh tổng hợp ý chí tự lực tự cờng xây dựng quê hơng ngày càng giàu mạnh

Đối với công tác phát triển văn hoá - giáo dục, Tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân tỉnhthờng xuyên quan tâm và có nhiều chủ trơng chính sách thích hợp

Quán triệt quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam, Nghị quyết củaTỉnh uỷ và xác định đúng vai trò của công tác phát triển văn hoá - giáo dụctrong thời kỳ đổi mới, đối với sự phát triển của quê hơng Trớc tình hình đó

Đảng bộ Hơng Sơn đã không ngừng tăng cờng lãnh đạo công tác phát triểnvăn hoá - giáo dục

Trong báo cáo chính trị của Ban chấp hành Đảng bộ khoá XVII tại đạihội Đảng bộ lần thứ XVIII đã chỉ rõ: “Trên mặt trận văn hoá - giáo dục đã cónhiều chuyển biến tích cực, một số mặt tiến bộ tơng đối nhanh, trình độ dântrí đợc nâng cao, sự nghiệp giáo dục và đào tạo đã đợc xã hội và gia đình quantâm coi trọng, chất lợng dạy và học đã đạt đợc kết quả đáng mừng Các hoạt

động văn hoá, thể dục thể thao, xây dựng làng xã, xây dựng gia đình văn hoá

đợc chú ý đúng mức và có nhiều chuyển biến tích cực có tính phong trào sâurộng đáp ứng đợc nhu cầu văn hoá thể dục thể thao của nhân dân ”[3;4]

Đồng thời trong báo cáo chính trị cũng nhấn mạnh: “Phải phát huy nhữngthành tựu đã đạt đợc, nâng cao chất lợng giáo dục toàn dân, củng cố vững

chắc phổ cập giáo dục tiểu học và xoá mù, tiến hành phổ cập cấp 2 ở một sốxã thị, chăm lo phát triển tài năng, quan tâm đúng mức giáo dục mầm non,quan tâm giáo dục ở xã hẻo lánh xa xôi đẩy mạnh các hoạt động văn hoá thểthao, văn hoá văn nghệ ở cơ sở, qua các phong trào quần chúng phát triển vàbồi dỡng tài năng Tăng cờng bảo vệ nâng cấp các di tích lịch sử văn hoá, tiếptục hoạt động trên lĩnh vực bảo tồn bảo tàng góp phần giáo dục truyền thốngcủa quê hơng cho các tầng lớp nhân dân nhất là thanh thiếu niên”.[3,11].

Tiếp đó, trong báo cáo chính trị của Ban chấp hành Đảng bộ khoáXVIII tại đại hội Đảng bộ khoá XIX lại tiếp tục khẳng định: "Phát huy truyềnthống hiếu học của quê hơng, nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện, chútrọng chất lợng đạo đức và hớng nghiệp dạy nghề, phổ cập giáo dục trung họccơ sở trong toàn huyện, giữ vững giáo dục phổ cập tiểu học, xây dựng 25%-30% số trờng đạt chuẩn quốc gia Giữ vững và tăng số lợng học sinh giỏi hàngnăm, chăm lo phát triển đội ngũ giáo viên; u tiên cho các xã vùng sâu vùng xa,ngăn chặn đẩy lùi tiêu cực trong giáo dục Đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục làmcho cấp uỷ chính quyền, mọi ngời, mọi nhà phải chăm lo việc học hành củacon em Quy hoạch mạng lới trờng lớp, tăng cờng cơ sở vật chất, phấn đấu100% xã có trờng học cao tầng Đẩy mạnh hoạt động của hội khuyến học, hộicha mẹ học sinh, phát triển trờng dân lập đáp ứng nhu cầu học tập của nhândân".[4,10]

Đẩy mạnh các hoạt động văn hoá, thực hiện có chiều sâu cuộc vận động

"Toàn dân xây dựng đời sống văn hoá Quan tâm xây dựng các thiết chế vănhoá, quan tâm tôn tạo bảo vệ các di tích lịch sử, quản lý chặt chẽ các hoạt

động dịch vụ văn hoá, bài trì tệ nạn xã hội "[4,17]

2.2.2 Sự phát triển của văn hoá - giáo dục ở Hơng Sơn (Hà Tĩnh) từ năm 1995 đến nay.

2.2.2.1 Thành tựu:

Hoà chung với không khí đổi mới của đất nớc, trong những năm qua bộmặt của huyện Hơng Sơn đã từng bớc thay da đổi thịt với nhiều khởi sắc vềmọi mặt, trong đó trên mặt trận văn hoá - giáo dục cũng đã đạt đợc nhữngthành tựu đáng khích lệ

Quán triệt các đờng lối chủ trơng chính sách của Đảng và Nghị quyếtcủa Tỉnh uỷ, Đảng bộ và nhân dân Hơng Sơn đã tranh thủ những thuận lợi vàvợt qua mọi khó khăn để thực hiện tốt công tác phát triển văn hoá - giáo dục.

Hơng Sơn là một vùng đất văn hiến với nhiều di tích văn hoá và địadanh lịch sử văn hoá nổi tiếng, có truyền thống yêu nớc và cách mạng Quabao thăng trầm của lịch sử đến ngày nay những truyền thống văn hoá quý báu

đó vẫn đợc duy trì và phát huy mạnh mẽ Ngời Hơng Sơn cần cù, hiếuhọc,thông minh, sáng tạo có ý thức trách nhiệm cao đối với cộng đồng Nhiềunét đẹp trong đời sống văn hoá mới từng bớc đợc hình thành

Những giá trị văn hoá truyền thống đó luôn đợc ngời dân Hơng Sơncủng cố và phát huy Nghị quyết Trung ơng V của Đảng và Nghị quyết XI củaTỉnh uỷ đã đợc nhân dân Hơng Sơn đón nhận và thực hiện với một niềm tựhào về một vùng quê có nền tảng văn hoá lâu đời, với tên đất tên làng đã gắnliền với một truyền thống văn hoá cách mạng đậm văn hoá dân tộc và cũng cónhững nét riêng biệt của vùng quê Hơng Sơn Cơ chế thị trờng đã làm cho đờisống kinh tế có nhiều thay đổi nhng những nét cơ bản của truyền thống vănhoá đợc nhân dân Hơng Sơn trân trọng và giữ gìn

Hơng Sơn, một vùng đất gắn liền với rừng núi và dòng sông Ngàn Phốthơ mộng, từ thuở xa xa con ngời trên mảnh đất này đã sống thành từng cụmdân c ở hai bên bờ sông Ngàn Phố để phát triển nông nghiệp và ở dới các triềnnúi để khai thác tài nguyên của núi rừng Thiên nhiên ở đây khắc nghiệt, th-ờng hay bão lụt, núi rừng nhiều thú dữ, để chống thiên tai địch hoạ con ngời

đã cùng "chung lng đấu cật" với nhau, "bán anh em xa mua láng giềng gần".Mọi ngời trong xóm, trong làng luôn quan tâm đến nhau nh anh em trong mộtnhà, phong tục tập quán của ngời dân Hơng Sơn giản dị gần gũi, có nồi khoaimới, ấm nớc chè xanh hay miếng ăn ngon họ đều mời nhau, chia nhau cùng

ăn cùng uống cùng thởng thức, có ngời ốm đau hoạn nạn mọi ngời cùng nhau

đến thăm nom, động viên, năm mới họ đến nhà nhau chúc mừng cầu monghạnh phúc cho nhau

Con ngời Hơng Sơn luôn mang trong mình bản chất giản dị, với lòng tựtôn mãnh liệt "Lời chào cao hơn mâm cỗ", có tính cộng đồng rất cao "Một conngựa đau cả tàu bỏ cỏ", một thành công của cá nhân là niềm vinh hành của cảlàng