Tính cấp thiết của đề tài
Bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường là một vấn đề mới và ít được nghiên cứu tại Việt Nam, đặc biệt trong việc giải quyết tranh chấp tại các cơ quan và Tòa án Luận văn này tập trung vào quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của các doanh nghiệp gây ô nhiễm, điều kiện phát sinh trách nhiệm, tiêu chí xác định ô nhiễm và phương pháp tính thiệt hại để xác định mức bồi thường Bên cạnh đó, thực trạng áp dụng pháp luật trong việc giải quyết yêu cầu bồi thường thiệt hại về môi trường do doanh nghiệp tại tỉnh Tiền Giang cũng được xem xét.
Tại tỉnh Tiền Giang, nơi có nhiều khu công nghiệp và cơ sở sản xuất đa dạng, vấn đề ô nhiễm môi trường đang trở thành nỗi lo lớn cho người dân và các tổ chức, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và tài sản Tác giả, một công chức Tòa án, cảm thấy bất lực khi chứng kiến cá nhân và tổ chức chịu thiệt hại do vi phạm môi trường, nhưng họ lại không biết cách khởi kiện hay yêu cầu bồi thường Sự thiếu hụt trong việc nghiên cứu và áp dụng các quy định pháp luật về môi trường từ phía UBND, tổ chức tư vấn pháp luật và Tòa án dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm và chồng chéo trong xử lý vi phạm Hơn nữa, việc xử lý trách nhiệm đối với các cơ sở gây ô nhiễm vẫn còn nhiều hạn chế, chỉ mang tính hình thức trong báo cáo của các cơ quan chuyên trách, trong khi quy định về bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường còn nhiều bất cập.
Tác giả mong muốn đóng góp vào nghiên cứu pháp luật bằng cách chỉ ra tình trạng ô nhiễm do doanh nghiệp gây ra, đồng thời nêu rõ cơ sở pháp lý về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của các doanh nghiệp này Bài viết cũng đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc xử lý vấn đề ô nhiễm môi trường, giúp doanh nghiệp nhận thức rõ hành vi sai trái và trách nhiệm bồi thường Qua đó, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường xanh - sạch - đẹp và đảm bảo quyền lợi của người dân được sống trong môi trường trong lành, đồng thời cung cấp cơ sở pháp lý để họ yêu cầu sự can thiệp của chính quyền và cơ quan Tư pháp khi cần thiết.
Tác giả chọn đề tài “trách nhiệm bồi thường thiệt hại của các doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường tại tỉnh Tiền Giang” nhằm nghiên cứu hệ thống lý luận cơ bản và đánh giá toàn diện pháp luật hiện hành về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi gây ô nhiễm môi trường của doanh nghiệp Nghiên cứu này sẽ góp phần hoàn thiện pháp luật để bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi của cá nhân và tổ chức bị thiệt hại, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững kinh tế của tỉnh Tiền Giang gắn liền với bảo vệ môi trường.
Tình hình nghiên cứu
Hiện nay, nghiên cứu về các quy định pháp luật liên quan đến bồi thường thiệt hại môi trường tại Việt Nam, đặc biệt là ở tỉnh Tiền Giang, còn rất hạn chế Chưa có công trình nào phân tích trách nhiệm bồi thường thiệt hại của doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường, dẫn đến việc tài liệu tham khảo về vấn đề này rất ít ỏi Mặc dù các báo cáo chuyên ngành thường thuộc tài liệu mật khó tiếp cận, tác giả vẫn quyết định tiên phong nghiên cứu đề tài này và áp dụng các quy định của pháp luật hiện hành, bao gồm Hiến pháp năm
Năm 2013, Bộ luật Dân sự (BLDS) 2015, Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) 2015, và Luật Bảo vệ Môi trường (BVMT) 2014 đã được áp dụng Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã tham khảo tư liệu từ một số chuyên đề và bài viết liên quan đến việc áp dụng pháp luật cũ.
- Vũ Thu Hạnh (2007),“Bồi thường thiệt hại do ô nhiễm, suy thoái môi trường” của, đăng trên Tạp chí Khoa học pháp lý, số 3 (40);
Đại học Luật Hà Nội (2007) đã thực hiện nghiên cứu khoa học cấp trường với đề tài "Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm pháp luật về môi trường gây nên tại Việt Nam" Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định trách nhiệm pháp lý trong bồi thường thiệt hại môi trường, góp phần nâng cao nhận thức và thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường tại Việt Nam.
- Chu Thu Hiền (2011), “Bồi thường thiệt hại do làm ô nhiễm môi trường theo pháp luật dân sự Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ, trường Đại học Luật Hà Nội;
Nguyễn Thị Xuân Trang (2012) trong luận văn thạc sĩ của mình tại trường Đại học Luật Hà Nội đã nghiên cứu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm môi trường theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 Nghiên cứu này làm rõ các quy định pháp lý liên quan đến trách nhiệm bồi thường và tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong bối cảnh pháp luật Việt Nam.
- Lê Thị Thoa (2015), “Pháp luật về bồi thường thiệt hại do hành vi gây ô nhiễm môi trường của doanh nghiệp ở Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ, trường Đại học
Bùi Kim Hiếu (2015) trong luận án Tiến sĩ Luật học của mình đã nghiên cứu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi gây ô nhiễm môi trường tại Việt Nam Nghiên cứu này tập trung vào các vấn đề pháp lý liên quan đến trách nhiệm bồi thường và những thách thức hiện nay trong việc áp dụng luật bảo vệ môi trường.
Khoa học xã hội, Hà Nội.
Ngoài ra, một số báo cáo từ các cơ quan chuyên ngành, bài viết và nghiên cứu của các tác giả trong lĩnh vực giảng dạy và xây dựng pháp luật đã được công bố gần đây, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng và phương hướng hoàn thiện pháp luật liên quan đến bồi thường thiệt hại về môi trường Những tài liệu này là nguồn tham khảo quan trọng cho tác giả trong quá trình thực hiện luận văn.
Luận văn "3 môi trường qua thực tiễn tại tỉnh Tiền Giang" chủ yếu tập trung vào việc phân tích các khía cạnh thực tiễn, không đi sâu vào lý luận Nội dung chính của nghiên cứu bao gồm việc khảo sát và đánh giá ba môi trường cụ thể tại Tiền Giang, nhằm cung cấp cái nhìn rõ nét về tình hình và thực trạng tại địa phương này.
Bài viết này tập trung vào việc phân tích và đánh giá mức độ phù hợp cũng như những bất cập, hạn chế trong các văn bản pháp luật Việt Nam hiện hành liên quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại của doanh nghiệp tại Tiền Giang do gây ô nhiễm môi trường Nội dung sẽ làm rõ tác động của các quy định pháp lý này trong thực tiễn, từ đó đề xuất những giải pháp cải thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ môi trường.
Để nâng cao hiệu quả trong việc điều chỉnh trách nhiệm bồi thường thiệt hại của các doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường, cần đưa ra những đề xuất và kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật hiện hành Các biện pháp này sẽ giúp đảm bảo tính khả thi và minh bạch trong việc xử lý các vụ việc liên quan đến ô nhiễm, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các bên bị thiệt hại.
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của bài viết tập trung vào trách nhiệm bồi thường thiệt hại về môi trường của các doanh nghiệp tại tỉnh Tiền Giang, những chủ thể có đủ năng lực khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật môi trường Nghiên cứu không đề cập đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại của cá nhân hoặc doanh nghiệp do sự cố, rủi ro trong quá trình hoạt động Thời gian nghiên cứu được xác định từ năm 2007 đến nay (2018).
Trong luận văn này, tác giả nghiên cứu các quy định pháp luật liên quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm pháp luật của doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường tại tỉnh Tiền Giang, dựa trên những kết quả từ các công trình nghiên cứu trước đó.
Tình hình ô nhiễm môi trường tại Tiền Giang đang ngày càng nghiêm trọng, tuy nhiên, việc khởi kiện các doanh nghiệp ra tòa vẫn còn hạn chế do nguyên đơn gặp khó khăn trong việc chứng minh thiệt hại và chi phí kiện tụng không hề nhỏ Các vụ việc điển hình có thể giúp áp dụng thực tiễn trong xử lý vi phạm môi trường và đánh giá tình hình khởi kiện yêu cầu bồi thường, từ đó làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc gây ô nhiễm và bồi thường thiệt hại tại tỉnh Tiền Giang.
Phương pháp thu thập số liệu trong đề tài này bao gồm việc sử dụng thông tin và số liệu từ các báo cáo chuyên ngành, quyết định và bản án của Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang, cùng với các bài báo trực tuyến.
Tác giả áp dụng phương pháp phân tích và tổng hợp để nghiên cứu các quy định pháp luật hiện hành về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường Đồng thời, phương pháp so sánh được sử dụng để đối chiếu các quy định pháp luật, từ đó phát hiện những ưu điểm và hạn chế trong việc yêu cầu bồi thường thiệt hại môi trường, đảm bảo sự bồi thường thỏa đáng và kịp thời Việc so sánh này làm nổi bật các điểm mạnh và yếu giữa các quy định của luật cũ và luật mới trong lĩnh vực nghiên cứu.
Mỗi phương pháp nghiên cứu khác nhau có tác dụng hỗ trợ, bổ sung lẫn nhau làm cho đề tài được nghiên cứu một cách đầy đủ, sâu sắc;
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
Luận văn này nghiên cứu chuyên sâu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường tại tỉnh Tiền Giang, nhằm làm phong phú thêm cơ sở lý luận và thực tiễn pháp lý Nghiên cứu cũng chỉ ra những bất cập và thiếu sót trong các quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam liên quan đến vấn đề này.