Luận văn thạc sĩ đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa mác lênin

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN THỊ UYÊN ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ UYÊN

ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN “NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH”

Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ UYÊN

ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN “NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH”

Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Lý luận Chính trị

Mã số: 8140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS VŨ MINH TUYÊN

THÁI NGUYÊN - 2019

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này do bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Vũ Minh Tuyên trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác và thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2019

Tác giả

Nguyễn Thị Uyên

Trang 4

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn, cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Vũ Minh Tuyên đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ để luận văn được hoàn thành

Đồng thời, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn Ban chủ nhiệm Khoa Giáo dục chính trị, các thầy cô giáo Khoa Giáo dục chính trị - Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn

Tác giả xin được gửi lời cảm ơn tới BGH, các giảng viên và học viên trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên đã nhiệt tình giúp đỡ tạo mọi điều kiện thuận lợi để luận văn được hoàn thành

Cuối cùng, tác giả xin được gửi lời cảm ơn tới bạn bè, gia đình và đồng nghiệp đã luôn động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành khóa học

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2019

Tác giả

Nguyễn Thị Uyên

Trang 5

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Đóng góp của đề tài 4

6 Kết cấu của đề tài 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN “NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH” Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH THÁI NGUYÊN 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Việc nghiên cứu vấn đề kiểm tra, đánh giá trên thế giới 5

1.1.2 Việc nghiên cứu vấn đề kiểm tra, đánh giá ở Việt Nam 7

1.2 Cơ sở lý luận của đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên 9

1.2.1 Quan niệm về kiểm tra, đánh giá 9

1.2.2 Mục đích của việc đổi mới kiểm tra, đánh giá 20

1.2.3 Sự cần thiết và đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên hiện nay 21

Trang 6

1.3 Thực trạng của đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những

vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên 37 1.3.1 Cơ sở để tiến hành kiểm tra, đánh giá kết quả học tập 37 1.3.2 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những vấn đề

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên 39 Kết luận chương 1 43

Chương 2: QUY TRÌNH ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN "NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH" THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH THÁI NGUYÊN 44 2.1 Quy trình chọn nội dung, phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá

trong dạy học môn “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh” 44 2.1.1 Quy trình chung khi tiến hành kiểm tra, đánh giá 44 2.1.2 Những yêu cầu khi xây dựng nội dung, PP, hình thức kiểm tra, đánh

giá kết quả học tập môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh” 48 2.2 Quy trình đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Những

VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh 50 2.2.1 Quy trình xây dựng đề kiểm tra với câu hỏi tự luận, trắc nghiệm 50 2.2.2 Quy trình xây dựng đề kiểm tra, đánh giá đối với câu hỏi TNKQ 52 2.2.3 Quy trình xây dựng đề kiểm tra kết hợp trắc nghiệm khách quan với

câu hỏi tự luận 54 2.2.4 Quy trình xây dựng đề đan xen kết hợp nhiều phương pháp 55 2.2.5 Quy trình xây dựng đề kiểm tra dưới dạng bài tập tình huống và bài

tập kinh tế 57

Trang 7

2.3 Điều kiện thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn

“Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”

ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên 59

2.3.1 Đối với các cấp quản lý 59

2.3.2 Đối với giảng viên 60

2.3.3 Đối với học viên 61

2.3.4 Về cơ sở vật chất 62

Kết luận chương 2 63

Chương 3: THỰC NGHIỆM ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN “NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH” Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH THÁI NGUYÊN 65

3.1 Kế hoạch thực nghiệm đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên 65

3.1.1 Giả thuyết thực nghiệm 65

3.1.2 Mục đích thực nghiệm 65

3.1.3 Đối tượng, địa điểm và thời gian thực nghiệm 66

3.2 Nội dung thực nghiệm 66

3.2.1 Chọn bài thực nghiệm 67

3.2.2 Thiết kế các dạng đề kiểm tra, đánh giá để tiến hành thực nghiệm 67

3.3 Tiến hành thực nghiệm, đánh giá kết quả sau thực nghiệm 89

3.3.1 Khảo sát lớp đối chứng và thực nghiệm 89

3.3.2 Phân tích, đánh giá kết quả sau khi thực nghiệm 89

3.4 Một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” 98

KẾT LUẬN 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

PHỤ LỤC

Trang 8

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CNDVBC : Chủ nghĩa duy vật biện chứng

CNXHKH : Chủ nghĩa xã hội khoa học

TLLĐ : Tư liệu lao động

TLSX : Tư liệu sản xuất

Trang 9

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ Bảng

Bảng 3.1 Kết quả thực câu hỏi trắc nghiệm và tự luận 90 Bảng 3.2 Kết quả thực nghiệm dạng đề câu hỏi trắc nghiệm khách quan 91 Bảng 3.3 Kết quả thực nghiệm dạng đề bài toán kinh tế và bài tập tình huống 94 Bảng 3.4 Kết quả đề thực nghiệm kiểm tra, đánh giá bằng phương pháp

TNKQ và phương pháp tự luận 95 Bảng 3.5 Kết quả thực nghiệm đề kiểm tra, đánh giá kết hợp các hình thức 96

Biểu đồ

Biểu đồ 3.1 Kết quả thực nghiệm dạng đề câu hỏi vấn đáp và tự luận 91 Biểu đồ 3.2 Kết quả thực nghiệm dạng đề câu hỏi TNKQ 93 Biểu đồ 3.3 Kết quả thực nghiệm dạng đề bài toán kinh tế và bài tập tình

huống 94 Biểu đồ 3.4 Kết quả đề thực nghiệm kiểm tra, đánh giá bằng phương

pháp trắc nghiệm khách quan và phương pháp tự luận 96 Biểu đồ 3.5 Kết quả thực nghiệm đề kiểm tra, đánh giá kết hợp các hình

thức 97

Trang 10

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Bước vào thế kỉ XXI với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin và xu hướng toàn cầu hóa thì vai trò của giáo dục ngày càng trở nên quan trọng Với quan điểm giáo dục là “quốc sách hàng đầu” Đảng và Nhà nước ta vẫn luôn khẳng định về việc tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức, PP dạy và học ở tất cả các cấp học, bậc học theo hướng hiện đại nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, tư duy sáng tạo của người học

Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục, đào tạo nói chung và đổi mới chương trình, phương pháp dạy học nói riêng thì việc đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học được coi là một trong những vấn đề bức thiết, là động lực thúc đẩy đổi mới quá trình dạy và học

Kiểm tra, đánh giá là một khâu quan trọng trong quá trình dạy học, là mấu chốt tác động mạnh mẽ đến quá trình nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo Kiểm tra, đánh giá đúng cách, đúng hướng, khách quan, nghiêm túc sẽ là động lực mạnh mẽ khích lệ người học vươn lên đạt kết quả tốt trong quá trình học Kiểm tra, đánh giá cung cấp cho giáo viên về tình hình lĩnh hội kiến thức của người học, việc hình thành kỹ năng, kỹ xảo, góp phần phát huy tính tích cực, tính chủ động, tự giác trong mỗi người học trong quá trình học tập

Tuy nhiên, thực trạng giáo dục ở nước ta trong những năm gần đây cho thấy kết quả kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học còn chưa hợp lý, chưa phản ánh đúng thực chất năng lực của người học Đặc biệt trong kì thi Trung học phổ thông Quốc gia năm 2018 vừa qua đã xuất hiện hiện tượng gian lận trong thi cử, chạy điểm, nâng điểm không chỉ ở một số cá nhân mà nó còn trở thành một tổ chức tiêu cực ở một số tỉnh gây bức xúc trong dư luận xã hội Từ đó, cũng đặt ra nhiều câu hỏi làm thế nào để có sự công bằng, chính xác và minh bạch trong thi cử Đây thực sự là một thách thức nó làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền giáo dục nói riêng và đến cả sự nghiệp của đất nước nói chung, vì vậy cần

Trang 11

phải có biện pháp giải quyết triệt để trong khâu kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo cũng chỉ

rõ: “Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận” Như vậy, để đạt được sự tin cậy của cộng đồng thì việc đổi mới kiểm tra,

đánh giá cần phải có những thay đổi về cả nội dung, hình thức, phương pháp, có như vậy mới đáp ứng được những yêu cầu, mục tiêu giáo dục, khắc phục được những hạn chế và phù hợp với đặc thù của từng môn học, trong đó có môn

“Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”

Xuất phát từ thực tiễn trên để hoạt động dạy và học môn Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin đạt hiệu quả cao, cần thiết phải có những cách thức đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập một cách thiết thực, cụ thể và hiệu quả Để góp phẩn đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên được công bằng, chính

xác, khoa học hơn, tôi quyết định chọn đề tài: “Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết

quả học tập môn “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

2.1 Mục đích nghiên cứu

Khẳng định vị trí, vai trò của kiểm tra, đánh giá

Luận văn tập trung nghiên cứu, đề xuất những biện pháp góp phần đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Đưa ra CSLL và thực tiễn đổi mới KT, ĐG kết quả học tập môn “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên

Trang 12

- Đề xuất quy trình đổi mới KT, ĐG kết quả học tập môn “Những vấn đề

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên

- Thực nghiệm đổi mới KT, ĐG kết quả học tập môn “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu việc thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên qua một số bài học cụ thể của môn này (phần I: Những NLCB của chủ nghĩa Mác - Lênin)

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Môn Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm bốn học phần: Triết học, Kinh tế chính trị, CNXHKH, Tư tưởng Hồ Chí Minh Vì thời gian có hạn, luận văn chỉ tiến hành điều tra và khảo sát hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá trong giảng dạy học phần Kinh tế chính trị của môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin” cho học viên các lớp Trung cấp LLCT - HC K37, K38, K43, K44 ở Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp chung là PP luận của CNDVBC và chủ nghĩa duy vật lịch

sử Ngoài ra luận văn còn sử dụng những PP nghiên cứu sau:

Trang 13

5 Đóng góp của đề tài

- Về lí luận:

Đề tài xác định được vai trò, ý nghĩa, vị trí của việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong dạy học nói chung, dạy học môn "Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh" nói riêng từ đó đề ra những hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập nhằm phát huy tính tích cực của người học

- Về thực tiễn:

Trên cơ sở thực nghiệm sư phạm, tác giả đưa ra quy trình và đề xuất những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong dạy học nói chung và đổi mới kiểm tra, đánh giá môn Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng

Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo, vận dụng góp phần đổi mới kiểm tra, đánh giá môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” tại Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên hiện nay

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phần danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận văn gồm 3 chương 10 tiết

Trang 14

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN “NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH” Ở

TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH THÁI NGUYÊN

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Việc nghiên cứu vấn đề kiểm tra, đánh giá trên thế giới

Trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, các nhà khoa học luôn lấy mệnh đề

“bất cứ cái gì đang thực sự tồn tại đều có thể đo được” làm điểm xuất phát cho việc nghiên cứu Cũng như vậy trong khoa học giáo dục, để đánh giá một cách chính xác quá trình học tập của người học, nhà giáo dục Peter W Airasian đã nghiên cứu, tìm hiểu cách thức đánh giá bằng phương pháp đo lường Đối với phương pháp này người thầy có thể sử dụng những kỹ thuật như: phiếu quan sát, bảng hỏi, phiếu phỏng vấn, bảng liệt kê, bảng trắc nghiệm để lượng hóa khối kiến thức, kỹ năng của người học trong quá trình lĩnh hội tri thức ứng với các con số cụ thể

Một số nhà nghiên cứu lại đi tìm công cụ khác để đánh giá kết quả học tập của người học như: Nitoko  Brookhart đã có những nghiên cứu về việc sử dụng phương pháp trắc nghiệm (test) như một công cụ trong kiểm tra, đánh giá tri thức Theo đó, nhà giáo dục có thể xử dụng những tình huống có vấn đề, đưa ra những phương án để người học phải lựa chọn để đi đến sự cô đọng, sự thống nhất cho một kiến thức nào đó Thủ pháp này đòi hỏi mỗi câu trả lời ứng với một hệ số điểm thống nhất và có tính hệ thống logic Chính Nitko  Brookhart đã chỉ ra cụ thể hơn về việc đánh giá trong giáo dục là “quá trình thu thập thông tin và sử dụng các thông tin này để ra quyết định về học sinh, về chương trình, về nhà trường và đưa ra các chính sách giáo dục” [9, tr.33] cho phù hợp (bao gồm từng hoạt động cụ thể từ hoạt động giảng dạy đến xếp chỗ ngồi cho học sinh vào các chương trình học khác nhau)

Trang 15

Các nhà giáo dục khác như: Mabry, Hart, Herman, Brown  Hudson, Wiggin,… lại đi tìm hình thức đánh giá và phân chia thành ba hình thức kiểm tra đánh giá chính gắn với mỗi giai đoạn lịch sử cụ thể:

Hình thái đánh giá cổ điển đầu tiên là đánh giá chủ yếu dựa trên sự đo lường tâm lí với những bài kiểm tra trên giấy thông qua câu hỏi trắc nghiệm và

sử dụng quy trình chấm điểm trên máy tính để đảm bảo tính khách quan

Tiếp đến là hình thái đánh giá gắn với bối cảnh giáo dục với chủ trương kiểm tra đánh giá phải phù hợp với khung chương trình, câu hỏi phải dựa trên tiêu chí cung cấp thông tin, mang tính phản hồi để có ích cho việc điều chỉnh hoạt động giảng dạy Hình thức này đã khuyến khích được tính tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau của học sinh

Thứ ba là hình thái đánh giá cá nhân hóa do Brown  Hudson, Dierick

Dochy nghiên cứu Phương pháp đánh giá này xuất hiện với nhiều tên gọi khác nhau: phương pháp đánh giá sáng tạo, đánh giá thực hiện, đánh giá năng lực, văn hóa kiểm tra đánh giá hiện đại,… Nhưng tựu chung với phương pháp này người học phải thực hiện nghiên cứu và vận dụng kĩ năng tư duy sáng tạo trong quá trình học tập và thể hiện ra bằng những sản phẩm cụ thể Bài kiểm tra đa dạng vừa tương thích với bối cảnh thực tế cuộc sống vừa gắn với hoạt động giảng dạy

và phù hợp với mục tiêu môn học

Peter W.Airasian cũng đã nghiên cứu rất nhiều về kiểm tra và ông đã chỉ

ra rằng kiểm tra có nhiều dạng: kiểm tra 15 phút, kiểm tra 1 tiết,… Những bài kiểm tra trên lớp ấy là “quá trình thu thập, tổng hợp và diễn giải thông tin hỗ trợ cho việc ra quyết định” [9, tr.31] Hay nói cách khác, người giáo viên phải là người dùng giấy bút để thu thập thông tin về sự thể hiện kiến thức và kĩ năng của người học một cách hệ thống Ông đã chia đánh giá thành hai dạng là: “đánh giá định tính là việc quan sát, kiểm tra và đo lường; đánh giá định lượng như đánh giá bằng điểm số” [9, tr.31]

Trang 16

Nhà nghiên cứu K.Ulbrich khi tìm hiểu về đánh giá đã chỉ ra rằng: “Đánh giá là hệ thống hoạt động nhằm thu thập số liệu, sản phẩm, báo cáo có giá trị thực về sự hiểu biết và nắm vững những mục tiêu đã đề ra” [9, tr.31]

Theo nhà giáo dục R.F Marger (1993), đánh giá cũng giống như nghệ thuật nó miêu tả chi tiết tình hình học tập của học sinh và việc giảng dạy của giáo viên để từ

đó đưa ra những công việc cần phải tiếp tục và phải làm cho học sinh tiến bộ hơn [9, tr.32]

Nhà giáo dục Savin trong cuốn Giáo dục học đã nêu những thang bậc khác

nhau của mình về kiểm tra đánh giá kết quả học tập: “Đánh giá được thực hiện trên

cơ sở kiểm tra và đánh giá theo hệ thống 5 bậc: Xuất sắc (điểm 5), Tốt (4 điểm), Trung bình (3 điểm), Xấu (điểm 2), Rất xấu (điểm 1)” [16, tr.246]

1.1.2 Việc nghiên cứu vấn đề kiểm tra, đánh giá ở Việt Nam

Vấn đề phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học đã

và đang được các nhà khoa học, nhà giáo dục quan tâm

Giáo trình “phương pháp kiểm tra đánh giá trong dạy học Sinh học” của

PGS.TS Nguyễn Đình Nhâm và TS.Vũ Đình Luận (Nhà xuất bản Đại học Vinh) nói về phương pháp KT, ĐG trong dạy học môn Sinh học; quá trình dạy học môn Sinh học bao gồm sáu yếu tố cơ bản: mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học, phương tiện dạy học và KT, ĐG trong dạy học

Đã cung cấp cho độc giả lý thuyết về kiểm tra đánh giá trong dạy học nói chung và dạy học Sinh học nói riêng Đồng thời, giáo trình còn mang lại những tri thức về phương pháp xây dựng công cụ kiểm tra đánh giá, phương pháp kiểm tra đánh giá trong dạy học môn Sinh học

Qua đó tác giả còn giúp cho người học có thể tự xây dựng được bài kiểm tra, áp dụng các phương pháp đánh giá năng lực sau khi được học các bài học

Tác giả Đặng Vũ Hoạt với bài viết “Một số vấn đề kiểm tra, đánh giá tri thức học sinh” (Lý luận dạy học Đại học, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội 2004)

Trang 17

đã trình bày những vấn đề cơ bản về kiểm tra, đánh giá tri thức, kỹ năng của học sinh Đồng thời, tác giả còn trình bày về vị trí, chức năng của kiểm tra, đánh giá tri thức người học và khẳng định việc kiểm tra, đánh giá là một khâu quan trọng không thể thiếu trong quá trình dạy học

Bài viết của TS Vũ Thị Phương Lê nói về “Đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá các học phần ngành chính trị học theo hướng phát triển năng lực

ở trường Đại học Vinh hiện nay”, tác giả đã chỉ ra tầm quan trọng của việc đổi

mới phương pháp kiểm tra, đánh giá; từ đó đề xuất các phương thức kiểm tra, đánh giá các học phần ngành chính trị học theo hướng “mở” nhằm chú trọng phát triển năng lực của sinh viên

Kiến thức, kĩ năng về kiểm tra, đánh giá là vô cùng quan trọng, bởi vậy nó

đã được các nhà giáo dục: Nguyễn Công Khanh (chủ biên) và Đào Thị Oanh

nghiên cứu và biên soạn cuốn giáo trình “Kiểm tra đánh giá trong giáo dục” của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm (2017) với ba nội dung lớn:

Chương 1: Cơ sở lí luận về kiểm tra đánh giá trong giáo dục đem lại cho người học kiến thức về vai trò, mục đích, mục tiêu của kiểm tra đánh giá trong giáo dục; các hình thái và những loại hình đánh giá trong giáo dục; các khái niệm

cơ bản về kiểm tra, đánh giá và quy trình thiết lập một kế hoạch đánh giá phù hợp

Chương 2: Nói về các công cụ kiểm tra đánh giá với những phương pháp

cụ thể như: nhóm phương pháp kiểm tra viết, nhóm phương pháp quan sát,…các công cụ kiểm tra đánh giá; giúp người đọc phân biệt được điểm khác biệt giữa đánh giá năng lực với đánh giá kiến thức, kĩ năng

Chương 3: Xử lí và phản hồi kết quả kiểm tra đánh giá

Nhìn chung, vấn đề kiểm tra, đánh giá đã và đang được nhiều tác giả quan tâm và nghiên cứu dưới những góc độ khác nhau như: có tác giả trình bày về ý nghĩa, vị trí của kiểm tra, đánh giá đối với người học; đề xuất các phương hướng đổi mới kiểm tra đánh giá thông qua những hình thức và cách tổ chức khác nhau,… Những kết quả nghiên cứu trên làm cơ sở cho tác giả kế thừa và tiếp tục

Trang 18

có những phương hướng để đi vào nghiên cứu đề tài: “Đổi mới kiểm tra, đánh

giá kết quả học tập môn “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên”

1.2 Cơ sở lý luận của đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn

“Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”

ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên

1.2.1 Quan niệm về kiểm tra, đánh giá

1.2.1.1 Kiểm tra, đánh giá nói chung

Kiểm tra, đánh giá là một thuật ngữ được dùng khá phổ biến trong đời sống hàng ngày cũng như các ngành khoa học Nó là một mắt xích quan trọng trong sự nghiệp giáo dục, nó tồn tại khách quan và có tác động trực tiếp đến việc nâng chất lượng dạy và học của giảng viên, sinh viên Kiểm tra, đánh giá với mục đích trước hết là để đo kết quả giáo dục đã đạt được

Kiểm tra là một thuật ngữ dùng để chỉ sự đo lường, thu thập thông tin, so sánh với những tiêu chuẩn, mục tiêu đã đề ra nhằm phán đoán, xác định xem người học đã lĩnh hội được những kiến thức, kỹ năng và thái độ như thế nào trong quá trình học

Trong cuốn “Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam”, kiểm tra được hiểu

là việc đánh giá kết quả giáo dục của học sinh so với mục tiêu đề ra sau một giai đoạn nhất định: “kiểm tra là hoạt động đo, xem xét, thử nghiệm hoặc định cỡ một hay nhiều đặc tính của sản phẩm và so sánh kết quả với yêu cầu quy định nhằm xác định sự phù hợp với mỗi đặc tính” [9, tr.28]

Đánh giá hiểu theo nghĩa chung nhất với những định nghĩa như:

Trong cuốn “Đánh giá kết quả học tập” tác giả đã chỉ ra: “đánh giá là hoạt động của con người nhằm phán xét về một hay nhiều đặc điểm của sự vật, hiện tượng, con người theo những quan niệm và chuẩn mực nhất định mà người đánh giá cần tuân theo” [14, tr.7]

Trang 19

Trong Triết học: “Đánh giá là xác định giá trị của sự vật, hiện tượng xã hội, hoạt động hành vi của con người tương xứng với những mục tiêu, nguyên tắc, kết quả mong đợi hay chuẩn mực nhất định, từ đó bộc lộ một thái độ Nó có tính động cơ, phương tiện và mục đích hành động” [9, tr.30]

Năm 1989, Jean - Marie De Ketele đánh giá là sự “thu thập một tập hợp thông tin đủ thích hợp, có giá trị và đáng tin cậy, xem xét mức độ phù hợp giữa tập hợp thông tin này và một tập hợp tiêu chí phù hợp với các mục tiêu định ra ban đầu hay đã được điều chỉnh trong quá trình thu thập thông tin nhằm đưa ra một quyết định” [9, tr.31]

Cho đến năm 1997, C.E Beeby đã chỉ ra rằng: đánh giá không chỉ dừng lại ở sự thu thập thông tin mà còn phải lí giải nó theo một hệ thống các bằng chứng để đi tới sự phán xét về giá trị theo quan điểm hành động Ông đã đưa ra khái niệm chung nhất về đánh giá và đặc biệt nhấn mạnh khía cạnh giá trị của

nó

Với những cách định nghĩa trên, kiểm tra, đánh giá có có nghĩa rất rộng

và được hiểu ở nhiều lĩnh vực khác nhau của cuộc sống, nhưng tựu chung lại nó bao gồm những nội dung cơ bản:

- Kiểm tra là việc đưa ra ý kiến về kết quả của công việc dựa trên cơ sở những thông tin đã thu thập được rồi tiến hành đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra trước đó

- Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán giá trị về kết quả của công việc đã đặt ra trước đó

- Kiểm tra, đánh giá là quá trình hình thành những phán xét, nhận định và kết quả của công việc dựa vào sự thu thập, phân tích, xử lý thông tin, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra nhằm xác định giá trị của một sản phẩm, một tiến trình, một chương trình,… từ đó, đề xuất những quyết định phù hợp để điều chỉnh, cải thiện thực trạng, nâng cao chất lượng công việc cũng như hiệu quả của nó

Trang 20

Như vậy, kiểm tra bao giờ cũng hướng tới thực hiện mục đích được tính bằng chất lượng và hiệu quả công việc, kiểm tra là một trong các bước cần tiến hành của quá trình đánh giá Đánh giá nhằm đo chất lượng và hiệu quả công việc, cho nên đánh giá có mục đích Hơn nữa, đánh giá phải đi đến sự phán quyết, nhận định về giá trị, vì vậy cần phải thu thập những dạng thông tin khác nhau và việc xử lí những thông tin này dựa trên nhiều tiêu chuẩn, đối chiều với nhiều mục tiêu từ đó mới đưa ra những phán đoán, quyết định phù hợp Xét ở góc độ này thì giữa kiểm tra và đánh giá có những điểm chung: kiểm tra gắn liền với đánh giá, đánh giá được hiểu theo nghĩa là kiểm tra KT, ĐG có mối quan hệ mật thiết với nhau

1.2.1.2 Kiểm tra, đánh giá trong dạy học

Trong giáo dục, kiểm tra là quá trình đo lường học tập thực tế của người học so với các tiêu chuẩn, mục tiêu đã đề ra với mục đích phát hiện những gì đã đạt được, chưa đạt được, nguyên nhân cùng các nhân tố chi phối tới quá trình ấy,… để từ đó đưa ra những biện pháp khắc phục Hay cũng có thể hiểu, kiểm tra là sự thu thập những thông tin, dữ liệu để làm cơ sở cho đánh giá

Hay cũng có thể hiểu kiểm tra là xem xét học sinh lĩnh hội được những tri thức, kĩ năng, thái độ như thế nào so với mục tiêu giáo dục đã đề ra trong quá trình học tập Từ đó, giáo viên cũng như người học có thể điều chỉnh hoạt động dạy và học giúp học sinh cải thiện và nâng cao thành tích học tập Trong lớp học, giáo viên có thể tiến hành kiểm tra nhiều lần, việc kiểm tra có thể được thực hiện thường xuyên hoặc định kì Người bị kiểm tra không nhất thiết là phải biết trước

về hoạt động kiểm tra của giáo viên Kết quả của kiểm tra có thể dùng làm công

cụ đánh giá xếp loại người học, làm báo cáo, tư vấn giáo dục

Tóm lại, dù ở các cách nhìn khác nhau nhưng tựu chung lại, “kiểm tra là xem xét, tổ chức thu thập thông tin và gắn với hoạt động đo lường để đưa ra các kết quả, so sánh, đối chiếu với yêu cầu, mục tiêu hay chuẩn đã đề ra, với mục đích xác định xem cái gì đã đạt được, cái gì chưa đạt được, những nguyên nhân, các yếu tố ảnh hưởng và chi phối” tới quá trình giáo dục [9, tr.30]

Trang 21

Trong giáo dục đánh giá có những khái niệm, định nghĩa khác nhau tùy thuộc vào mục đích, đối tượng, cấp độ đánh giá,…

Năm 1950, nhà giáo dục và tâm lí học Mĩ Ralph Tyler đã khẳng định rằng:

“Quá trình đánh giá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu trong các chương trình giáo dục” [9, tr.32]

Nhà giáo dục Tiler cho rằng: “quá trình đánh giá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu của chương trình giáo dục” [9, tr.32]

Năm 1993, nhà giáo dục Marger đã chỉ ra rằng: “đánh giá là việc miêu tả tình hình của học sinh và giáo viên để quyết định công việc cần phải tiếp tục và giúp học sinh tiến bộ hơn” [9, tr.32] Với quan niệm này, tác giả đã nhấn mạnh đến khía cạnh cần phải đưa ra quyết định nào đó, nó có thể là quyết định về người học, về người dạy, về nội dung chương trình giáo dục, về điều kiện giáo dục - đào tạo,…

Trong cuốn “Một số vấn đề chung về đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông” của Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở năm 2006 đã dựa trên

bình diện chức năng, mục đích, đối tượng đánh giá mà khẳng định: đánh giá “là quá trình thu thập và lí giải kịp thời, có hệ thống các thông tin về hiện trạng, khả năng hay nguyên nhân về chất lượng và hiệu quả giáo dục, căn cứ vào mục tiêu giáo dục, làm cơ sở cho việc điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo” [1]

Từ các ý kiến trên Nguyễn Công Khanh và Đào Thị Oanh trong “Giáo trình kiểm tra đánh giá trong giáo dục” đã khẳng định: “đánh giá trong giáo dục là một

quá trình thu thập, tổng hợp, diễn giải thông tin về đối tượng cần đánh giá (hiểu biết về năng lực của học sinh, chương trình giáo dục, điều kiện nhà trường,…) một cách có hệ thống nhằm mục đích hiểu biết sâu và sử dụng các thông tin này để quyết định về học sinh, về chương trình, về nhà trường hay đưa ra các chính sách giáo dục” [9, tr.33]

Trong giáo dục, có rất nhiều những khái niệm khác nhau về đánh giá, tuy nhiên tùy theo mục đích, cấp độ, đối tượng đánh giá mà mỗi quan niệm lại nhấn mạnh vào một khía cạnh nào đó của đánh giá

Trang 22

Tóm lại, từ những quan niệm trên về đánh giá kết quả học tập tác giả khái quát lại như sau: Đánh giá là quá trình thu thập, tổng hợp, diễn giải và xử lý những thông tin về khả năng và mức độ thực hiện các mục tiêu học tập của người học, về nguyên nhân cũng như các nhân tố tác động đến quá trình thực hiện mục tiêu đã đề ra, từ đó tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của người giáo viên

và nhà trường giúp cho người học ngày càng tiến bộ hơn Qua đây, tác giả thấy khái niệm đánh giá trong giáo dục được các nhà nghiên cứu khai thác ở những khía cạnh khác nhau từ mục đích, yêu cầu đến nội dung cụ thể, có khi lại được nghiên cứu ở một phạm vi khái quát, có khi lại nhấn mạnh vào tính chất hay quy trình,… Nhưng tựu chung lại, đánh giá chất lượng giáo dục có thể tiếp cận theo: đánh giá chất lượng giáo dục là đánh giá sản phẩm đầu ra của giáo dục; đánh giá các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục

Đánh giá là một khâu không thể tách rời trong quá trình giáo dục và đào tạo Nó đóng vai trò tích cực thúc đẩy việc điều chỉnh hệ thống giáo dục và kích thích việc đổi mới trong giáo dục

Kiểm tra và đánh giá có quan hệ mật thiết với nhau, đó là hai hoạt động đan xen nhằm tập hợp những dữ liệu về kết quả của quá trình giáo dục

Kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục gồm có: đánh giá hệ thống giáo dục, đánh giá một nhà trường, đánh giá người học; đánh giá nhà giáo; đánh giá cán bộ quản lý; đánh giá chương trình giáo dục - đào tạo; đánh giá cơ sở vật chất, học liệu; đánh giá các yếu tố khác

- Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học cần phải đạt được một số yêu cầu cơ bản sau:

Thứ nhất, đánh giá phải cung cấp được những kết luận hoặc suy luận đáng tin cậy và có ý nghĩa về chất lượng học tập của người học

Thứ hai, công tác đánh giá cần phải dựa trên một hệ thống chuẩn đánh giá

và phải bám sát vào mục tiêu học tập để có thể đưa ra các thông tín chính xác Bên cạnh đó, giảng viên có thể sử dụng các nguồn chứng cứ khác nhau để tăng giá trị của các suy đoán trong đánh giá

Trang 23

Thứ ba, đánh giá phải đảm bảo tính khách quan, phản ánh chính xác và đáng tin cậy về kết quả học tập của người học Khi đánh giá cần giảm tới mức thấp nhất những định kiến, thiên vị và những thông tin thiếu tin cậy về người học; cần ngăn chặn những yếu tố chủ quan từ phía người đánh giá như: tâm trạng, sức khỏe,…

Thứ tư, đánh giá phải phản ánh được một cách chính xác kết quả học tập của người học như thế nào Đồng thời, thúc đẩy được việc học tập của người học

và nâng cao chất lượng học tập, hạn chế mặt tiêu cực Do đó, giảng viên cần phải chọn phương pháp kiểm tra, hình thức, công cụ kiểm tra, đánh giá phù hợp

Thứ năm, việc kiểm tra, đánh giá người học phải tiến hành thường xuyên, liên tục và có hệ thống Số lần kiểm tra, đánh giá phải đảm bảo đủ theo quy định

để có thể đánh giá chính xác Khi đánh giá nên đặt người học trước những thử thách đòi hỏi họ phải tư duy, sáng tạo và biết cách giải quyết vẫn đề theo hướng tích cực, phương pháp giải quyết đa dạng để thúc đẩy người học phát triển Đồng thờ, giảng viên nên tạo cơ hội cho người học tham gia vào quá trình đánh giá để hình thành và phát huy năng lực tự đánh giá của người học

Thứ sáu, khi kiểm tra, đánh giá phải đảm bảo tính toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và thái độ của người học Đánh giá phải đảm bảo tính công bằng, phải tạo cơ hội cho tất cả người học có cơ hội như nhau để thể hiện năng lực của mình Tránh tình trạng đánh giá phiến diện, không có sự thiên vị bất kỳ cá nhân nào khi đánh giá như: chủng tộc, địa vị kinh tế - xã hội, giới tính,… Cần cung cấp cho tất cả người học biết về phạm vi đánh giá để họ có thể chủ động trong việc ôn tập.Tuy nhiên đó không phải là một nội dung cụ thể Tiêu chí đánh giá

và kết quả đánh giá cần phải được công bố công khai cho tất cả người học biết

Tuy nhiên, tùy vào mục tiêu học tập lại có những mức độ yêu cầu khác nhau Do vậy, việc vận dụng các mức độ đánh giá phải phù hợp với mục tiêu và đối tượng người học mới nâng cao được chất lượng dạy học

- Mục đích của kiểm tra, đánh giá trong giáo dục

Trang 24

Thứ nhất, là để xác định năng lực thực hiện bao gồm cả kiến thức, kỹ năng, thái độ hiện có ở người học và phân loại học sinh: chia cặp, chia nhóm học tập

Thứ năm, việc kiểm tra, đánh giá giúp giáo viên có thể phát hiện sớm các khó khăn trong quá trình học người học và giúp họ vượt qua nó Từ đó, phán đoán giá trị và phân định mức độ tiến bộ của học sinh so với các bạn khác trong lớp

Tuy nhiên, do một số hạn chế về điều kiện nên không có một cách thức kiểm tra, đánh giá nào có thể đạt được tất cả các mục đích trên cùng một lúc Thông thường, mỗi lần kiểm tra, đánh giá người ta chỉ có thể ưu tiên một hoặc hai mục đích nào đó mà thôi Vì vậy, tùy theo mục đích mà cần lựa chọn cách thức phù hợp từng thời điểm, từng hoàn cảnh cụ thể

- Các chức năng cơ bản của kiểm tra, đánh giá trong giáo dục

Chức năng thông tin phản hồi: kiểm tra, đánh giá có chức năng cung cấp cho hệ thống quản lý, giáo viên những thông tin đáng tin cậy về tình hình, thực trạng kết quả chất lượng giáo dục để điều chỉnh hoạt động giáo dục có hiệu quả hơn, đồng thời việc kiểm tra còn là một trong những cơ sở giúp giáo viên đánh giá được học sinh Đối với người học, kiểm tra đánh giá giúp họ biết được điểm mạnh và điểm yếu của mình giúp họ kiểm soát quá trình học của mình

Chức năng lượng định giá trị: Đánh giá gán cho đối tượng một giá trị nào

đó so với mục tiêu giáo dục đề ra, dựa trên cơ sở đó để đề xuất những biện pháp thích hợp để nâng cao chất lượng giáo dục

Trang 25

Chức năng hướng dẫn: kiểm tra, đánh giá nhằm giải thích những hoạt động giáo dục đã phù hợp hay chưa phù hợp với mục tiêu đã đề ra, dự báo đúng sai và chỉ dẫn cho đối tượng tự điều chỉnh cho đúng

Chức năng điều chỉnh: kiểm tra, đánh giá giúp điều chỉnh hoạt động của nhà quản lý; hoạt động dạy và giáo dục của giáo viên; điều chỉnh hoạt động của người học

Chức năng kích thích - động viên: kiểm tra, đánh giá còn kích lệ tinh thần,

ý thức trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ đối với các cấp quản lý giáo dục, người giáo viên và cả bản thân người học tập, rèn luyện; giúp người học khắc phục những khó khăn, hình thành và phát triển những phẩm chất tốt đẹp, giáo dục tinh thần tập thể, tính tích cực, tự lực cho cán bộ giáo viên và người học

Chức năng giáo dục: kiểm tra, đánh giá tác động mạnh mẽ đến tâm lý người học, giúp người học có ý thức trách nhiệm, tính kỷ luật, tính nguyên tắc,

tự lập, ý chí vượt qua khó khăn để đạt kết quả tốt Giáo viên đánh giá khách quan

sẽ giáo dục cho người học tính trung thực, năng lực tự đánh giá

Chức năng thông tin và báo cáo: không chỉ riêng người học thông qua điểm kiểm tra để biết tình hình học tập của bản thân, mà nó còn là thông tin cho cha mẹ biết về thành tích học tập của con cái họ Từ đó cha mẹ có thể phối hợp với nhà trường định hướng, hỗ trợ con cái họ trên con đường học tập

Chức năng so sánh: Thông qua các bài kiểm tra, đánh giá giáo viên có thể

so sánh trình độ học sinh giữa các lớp, giữa học sinh trong cùng một lớp để có những biện pháp đảm bảo chất lượng giáo dục

Chức năng dự báo: Đánh giá xác định được thực trạng quản lý, dạy và học,

dự báo kết quả trong tương lai, từ đó giúp nhà trường có thể xây dựng kế hoạch chiến lược và đề ra các giải pháp phát triển

Chức năng xã hội: Kiểm tra, đánh giá có chức năng xác định chất lượng

và số lượng sản phẩm của nền giáo dục, đây cũng là một trong những cơ sở để các đơn vị kinh tế, xã hội tuyển chọn việc làm dựa trên thành tích học tập

Trang 26

Chức năng củng cố và phát triển: Việc KT, ĐG thường xuyên nhằm kích thích người học duy trì những kết quả tốt, đồng thời cũng khích lệ người học cố gắng vươn lên đạt kết quả cao hơn

Kiểm tra, đánh giá là hoạt động thường xuyên nhằm phân tích, nhận xét

về một hiện tượng, chủ trương, chính sách,… theo một quy trình nhất định Do vậy, kiểm tra, đánh giá không chỉ là để phân loại mà nó còn nhằm mục đích xác định chất lượng, khả năng đạt được của một đối tượng nào đó so với chính yêu cầu thực tại Hơn nữa, kiểm tra, đánh giá không chỉ phản ánh năng lực hoạt động hưũ ích của con người mà nó còn chỉ ra mức độ hữu ích của những sản phẩm do chính con người sáng tạo ra

- Các hình thức kiểm tra, đánh giá

+ Kiểm tra, đánh giá thường xuyên

Ở hình thức này người giáo viên tiến hành quan sát một cách có hệ thống hoạt động của lớp học nói chung cũng như của mỗi học sinh nói riêng Kiểm tra, đánh giá thường xuyên được thể hiện thông qua các hoạt động như: kiểm tra bài

cũ (kiểm tra miệng), ôn tập, củng cố kiến thức trong mỗi tiết học Những hoạt động trên giúp cho giáo viên điều chỉnh cách dạy của người giáo viên và cách thức lĩnh hội kiến thức của người học kịp thời

+ Kiểm tra, đánh giá định kỳ

Việc kiểm tra, đánh giá này được thực hiện sau một chương, một phần của chương trình học Hình thức này giúp học sinh củng cố, khái quát, tổng hợp khối lượng kiến thức rộng, làm tiền đề cho quá trình dạy học tiếp theo

+ Kiểm tra, đánh giá hết môn

Được thực hiện sau khi kết thúc một môn học nhằm đánh giá kết quả chung, củng cố kiến thức, chương trình môn học của cả năm

+ Kiểm tra, đánh giá thực hành

Với hình thức kiểm tra, đánh giá này trong mỗi tiết thảo luận giáo viên có thể nắm bắt được mức độ vận dụng những tri thức mà người học đã lĩnh hội được vào hoạt động cụ thể liên quan đến nội dung kiến thức đã được học trước đó

Trang 27

Ngoài cách phân loại kiểm tra, đánh giá theo các đặc điểm chủ yếu trên thì đánh giá trong giáo dục còn được phân loại ra thành một số loại hình sau:

+ Đánh giá tổng kết, đánh giá quá trình

+ Đánh giá sơ khởi, đánh giá chuẩn đoán

+ Đánh giá dựa theo chuẩn và đánh giá dựa theo tiêu chí

+ Đánh giá chính thức và đánh giá không chính thức

+ Đánh giá khách quan và đánh giá chủ quan

+ Đánh giá trên lớp học, đánh giá dựa vào nhà trường và đánh giá trên diện rộng

+ Đánh giá cá nhân và đánh giá nhóm

+ Tự suy ngẫm, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng

+ Đánh giá xác thực

+ Đánh giá sáng tạo

Tóm lại, khi đánh giá giáo viên có thể kết hợp giữa hai hình thức là vừa nhận xét, vừa cho điểm Kết quả đánh giá có thể thực hiện ở dạng định tính hoặc định lượng Kiểm tra là phương tiện cung cấp thông tin chính xác cho việc đánh giá nên phương pháp đánh giá nào cũng cần có hình thức kiểm tra của nó

1.2.1.3 Đổi mới kiểm tra, đánh giá

Đổi mới KT, ĐG là cải tiến quá trình thu thập, tổng hợp, diễn giải và xử

lý những thông tin về khả năng và mức độ thực hiện các mục tiêu học tập của người học so với mục tiêu đã đề ra, từ đó tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của người giáo viên và nhà trường giúp cho người học ngày càng tiến bộ hơn so với phương thức kiểm tra, đánh giá trước đó

Đổi mới đánh giá dần được thực hiện theo hướng chuyển từ đánh giá kết quả ở một thời điểm sang đánh giá cả một quá trình, để việc đánh giá được toàn diện hơn, giúp cho người học có nhiều cơ hội để thể hiện mình

Đổi mới đánh giá sẽ tập trung hơn vào việc đánh giá các kĩ năng tổng hợp thay vì đánh giá các kĩ năng riêng lẻ ở người học Không chỉ là đánh giá khả

Trang 28

năng học thuộc đơn thuần mà đổi mới đánh giá sẽ hướng người học đến việc hiểu sâu và lập luận cho nội dung kiến thức mà học đã được lĩnh hội

Đổi mới kiểm tra, đánh giá còn được thể hiện ở việc công khai các tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá, làm cho việc đánh giá trở nên rõ ràng và khách quan hơn

Đổi mới KT, ĐG có thể là đổi mới về nội dung, nhiệm vụ đánh giá cũng

có khi là thay đổi cách thức, phương pháp, công cụ kiểm tra, đánh giá Tùy theo nội dung, mục tiêu của từng bài học, năng lực của người học, điều kiện cũng như

cơ sở vật chất giảng dạy của nhà trường mà người giáo viên cần có sự linh hoạt

để tiến hành kiểm tra, đánh giá Nhưng cần có sự đổi mới thích hợp để tránh tình trạng nhàm chán cho người học

1.2.1.4 Đổi mới kiểm tra, đánh giá trong dạy học môn” Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”

Kiểm tra, đánh giá là kết quả của quá trình đào tạo và tự đào tạo của người học so với mục tiêu đã đề ra Vì vậy, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn

“Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” cũng là quá trình thu thập, xử lý thông tin để xác định được mức độ đạt được về chất lượng của quá trình tích lũy kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo hình thành thái độ của người học so với mục tiêu đã đề ra của môn học

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” là thước đo khả năng nắm bắt các kiến thức về khái niệm, phạm trù, nội dung của chủ nghĩa Mác - Lênin về CNDVBC, chủ nghĩa duy vật lịch sử, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân,… và tư tưởng Hồ Chí Minh

Muốn nâng cao chất lượng giáo dục chúng ta phải không ngừng đổi mới

từ nội dung, cách thức dạy và học cho đến phương thức kiểm tra, đánh giá Việc đổi mới kiểm tra, đánh giá môn học không chỉ dừng lại ở việc đổi mới cách thức xác định năng lực người học mà còn giúp cho nội dung của môn học được vận dụng hơn vào thực tiễn của cuộc sống theo những cách thức mới

Trang 29

Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” còn tạo điều kiện cho giảng viên phát hiện, điều chỉnh cách dạy cho phù hợp với khả năng nhận thức của người học cũng như phù hợp với tình hình thực tế giảng dạy

Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” để cung cấp thêm những dữ liệu mới cho quá trình đánh giá đạt hiệu quả cao hơn Tuy nhiên, để kết quả đánh giá được cải thiện thì phải tiến hành đổi mới từ khâu kiểm tra của giảng viên để nhận xét

và cho điểm

Như vậy, việc đổi mới kiểm tra, đánh giá một cách nghiêm túc, chính xác nói chung và môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” nói riêng góp phần xác định được trình độ kiến thức của người học, khích

lệ tinh thần và thái độ học tập đối với môn học, đồng thời điều chỉnh kịp thời quá trình dạy của người giáo viên sao cho phù hợp, giúp nâng cao chất lượng dạy và học môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”

1.2.2 Mục đích của việc đổi mới kiểm tra, đánh giá

Mục đích chung của việc đổi mới kiểm tra, đánh giá là cung cấp những thông tin mới để ra các quyết định giáo dục mới đối với từng đối tượng cụ thể:

Đối với giáo viên và người học, việc đổi mới kiểm tra, đánh giá giúp cho cả hai chủ thể trên biết việc dạy và học có tạo nên kết quả như mong muốn hay không?

Đối với người quản lí hoạt động dạy và học, đổi mới kiểm tra, đánh giá cung cấp cho họ thông tin về chất lượng chương trình, đội ngũ cán bộ giáo viên, các điều kiện cơ sở vật chất có đảm bảo cho hoạt động dạy và học với mục tiêu giáo dục mới hay không?

Đối với các cấp quản lí cao hơn (phòng, sở, Bộ Giáo dục và Đào tạo,…) đổi mới kiểm tra, đánh giá nhằm mục đích mang lại cái nhìn mang tính tổng hợp, bao quát hơn, làm cơ sở cho việc so sánh, đối chiếu giữa cái cũ và cái mới, chất

Trang 30

lượng giáo dục ở thời điểm hiện tại sau khi đã tiến hành đổi mới với chất lượng trước đó

Từ các mục tiêu chung nêu trên các nhà giáo dục đã xác định ra ba mục tiêu giáo dục cơ bản mà hoạt động kiểm tra, đánh giá cũng như đổi mới kiểm tra, đánh giá giáo dục phải hướng đến đó là: nhận thức, kĩ năng, tình cảm - thái độ

1.2.3 Sự cần thiết và đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên hiện nay

1.2.3.1 Khái lược về trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên

Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên đã trải qua 62 năm (1957- 2019) hình thành và phát triển với tiền thân là Trường Đảng tỉnh Thái Nguyên Ngày 8 tháng

3 năm 1957, Ban bí thư TƯ Đảng ra Chỉ thị số 08-CT/TW về việc mở trường Đảng ở các cấp để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Đảng

Thực hiện Chỉ thị trên của Ban bí thư Trung ương Đảng, đồng thời nhận thấy rõ sự cần thiết của việc đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ cơ sở của Đảng bộ trong giai đoạn mới, ngày 4 tháng 7 năm 1957, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ra Nghị quyết số 344-NQ/TN thành lập trường Đảng

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa III Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ra Nghị quyết số 103 về việc hợp nhất hai tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên thành tỉnh Bắc Thái Tháng 7 năm 1965, trường trở thành trường Đảng tỉnh Bắc Thái

Ngày 22 tháng 5 năm 1990, Ban TV Tỉnh ủy Bắc Thái ra quyết định số 68-QĐ-TU, trường mang tên trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tỉnh Bắc Thái trên cơ sở sáp nhập Trường Đảng tỉnh, Trường Hành chính tỉnh và Trường Đoàn Thanh niên

Với Quyết định số 88-QĐ/TƯ ngày 5/9/1994, về việc thành lập các trường Chính trị cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của Ban Bí thư

TƯ Đảng, tháng 10/1994 trường được đổi tên thành trường Chính trị tỉnh Bắc Thái Đầu năm 1997 hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn được tái lập, trường đổi tên thành Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên cho đến nay

Trang 31

Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Tỉnh ủy

và Ủy ban nhân dân tỉnh, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và thường xuyên của Ban Thường vụ Tỉnh ủy

Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên đã xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của nhà trường là tổ chức đào tạo, bồi dường đội ngũ cán bộ về lý luận chính trị, hành chính; lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nghiệp vụ

về công tác xây dựng Đảng, chính quyền, tham gia nghiên cứu khoa học và một

số lĩnh vực khác

Về tổ chức, bộ máy của nhà trường

Lãnh đạo gồm có hiệu trưởng và 03 phó hiệu trưởng

Cơ cấu tổ chức có 4 khoa, 3 phòng như sau:

+ Khoa Lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh (bao gồm Triết học, Kinh tế chính trị học, CNXHKH, tư tưởng Hồ Chí Minh)

+ Khoa Xây dựng Đảng (Xây dựng Đảng, Lịch sử Đảng, Đường lối cách mạng Việt Nam)

+ Khoa Dân vận (Một số kỹ năng cơ bản trong lãnh đạo, quản lý của cán

bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở)

+ Khoa Nhà nước và pháp luật (Nhà nước và pháp luật, Quản lý hành chính nhà nước)

+ Phòng Đào tạo

+ Phòng Khoa học - TT - Tư liệu

+ Phòng Tổ chức - HC - Quản Trị

+ Phòng Nghiên cứu khoa học - TT - Dữ liệu

Tuy nhiên, theo Quy định số 09-QĐ/TW ngày 13/11/2019 của Ban Bí thư Trung ương và Quyết định số 2361-QĐ/TU ngày 01/02/2019, từ ngày 01/04/2019 tổ chức bộ máy của nhà trường có một số thay đổi:

+ Phòng đào tạo được đổi thành phòng Quản lý đào tạo và nghiên cứu khoa học

Trang 32

+ Phòng Tổ chức - HC - Quản Trị được đổi tên thành phòng Tổ chức, hành chính, thông tin, tư liệu

+ Giải thể phòng Nghiên cứu khoa học - Thông tin - Dữ liệu

+ Sáp nhập khoa Dân vận vào khoa Xây dựng Đảng thành khoa Xây dựng Đảng

+ Đổi tên khoa Lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh thành khoa

Để phát huy truyền thống đó Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên quyết tâm phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, ra sức khắc phục những yếu kém còn tồn tại, phát huy" nội lực" và tranh thủ" ngoại lực", ra sức thi đua" Dạy tốt, học tốt, phục vụ tốt" xây dựng nhà trường ngày càng phát triển bền vững lên một tầm cao mới

Trang 33

1.2.3.2 Đặc điểm kiến thức môn học

“Môn Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” là môn học thuộc các môn Lý luận chính trị dùng cho học viên các lớp Trung cấp LLCT - HC

Nội dung chương trình kiến thức của môn được xây dựng trên cơ sở kế thừa nội dung của các môn học như: môn Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác

- Lênin và CNXHKH, Tư tưởng Hồ Chí Minh Môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” có thời lượng giảng dạy là 84 tiết (Phần 1: 24 tiết; phần 2: 20 tiết; phần 3: 20 tiết; phần 4: 20 tiết), trong đó thời gian học viên nghe giảng là 70% và thời gian thảo luận là 30%

Với quyết định số 3058 ban hành ngày 21- 4 - 2104 của Giám đốc Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh về việc đưa vào sử dụng giáo trình đào tạo Trung cấp LLCT - HC môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh” bao gồm:

Phần thứ nhất: chuyên đề môn triết học với các nội dung về những vấn đề

cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng; những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch sử

Phần thứ hai: chuyên đề môn kinh tế chính trị trình bày những vấn đề cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, những vấn đề kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Phần thứ ba: Những chuyên đề về chủ nghĩa xã hội

Phần thứ tư: Những chuyên đề về tư tưởng Hồ Chí Minh

Bốn phần trên được phân bổ thành 12 chương trong nội dung bài giảng môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”

Mục tiêu của môn học:

Về kiến thức:

+ Giúp học viên hiểu được những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng với nội dung cơ bản như: nguyên lý về mối liên hệ phổ biến, nguyên

Trang 34

lý phát triển; các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng (cái riêng - cái chung; nguyên nhân - kết quả; tất nhiên - ngẫu nhiên; nội dung - hình thức, bản chất - hiện tượng; khả năng - hiện thực); những quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật như: quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại, quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập, quy luật phủ định của phủ định Đồng thời cũng cho người học những vấn đề lý luận nhận thức duy vật biện chứng,… Mối quan hệ giữa thực tiễn và lý luận

+ Học viên nắm được mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, về giai cấp và đấu tranh giai cấp Nắm được nguồn gốc và bản chất của nhà nước, về cuộc cách mạng xã hội cũng như những kiến thức về ý thức xã hội

+ Học viên cần nắm được vai trò và tác động của quy luật giá trị trong sản xuất và lưu thông hàng hóa Quá trình sản xuất giá trị thặng dư và các phương pháp sản xuất giá trị thặng dư Đồng thời còn cung cấp cho người học tri thức về nguồn gốc, bản chất của tích lũy tư bản, các hình thái của tư bản và các hình thức biểu hiện của giá trị thặng dư

+ Học viên cần nắm được nguồn gốc hình thành và phát triển của tư tưởng

Hồ Chí Minh Nắm bắt nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, về đại đoàn kết, tư tưởng về nhà nước của dân, do dân

và vì dân, nội dung về cán bộ và công tác cán bộ Từ những nội dung tư tưởng

ấy vận dụng vào thực tiễn trong cuộc sống nhằm gắn lý luận với thực tiễn

Về kỹ năng:

+ Giúp học viên biết vận dụng kiến thức đã học để tìm hiểu, phân tích, đánh giá và vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề trong công cuộc đổi mới - xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay

Về thái độ:

+ Cần xây dựng được ý thức đúng đắn về thế giới quan và phương pháp

Trang 35

Về mặt lý luận

Trong tiến trình xây dựng đất nước, phát triển giáo dục và đào tạo được coi là quốc sách hàng đầu Những cải tiến từ cấp học đến ngành học nhằm mục tiêu duy nhất là nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong đó, việc đổi mới kiểm tra, đánh giá cũng là một trong những yêu cầu cần thiết để thực hiện

sự cải tiến trong giáo dục, đáp ứng những yêu cầu mới của thực tiễn xã hội Việt Nam

Về mặt thực tiễn

Một trong những mục tiêu của chương trình đào tạo các lớp học viên Trung cấp lý luận chính trị - hành chính là biết vận dụng những kiến thức lý luận đã được trang bị từ nhà trường để giải quyết tốt các vấn đề thực tiễn đất nước, địa phương đặt ra Vì vậy, để hoàn thành mục tiêu đã đề ra phải đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng tích cực từ nội dung, phương pháp đến hình thức kiểm tra, đánh giá Từ đó, học viên không chỉ lĩnh hội được kiến thức chuyên môn mà họ còn được trang bị những kỹ năng, tính tư duy độc lập, sáng tạo qua việc đổi mới kiểm tra, đánh giá

Bên cạnh đó, việc dạy và học môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” bên cạnh những ưu điểm vẫn tồn tại một số hạn chế cần phải khắc phục như:

Nội dung chương trình còn nặng về lý thuyết, các tiết học thực hành, thảo luận còn hạn chế

Trang 36

Chưa thực hiện được mục tiêu “học đi đối với hành, giáo dục gắn với lao động sản xuất”, do vậy kiến thức mà học viên lĩnh hội được vẫn chỉ dừng lại ở việc học lý thuyết

Một số học viên chưa chú ý đến tầm quan trọng của môn học dẫn đến kết quả dạy và học còn khá thấp

Phương pháp giảng dạy của một số giảng viên còn có những hạn chế nhất định, do đó cách truyền đạt đến người học còn chưa cao

Từ những nguyên nhân trên dẫn đến việc kết quả dạy và học môn này còn thấp Để khắc phục tình trạng trên cần phải có những đổi mới về phương pháp dạy và học, phương pháp kiểm tra, đánh giá môn học

Với thực trạng của việc kiểm tra, đánh giá hiện nay ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên, tác giả nhận thấy trong quá trình giảng dạy môn học “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” hầu hết các giảng viên sử dụng phương pháp kiểm tra tự luận là chủ yếu Kiểm tra, đánh giá còn đơn điệu khô cứng, chưa toàn diện, chưa mang tính ứng dụng với thực tiễn, chưa phản ánh đúng kết quả học tập của học viên Bởi vậy, việc kiểm tra, đánh giá không phát huy được tính phản hồi của nó, giảng viên không có thông tin để điều chỉnh, bổ sung phương pháp giảng dạy của mình, học viên không kịp thời thay đổi cách thức học tập của mình để có kết quả tốt nhất Giảng viên còn lúng túng trong việc soạn các đề kiểm tra và cách thức kiểm tra, đánh giá theo hướng đổi mới Nội dung kiểm tra, đánh giá nặng về lý thuyết, câu hỏi chưa đòi hỏi người học phải thể hiện tính sáng tạo và việc liên hệ thực tiễn còn hạn chế Phương pháp KT, ĐG vẫn đi theo một lối quen thuộc mà chưa có sự đổi mới kích thích hứng thú của người học Nếu kiểm tra, đánh giá không được đổi mới thì sẽ không thể hình thành được cho người học thái độ học tập tích cực, như vậy sẽ không thể nâng cao được chất lượng giáo dục và các mục tiêu đã đề ra Do đó, việc đổi mới kiểm tra, đánh giá là vấn đề cần thiết, việc đổi mới cần phải theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học thì việc đổi nội dung, phương

Trang 37

pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá mới có động lực để tạo ra sự chuyển biến trong chất lượng dạy và học nói chung và môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” nói riêng

1.2.3.3 Định hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn “Những vấn

đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên

Đổi mới nhận thức của nhà trường, giảng viên và học viên

Nhà trường cần thường xuyên chỉ đạo, triển khai và ban hành quy chế hướng dẫn việc đổi mới các phương pháp KT, ĐG; xây dựng quy chế kiểm tra phù hợp với đặc điểm của môn học, điều kiện cơ sở vật chất và đối tượng người học của nhà trường

Quán triệt sâu sắc chủ trương, phương pháp, chương trình giảng dạy nói chung

và những quy định về phương pháp kiểm tra, đánh giá môn học nói riêng

Giảng viên cần không ngừng nâng cao năng lực kiến thức về chuyên môn, thực tiễn, phương pháp và hình thức khi tiến hành kiểm tra, đánh giá; đồng thời

có những phương pháp đặc biệt hướng dẫn người học phát huy tính tự học, tự đánh giá Tích cực áp dụng đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá tránh gây nhàm chán cho người học

Tăng cường tính tự giác, toàn diện trong thi cử và kiểm tra Đảm bảo tính khách quan, chính xác trong đánh giá kết quả người học

Giảng viên cần nắm vững các hình thức kiểm tra, đánh giá và nội dung, yêu cầu môn học để từ đó cần đổi mới phương pháp KT, ĐG phù hợp với môn học và năng lực người học

Ứng dụng các phương tiện kỹ thuật để thu thập, xử lý thông tin để tăng tính hiệu quả và tin cậy trong quá trình học tập, kiểm tra, đánh giá

Đổi mới nội dung kiểm tra, đánh giá

Với phương pháp dạy học phổ biến là truyền thụ kiến thức một chiều, người học thường thụ động trong quá trình lĩnh hội kiến thức Do đó, nội dung

KT, ĐG thường khô khan, đơn giản, không phát huy được tính sáng tạo, tư duy

Trang 38

của người học Vì thế, việc đổi mới nội dung KT, ĐG là một trong những điều cần thiết trong việc đổi mới kiểm tra, đánh giá

Đổi mới nội dung kiểm tra, đánh giá về mặt kiến thức ở các cấp độ khác nhau từ biết, hiểu biết đến vận dụng sáng tạo

Kiểm tra người học nhớ lại kiến thức là yêu cầu người học phải ghi nhớ, tái hiện được các khái niệm, thuật ngữ, nội dung của một đơn vị kiến thức trong môn học một cách đúng đắn và có hệ thống

Nội dung kiểm tra, đánh giá phải phát triển kỹ năng thực hành cho học viên

Giảng viên có thể kiểm tra thực hành bằng các bài tập liên hệ thực tiễn nhằm giúp học viên có thể vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội vào với thực tiễn cuộc sống hiện thực Rèn luyện kỹ năng thực hành cho người học là ứng dụng kiến thức môn học làm công cụ nhận thức, tạo cơ hội cho người học phát huy khả năng tư duy, sáng tạo cũng như bày tỏ ý kiến của mình về một vấn đề nào

đó

Như vậy, việc phát triển khả năng thực hành cho học viên ở môn học

“Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” nhằm mục đích hướng tới sự phát triển không chỉ về kiến thức môn học mà còn trang bị các

kỹ năng cho người học Qua đó, cũng giúp người học hiểu sâu sắc hơn và vận dụng những tri thức đã lĩnh hội vào thực tiễn cuộc sống

Đổi mới nội dung kiểm tra, đánh giá cần chú ý đến việc xây dựng niềm tin thái độ cho học viên

Trong môn học “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ

Chí Minh”, học viên được trang bị một cách có hệ thống những khái niệm, phạm

trù của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, những vấn đề

cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Cùng với đó, môn học còn giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho người học giúp định hướng họ có tư tưởng

và thái độ đúng đắn, có niềm tin vào đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, từ đó có ý thức thực hiện tốt trách nhiệm của người công dân

Trang 39

Như vậy, sau mỗi bài giảng, giảng viên nên đặt những câu hỏi kiểm tra để giúp học viên tổng kết được nội dung bài học và có những liên hệ phù hợp với nội dung bài học, cũng như bản thân mỗi học viên

Tóm lại, đổi mới nội dung kiểm tra, đánh giá nói chung và môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” nói riêng cần phải tiến hành trên cả ba mặt: kiến thức, kỹ năng, thái độ Có như vậy chất lượng giáo dục mới được nâng lên

Đổi mới PP kiểm tra, đánh giá

Kiểm tra, đánh giá môn Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, trong đó mỗi phương pháp lại có những ưu điểm và hạn chế nhất định Vì vậy, KT, ĐG môn học giáo viên cần sử dụng nhiều phương pháp, không nên tuyệt đối hóa bất kỳ một phương pháp nào

Trong quá trình dạy học giáo viên phải đánh giá kịp thời, chính xác và khách quan năng lực của người học trên cả ba mặt: tri thức, kỹ năng, thái độ nghiên cứu và học tập từ đó kích thích người học tham gia tích cực vào quá trình học Muốn làm được điều đó giáo viên phải sử dụng nhiều hình thức kiểm tra, đánh giá, xây dựng một hệ thống ngân hàng câu hỏi để đánh giá được tiến hành thường xuyên Để kiểm tra, đánh giá kết quả môn “Những VĐCB của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên có thể sử dụng một số phương pháp như: tự luận, vấn đáp, TNKQ, bài tập tình huống

Phương pháp tự luận

Hình thức kiểm tra này yêu cầu người học thu thập, phân tích, giải thích các thông tin phức tạp, đưa ra đánh giá và tiến hành lập luận, kết hợp các sự kiện riêng lẻ thành một chỉnh thể

Hình thức kiểm tra này gồm có hai dạng:

Trang 40

Thứ nhất, bài kiểm tra bao gồm các câu hỏi và sự trả lời mở rộng, khái quát, người học có thể phát biểu tư tưởng và kiến thức của mình

Thứ hai, là các câu tự luận có thời hạn, có nhiều câu hỏi hơn so với bài kiểm tra có câu hỏi dạng mở rộng Các câu hỏi được diễn đạt chi tiết, phạm vi câu hỏi được nêu rõ để người trả lời có thể ước chừng được câu trả lời

Với câu hỏi tự luận giáo viên cần diễn đạt một cách rõ ràng, lựa chọn từ ngữ chính xác, chú ý đến cấu trúc ngữ pháp, viết câu hỏi để người học hiểu rõ các yêu cầu, nên thử nhiều cách đặt câu hỏi và lựa chọn cách đặt câu hỏi đơn giản nhất; không nên tăng mức độ khó của câu hỏi bằng cách sử dụng nông ngữ phức tạp Cần đảm bảo cho người học viết với tốc độ trung bình cũng có thế hoàn thành câu trả lời

Có thể đổi mới câu hỏi tự luận bằng cách tăng số lượng câu hỏi trong mỗi bài kiểm tra, bớt độ dài ở phần trả lời của mỗi câu Đối với những câu quá dài và tổng quát có thể phân chia ra làm nhiều câu hỏi ngắn, có giới hạn độ dài của từng câu

Ưu điểm: Bài kiểm tra dưới dạng tự luận có thể đánh giá tốt mức độ hiểu

biết, tổng hợp đánh giá, đo lường được các mục tiêu cần thiết, tạo điều kiện để người học bộc lộ khả năng suy luận, khả năng phê phán và đưa ra ý tưởng mới Đồng thời, phương pháp này còn cho phép kiểm tra nhiều người học cùng một lúc, có thể đánh giá các cấp độ tư duy khác nhau của người học

Hạn chế: Kiểm tra, đánh giá bằng phương pháp tự luận có hạn chế là khả

năng bao quát nội dung cần đánh giá chưa cao, do đó việc chấm điểm thường khó khăn và tốn nhiều thời gian, khó xác định các tiêu chí đánh giá vì mỗi người học có những cách diễn đạt khác nhau

Phương pháp vấn đáp

Đây là phương pháp hỏi và đáp giữa người học và người dạy nhằm giúp cho giáo viên nắm được khả năng lĩnh hội tri thức của người học như thế nào qua những câu hỏi mà họ đưa ra

Ưu điểm:

Tiêu đề	Đổi Mới Kiểm Tra, Đánh Giá Kết Quả Học Tập Môn “Những Vấn Đề Cơ Bản Của Chủ Nghĩa Mác - Lênin, Tư Tưởng Hồ Chí Minh” Ở Trường Chính Trị Tỉnh Thái Nguyên
Tác giả	Nguyễn Thị Uyên
Người hướng dẫn	TS. Vũ Minh Tuyên
Trường học	Đại học Thái Nguyên
Chuyên ngành	Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Lý luận Chính trị
Thể loại	luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản	2019
Thành phố	Thái Nguyên

Định dạng
Số trang	116
Dung lượng	1,63 MB