Sự cần thiết của đề tài
Quy hoạch đô thị, hay phát triển đô thị, là quá trình kết hợp quy hoạch hệ thống giao thông và sử dụng đất nhằm cải thiện cấu trúc của các thành phố Đây là một ngành khoa học chiến lược trong xây dựng và phát triển quốc gia, đặc biệt quan trọng trong định hướng phát triển không gian đô thị trong thời kỳ đô thị hóa Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, quy hoạch phát triển đô thị - nông thôn đã đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Hầu hết các đô thị đã có đồ án quy hoạch để đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng sống cho cư dân Nhiều khu đô thị mới, khu công nghiệp và khu du lịch đã được hình thành, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước.
Trong những năm qua, công tác quy hoạch đã gặp nhiều bất cập, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế, xã hội, kiến trúc cảnh quan, hạ tầng kỹ thuật và môi trường đô thị của nhiều địa phương Hai vấn đề nổi bật trong đó là chất lượng đồ án quy hoạch và việc quản lý, thực thi các quy hoạch đã được lập.
Công tác xây dựng hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu đất đai và phát triển đô thị hiện chưa đáp ứng yêu cầu, với việc công khai thông tin quy hoạch còn hạn chế, đặc biệt về giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất Tình trạng không tuân thủ pháp luật và quản lý quy hoạch yếu kém dẫn đến nhiều bất cập, gây khó khăn cho việc xử lý vi phạm pháp luật Đánh giá thực thi quy hoạch có vai trò quan trọng trong phát triển đô thị tương lai, nhưng ít được quan tâm nghiên cứu do tính phức tạp và chính xác của các phương pháp đánh giá Nghiên cứu về thực thi quy hoạch là cần thiết, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa mạnh như huyện Nhà Bè, nhằm hỗ trợ chính quyền đưa ra các chính sách phát triển phù hợp.
Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định các yếu tố tác động đến việc thực thi quy hoạch trong bối cảnh hiện nay trong bối cảnh hiện nay
Đánh giá việc thực thi quy hoạch huyện Nhà Bè so với đồ án quy hoạch chung và quy hoạch phân khu đã được phê duyệt cần xem xét các yếu tố tác động Việc thực hiện quy hoạch này không chỉ phản ánh sự tuân thủ các quy định mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của khu vực Các yếu tố tác động như dân số, kinh tế và môi trường cũng cần được phân tích để đảm bảo quy hoạch đáp ứng nhu cầu thực tế và phát huy tối đa tiềm năng của huyện Nhà Bè.
- Đề xuất các giải pháp quản lý nâng cao hiệu quả thực thi quy hoạch tại huyện Nhà Bè, TP.HCM.
Cấu trúc luận văn
Ba chương: chương 1 (33 trang), chương 2 (10 trang), chương 3 (27 trang); tham khảo 19 tài liệu, gồm 13 trong nước và 06 nước ngoài.
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU
TỔNG QUAN VỀ THỰC THI QUY HOẠCH
Đô thị hóa là một quá trình không thể tránh khỏi, cần được quản lý hiệu quả bởi chính quyền địa phương thông qua quy hoạch định hướng đã được phê duyệt Việc huy động nguồn nhân lực và tài chính là rất quan trọng để thực hiện quy hoạch này, và quy trình thực thi cần được hỗ trợ bởi các quy định kiểm soát chặt chẽ.
Thiếu hiểu biết về mức độ thực hiện kế hoạch và các yếu tố quyết định đã cản trở nhà hoạch định thực hiện tốt hơn Quy hoạch cần thống nhất với tình hình phát triển kinh tế xã hội quốc gia để đảm bảo sự bình đẳng và hài hòa trong nền kinh tế thị trường Tuy nhiên, tác động của việc thực hiện quy hoạch đô thị thường bị bỏ qua, với các nhà hoạch định thường tập trung vào việc tạo ra kế hoạch thay vì thực hiện chúng Sự phức tạp của đô thị làm cho việc đánh giá ảnh hưởng của quy hoạch đối với phát triển đô thị trở nên khó khăn, và giáo sư Hopkins đã sử dụng bốn yếu tố: hiệu ứng thực tế, lợi ích thuần túy, hiệu lực nội bộ và hiệu lực bên ngoài để kiểm tra những ảnh hưởng này.
TỔNG QUAN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG THỰC THI QH
Cần điều chỉnh quy hoạch giao thông cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam để đáp ứng kịp thời với tốc độ phát triển Việc đầu tư và liên kết vùng hiện chưa theo kịp nhu cầu, do đó cần phát huy vai trò của các đường vành đai thành phố và tăng cường các trục kết nối trực tiếp Điều này sẽ giúp hạn chế tình trạng tập trung giao thông vào TP.HCM, nâng cao hiệu quả giao thông liên vùng.
Khi các nhà quy hoạch phát triển thành phố, họ thường xem xét các yếu tố kinh tế và nguồn lực, nhưng điều này vẫn chưa đủ Để đô thị có thể phát triển bền vững, cần có những chương trình phát triển đô thị toàn diện hơn, vượt ra ngoài quy hoạch đơn thuần Chẳng hạn, một chương trình phát triển đô thị hiệu quả sẽ hỗ trợ việc triển khai các quy hoạch đã được thiết lập.
Tăng dân số và biến đổi khí hậu có tác động mạnh mẽ đến quy hoạch đô thị, buộc các nhà quy hoạch phải xem xét các xu hướng để định hướng tương lai Sự gia tăng dân số ổn định sẽ dẫn đến nhu cầu về chỗ ở, và một giải pháp khả thi có thể là xây dựng cao tầng Nếu thành phố quá đông đúc, việc phát triển các khu vực nông thôn xung quanh sẽ trở nên cần thiết để thu hút cư dân.
Các thành phố ở Pakistan đang mở rộng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về công nghiệp hóa và xây dựng, đòi hỏi quy hoạch hiệu quả và các kế hoạch phát triển phù hợp Để đảm bảo sự phát triển bền vững, cần đánh giá lại năng lực thể chế và hỗ trợ pháp lý nhằm loại bỏ lúng túng trong quản lý đất đai.
Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện kế hoạch là rất quan trọng Laurian et al (2004) chia các yếu tố này thành hai loại: nội bộ, như chất lượng của kế hoạch, và bên ngoài, như đặc điểm của cơ quan lập kế hoạch và nhà phát triển địa phương Nghiên cứu về thực thi quy hoạch tại Trung Quốc còn hiếm, chủ yếu do hệ thống quy hoạch đô thị phức tạp Một nghiên cứu khảo sát các đề xuất phát triển được phê duyệt tại Thượng Hải từ 1980 đến 1990 đã so sánh sự phù hợp và sai lệch giữa quy hoạch và phát triển thực tế Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện kế hoạch, bao gồm khung kiểm soát và thay đổi kinh tế, xã hội cũng đã được phân tích (Tian, Li; Shen, Tiyan; 2011).
TỔNG QUAN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC THI QUY HOẠCH
Nghiên cứu "Đánh giá việc thực hiện kế hoạch ở Trung Quốc chuyển tiếp" năm 2011 của Li Tian và Tiyan Shen, đăng trên tạp chí Cities, tập trung vào việc thực hiện kế hoạch tổng thể của thành phố Quảng Châu, nhấn mạnh rằng đánh giá nên chú trọng vào các kế hoạch vật lý của cộng đồng hoặc kế hoạch hướng đối tượng Alterman và Hill (1978) đã sử dụng các lớp phủ lưới để định lượng sự phù hợp giữa kế hoạch sử dụng đất và thực tế, trong khi Alexander và Faludi (1989) phát triển mô hình PPIP với năm tiêu chí đánh giá: sự phù hợp, quy trình hợp lý, sự tối ưu, bài viết tối ưu và sử dụng.
1.3.2 Tổng quan các tài liệu nghiên cứu trong nước
Việc đánh giá thực thi các đồ án quy hoạch chung xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện qua các quy hoạch năm 1993, 1998 và 2010 Mục tiêu của đánh giá này là xác định những thành công và hạn chế trong việc thực hiện 10 nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, như đã nêu trong Điều 2 của Quyết định 24/QĐ-TTg ngày 24 tháng 01 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ.
TỔNG QUAN VỀ KVNC HUYỆN NHÀ BÈ
1.4.1 Lịch sử phát triển huyện Nhà Bè
Giai đoạn 2015-2020, kinh tế huyện Nhà Bè có sự tăng trưởng ổn định, nhờ vào định hướng phát triển Thành phố về phía Nam với Khu đô thị - cảng Hiệp Phước làm trung tâm Điều này đã tạo ra nhiều cơ hội tiếp cận nguồn lực phục vụ cho nhu cầu phát triển của huyện.
1.4.2 Định hướng phát triển KGĐT huyện Nhà Bè năm 2020
Quy mô dân số dự kiến: 540.000 người Các chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch toàn khu theo đồ án Điều chỉnh QHC năm 2012
So sánh giữa hai đồ án Quy hoạch chung cho thấy rằng quan điểm điều chỉnh quy hoạch của TP cần phải đảm bảo tính kế thừa Những yếu tố của quy hoạch hiện hành vẫn còn phù hợp sẽ được tiếp tục thực hiện.
TỔNG QUAN VỀ THỰC THI QH TẠI HUYỆN NHÀ BÈ
Diện tích đất nông nghiệp tại huyện đang giảm do sự phát triển của các khu công nghiệp và khu dân cư mới Về giao thông bộ, một số tuyến đường đã được xây dựng theo quy hoạch nhưng vẫn chưa hoàn thiện Về giao thông thủy, một số cảng và bến đã được hình thành trong khu công nghiệp Hiệp Phước, phục vụ cho việc vận chuyển hàng hóa.
Huyện hiện có 37 đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 đã được phê duyệt, trong đó 35 đồ án đã đến thời hạn rà soát Đặc biệt, 02 đồ án quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết điều chỉnh tỷ lệ 1/2000 tại huyện Nhà Bè đã được UBND TP.HCM phê duyệt.
• Đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 khu dân cư Phước Kiển (ngã ba Lê Văn Lương – Phạm Hữu Lầu)
• Đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 khu dân cư kết hợp Thương mại Dịch vụ Phước Kiển).
CƠ SỞ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
CƠ SỞ PHÁP LÝ
Các văn bản pháp lý, các đồ án QH đã được phê duyệt, Các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành; các quyết định phê duyệt.
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Các công trình nghiên cứu, Các luận án, luận văn; tài liệu học thuật, các khái niệm liên quan từng mục tiêu nghiên cứu.
CƠ SỞ THỰC TIỄN
Nghiên cứu thực tiễn về triển khai quy hoạch đô thị tại Singapore cho thấy quốc gia này, mặc dù có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhưng đã thực hiện quy hoạch hiệu quả từ rất sớm với bản quy hoạch tổng thể 1/5.000 được áp dụng từ năm 1971 Quy hoạch này không chỉ thể hiện sự kết nối hạ tầng do nhà nước đầu tư mà còn đảm bảo phát triển bền vững Tương tự, Nhật Bản cũng chú trọng vào việc mở rộng và phát triển đô thị thông qua xây dựng các khu đô thị mới, với các dự án được xác định theo thứ tự ưu tiên để chính xác hoá các bản quy hoạch chung đô thị, đồng thời tiến hành lập dự án khả thi một cách hiệu quả.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phương pháp nghiên cứu: phương pháp phân tích và tổng hợp;;
PP chuyên gia; PP so sánh; PP lịch sử; PP bản đồ
Bài viết phân tích sự phù hợp và cần thiết giữa quy hoạch chung huyện Nhà Bè và thực tế tại thời điểm đó, đồng thời so sánh sự thay đổi do tác động của quy hoạch qua các giai đoạn lịch sử Đặc biệt, điều chỉnh đồ án quy hoạch năm 2012 được nhấn mạnh với các đặc điểm về vị trí tự nhiên và hiện trạng Phương pháp nghiên cứu tài liệu và diễn đạt các nội dung quy hoạch được sử dụng để thể hiện và minh họa trực quan các nghiên cứu liên quan đến đặc điểm tự nhiên và hiện trạng của huyện.
CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THỰC THI QH
3.1.1 Các yếu tố tác động đến công tác thực thi quy hoạch
Sự gia tăng dân số chủ yếu do tăng cơ học đã tạo ra áp lực lớn lên quy hoạch phát triển đô thị, khiến cho việc dự báo quy mô dân số đô thị trở thành yếu tố quyết định trong đồ án quy hoạch chung Điều này ảnh hưởng đến quy mô đất đai, chức năng không gian, cơ sở hạ tầng và các vấn đề đầu tư Tuy nhiên, quy hoạch đô thị phải đối mặt với nhiều thách thức từ tốc độ và quy mô đô thị hóa, bao gồm nhu cầu về nhà ở giá rẻ, hệ thống giao thông kết nối tốt, cơ sở hạ tầng và dịch vụ cơ bản Do đó, việc tăng dân số cần phải tương ứng với khả năng cung ứng của các công trình công cộng.
3.1.2 Sự thay đổi cơ cấu sử dụng đất
Sự phát triển đô thị nhanh chóng và thiếu kiểm soát đã dẫn đến cấu trúc đô thị bất ổn, với việc thiếu kế hoạch quản lý quỹ đất dẫn đến chia cắt và thiếu hạ tầng công cộng Nhiều dự án đô thị chậm tiến độ do nhà đầu tư trì hoãn bằng cách xin điều chỉnh quy hoạch hoặc chờ chuyển nhượng Hệ thống giao thông đang quá tải và hạ tầng kỹ thuật chưa đảm bảo an toàn trong cấp nước và xử lý nước thải.
3.1.3 Cơ sở hạ tầng đô thị
Trong bối cảnh “đất đai có hạn, dự án đã được duyệt”, các chỉ tiêu về đất cho công trình công cộng đã được quy định cứng trong nhiều văn bản của Bộ Xây dựng, dẫn đến sự chưa đồng bộ trong quy hoạch chung Để khắc phục tình trạng “thừa, thiếu” trong quy hoạch, cần tích hợp tất cả các thông số từ quy hoạch ngành và quy hoạch chi tiết vào nhiệm vụ quy hoạch chung Tuy nhiên, hiện nay, việc điều chỉnh các quy hoạch chưa phù hợp và tìm kiếm giải pháp thực hiện quy hoạch linh hoạt là điều cần thiết.
Kết cấu hạ tầng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, tạo ra hệ thống công trình đầu mối và trung tâm dịch vụ cả trong và ngoài đô thị Sự hoàn thiện và đồng bộ của kết cấu hạ tầng không chỉ thúc đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế mà còn mở rộng thị trường và mối quan hệ giữa đô thị và các khu vực lân cận, đồng thời góp phần mở rộng không gian đô thị.
3.1.4 Tính liên kết vùng Để công tác thực thi quy hoạch phát triển đô thị bền vững cũng như các vấn đề khác như ách tắc giao thông, cần có một kế hoạch phát triển đô thị hiệu quả với các bước đi, hành động cụ thể và tầm nhìn dài hạn nằm trong bối cảnh liên kết các vùng lân cận, tạo động lực để các khu vực trong vùng phát triển tương xứng Đô thị phát triển đến mức nào với dân số bao nhiêu phải căn cứ chủ yếu vào điều kiện tự nhiên, xã hội và mối liên hệ với các địa phương khác của quận, huyện đó Nếu liên kết vùng giữa các khu đô thị trong huyện Nhà Bè và các quận huyện khác lân cận được tăng cường mạnh mẽ sẽ giúp giải quyết những vấn đề tồn tại trong thực thi quy hoạch, phát triển đô thị và tạo điều kiện để các phân khu trong quy hoạch chung huyện Nhà Bè phát triển, liên kết với các tỉnh lân cận để cùng chia sẻ hạ tầng
3.1.5 Chất lượng đồ án quy hoạch phân khu
Bản chất và sự khác biệt giữa quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết đô thị nằm ở yêu cầu nghiên cứu, cách thể hiện, thời gian quy hoạch và cấp phê duyệt Hiện nay, quy hoạch chung đô thị tại Thành phố chỉ mang tính định hướng, trong khi quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết thường chạy theo lợi ích kinh tế, dẫn đến việc thay đổi chức năng, mục đích sử dụng đất, mật độ xây dựng và tầng cao Điều này đã làm thay đổi hoặc phá vỡ cấu trúc tổng thể không gian đô thị theo ý tưởng được phê duyệt.
Khả năng định hướng và dự báo trong quy hoạch đô thị đang gặp nhiều hạn chế, dẫn đến tác động tiêu cực đến sự phát triển và khai thác đất đô thị Đồ án quy hoạch chung xây dựng huyện chưa cập nhật đầy đủ các khu đất hiện trạng đang hoạt động, ảnh hưởng đến công tác quản lý thực thi quy hoạch Nhiều đồ án quy hoạch không đáp ứng yêu cầu, với chất lượng dự báo thấp, buộc phải điều chỉnh trước thời hạn Thêm vào đó, một số đồ án quy hoạch phân khu thiếu cập nhật các quy hoạch định hướng hạ tầng diện rộng của khu vực và thành phố, gây khó khăn trong quá trình triển khai và điều chỉnh.
3.1.6 Cơ chế, chính sách đầu tư
Công tác thanh tra, kiểm toán và giám sát trong quản lý đất đai chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả, dẫn đến một số nội dung chưa được xử lý triệt để Việc quy định sử dụng quỹ đất để thanh toán cho nhà đầu tư theo hình thức xây dựng chuyển giao còn thiếu rõ ràng, gây thất thoát tài sản công Quản lý đất đai gặp nhiều vấn đề như buông lỏng quản lý và thiếu sự phối hợp đồng bộ với chính quyền địa phương, dẫn đến tình trạng lấn chiếm và xây dựng trái phép Hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu đất đai và phát triển đô thị chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi việc công khai thông tin quy hoạch và sử dụng đất đai tại đô thị còn hạn chế, đặc biệt là thông tin về giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất.
ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC THI QUY HOẠCH
Do diện tích huyện rộng lớn, việc quản lý dữ liệu hiện trạng và quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 gặp nhiều khó khăn, chưa đáp ứng được quy hoạch sử dụng đất và nhu cầu phát triển kinh tế.
Phân tích sự thay đổi các yếu tố trong hai đồ án Quy hoạch phân khu điều chỉnh đã được phê duyệt giúp đánh giá hiệu quả thực thi quy hoạch tại huyện Nhà Bè So với Quy hoạch chung huyện năm 2012, việc đánh giá này cung cấp cái nhìn trực quan hơn về sự phát triển và điều chỉnh quy hoạch phân khu cũng như quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt.
Bảng 3.1: Bảng đánh giá các yếu tố tác động đến thực thi quy hoạch dựa trên hai QHPK điều chỉnh được phê duyệt tại huyện Nhà
QHPK ĐC Đồ án QHPK (điều chỉnh quy hoạch chi tiết) TL
(Ngã ba đường Lê Văn
Lương - Phạm Hữu Lầu), xã
Phước Kiển, huyện Nhà Bè Đồ án QHPK tỷ lệ 1/2000 khu dân cư kết hợp Thương mại Dịch vụ Phước Kiển), huyện Nhà
Sau 9 năm thực hiện đồ án quy hoạch phát triển kinh tế, dự báo quy mô dân số đã được điều chỉnh, cho thấy dân số dự kiến sẽ tăng gấp 1,67 lần so với đồ án quy hoạch xây dựng năm trước.
Năm 2008, sự gia tăng dân số trong quá trình đô thị hóa tại khu vực quy hoạch đã làm thay đổi việc thực thi quy hoạch so với Quy hoạch chung (QHC) Điều này dẫn đến việc điều chỉnh Quy hoạch phân khu (QHPK) để phù hợp với thực tế và dự báo tương lai Việc thực hiện quy hoạch phân khu đã được chú trọng, vì sự thay đổi về quy mô dân số ảnh hưởng lớn đến công tác thực thi quy hoạch Nếu tăng trưởng dân số vượt ngưỡng dự báo, sẽ gây áp lực lên cơ sở hạ tầng và diện tích đất dành cho khu ở.
Sự thay đổi cơ cấu sử dụng đất
Sau khi phê duyệt điều chỉnh, cơ cấu sử dụng đất đã có sự thay đổi rõ rệt, với diện tích đất ở tăng và diện tích đất dành cho công trình hạ tầng công cộng cùng cây xanh giảm Mặc dù vậy, diện tích đất ngoài đơn vị ở lại tăng lên, tạo ra quỹ đất cho thương mại dịch vụ, cũng như đất cây xanh ngoài đơn vị ở và đất hạ tầng kỹ thuật, đất sông rạch.
Sau khi điều chỉnh được phê duyệt, cơ cấu sử dụng đất đã có sự thay đổi rõ rệt, với diện tích đất dành cho nhu cầu nhà ở tăng lên, trong khi diện tích đất cho các công trình hạ tầng phục vụ sinh hoạt giảm Đặc biệt, diện tích đất dành cho cây xanh công cộng cũng giảm đáng kể.
Cơ sở hạ tầng đô thị
- Khu dân cư có vị trí và giao thông thuận tiện
- Cơ sở hạ tầng kỹ thuật dọc đường Phạm Hữu Lầu được
- Hiện trạng giao thông: chỉ có đường giao thông nội đồng
- Có quy định cụ thể về đầu tư đồng bộ, tạo thuận lợi cho khu dân cư khi kết nối hạ tầng với hệ thống chung của khu vực
- Dọc sông Long Kiển và một phần rạch Ông Bốn, nhiều nhà ở đã xây dựng trong hành lang bảo vệ bờ rạch
Khu dân cư hiện hữu có mật độ xây dựng cao và nhiều hẻm nhỏ, dẫn đến tình trạng lưu thông không đủ Định hướng hình thái kiến trúc chủ đạo bao gồm quy định về tầng cao công trình, mật độ xây dựng và khoảng lùi công trình Điều này được xem là một yếu tố quan trọng so với quy hoạch phân khu đã được duyệt vào năm 2009.
→ Giải quyết tình trạng đô thị phát triển theo xu hướng dàn trải, thấp tầng, sử dụng một tỷ lệ lớn về đất đai cho chức năng để ở
Việc bảo tồn các rạch nhánh đã ảnh hưởng đến quy hoạch hệ thống giao thông, đặc biệt ở khu vực bên trái đường Lê Văn Lương Đồng thời, quy hoạch giao thông cũng dựa trên việc mở rộng các đường hẻm hiện có để đảm bảo tính khả thi của dự án.
- Vị trí thuận lợi để phát triển đô thị do dễ dàng tiếp cận trục đường Nguyễn Hữu Thọ, giáp trục đường kho B nối dài (quy hoạch)
Nhà Bè có vị trí tiếp giáp với các nhánh sông và rạch lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức không gian đô thị hòa quyện với cảnh quan thiên nhiên đặc trưng của sông nước Điều này không chỉ giúp phát triển khu vực mà còn kết nối giao thông thủy hiệu quả.
Chất - Đồ án khai thác tốt cảnh - Đảm bảo các tiêu chuẩn lượng đồ án quy hoạch phân khu
Điều chỉnh quan sông nước đặc trưng của khu vực cần tuân thủ các quy định hiện hành, đảm bảo không gây xáo trộn cho các quy hoạch lớn hơn về sử dụng đất và kết nối giao thông Các quy phạm của Nhà nước về quy hoạch xây dựng đô thị, hạ tầng kỹ thuật, công trình kiến trúc, dịch vụ đô thị và cây xanh phải được áp dụng để tạo ra một tổng thể kiến trúc hài hòa và thẩm mỹ.
- Tổ chức hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hoàn chỉnh, nối kết với mạng lưới hạ tầng kỹ thuật chung của khu vực
Cơ chế, chính sách đầu tư
QHC và QHCT chủ yếu tập trung vào việc tổ chức thực hiện quy hoạch và trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước cùng các đơn vị liên quan Tuy nhiên, nội dung này không đề cập đến các phương thức đầu tư của các đơn vị tư nhân cũng như cơ chế chính sách hỗ trợ cho việc thực thi quy hoạch.
QHC và QHPK chỉ quy định về tổ chức thực hiện quy hoạch cùng với trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước và đơn vị liên quan, mà không đề cập đến các phương thức và đơn vị tư nhân có khả năng đầu tư thực hiện cũng như cơ chế chính sách đầu tư để thực thi quy hoạch.
ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ CÔNG TÁC THỰC THI
3.3.1 Kiểm soát phát triển dân số theo quy hoạch
Cần thiết phải xây dựng chính sách về mức sinh phù hợp cho từng vùng, tỉnh, thành phố và nhóm đối tượng, đồng thời cũng cần có các giải pháp để quản lý mật độ dân số cho từng khu vực, tỉnh, thành phố, cũng như các vùng kinh tế - xã hội đặc biệt.
3.3.2 Kiểm soát sử dụng đất xây dựng đô thị
Trong quy hoạch chung và phân khu, cần ưu tiên giải quyết các nhu cầu mất cân đối về hạ tầng xã hội và kỹ thuật Điều này giúp kiên định mục tiêu của quy hoạch chung, đồng thời tránh sai lệch trong quá trình thực thi.
3.3.3 Kiểm soát phát triển về phát triển HTKT và môi trường
Cần điều chỉnh quy hoạch để phát triển dự án mở đường giao thông phục vụ cộng đồng, kết hợp với việc khai thác quỹ đất hai bên đường nhằm hình thành dải đô thị phức hợp Dải đô thị này sẽ bao gồm các chức năng như khu ở, thương mại - dịch vụ, công viên cây xanh - thể dục thể thao, công trình hạ tầng xã hội và bãi đậu xe tập trung, tạo nên một không gian văn minh, hiện đại cho hoạt động kinh doanh.
3.3.4 Tăng cường tính liên kết vùng
Nghiên cứu phát triển nông nghiệp đô thị kết hợp với du lịch sinh thái nhằm tối ưu hóa quy hoạch Khu đô thị cảng Hiệp Phước Việc tích hợp phát triển du lịch vào kế hoạch này sẽ tận dụng lợi thế của cảng biển để xây dựng khu dịch vụ và thương mại, tạo ra cơ hội phát triển bền vững cho khu vực.
3.3.5 Kiểm soát quá trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch
Cần rà soát toàn bộ quy hoạch phân khu của từng khu vực để đảm bảo tính phù hợp với quy hoạch chung đã được phê duyệt Đồng thời, cần xem xét lại quy hoạch chi tiết thiết kế đô thị cho từng con đường và khu phố, đảm bảo sự đồng bộ trong quy hoạch tổng thể Việc này nhằm thực hiện kế hoạch phủ kín quy hoạch phân khu trên địa bàn Huyện.
3.3.6 Quản lý Nhà nước về cơ chế chính sách đầu tư thực thi QH
Để giải quyết hiệu quả các vấn đề thực thi quy hoạch, cần thiết phải có những chính sách quản lý và thực thi thống nhất, khoa học Điều kiện tiên quyết là kiên định thực hiện các định hướng của quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt Các quy hoạch này cần được xem là cao nhất, và các đơn vị địa phương phải có trách nhiệm tuân thủ khi quy hoạch chung đã được phê duyệt.
Kết luận
Nhà Bè, với vị trí địa lý giáp biển, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển mạnh mẽ trong các hoạt động kinh tế như cảng, thương mại và dịch vụ Khu vực này sở hữu nhiều tiềm năng, đặc biệt là theo quy hoạch huyện Nhà Bè năm 2020, nơi dự kiến sẽ hình thành các khu đô thị và chức năng hành chính trọng điểm Huyện Nhà Bè cũng có nhiều lợi thế trong việc thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng giao thông cũng như hạ tầng kỹ thuật.
Công tác thực thi quy hoạch đô thị là nhiệm vụ quan trọng để định hướng phát triển, tạo diện mạo mới cho huyện và thu hút đầu tư thông qua việc tối ưu hóa giá trị tài nguyên đất đai Để phát triển bền vững, các đô thị cần xác định các yếu tố và thách thức liên quan đến sự bền vững Dự kiến đến năm 2025, huyện Nhà Bè sẽ lên quận, trong khi các đô thị lớn đang phát triển mạnh mẽ trên địa bàn Hơn nữa, đầu tư xây dựng hạ tầng và quy hoạch khu đô thị tại huyện Nhà Bè hiện đang diễn ra khá hiệu quả.
Nút giao thông Nguyễn Văn Linh vừa được khởi công, đánh dấu bước tiến quan trọng cho huyện Nhà Bè và khu Nam TP.HCM Công trình này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy giao thông, thương mại và an sinh xã hội trong khu vực Thành phố cũng đã quyết định mở rộng đường Nguyễn Hữu Thọ, kết nối Nhà Bè với trung tâm quận 7, quận 4 và quận 1 Khu đô thị - cảng Hiệp Phước sẽ được kết nối giao thông, tạo động lực phát triển đô thị mạnh mẽ trong tương lai Huyện cần đổi mới phương thức quản lý, chú trọng xây dựng đô thị thông minh và cải cách hành chính, đồng thời chuẩn bị tốt cơ sở hạ tầng và quy hoạch sử dụng đất để phát triển kinh tế dịch vụ.
Huyện Nhà Bè, với tiềm năng nông nghiệp, sẽ chuyển đổi một phần lớn diện tích đất sang đô thị hóa và công nghiệp trong tương lai Trong 5 – 10 năm tới, cần tập trung vào kế hoạch khai thác đất đai hiệu quả để phục vụ sản xuất và đời sống cư dân Việc ưu tiên đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật và xã hội là cần thiết để nâng cao chất lượng sống Đồng thời, trong giai đoạn hiện tại, các khu vực đất nông nghiệp vẫn nên được duy trì ổn định sản xuất cho đến khi quy hoạch đô thị được thực hiện.
Ủy ban nhân dân huyện Nhà Bè cần triển khai quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 và thường xuyên rà soát, đánh giá sự bất cập giữa quy hoạch xây dựng và quy hoạch sử dụng đất để điều chỉnh kịp thời nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội Việc lập và thực hiện quy hoạch cần chú trọng sự tham gia của cộng đồng và phản biện từ các tổ chức chính trị - xã hội, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với nhu cầu thực tế Đồng thời, công tác đào tạo nguồn nhân lực cho tư vấn thiết kế và quản lý quy hoạch cần được thực hiện nghiêm túc trong khung pháp lý đầy đủ và khoa học.
Huyện Nhà Bè sẽ được quy hoạch theo hướng phát triển công nghiệp cảng và thương mại dịch vụ, thay vì nông nghiệp, với mục tiêu hình thành khu đô thị mới tại Nhơn Đức và Phước Kiển Các dự án khu đô thị sẽ được bố trí dọc theo đường Nguyễn Hữu Thọ và khu cảng Hiệp Phước, tạo điều kiện thu hút cư dân đến sinh sống và lập nghiệp Từ năm 2020 đến 2025, quá trình đô thị hóa sẽ diễn ra nhanh chóng, đi kèm với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và xây dựng đô thị thông minh Khu công nghiệp Hiệp Phước và hệ thống cảng biển sẽ tiếp tục phát triển, tạo thuận lợi cho việc thu hút nguồn lực đầu tư và thúc đẩy thực hiện quy hoạch đã được phê duyệt.
Kiến nghị
Với các nhà quản lý và các cấp chính quyền
Quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc đô thị được ban hành nhằm giám sát và kiểm tra hoạt động đầu tư, xây dựng theo quy hoạch xây dựng và quy hoạch phân khu đã được phê duyệt Cần thực hiện kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến quy hoạch xây dựng và quản lý đô thị Đồng thời, việc công bố và công khai thông tin quy hoạch trên địa bàn huyện cần được thực hiện hiệu quả, xây dựng hệ thống cung cấp thông tin quy hoạch trực tuyến để người dân dễ dàng tiếp cận.
Tổng rà soát và đánh giá quy hoạch các đồ án quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/2000 đã được phê duyệt nhưng không còn phù hợp tại huyện; điều chỉnh tổng thể và cục bộ quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết để phù hợp với định hướng phát triển đô thị và kinh tế - xã hội theo kế hoạch Thực hiện các chương trình phát triển nhà ở và quản lý quy hoạch đồng bộ với các kế hoạch tổng thể Đồng thời, xây dựng KĐT công nghiệp cảng Hiệp Phước thành KĐT đa chức năng của TP.HCM với đặc thù là cảng biển, mở rộng không gian đô thị ra biển.
Với người làm công tác chuyên môn về Quy hoạch
Cần tập trung vào việc phối hợp rà soát quy hoạch chung và quy hoạch phân khu, đồng thời đánh giá các đồ án quy hoạch xây dựng không hiệu quả và thiếu khả thi Việc này nhằm cập nhật và điều chỉnh cho phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, định hướng phát triển kinh tế - xã hội, cũng như đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân.
Tổ chức tư vấn lập quy hoạch đô thị cần có tư cách pháp nhân và đáp ứng các tiêu chí về số lượng, năng lực chuyên môn của cá nhân tham gia, cũng như năng lực quản lý và các điều kiện kỹ thuật phù hợp với nhiệm vụ được giao.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt
[1] Nhiều tác giả (2018), “Quy hoạch vùng TP.HCM: Liên kết để cùng phát triển”, https://tuoitre.vn/quy-hoach- vung-tphcm-lien-ket-de-cung-phat-trien-
TPHCM đã tiến hành điều chỉnh hơn 450 đồ án quy hoạch lỗi thời nhằm cải thiện chất lượng quy hoạch đô thị Những điều chỉnh này không chỉ giúp tối ưu hóa không gian đô thị mà còn đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững của thành phố Việc cập nhật các quy hoạch này là cần thiết để phù hợp với thực tế phát triển và xu hướng đô thị hóa hiện nay.
Bài viết của Trúc Linh (2019) phân tích những kinh nghiệm quản lý đô thị hiệu quả từ nhiều quốc gia, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các chiến lược quản lý bền vững Nội dung bài viết đề cập đến các mô hình thành công, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam trong việc cải thiện quản lý đô thị Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin và cải thiện hạ tầng đô thị **Tài liệu tham khảo**: Trúc Linh (2019), “Quản lý đô thị hiệu quả: Kinh nghiệm từ một số quốc gia trên thế giới”, [link](http://consosukien.vn/quan-ly-do-thi-hieu-qua-kinh-nghiem-tu-mot-so-quoc-gia-tren-the-gioi.htm), ngày 01/06/2020.
Đánh giá thực thi quy hoạch chung đô thị tại TP HCM là một quá trình quan trọng nhằm cải thiện và điều chỉnh các chính sách quy hoạch Bài viết của ThS KTS Phạm Trần Hải (2017) nhấn mạnh rằng việc đánh giá thực thi quy hoạch cần được thực hiện một cách đồng bộ và đầy đủ, bao gồm việc xem xét nguồn lực, hiệu quả và tác động của quy hoạch Đặc biệt, cần phân tích mối quan hệ giữa các chỉ số đánh giá để nhận diện rõ các bất cập trong thực thi quy hoạch Hệ thống quy hoạch cấp tỉnh cần có sự gắn kết chặt chẽ để đảm bảo phát triển đô thị bền vững và hiệu quả Việc thực hiện đánh giá này không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là yêu cầu pháp lý nhằm đáp ứng các điều kiện phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh hiện tại.
Quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết đô thị đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý phát triển đô thị, đảm bảo sự phát triển bền vững và đáp ứng nhu cầu của cộng đồng Quy hoạch chung xác định mục tiêu phát triển, quy mô dân số và cơ sở hạ tầng, trong khi quy hoạch chi tiết cụ thể hóa chức năng sử dụng đất và yêu cầu kiến trúc cho từng khu vực Việc lập quy hoạch đô thị cần phải tuân thủ các quy định pháp luật và đảm bảo tính đồng bộ, tránh tình trạng các dự án phát triển không phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt, dẫn đến sự chệch hướng trong phát triển không gian đô thị.
[6] Tú Giang (2020), “Lập quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn”, http://dangcongsan.vn/xa-hoi/lap-quy-hoach- he-thong-do-thi-va-nong-thon-549196.html, ngày 01/06/2020
[7] Triệu Tùng (2019), “Kiến thiết đô thị, tạo nên giá trị mới -
Bài 2: Bất cập từ phát triển "nóng" ”, https://baodanang.vn/channel/5404/201910/kien- thiet-do-thi-tao-nen-gia-tri-moi-bai-2-bat-cap-tu- phat-trien-nong-3254785/, ngày 01/06/2020
[8] Chính phủ (2010), Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025, TP.HCM
[9] Ủy ban nhân dân TP.HCM (1998), Đồ án quy hoạch chung xây dựng huyện Nhà Bè, TP.HCM
Ủy ban nhân dân huyện Nhà Bè đã phê duyệt Đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị với tỷ lệ 1/2000 cho Khu dân cư Phước Kiển, tọa lạc giữa đường Lê Văn Lương, sông Long Kiển và rạch Ông Bốn, thuộc xã Phước Kiển, huyện Nhà Bè, TP.HCM.
Ủy ban nhân dân huyện Nhà Bè đã công bố Đồ án điều chỉnh quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 cho Khu dân cư kết hợp Trung tâm thương mại Dịch vụ khoa học tại xã Phước Kiển, huyện Nhà Bè, TP.HCM vào năm 2009.
[12] Ủy ban nhân dân TP.HCM (2012), Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng huyện Nhà Bè đến năm 2020, TP.HCM
Ủy ban nhân dân huyện Nhà Bè đã ban hành Đồ án quy hoạch phân khu điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2000 cho Khu dân cư Phước Kiển, tọa lạc tại ngã ba đường Lê Văn Lương và Phạm Hữu Lầu, thuộc xã Phước Kiển, huyện Nhà Bè, TP.HCM vào năm 2017.
Ủy ban nhân dân huyện Nhà Bè đã công bố Đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 cho khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ Phước Kiển, thuộc huyện Nhà Bè, TP.HCM vào năm 2019.
[15] Abushgra, Abdulbast ; Bach, Chistian; (2013) Urban
[16] Ahmad, Niaz; Anjum, Abbas Ghulam; (2012) Legal and institutional perplexities hampering the implementation of urban development plans in Pakistan Cities, 29(4), 271-277
[17] Arowolo, P O (2014) Population considerations in development planning South Africa: Human
[18] Huang, Chyi-Yun; Cantada, Isabel; (2019) Challenges to implementing urban master plans – what are we missing? World Bank Blogs
[19] InfoTrack (2018, 7 31) (DTS QLD) Retrieved 6 12, 2020, from https://www.infotrack.com.au/news-and- insights/key-factors-in-urban-planning/
[20] Li, Shimei; Yang, Jinming; Lu, Huicui; (2019) Quantitative
Influence of Land-Use Changes and Urban Expansion Intensity on Landscape Pattern in Qingdao, China: Implications for Urban Sustainability Sustainability, 1-18
Planning and Investment: The World Bank Experience The Urbanization Revolution, 66-75
[22] Milojevic, B (2012) Influential Factors on the Urban
Transformation of Cities in Bosnia and Herzegovina