Kiều ở lầu Ngưng Bích là một trong những đoạn tả cảnh ngụ tình hay nhất trong Truyện Kiều. Bằng ngòi bút tài hoa, Nguyễn Du đã khắc họa được tâm trạng buồn tủi, đau đớn và tủi nhục của Thuý Kiều, đồng thời thể hiện tâm trạng chung thuỷ son sắc và sự nhân hậu, hiếu thảo của Thuý Kiều.
Trang 1KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
( Trích)
Nguyễn Du
1 Hoàn cảnh cô đơn, tội nghiệp của Kiều
“Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung Bốn bề bát ngát xa trông Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia”
kín tuổi xuân
– Hình ảnh: Từ ngữ
+ “ non xa” + “ ở chung”
+ “ trăng gần”
→ Gợi hình ảnh Lầu Ngưng Bích đơn độc, chơi vơi
→ Tạo cảm giác trơ trọi, rợn ngợp, lơ lửng
→ Kiều chỉ có thể làm bạn với “ non xa”, “ trăng gần”, không thấy bóng dáng con người
– Hình ảnh:
+ “ non xa”
+ “ xa trông”
+ “ Cát vàng cồn nọ”
+ “ bụi hồng dặm kia”
→ Gợi hình ảnh Kiều đứng trên lầu cao nhìn ra xung quanh
→ Không gian bao la, xa vời, không một bóng người, bóng nhà tạo nên cảm giác hoang vắng, lạnh lẽo
“ Bẽ bàng mây sớm đèn khuya Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng”
làm bạn với mây, buổi tối chỉ có đèn bầu bạn
→ Tình cảnh cô đơn, lẻ loi, cảm giác buồn tủi, chán ngán đến “ bẽ bàng” của Thúy Kiều => Thúy Kiều rơi vào cảnh cô đơn tuyệt đối, nàng chỉ biết đối diện với chính
Trang 2bản thân mình
Nghệ thuật:
- Biện pháp liệt kê: “non xa”, “ trăng gần”, “bát ngát xa trông”, “ cát vàng cồn nọ”,
“bụi hồng dặm kia”, “ mây sớm”, “đèn khuya”
- Biện pháp đối lập, tương phản : “ non xa” >< “ trăng gần” ; “ mây sớm” >< “ đèn
khuya”
- Phép đảo ngữ: “ bốn bề bát ngát”
- Từ láy: “ bát ngát”
Kiều
2 Nỗi nhớ thương Kim Trọng và cha mẹ của nàng Kiều
Hoàn cảnh cô đơn nơi đất khách làm cho tâm trạng Kiều chuyển từ buồn sang nhớ
“ Tưởng người dưới nguyệt chén đồng Tin sương luống những rày trông mai chờ”
– Hình ảnh:
+ “ dưới nguyệt”
+ “ chén đồng”
→ Gợi nhớ cảnh Thúy Kiều – Kim Trọng thề nguyền dưới trăng
“ Vầng trăng vằng vặc giữa trời Đinh ninh hai miệng một lời song song”
→ Thúy kiều đang nhớ đến Kim Trọng
– Hình ảnh: “Tin sương luống những rày trông mai chờ” → Kiều tưởng tượng thấy ở nới xa, Kim Trọng cũng đang hướng về mình, đang ngày đêm mong nhớ mình
(?) Tại sao Thúy Kiều lại nhớ đến Kim Trọng đầu tiên mà không phải là cha mẹ?
Trong cơn gia biến, Kiều phải hi sinh mối tình đầu đẹp đẽ để cứu gia đình Nàng đã phần nào “ đền ơn sinh thành” (Hiếu) Trong khi đó, Thúy Kiều chưa kịp nói lời từ biệt với chàng Kim, không thể thực hiện lời hẹn ước với chàng Đối với nàng Kim Trọng là người mất mát nhiều nhất → sự day dứt, dày vò bản thân của Thúy Kiều vì phản bội lời thề
Trang 3“ Bên trời góc bể bơ vơ Tấm son gột rửa bao giờ cho phai”
– Hình ảnh:
+ “Bên trời”
+ “ góc bể”
→ Không gian rộng lớn, bao la
→ Cách hiểu 1: Tấm lòng son sắt, thủy chung của Thúy Kiều dành cho Kim Trọng sẽ không bao giờ phai mờ, nguôi ngoai
→ Cách hiểu 2: Tấm lòng trong trắng của Kiều đã bị những kẻ như Tú Bà, Mã Giám Sinh làm cho hoen ố, không thể nào gột rửa được
=> Sự day dứt, dằn vặt của Kiều vì đã phụ tình chàng Kimvà đau đớn xót xa cho chính mình vì nhân phẩm bị xúc phạm, chà đạp
“ Xót người tựa cửa hôm mai Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm”
– Hình ảnh:
+ “ tựa cửa” : là hình ảnh của sự ngóng trông → Thúy Kiều tưởng tượng cảnh cha mẹ đang tựa cửa ngóng trông nàng về
+ “ Quạt nồng ấp lạnh” : quạt lúc nóng, ủ ấm giường khi lạnh → Nàng Kiều không thể ở bên chăm sóc cha mẹ khi trái gió trở trời
– Điển cố:
+ “ Sân Lai” kết hợp với thành ngữ “ cách mấy nắng mưa” → Thúy Kiều cảm thấy thơi gian xa nhà đã rất lâu và tưởng tượng ra khung cảnh quê hương với những thay đổi
+ “ gốc tử” : tưởng tượng thấy cha mẹ đã già → bộc lộ tâm trạng nhớ thương, lo lắng và tấm lòng hiếu thảo của Kiều dành cho cha mẹ, nỗi day dứt vì không thể ở bên cha mẹ để được phụng dưỡng họ khi về già
=> Trong cảnh ngộ khi ở Lầu Ngưng Bích, Kiều là người đáng thương nhất nhưng nàng vẫn quên mình để nghỉ đến người yêu, cha mẹ → Kiều là con người thủy chung, hiếu nghĩa đáng trân trọng
Trang 43 Tâm tư trĩu nặng đau buồn, lo âu của Kiều khi ngắm nhìn cảnh vật
“ Buồn trông cửa bể chiều hôm Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa Buồn trông ngọn nước mới sa Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu Chân mây mặt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi”
khúc diễn tả nỗi buồn đang dâng lên tầng tầng lớp lớp trong nội tâm nhân vật Thúy Kiều
– Hình ảnh : “ Thuyền ai”, “ cánh buồm” kết hợp với từ láy “ thấp thoáng”,
“ xa xa” → tạo sự không rõ ràng → Ước vọng tìm được sự đồng cảm, giải thoát khỏi nỗi buồn của Kiều trở nên mơ hồ, mỗi lúc một xa
– Hình ảnh ẩn dụ : “ ngọn nước mới sa” , “ Hoa trôi” kết hợp với từ láy “ man
định giữa sóng gió cuộc đời của Thúy Kiều
– Hình ảnh: “ nội cỏ”, “ chân mây mặt đất” kết hợp với từ láy “ xanh xanh”,
“ rầu rầu” → đồng cỏ úa tàn, mặt đất một màu mờ mịt tưởng như không có chân trời →
Gợi cuộc sống úa tàn, bi thương, vô vọng kéo dài
– Hình ảnh : “ Gió cuốn mặt duềnh”, “ tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi” kết hợp
kêu quanh ghế ngồi chỉ có Thúy Kiều hình dung, cảm thấy như sóng vỗ dưới
đẩy, vùi dập cuộc đời Kiều
=> Tám câu thơ toàn là hình ảnh biểu thị sự vô định, mỏng manh, dạt trôi, bế tắc, sự chao đảo, nghiêng đỏ dữ dội đã góp phần bộc lộ tâm trạng của Thúy Kiều (thủ pháp lấy ngoại cảnh để bộc lộ tâm cảnh) Đây chính là lúc Thúy kiều trở nên tuyệt vọng, yếu đuối nhất, dễ rơi vào cạm bẫy nhất
BÀI VIẾT THAM KHẢO
Bài số 1
Kiều ở lầu Ngưng Bích là một trong những đoạn tả cảnh ngụ tình hay nhất
Trang 5trong Truyện Kiều Bằng ngòi bút tài hoa, Nguyễn Du đã khắc họa được tâm trạng buồn tủi, đau đớn và tủi nhục của Thuý Kiều, đồng thời thể hiện tâm trạng chung thuỷ son sắc và sự nhân hậu, hiếu thảo của Thuý Kiều
Bị Mã Giám Sinh làm nhục, Tú bà bắt ép làm gái lầu xanh, Kiều vô cùng tủi nhục
và đã tự vẫn để dứt nợ hồng nhan, nhưng lại không chết Sợ mất vốn, Tú bà liền đưa Kiều ra ở lầu Ngưng Bích nhằm che giấu sự qua lại dòm ngó của mọi người và cũng để thực hiện âm mưu mới Tại đây Kiều bị giam lỏng, chỉ có một mình tại lầu Ngưng Bích hiu quạnh Khủng cảnh bốn bề bát ngát, mênh mông càng làm cho Kiều buồn não Để diễn tả nỗi buồn của Kiều Nguyễn Du không trực tiếp tả Kiều mà ông tả cảnh, từ đấy lại thấy được nỗi buồn của Kiều được nhân lên bội phần
Ngay từ câu đầu ta đã thấy được hoàn cảnh tội nghiệp của Kiều Lầu Ngưng Bích đã chôn chặt một cô gái đang tuổi thanh xuân như Kiều Lẽ ra thời điểm này Kiều phải được hạnh phúc, đi đó đây, tận hưởng tuổi tuổi thanh xuân, lứa tuổi đẹp nhất của một cô gái Đã bao đêm Kiều trằn trọc, cô đơn với nỗi trống trải, buồn tủi và sợ hãi Nguyễn Du
đã chọn thời gian một đêm trăng để miêu tả tâm trạng Kiều Ngồi trên lầu cao nhìn ra xa bốn bề bát ngát, Kiều thấy dãy núi mảnh trăng như ở cùng bức tranh, cảnh rất đẹp nhưng Kiều thì càng buồn tủi Núi và trăng được ở chung một bức tranh còn Kiều và Kim
Trọng lại phải cách xa nghìn trùng Kiều lại càng buồn não hơn Lại những cát vàng cồn
nọ, bụi hồng dặm kia, tất cả như mở rộng không gian ra nhiều phía, càng tô đậm sự cô đơn của Kiều Cảnh ấy tình ấy làm cho lòng Thuý Kiều như tan nát, càng thấm thía cãi
bẽ bàng của thân phận
Trong khung cảnh vắng lặng không một bóng người, không một tâm hồn thân thuộc bầu bạn, cái đau khổ tủi nhục vẫn cận đó thì Kiều nghĩ đến Kim Trọng, và sau đó nghĩ đến
mẹ cha Có người bảo rằng lẽ ra Kiều phải nghĩ về mẹ cha trước thì mới đúng là đứa con hiếu thảo Thế nhưng có phải Nguyễn Du vô tình quên mất điều này và sự sắp xếp đó là
vô tình hay có ý khác? Nguyễn Du lại có một ý khác Kiều đã bán thân mình để cứu mẹ cha, đó là một sự hi sinh quả to lớn của Kiều cho cha mẹ, do đó có thể nói Kiều đã phần lớn làm được bổn phận người con khi hi sinh hạnh phúc cả đời mình Kiều đã vô cùng đau khổ khi cân nhắc bên tình bên hiếu để rồi cuối cùng Kiều quyết định làm tròn chữ hiếu:
Đệ lời thề hải minh sơn Làm con trước phải đền ơn sinh thành.
Kiều luôn ám ảnh, mặc cảm phụ tình Kim Trọng, cho dù nếu thời gian có trở lại Kiều sẽ vẫn làm như thế Đó là lí do tại sao Kiều lại nhớ đến Kim Trọng đầu tiên Từ khi bị Mã Giám Sinh làm nhục và giờ lại bị ép làm gái lầu xanh, nỗi đau đớn lớn nhất là Thuý Kiều không còn xứng đáng với Kim Trọng nữa Do đó việc để Thuý Kiều nhớ Kim Trọng trước tiên là hợp logic tình cảm Nhớ Kim Trọng, Kiều nhớ đến lời thề của tình
Trang 6yêu: Tưởng người dưới nguyệt chén đồng, rồi Kiều lại đau đớn nghĩ đến cảnh Kim Trọng đang khổ sở, buồn đau chờ mong bóng dáng mình:
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Trong khi đó mình lại đang bên trời góc bể bơ vơ Câu thơ tấm son gột rửa bao giờ cho phai còn diễn tả tấm lòng son sắt của Kiều dù bị vùi dập nhưng vẫn mãi không phai mờ cũng như tình yêu của Kiều dành cho Kim Trọng là khôn nguôi và luôn còn mãi
Bốn câu thơ tiếp theo Nguyễn Du miêu tả tâm trạng Kiều nhớ đến cha mẹ Lòng Kiều ngập tràn thương xót khi nghĩ đến cảnh cha mẹ sớm chiều đau đáu mong chờ tin con Rồi Kiều lo lắng không ai phụng dưỡng, lo chăm sóc cha mẹ thay mình Thành ngữ quạt nồng ấp lạnh, những điển cố sân Lai, gốc tử để diễn tả tấm lòng hiếu thảo và niềm nhớ thương cha mẹ của Kiều Từ khi Kiều bị đưa đi xa nhà sân Lai cách mấy nắng mưa, mưa nắng đã làm thay đổi cảnh vật quê nhà ít nhiều, gốc tử đã lớn vừa người ôm chứng tỏ thời gian Kiều đi cũng đã khá lâu Do đó mà Kiều lại lo cha mẹ mình sẽ thêm già yếu, càng nghĩ Kiều càng xót xa cho cha mẹ
Có thể nói tám câu thơ độc thoại của Kiều ngắn gọn nhưng có giá trị nghệ thuật lớn lao Nguyễn Du chú trọng ngôn ngữ độc thoại của nhân vật từ đó bộc lộ được tình cảm của nhân vật Tám câu thơ cuối cũng tả tâm trạng Kiều nhưng bằng cách khác: tả cảnh ngụ tình Sau khi thương nhớ, lo lắng cho người thân, người yêu mình, Kiều mới quay lại thực tại và càng đau đớn hơn cho số phận, tương lai mình Nhìn cảnh trống trải, xa vắng
mà chua xót thay! Mỗi câu thơ như gợi lên một nỗi buồn thảm, hãi hùng lắng sâu trong
vô thức:
Buồn trông cửa bể chiều hôm Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu Chân mây mặt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
Bốn cặp câu thơ lục bát, mỗi cặp gợi lên một nỗi buồn man mác, một cảnh bi ai Điệp khúc buồn trông cất lên như một bản nhạc nhẹ đầy xúc cảm mãnh liệt của một tâm hồn
và trái tim tan vỡ Buồn trông là buồn mà nhìn ra xa ngóng trông một cái gì đó mơ hồ sẽ đến làm thay đổi thực tại, Hình như Kiều mong một cánh buồm nơi cửa bể, cánh buồm đưa Kiều trở lại quê hương, xứ sở của mình, thế nhưng cánh buồm lại thấp thoáng, xa xa không thể rõ được và mỗi lúc một xa như ước vọng mơ hồ và dần tuột khỏi tầm tay của Kiều Kiều lại trông ngọn nước mới từ cửa sông chảy ra biển, một cánh hoa đang lênh
Trang 7đênh trên sóng nước bị xô đẩy không biết sẽ đi theo hướng nào Phải chăng cuộc đời Kiều sẽ như bông hoa giữa dòng ấy?
Kiều buồn trông về bốn phía, chân mây mặt đất, về nội cỏ rầu rầu Nội cỏ một màu héo
úa, trải dài bất tận từ mặt đất đến chân mây Thật đúng là nhìn cảnh lại đau thêm lòng Kiều lại buồn lòng nghĩ đến một cuộc sống tẻ nhạt, vô vị ở chốn này, không biết sẽ còn kéo dài đến khi nào Nhìn xa rồi nhìn gần, nàng nghe thấy tiếng gió gào, tiếng sóng ầm
ầm nổi lên như muốn vây chụp lấy nàng? Phải chăng những âm thanh dữ dội ấy tượng trưng cho những tai hoạ khủng khiếp sắp giáng xuống đầu nàng
Bằng bút pháp tả cảnh ngụ tình đặc sắc, Nguyễn Du đã khắc hoạ nội tâm của Kiều một cách tinh tế Qua đó, người đọc đã cảm nhận được cảnh ngộ éo le mà nàng phải chịu đựng Tâm tư của Thuý Kiều vẫn không phai mờ trong tâm trí của chúng ta mỗi khi đọc lại Truyện Kiều Ta cảm thương cho số phận của Kiều Nàng như “bèo dạt mây trôi” giữa dòng đời tẻ nhạt Xã hội phong kiến bất công đã chà đạp lên nhân phẩm của người phụ nữ “tài sắc vẹn toàn” Xã hội đen tối ấy nhất định sẽ bị diệt vong, còn người tốt như Kiều sẽ giải được oan khác của mình
Bài số 2
Trong Truyện Kiều, có nhiều đoạn thơ hay miêu tả nỗi cô đơn nhớ nhà của Kiều,
nhưng không đoạn nào thể hiện được trạng thái bi đát, bế tắc, đơn côi như đoạn Kiều ở
lầu Ngưng Bích
Sau khi biết mình bị bán vào lầu xanh, Kiều đã tự tử, nhưng không chết Biết Kiều tính tình khảng khái, cứng rắn, Tú Bà đã cho Kiều ở riêng trong lầu Ngưng Bích để thực hiện một âm mưu khác Trong thời gian này, sức khoẻ của Kiều mới hồi phục trở lại, nhưng tình cảm lại hết sức cô đơn Chết thì nàng đã không chết nữa, vì sợ bị liên lụy cho cha mẹ nhưng sống thì sẽ sống như thế nào, một thân một mình ở nơi hoàn toàn xa lạ, tứ
cố vô thân? Đây là đoạn thơ hay nổi tiếng của Truyện Kiều, cực tả nổi lòng cô đơn, buồn thảm, bi đát đó của nàng Kiều
Trang 8Trước hết, Nguyễn Du miêu tả tình cảm cô đơn của Kiều ở lầu Ngưng Bích bằng cách
vẽ ra khung cảnh xung quanh theo con mắt của Kiều:
“Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa, tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát, xa trông, Cát vàng còn nọ, bụi hồng dặm kia
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình, nửa cảnh như chia tấm lòng.”
Hai chữ "khóa xuân" rất đẹp nhưng nói lên thực chất Kiều bị giam lỏng Câu “Vẻ non xa, tấm trăng gần ở chung" cũng rất đẹp, cực tả cảnh cô đơn của Kiều Lầu Ngưng Bích cao quá, trơ trọi quá, Kiều như chỉ còn “ở chung" làm bạn với “vẻ non xa, tấm trăng gần” (gần trăng là vì lầu cao) Một cảm giác trơ trọi, rợn ngợp, lơ lửng tràn ngập câu thơ Nhìn ra xung quanh chỉ thấy một không gian bao la, xa vời: non xa, xa trông, cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia, tịnh không một bóng cây bóng nhà, bóng người Về thời gian, sớm làm bạn với mây, khuya làm bạn với đèn, thức, ngủ một mình thui thủi triền miên, thật là bẽ bàng, ngao ngán và vô vọng Nhưng nàng buồn về cảnh một phần, một phần khác lại buồn hơn
vì tình Đó là hai nỗi buồn chia xé tâm hồn nàng
Thứ hai, nhà thơ cực tả nỗi lòng nhớ nhung, thương xót đối với người thân Người đầu tiên được nhớ tới trong những giờ phút cô quanh ấy là Kim Trọng, người tình mà nàng đã nặng lòng thề hẹn:
“Tưởng người dưới nguyệt chén đồng, Tin sương luống những rày trông mai chờ.”
Trong tâm trí nàng vẫn còn như in hình ảnh hai người cùng uống rượu thề nguyền dưới trăng:
“Đinh ninh hai miệng một lời song song”
Kiều thương nhất là việc Kim Trọng vẫn chưa biết Kiều đã thuộc về người khác, vẫn đang
Trang 9ngày đêm trông chờ nàng một cách uổng công Hết thương Kim Trọng, nàng lại thương mình:
“Bên trời góc biển bơ vơ, Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.”
bao giờ mới quên được mối tình, có nghĩa là chẳng bao giờ quên được Kế đến là nhớ thương cha mẹ già:
“Xót người tựa cửa hôm mai, Quạt nồng ấp lạnh, những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.”
trông nàng về Và giờ đây ai là người "quạt nồng ấp lạnh” cho cha mẹ, Nàng cảm thấy thời gian xa nhà đã rất lâu: “cách mấy nắng mưa, và tưởng tượng thấy cha mẹ đã già ("Có khi gốc tử đã vừa người ôm”) Hiển nhiên là Kiều cũng nhớ hai em, song chàng Kim và cha mẹ vẫn là mối tình cảm tha thiết nhất, gắn bó nhất
Cuối cùng, Kiều nhìn đến cảnh trống trải, xa vắng mà nghĩ đến thân phận Đây là những câu thơ réo rắt bậc nhất về nỗi buồn luân lạc, bơ vơ Mỗi câu như gợi lên một nỗi buồn thảm, hãi hùng lắng sâu trong vô thức:
“Buồn trông cửa bể chiều hôm, Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa, Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Trang 10Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.”
Tám câu thơ, mỗi cặp câu gợi ra một nỗi buồn sâu thẳm "Buồn trông" là buồn mà nhìn
xa, nhưng cũng là buồn mà trông ngóng một cái gì mơ hồ sẽ đến làm đổi thay tình trạng hiện tại Hình như nàng mong một cánh buồm, nhưng cánh buồm chỉ thấp thoáng, xa xa, không rõ như một ước vọng mơ hồ, mỗi lúc một xa Nàng lại trông ngọn nước mới từ cửa sông chảy ra biển (theo Lê Văn Hòe), ngọn sóng xô đẩy cánh hoa phiêu dạt, không biết
về đâu Kiều ngồi trên lầu cao làm sao thấy được cánh hoa trên dòng nước Đây chỉ là cảnh tưởng tượng về số phận mình Nàng lại trông thấy đồng cỏ úa tàn, chân mây, mặt đất một màu mờ mịt xanh xanh, tưởng như mịt mùng không có chân trời Nàng lại "trông gió cuốn mặt duềnh” “Duềnh” là chỗ biển ăn sâu vào đất liền, thành vụng (theo Thạch Giang) Gió cuốn mặt duềnh làm cho sóng vỗ rào rạt, ầm ầm Tất nhiên, dù lầu Ngưng Bích có rất gần bờ biển cũng không thể nghe được tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi được Đây là hình ảnh vừa thực, vừa ảo, cảm thấy như sóng vỗ dưới chân, đầy hiểm họa như muốn nhấn chìm nàng xuống vực
Tám câu thơ, câu nào cũng vừa thực vừa hư; vừa là thực cảnh vừa là tâm cảnh Toàn là hình ảnh về sự vô vọng, sự dạt trôi, sự bế tắc và sự chao đảo, nghiêng đổ Đây chính là lúc mà tình cảm Kiều trở nên mong manh và yếu đuổi nhất, là lúc mà nàng rất dễ rơi vào cạm bẫy, như nàng sẽ rơi vào tay Sở Khanh sau này
Trong đoạn thơ này, không gian bao la rợn ngợp, không một bóng người Thời gian như dồn lại, không biết bao nhiêu buổi sáng buổi chiều lặp lại Con người trở nên nhỏ bé, bất lực, trơ trọi Nghệ thuật trùng điệp như kéo dài nỗi buồn vô vọng, vô tận của con người
GS Trần Đình Sử
BÀI SỐ 3 XUNG QUANH MỘT CÂU KIỀU: “ TẤM SON GỘT
RỬA
BAO GIỜ CHO PHAI”