Tính cấp thiết của đề tài
Tại Lào và Việt Nam, Đảng và Nhà nước hướng tới mục tiêu làm cho dân giàu, nước mạnh, và xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Một nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước là thực thi pháp luật hiệu quả, với hệ thống cơ quan tư pháp giữ gìn tính thượng tôn pháp luật và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Trong hệ thống này, việc thi hành các bản án và quyết định của Tòa án về dân sự, lao động, kinh doanh và thương mại, cũng như quyết định của trọng tài thương mại, đóng vai trò quan trọng trong việc thực thi pháp luật Thi hành án dân sự (THADS) là quá trình mà cơ quan thi hành án và chấp hành viên thực hiện các bản án, củng cố kết quả xét xử của Tòa án, từ đó đưa các quyết định vào thực tiễn cuộc sống, khẳng định vai trò không thể tách rời của nó trong hệ thống tư pháp.
Tại CHDCND Lào, tất cả các tổ chức Đảng, Nhà nước, mặt trận tổ quốc và các đơn vị vũ trang nhân dân phải tôn trọng và thực hiện nghiêm chỉnh các bản án, quyết định của Tòa án Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 năm 2011 nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sửa đổi, bổ sung và xây dựng hệ thống pháp luật liên tục, đồng thời chú trọng đến công tác thi hành án dân sự nhằm đảm bảo tính hiệu lực của các bản án, quyết định.
1 Điều 85 Hiến pháp năm 2003, Điều 98 Hiến pháp năm 2015, tại CHDCND Lào pháp luật của Tòa án được thực thi trên thực tế một cách nghiêm minh, kịp thời” 2
Theo sự phát triển chung, trong những năm qua, tại CHDCND Lào, hoạt động
KD và TM đang phát triển nhanh chóng, dẫn đến gia tăng tranh chấp và số vụ án tại Tòa án với giá trị ngày càng lớn Công tác thi hành án (THADS) cũng gia tăng, nhưng hiệu quả tại CHDCND Lào không đáp ứng nhu cầu xã hội, ảnh hưởng đến quyền lợi công dân và tổ chức kinh tế Nguyên nhân bao gồm: (i) hệ thống văn bản về THADS còn thiếu sót, không theo kịp sự phát triển kinh tế - xã hội; (ii) mô hình tổ chức của cơ quan quản lý THADS chưa hợp lý và thiếu đồng bộ; (iii) thẩm quyền của cơ quan THADS chưa tương xứng với cơ quan xét xử; (iv) thủ tục THADS chưa hoàn thiện; và (v) đội ngũ cán bộ THA chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.
Trong bối cảnh hiện nay, việc cụ thể hóa các chính sách của Đảng NDCM Lào về hoàn thiện pháp luật và cơ chế thi hành pháp luật THADS đối với các bản án dân sự, đặc biệt là bản án về kinh doanh và thương mại, đang trở thành một yêu cầu cấp bách cho các cơ quan tư pháp Để đạt được mục tiêu này, cần thiết phải nghiên cứu và xây dựng các quy phạm pháp luật phù hợp với thực tiễn của CHDCND Lào, đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác Việt Nam, với nhiều điểm tương đồng về chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, đã xây dựng được một hệ thống cơ quan THADS đồng bộ và đạt được nhiều thành tựu đáng kể.
2 Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (2011), Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9, tr 82
Theo Cục quản lý THADS (2016), việc thống kê cán bộ công chức làm công tác THADS là rất quan trọng Do đó, nghiên cứu và tiếp thu có chọn lọc các bài học kinh nghiệm từ hoạt động THADS tại Việt Nam là cần thiết Đây là cơ sở để tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài "Pháp luật về thi hành án dân sự tại CHDCND Lào và Việt Nam dưới góc độ so sánh" cho luận án tiến sĩ Luật học của mình.
Pham vi, đối tƣợng nghiên cứu của đề tài
Đối tƣợng nghiên cứu
THADS, cơ quan THADS, thủ tục THADS, cơ chế thi hành pháp luật về THA và công tác XHH hoạt động THADS tại CHDCND Lào
3 Pham vi, đối tƣợng nghiên cứu của đề tài
Đề tài “Pháp luật về thi hành án dân sự tại CHDCND Lào và Việt Nam dưới góc độ so sánh” tập trung vào hoạt động thi hành án dân sự (THADS) tại CHDCND Lào, nhấn mạnh sự khác biệt và tương đồng trong quy định pháp luật giữa hai quốc gia Nghiên cứu sẽ phân tích các khía cạnh pháp lý, quy trình và hiệu quả của THADS, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật tại mỗi nước.
Lào có tính chất hành chính – tư pháp rõ nét, do đó, việc nghiên cứu hoạt động thi hành án dân sự cần xem xét cả cơ quan quản lý THADS và quy trình thi hành án Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể đánh giá một cách toàn diện, hệ thống và thống nhất về việc thi hành án dân sự.
Luận án tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật liên quan đến cơ quan quản lý, thi hành án dân sự (THADS) và thủ tục THADS tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, đồng thời so sánh với hệ thống pháp luật của Việt Nam.
Luận án tập trung vào việc nghiên cứu các bản án và quyết định liên quan đến kinh doanh và thương mại theo pháp luật CHDCND Lào, đồng thời so sánh với pháp luật Việt Nam Ngoài ra, tác giả sẽ xem xét các hoạt động giám sát, kiểm sát thi hành án dân sự và sự phối hợp với các cơ quan liên quan trong các công trình nghiên cứu tiếp theo khi có điều kiện.
Luận án nghiên cứu pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) tại CHDCND Lào, đặc biệt là việc thực hiện các bản án và quyết định liên quan đến kinh doanh và thương mại, đồng thời so sánh với pháp luật Việt Nam Nghiên cứu sẽ tập trung vào các vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc thi hành án dân sự ở cả hai quốc gia.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Công trình khi hoàn thành có ý nghĩa như sau:
Công trình này là nghiên cứu đầu tiên tại CHDCND Lào về công tác thi hành án và quyết định liên quan đến kinh doanh và thương mại, đồng thời so sánh với Việt Nam về các cơ quan quản lý, thi hành án dân sự (THADS) và quy trình THADS.
Kết quả nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thi hành các bản án và quyết định liên quan đến kinh doanh và thương mại tại CHDCND Lào, tập trung vào việc hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự.
Kết quả nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong việc tham khảo cho công tác thi hành án, nghiên cứu và giảng dạy pháp luật, cũng như trong việc xây dựng chương trình tuyên truyền pháp luật về thi hành án dân sự tại CHDCND Lào.
Kết cấu của Luận án
Tình hình nghiên cứu tại CHDCND Lào
Tại CHDCND Lào, nghiên cứu về thi hành án dân sự, đặc biệt là các bản án và quyết định liên quan đến kinh doanh và thương mại, đã được thể hiện qua các khóa luận tốt nghiệp và bài viết trên tạp chí Mặc dù số lượng tài liệu còn hạn chế và thiếu tính hệ thống, những nghiên cứu này đã góp phần quan trọng trong việc giúp tác giả hiểu rõ hơn về thực trạng công tác thi hành án dân sự (THADS) trên toàn quốc và tại một số địa phương cụ thể.
Thứ nhất, nhóm tài liệu nghiên cứu mang tính lý luận về THADS Các công trình nghiên cứu có thể kể ra như:
Trong công trình nghiên cứu "Thi hành quyết định hình sự về dân sự", nhóm tác giả đã tập trung vào hiệu lực thi hành của bản án và quyết định, cũng như ý nghĩa và mục đích của việc thi hành án (THA) Bên cạnh đó, họ cũng khảo sát cơ quan có thẩm quyền THA, quy trình và kết quả của hoạt động này Tuy nhiên, do nghiên cứu được thực hiện trong thời kỳ chưa có văn bản pháp luật về thi hành án dân sự (THADS), nên vẫn còn nhiều hạn chế và thiếu sót cần được tiếp tục nghiên cứu.
Việc không tuân thủ bản án và quyết định có hiệu lực thi hành của Tòa án là vấn đề quan trọng cần được làm rõ Bài viết này sẽ phân tích các khía cạnh liên quan đến hiệu lực của bản án, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực thi các quyết định của Tòa án trong hệ thống pháp luật.
Bài viết của các tác giả Patxanavin Philalay, Chanthasoulin Manpadot, Phayvan Xunnasen, Chomsavan Vongxay, Vantha Inthong Padit và Sivilay Phavilay (2001) mang tên “Thi hành quyết định hình sự về dân sự” là một khóa luận tốt nghiệp của Khoa luật, Đại học Quốc gia Thủ đô Viên Chăn Nội dung nghiên cứu tập trung vào việc thực thi các quyết định hình sự trong lĩnh vực dân sự, góp phần nâng cao hiểu biết về mối liên hệ giữa hai lĩnh vực này trong hệ thống pháp luật.
Bài viết của nhóm tác giả Phetphuvan Inthongxay, Viengphachan Kor mani và Kommaly Inthilat (2003) với tiêu đề “Việc không chấp hành bản án, quyết định có hiệu lực thi hành của Tòa án” nghiên cứu về quyết định của Tòa án các cấp, các dấu hiệu và chủ thể không chấp hành án, cùng các biện pháp cưỡng chế theo Điều 162 Luật Hình sự năm 1989 Tuy nhiên, các tác giả chưa đề cập đến những bất cập trong việc áp dụng biện pháp cưỡng chế, từ đó chưa đưa ra giải pháp cho việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự (THADS).
Sổ tay và sách tham khảo về công tác thi hành án dân sự nghiên cứu lịch sử và ý nghĩa của công tác THADS, đồng thời nêu rõ các nguyên tắc hoạt động và phẩm chất, đạo đức của cán bộ thi hành án trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Trong các nghiên cứu của các tác giả, hoạt động thi hành án chưa được phân tích sâu về những khó khăn và vướng mắc hiện tại trong lĩnh vực thi hành án dân sự (THADS) Bên cạnh đó, các tác giả cũng chưa đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động THADS hoặc hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan tại CHDCND Lào.
Thứ hai, nhóm nghiên cứu liên quan đến việc giám sát và tăng cường chức năng, vai trò và hiệu quả THADS
Nhóm tài liệu này bao gồm:
Việc giám sát hoạt động thi hành án dân sự tại tỉnh Chăm Pa Sắc cần được tăng cường, tuy nhiên, nghiên cứu hiện tại chỉ tập trung vào một khía cạnh của lĩnh vực này ở một số địa phương, chưa mang tính hệ thống và toàn diện Các đề xuất chủ yếu nhằm nâng cao công tác giám sát thi hành án, mà chưa phân tích và hoàn thiện các điều luật cụ thể về thi hành án dân sự Do đó, luận án cần tiếp tục thực hiện nhiệm vụ này để đảm bảo hiệu quả trong công tác giám sát.
6 Bunta Sorphapmixay, (2010 - 2011), “Sổ tay về công tác thi hành án dân sự và Sách tham khảo về công tác thi hành án dân sự”, Nxb Bộ Tư pháp năm 2010 - 2011
Bài khóa luận của Panya Sengarluon (2010) tập trung vào việc tăng cường giám sát hoạt động thi hành án dân sự của Viện kiểm sát nhân dân tại tỉnh Chăm Pa Sắc Nghiên cứu này được thực hiện tại Trường cao đẳng chính trị địa phương Miền Nam, nhằm nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong quá trình thi hành án dân sự.
Đề tài “Nâng cao chức năng, vai trò của cơ quan THADS” nghiên cứu về việc cải thiện chức năng và vai trò của cơ quan THADS, nhằm nâng cao thẩm quyền của cơ quan này để tương đương với cơ quan xét xử.
Thứ ba, nhóm nghiên cứu về trình tự, thủ tục THADS, gồm:
Bài viết "Thủ tục thi hành án dân sự" đã tập trung vào vị trí, vai trò và cơ sở lý luận của việc thi hành án dân sự (THADS), hiệu lực thi hành bản án và quyết định của Tòa án, các nguyên tắc THADS, cùng với cơ quan quản lý và thực hiện THADS Nghiên cứu này đã phân tích sâu về hoạt động THADS, cho thấy sự toàn diện hơn so với các khóa luận khác Tuy nhiên, công trình vẫn chưa đi sâu vào từng thủ tục thi hành án, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến kê biên tài sản, định giá, bán đấu giá và xử lý tài sản đấu giá không thành.
Bài viết "Thực trạng hoạt động thi hành án dân sự tại Huyện PakSe" đã phân tích các vấn đề liên quan đến biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự (THADS), bao gồm các biện pháp đối với người không chấp hành án và các chi phí trong quá trình thi hành án Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ tập trung vào một huyện duy nhất của nước CHDCND Lào.
Tóm lại, các nghiên cứu hiện tại đóng vai trò quan trọng trong việc giúp tác giả tiếp cận các vấn đề liên quan đến THADS, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh doanh và thương mại Tuy nhiên, những nghiên cứu này mới chỉ khai thác THADS ở mức độ hạn chế và thiếu tính hệ thống, toàn diện Do đó, cho đến nay, vẫn chưa có công trình khoa học nào thực hiện nghiên cứu sâu rộng về vấn đề này.
8 Phoungeun Paseuth, (2014), “Nâng cao chức năng vai trò của cơ quan THADS”, Tạp chí pháp luật và tư pháp số
Bài viết của nhóm tác giả Vethkamome Niyom, Touli Xaysomphone và Khamlar Dalavanh (2011) mang tên "Thủ tục thi hành án dân sự" được trình bày trong khóa luận tốt nghiệp của Khoa luật, Đại học Quốc gia Thủ đô Viên Chăn Nội dung nghiên cứu tập trung vào các quy trình và quy định liên quan đến việc thi hành án dân sự, góp phần làm rõ các khía cạnh pháp lý và thực tiễn trong lĩnh vực này.
Bài viết của Onphan Phetthongkham (2013) tập trung vào thực trạng thi hành án dân sự tại Huyện PakSe, Lào, với mục tiêu so sánh hệ thống pháp luật thi hành án dân sự (THADS) giữa Lào và Việt Nam Tác giả nghiên cứu toàn diện về việc thi hành các bản án dân sự, đặc biệt là các quyết định liên quan đến kinh doanh và thương mại, nhằm rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật THADS tại Lào Công trình này không chỉ góp phần nâng cao hiểu biết về quy trình và cơ quan quản lý THADS mà còn đáp ứng yêu cầu đổi mới trong lĩnh vực này ở giai đoạn hiện nay.
Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
Tại Việt Nam, lĩnh vực thi hành án dân sự (THADS) và thi hành án kinh doanh, thương mại (THA KD, TM) đã được nghiên cứu sâu rộng qua nhiều công trình, bao gồm luận án, luận văn, khóa luận tốt nghiệp, bài báo, tạp chí và sách tham khảo Tác giả đã tổng kết một số công trình đáng chú ý thông qua việc thu thập và nghiên cứu thực tế.
Thứ nhất, nhóm nghiên cứu liên quan đến vấn đề chung về THADS, bao gồm:
Luận văn “Hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự Việt Nam” đã đánh giá toàn bộ hệ thống pháp luật thi hành án dân sự (THADS), bao gồm các đối tượng, thủ tục và thực trạng của pháp luật cũng như cơ quan quản lý và thực hiện THADS Tác giả đã chỉ ra những vướng mắc và bất cập trong công tác THADS, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật này Mặc dù tài liệu cung cấp cái nhìn sâu sắc về cơ quan THADS và các thủ tục liên quan, nhưng nghiên cứu được thực hiện trước khi Luật THADS 2008 được ban hành.
11 Nguyễn Văn Hiệp, (2003), “Hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học luật Thành phố Hồ Chí Minh
Luận án tiến sĩ “Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay” đã làm rõ khái niệm, đặc điểm và vai trò của thi hành án dân sự (THADS) cùng với pháp luật liên quan Bài nghiên cứu cũng đề cập đến lịch sử hình thành pháp luật THADS, thực trạng và những tồn tại trong lĩnh vực này Tuy nhiên, luận án vẫn chưa thực hiện so sánh với hệ thống pháp luật THADS của các quốc gia khác, đặc biệt về cơ quan thi hành án và quy trình thi hành án.
Luận văn “Tổ chức và hoạt động của chi cục thi hành án dân sự” nghiên cứu sâu về lý luận và tính pháp lý liên quan đến tổ chức và hoạt động của Chi cục Thi hành án dân sự, dựa trên cơ sở Luật Thi hành án dân sự năm 2008 Tác giả phân tích các khía cạnh quan trọng để làm rõ vai trò và chức năng của Chi cục trong hệ thống thi hành án, nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.
Bài viết năm 2008 chủ yếu phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động của các Chi cục Thi hành án dân sự (THADS) cấp huyện Luận văn đi sâu vào cơ cấu tổ chức, vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn và chế độ làm việc của các Chi cục THADS, đồng thời chỉ ra những ưu điểm và nhược điểm trong tổ chức và hoạt động của các đơn vị này Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ tập trung vào các vấn đề liên quan đến địa vị pháp lý và hoạt động của Chi cục THADS.
Sách "Một số vấn đề về hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự Việt Nam và Giáo trình Luật Thi hành án dân sự Việt Nam" đã nghiên cứu sâu về lịch sử và quy định pháp luật hiện hành liên quan đến thi hành án dân sự (THADS), bao gồm hệ thống cơ quan quản lý, thủ tục và biện pháp cưỡng chế THADS Tuy nhiên, công trình này vẫn mang tính chất tổng quát và chưa phân tích rõ ràng các vướng mắc cũng như chưa đưa ra giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này.
Trong luận án tiến sĩ của Nguyễn Thanh Thủy (2008) tại Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, tác giả nghiên cứu về việc hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay Công trình này đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả và tính khả thi của hệ thống pháp luật liên quan đến thi hành án dân sự, từ đó thúc đẩy công lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.
Luận văn thạc sĩ luật học của Lê Đức Thọ (2013) tại Đại học luật thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của chi cục thi hành án dân sự Tác phẩm này cung cấp cái nhìn sâu sắc về cơ cấu tổ chức cũng như chức năng của chi cục, từ đó làm rõ vai trò quan trọng của cơ quan này trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
Trong bài viết của Lê Thu Hà (2011), tác giả đề cập đến những vấn đề cần hoàn thiện trong pháp luật thi hành án dân sự tại Việt Nam Ngoài ra, giáo trình của TS Nguyễn Công Bình và Nguyễn Triều Dương (2011) cung cấp cái nhìn sâu sắc về luật thi hành án dân sự, góp phần nâng cao hiểu biết về quy định pháp lý trong lĩnh vực này.
Việt Nam”, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
Thứ hai, nhóm công trình nghiên cứu về mô hình tổ chức cơ quan THADS và trình tự, thủ tục THADS, gồm:
Bài viết “Mô hình tổ chức thi hành án dân sự công ở một số nước trên thế giới” nghiên cứu về mô hình tổ chức cơ quan thi hành án dân sự (THADS) tại các nước phát triển và đang phát triển Tài liệu này đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin và làm cơ sở cho tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Bài viết "Hoàn thiện các quy định pháp luật về trình tự, thủ tục thi hành án dân sự" đã được tác giả phân tích một cách sâu sắc, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn về các thủ tục thi hành án dân sự (THADS).
Luận văn “Xác minh điều kiện thi hành án dân sự” nghiên cứu về việc xác minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án Tác phẩm “Đình chỉ thi hành án hay trả đơn thi hành án theo Luật Thi hành án dân sự” của Nguyễn Ngọc Thành phân tích các trường hợp đình chỉ thi hành án và trả đơn yêu cầu thi hành án, tạo cơ sở cho nghiên cứu trong luận án Bài viết “Tạm dừng việc cưỡng chế thi hành án dân sự được áp dụng trong trường hợp nào?” của Trịnh Văn Tuyên cung cấp cái nhìn chi tiết về các trường hợp tạm ngừng cụ thể trong quá trình cưỡng chế thi hành án theo quy định pháp luật, đồng thời đưa ra các đề xuất Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ tập trung vào các trường hợp tạm ngừng trong một phần của thủ tục thi hành án, chưa mang tính hệ thống và tổng thể.
15 Chu Thị Hoa (2014), “Mô hình tổ chức thi hành án dân sự công ở một số nước trên thế giới”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số tháng 10 (271)
16 Nguyễn Thùy Trang, (2012), “Hoàn thiện các quy định pháp luật về trình tự, thủ tục thi hành án dân sự”, Tạp chí
Nhà nước và pháp luật, số tháng 12 (296)/2012
17 Đinh Thanh Hương, (2014), “Xác minh điều kiện thi hành án dân sự”, Luận văn thạc sĩ Luật học
Bài viết của Nguyễn Ngọc Thành (2010) trong Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 03/2010, trang 47, thảo luận về việc đình chỉ thi hành án và trả đơn thi hành án theo quy định của Luật thi hành án dân sự Tác giả phân tích các khía cạnh pháp lý liên quan đến quy trình thi hành án, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
19 Trịnh Văn Tuyên (2012), “Tạm dừng việc cưỡng chế thi hành án dân sự được áp dụng trong trường hợp nào?”,
Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 09/2012
- Đề tài “Đổi mới tổ chức bộ máy cơ quan thi hành án dân sự từ thực tiễn tại
Bài viết “Đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án dân sự ở Việt Nam” của tác giả Ngô Minh Thuận đã nghiên cứu cơ sở lý luận, đặc trưng và vai trò của pháp luật trong thi hành án dân sự (THADS), cùng với việc phân tích thực trạng và những vướng mắc trong bộ máy THADS cũng như xử lý tài sản thế chấp ngân hàng để thu hồi nợ Mặc dù công trình chỉ tập trung vào một khía cạnh của vấn đề và chưa bao quát toàn bộ hoạt động THADS, nhưng nó cung cấp nhận thức quan trọng giúp tác giả tiếp cận nghiên cứu lý luận về THADS.
Các công trình nghiên cứu hiện nay chủ yếu tập trung vào việc giải quyết các vấn đề cơ bản liên quan đến thủ tục thi hành án (THA) và cưỡng chế THA, bao gồm định giá và bán đấu giá tài sản, cũng như đình chỉ THA Những khuyến nghị từ các tác giả mang lại ý nghĩa lý luận và thực tiễn, hỗ trợ việc tiếp cận và nghiên cứu đề tài thủ tục thi hành án dân sự (THADS) Tuy nhiên, vẫn còn thiếu sót trong việc nghiên cứu chuyên sâu các khía cạnh như nhận và chuyển giao bản án, cũng như xác minh điều kiện thi hành án.
Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu
Tác giả nhận thấy rằng các nghiên cứu về thi hành án dân sự (THADS) chủ yếu tập trung vào mối quan hệ với các cơ quan tư pháp, chức năng và quyền hạn của cơ quan THADS trong việc bảo vệ quyền công dân và xây dựng nhà nước pháp quyền trong bối cảnh cải cách tư pháp Kết quả nghiên cứu phản ánh rõ ràng thực trạng pháp luật THADS, tổ chức hoạt động của các cơ quan tư pháp và điều kiện thực hiện chức năng, cũng như những hạn chế của pháp luật THADS, kèm theo các kiến nghị và đề xuất khoa học liên quan.
25 Lại Anh Thắng – Nguyễn Quốc Toàn, (2010), “Những bất cập từ thực tiễn thi hành Luật thi hành án dân sự”,
Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số 10/2010, tr 44 – 47
26 Lê Xuân Hồng, (2008), “Một vài suy nghĩ về xã hội hóa thi hành án”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số 06/2008, tr 18 – 21
Bài viết của Trần An Tuấn (2007) trong Tạp chí luật học đã đề cập đến vấn đề xã hội hóa thi hành án dân sự, cung cấp nguồn tư liệu quan trọng cho việc tổng kết và đánh giá lĩnh vực thi hành án dân sự (THADS) Tác giả đã rút ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, đặc biệt là từ góc độ so sánh pháp luật về THADS giữa CHDCND Lào và Việt Nam.
Các nghiên cứu hiện tại chưa so sánh các cơ quan quản lý, thực thi án (THA) và thủ tục THA giữa CHDCND Lào và Việt Nam, đặc biệt là thực trạng THA tại Lào Mặc dù có những công trình nghiên cứu vĩ mô về quyền con người, nhưng chúng chưa đi sâu vào các vấn đề cụ thể trong thi hành án dân sự (THADS) Các nghiên cứu cụ thể có tính thực tiễn cao nhưng thiếu tính khái quát Do đó, tác giả cần thực hiện một nghiên cứu tổng thể, toàn diện và thống nhất về THADS tại CHDCND Lào, so sánh với pháp luật THADS của Việt Nam, tập trung vào cơ quan quản lý, THA, thủ tục THA và vấn đề xã hội hóa trong hoạt động THADS.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý thuyết
Trong nghiên cứu so sánh pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) giữa CHDCND Lào và Việt Nam, tác giả dựa trên các lý thuyết như quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về tính nghiêm minh và bình đẳng của pháp luật, cùng với chính sách cải cách tư pháp và hội nhập kinh tế quốc tế của cả hai quốc gia Nội dung quan trọng trong nghiên cứu là việc hoàn thiện pháp luật nói chung và pháp luật về THADS nói riêng.
Luận án nghiên cứu bảo vệ quyền con người trong hoạt động tư pháp, đặc biệt là thi hành án tại CHDCND Lào, nhằm đảm bảo quyền lợi cho các bên đương sự và khắc phục tình trạng án tồn đọng Bằng cách tiếp cận các quan điểm khoa học tiến bộ, tác giả chỉ ra những hạn chế của pháp luật về thi hành án dân sự tại Lào, đồng thời sử dụng kinh nghiệm của Việt Nam như một luận cứ để nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện, từ đó thúc đẩy sự phát triển xã hội và bảo vệ quyền công dân trong hoạt động tư pháp.
Luận án đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm khắc phục những hạn chế của pháp luật hiện hành về thi hành án dân sự (THADS), đồng thời xác định các mục tiêu cần đạt được theo Chiến lược cải cách tư pháp của Đảng và Nhà nước Lào.
Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài, tác giả đã tiếp cận các vấn đề từ góc nhìn duy vật biện chứng, đồng thời áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học chủ yếu.
Phương pháp phân tích và tổng hợp là công cụ chủ yếu trong các chương của Luận án, đặc biệt là ở chương một Phương pháp này giúp phân tích các khái niệm, vai trò, căn cứ và phạm vi so sánh pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) giữa CHDCND Lào và Việt Nam.
Phương pháp lịch sử là công cụ nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) tại CHDCND Lào và Việt Nam qua các thời kỳ Phương pháp này giúp tác giả tổng quát lịch sử phát triển của pháp luật về THADS ở hai quốc gia dưới góc độ so sánh, từ đó chỉ ra những điểm tích cực, hạn chế và rút ra kinh nghiệm cụ thể Phương pháp này chủ yếu được áp dụng trong chương một và một phần của chương hai, liên quan đến thực tiễn áp dụng pháp luật về THADS.
Phương pháp so sánh và thống kê được áp dụng chủ yếu trong chương hai và một phần chương ba của bài viết, nhằm làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong hệ thống cơ quan quản lý, cũng như các thủ tục thi hành án (THA) tại CHDCND Lào và Việt Nam Qua đó, bài viết chỉ ra những hạn chế và bất cập trong pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) tại CHDCND Lào cần được khắc phục.
Phương pháp kết hợp lý luận với thực tiễn được áp dụng để đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) tại CHDCND Lào trong chương hai và chương ba của bài viết.
Phương pháp nghiên cứu chọn lọc kết quả công trình đã công bố và khảo sát thực tế tại một số cơ quan THA nhằm đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về THADS Phương pháp này xem xét quan điểm của người thực thi pháp luật và đơn vị thụ hưởng từ hoạt động THADS Nó chủ yếu được áp dụng để khảo sát dữ liệu, ý kiến và đánh giá của cán bộ, CHV đang công tác tại các cơ quan THADS của CHDCND Lào và Việt Nam.
Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
Giả thuyết nghiên cứu
Đề tài “Pháp luật về thi hành án dân sự tại CHDCND Lào và Việt
Nam dưới góc độ so sánh” được nghiên cứu dựa trên giả thuyết như: (i)
Cơ quan quản lý thi hành án dân sự (THADS) tại CHDCND Lào hiện chưa có sự đồng bộ và thống nhất, dẫn đến hiệu quả hoạt động chưa cao Việc xác định rõ chức năng, vai trò và thẩm quyền của cơ quan THADS là yếu tố quyết định đến hiệu quả của công tác thi hành án Hơn nữa, trình tự và thủ tục THADS, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh doanh và thương mại, vẫn chưa phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Lào cũng như các nguyên tắc quốc tế.
Kết quả của hoạt động thi hành án dân sự (THADS) nói chung, cũng như thi hành án kinh doanh, thương mại (THA KD, TM) chưa đạt được mục tiêu đề ra trong công tác tư pháp, không đáp ứng được nhu cầu và sự phát triển của xã hội Do đó, xã hội hóa hoạt động THADS trở thành một yêu cầu khách quan trong tiến trình cải cách tư pháp hiện nay, cần được đặt ra và thực hiện một cách nghiêm túc.
Câu hỏi nghiên cứu
Xuất phát từ phạm vi nghiên cứu và các giả thuyết trên, Luận án trả lời một số câu hỏi nghiên cứu sau:
Một là, thi hành án dân sự là gì?, Pháp luật THADS nói chung, THA
KD, TM nói riêng có vai trò như thế nào?
Hai là, hệ thống cơ quan quản lý THA, cơ quan THA có tác động gì tới hiệu quả của hoạt động THADS?
Ba là, thủ tục THADS nói chung, THA KD, TM nói riêng tại
CHDCND Lào đang được thực hiện như thế nào, hiện nay còn tồn tại những hạn chế gì?
Bốn là, thực tiễn áp dụng pháp luật về THADS nói chung, THA KD,
TM nói riêng ở CHDCND Lào và Việt Nam có những ưu điểm và nhược điểm gì?
Năm là, có cần thiết xã hội hóa một số nội dung trong hoạt động
THADS nói chung, THA KD, TM nói riêng tại CHDCND Lào hay không ?
Để áp dụng hiệu quả các quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động thi hành án dân sự (THADS) tại Việt Nam vào tình hình ở CHDCND Lào, cần nghiên cứu và điều chỉnh các quy định phù hợp với bối cảnh địa phương Việc này bao gồm việc cải thiện quy trình thi hành án liên quan đến kinh doanh và thương mại, đồng thời tăng cường đào tạo cho các cán bộ thực thi pháp luật Hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm giữa hai nước cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả của hệ thống thi hành án.
NỘI DUNG, KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Chương 1 TỔNG QUAN VỀ PHÁP LUẬT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TẠI CHDCND LÀO DƯỚI GÓC ĐỘ SO SÁNH VỚI PHÁP LUẬT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.1 Khái niệm về pháp luật thi hành án dân sự của CHDCND Lào dưới góc độ so sánh với Việt Nam
Khái niệm thi hành án dân sự
THADS là quá trình mà cơ quan thi hành án thực hiện để đưa bản án và quyết định của Tòa án vào thực tế, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan Giai đoạn này đảm bảo rằng các phán quyết của Tòa án, đặc biệt trong lĩnh vực dân sự, kinh doanh và thương mại, được thi hành đúng cách, nhằm củng cố tính hợp pháp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các đương sự.
Tại CHDCND Lào, có rất ít công trình nghiên cứu về khái niệm THADS
Theo Từ điển tiếng Lào, "thi hành" có nghĩa là "làm, thực hiện hoặc thực hiện theo điều đã chính thức quyết định" Dựa trên khái niệm này, thi hành án dân sự (THADS) là quá trình thực hiện các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án, thông qua sự tự nguyện của đương sự hoặc bằng biện pháp cưỡng chế của cơ quan thi hành án dân sự.
Theo Bunta Sorphapmixay, Cục trưởng Cục quản lý THADS, THADS được hiểu là quá trình thực hiện bản án và quyết định của Tòa án một cách hợp pháp, công bằng và nhanh chóng Điều này không chỉ thể hiện quyền lực của Nhà nước và pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.
Từ điển tiếng Lào, xuất bản bởi Nxb Học viện Khoa học Xã hội Quốc gia năm 2012, đã đề cập đến khái niệm quan trọng về "dân, tổ chức và của Nhà nước." Đây là một trong những khái niệm đầu tiên trong lĩnh vực này, thể hiện sự liên kết giữa các yếu tố xã hội và nhà nước.
THADS tại Lào là hoạt động của cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo vệ và khôi phục quyền lợi hợp pháp của công dân, tổ chức và Nhà nước Tuy nhiên, khái niệm này vẫn chưa rõ ràng về bản chất thực sự của hoạt động THA, cũng như chưa xác định được THADS là loại hình hoạt động gì.
Theo Luật Tố tụng dân sự năm 2012 và Luật THADS năm 2008 tại CHDCND Lào, thi hành án dân sự (THADS) được định nghĩa là việc thực hiện các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhằm bảo vệ và khôi phục quyền lợi hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân bị xâm hại THADS diễn ra sau quá trình xét xử của Tòa án, với mục tiêu chính là bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, điều này cho thấy hoạt động THADS chưa được xác định rõ ràng trong hệ thống tố tụng dân sự, tư pháp hay hành chính.
Tại Việt Nam, khái niệm về thi hành án dân sự (THADS) đã được nghiên cứu và đưa ra nhiều quan điểm khác nhau, đặc biệt kể từ khi công tác này được chuyển giao từ Tòa án nhân dân sang Bộ Tư pháp Khác với Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, tại Việt Nam, việc thi hành án không chỉ bảo vệ lợi ích của nhà nước mà còn phải đáp ứng yêu cầu cấp thiết của người được thi hành án Theo Từ điển tiếng Việt, thi hành được hiểu là
“Làm cho thành có hiệu lực điều đã được chính thức quyết định” 32 , tức là làm cho
29 Bunta Sorphapmixay, (2010), “Sách tham khảo về công tác THADS”, Nxb Bộ Tư pháp, năm 2010, tr 14, 15
30 Điều 2 Luật THADS sửa đổi bổ sung năm 2008, Điều 307 Luật TTDS sửa đổi, bổ sung năm 2012 tại CHDCND Lào
31 Điều 31, 36, 47 Luật THADS 2008, sửa đổi, bổ sung năm 2014 tại Việt Nam
Theo Quang Hùng và Khắc Lâm (2007), trong Từ điển tiếng Việt, "THA" tại Việt Nam được hiểu là việc thực thi các bản án, quyết định của Tòa án, nhằm đảm bảo tính hiệu lực và khẳng định giá trị pháp lý của chúng đối với các chủ thể có nghĩa vụ thi hành.
Theo Từ điển Luật học, thi hành án dân sự (THADS) bao gồm các hoạt động như cấp và chuyển giao bản án, giải thích bản án, tự nguyện thi hành án, gửi đơn yêu cầu thi hành án, ra quyết định thi hành án, tạm đình chỉ thi hành án, trả đơn yêu cầu thi hành án, và áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án THADS là tổng hợp các hành vi của cơ quan thi hành án, các bên liên quan và người có quyền lợi, nhằm tổ chức thi hành các bản án, quyết định theo quy định pháp luật Bản chất của THADS là khôi phục quyền lợi cho cá nhân, cơ quan, tổ chức theo luật định và đảm bảo quyền tự định đoạt của đương sự.
Hiện nay, trong khoa học pháp lý, hoạt động THADS vẫn còn có nhiều ý kiến khác nhau về bản chất của hoạt động này
Theo quan điểm thứ nhất, thi hành án dân sự (THADS) được xem là một hoạt động trong quá trình tố tụng dân sự THADS đóng vai trò là giai đoạn cuối cùng trong việc giải quyết vụ việc dân sự, nhằm thực hiện công tác xét xử và đáp ứng yêu cầu của các bên liên quan.
Quan điểm thứ hai cho rằng, THADS là một hoạt động vừa mang tính hành chính vừa mang tính tư pháp Điều này có nghĩa là THADS không chỉ đơn thuần là hoạt động tư pháp mà còn bao gồm cả các yếu tố hành chính Ở giai đoạn này, quá trình tố tụng đã kết thúc, và sự thật đã được xác lập.
Theo Lê Vĩnh Châu (2016), việc thi hành bản án và quyết định của Tòa án trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Việt Nam hiện nay gặp nhiều thách thức Luận án tiến sĩ Luật học của ông đã chỉ ra những vấn đề cần cải thiện để nâng cao hiệu quả thi hành án.
34 Viện Khoa học pháp lý – Bộ Tư pháp, (2002), “Một số vấn đề về tổ chức và hoạt động thi hành án hiện nay”, Thông tin khoa học pháp lý (6)
Theo Phạm Thị Thu Nga (2004), trong luận văn thạc sĩ luật học, việc thi hành án dân sự (THADS) ở Việt Nam không phải là giai đoạn tố tụng mà là quá trình thực hiện các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật Tố tụng tập trung vào việc tìm kiếm sự thật của vụ việc, trong khi THA là hoạt động của cơ quan nhà nước nhằm thực hiện những quyết định này Do đó, THA mang tính chất hành chính – tư pháp, với các thủ tục hành chính phục vụ cho chức năng chính của cơ quan thực thi.
THA là tổ chức THA theo quy định của pháp luật
Quan điểm thứ ba cho rằng, thi hành án dân sự (THADS) là hoạt động tư pháp, vì nó liên quan đến việc thực hiện các bản án và quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án Hoạt động THADS mang tính chất tư pháp khi cơ quan thi hành án thực hiện theo quyết định của Tòa án, không phải theo mệnh lệnh hành chính Trách nhiệm của cơ quan THADS là áp dụng các biện pháp pháp luật để tổ chức thi hành án, nhằm bảo vệ pháp luật và quyết định của cơ quan tư pháp Tuy nhiên, hiện nay, tại CHDCND Lào và Việt Nam vẫn chưa có văn bản quy phạm pháp luật xác định rõ bản chất của hoạt động THADS.
Theo tác giả, THADS là hoạt động hành chính – tư pháp là hợp lý hơn cả Quan điểm này căn cứ vào các luận cứ sau:
36 Trích theo Phạm Thị Việt Hà, (2013), “Cưỡng chế thi hành án dân sự”, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Tp Hồ Chí Minh, tr 6
Vai trò của pháp luật về thi hành án dân sự
Pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) giữ vai trò quan trọng trong đời sống chính trị và xã hội, nhờ vào bản chất và đặc thù của THADS Điều này thể hiện qua nhiều nội dung thiết yếu, góp phần đảm bảo công lý và trật tự xã hội.
Một, Pháp luật THADS là phương tiện thể chế hóa quan điểm, đường lối chính sách của Đảng về THA
Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc bảo đảm hiệu lực bản án và quyết định của Tòa án trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, Đảng và Nhà nước luôn chú trọng công tác thi hành án dân sự (THADS) Chính sách của Đảng đề ra phương hướng xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật, từ đó pháp luật THADS được thể chế hóa một cách đúng đắn, kịp thời, đảm bảo cho việc thi hành án đạt hiệu quả cao.
Hai, là cơ sở pháp lý hiện thực hóa các phán quyết của Tòa án trên thực tế
Luật THADS quy định các nguyên tắc, thời hiệu, thẩm quyền và thủ tục thi hành án Sau khi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, các bên đương sự phải thực hiện đúng nội dung đã tuyên Tuy nhiên, không phải tất cả cá nhân, tổ chức đều tự nguyện thi hành, do đó, cơ quan THADS cần áp dụng biện pháp theo quy định để tổ chức thi hành các phán quyết của Tòa án Trong quá trình này, các quan hệ giữa các chủ thể tham gia được hình thành, và thông qua hoạt động thi hành án, phán quyết của Tòa án trở thành hiện thực, góp phần thực hiện công lý xã hội Quy trình bảo vệ quyền công dân chỉ kết thúc khi bản án, quyết định của Tòa án được thi hành đầy đủ.
Pháp luật thi hành án dân sự (THADS) tại Việt Nam, theo giáo trình của Nxb Công an Nhân dân Hà Nội năm 2011, đảm bảo rằng các bản án và quyết định của Tòa án được tôn trọng và thi hành nghiêm chỉnh Điều này không chỉ bảo vệ lợi ích của Nhà nước mà còn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội và công dân.
Thông qua các quy định chặt chẽ của pháp luật THADS, cơ quan THA và CHV thực hiện đúng chức năng, buộc các tổ chức, cá nhân phải thực hiện quyền và nghĩa vụ theo bản án, quyết định của Tòa án Việc thi hành triệt để các bản án này không chỉ mang lại niềm tin cho công dân mà còn góp phần tăng cường trật tự xã hội Bản án và quyết định của Tòa án là phương tiện để xác định sự thật khách quan và người có nghĩa vụ thi hành Kết quả xét xử được củng cố qua việc thi hành các bản án trên thực tế Trong trường hợp có sai sót, cơ quan THADS sẽ kiến nghị dựa trên Luật THADS, giúp cơ quan ra phán quyết rút kinh nghiệm trong việc áp dụng pháp luật.
Ba, là cơ sở pháp lý xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan THA, CHV trong việc thực hiện việc THA
Cơ quan Thi hành án dân sự (THADS) có chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được quy định trong Luật THADS 51, bao gồm quản lý và chỉ đạo công tác THADS, tổ chức thi hành các bản án và quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật Ngoài ra, cơ quan này còn có trách nhiệm giải quyết khiếu nại và tố cáo liên quan đến THADS theo quy định pháp luật, đồng thời đề nghị cơ quan xét xử chuyển giao các tài liệu hoặc tài sản liên quan đến bản án nếu chưa được thực hiện Cơ quan THADS cũng có quyền yêu cầu Tòa án giải thích các vấn đề liên quan đến thi hành án.
51 Điều 16, 17, 19, 21 Luật THADS sửa đổi bổ sung số 04/QH, ngày 25-07-2008 tại CHDCND Lào; Điều 14, 15,
Luật THADS Việt Nam năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, quy định rõ ràng về việc áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với người phải thi hành án (THA) có hành vi trốn tránh Cơ quan Công an có thể tống đạt triệu tập, ra quyết định cưỡng chế kê biên tài sản, lệnh tịch thu, lệnh giao nhà và lệnh trục xuất khi cần thiết Chấp hành viên (CHV) phải thi hành đúng nội dung bản án, tuân thủ quy định pháp luật về trình tự, thủ tục THA, bảo đảm lợi ích của nhà nước và quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan Họ cũng cần thực hiện nghiêm túc chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, triệu tập đương sự để giải quyết THA, xác minh tài sản và yêu cầu cung cấp tài liệu từ các cơ quan, tổ chức liên quan để xử lý tài sản và vật chứng liên quan đến THA.
Bốn, là cơ sở pháp lý để đương sự bảo vệ quyền lợi của mình trong hoạt động THA
Khởi kiện nhằm khôi phục quyền lợi pháp lý và thực tế của đương sự, với Tòa án xác định trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên trong vụ án Điều này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của đương sự tại cơ quan tư pháp Hoạt động thi hành án (THA) đảm bảo phán quyết được thực hiện trên thực tế Các biện pháp THA trong pháp luật THADS không chỉ thể hiện quyền tự định đoạt của đương sự mà còn phản ánh quyền lực nhà nước Khi người phải THA không tự nguyện thi hành, cơ quan THA và CHV có quyền áp dụng biện pháp cưỡng chế, nhưng chỉ khi có đủ căn cứ và trong giới hạn pháp luật quy định, nhằm ngăn chặn việc áp dụng tùy tiện, xâm phạm quyền công dân và tổ chức.
Năm, là cơ sở để tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan hữu quan trong công tác THA
THADS không chỉ phụ thuộc vào năng lực và nỗ lực của cơ quan THA, CHV mà còn vào sự tham gia của cá nhân, tổ chức và các cơ quan hữu quan Pháp luật THADS đã quy định rõ vai trò và nhiệm vụ của các cơ quan này trong từng giai đoạn của quá trình thi hành án Cụ thể, cơ quan Tòa án có trách nhiệm chuyển giao bản án và giải thích các điểm chưa rõ trong quyết định, trong khi chính quyền địa phương cần phối hợp với CHV để xác minh điều kiện thi hành án Những quy định này không chỉ nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức và cá nhân.
Căn cứ so sánh pháp luật thi hành án dân sự của CHDCND Lào với pháp luật thi hành án dân sự của Việt Nam
- Sự tương đồng về điều kiện kinh tế - xã hội giữa CHDCND Lào và Việt Nam
Lào và Việt Nam, nằm trên bán đảo Đông Dương, chia sẻ dòng Mê Kông và dãy Trường Sơn hùng vĩ, có biên giới chung dài hơn 2.067 km, kết nối 10 tỉnh của mỗi nước Sự gắn kết địa lý này đã tạo nên mối quan hệ chặt chẽ giữa nhân dân hai nước từ lâu, với nhiều điểm tương đồng về văn hóa, kinh tế và xã hội.
52 http://bienphongvietnam.vn/cong-tac-bien-phong/duong-bien-moc-gioi/232-dbmg13.html, Thứ ba, 13 Tháng 12
Lào và Việt Nam được thiên nhiên ưu ái với nguồn tài nguyên phong phú, bao gồm đất đai màu mỡ, khí hậu ấm áp và khoáng sản đa dạng Cả hai quốc gia đều có nền văn minh nông nghiệp lúa nước phát triển mạnh mẽ qua nhiều thế kỷ, thể hiện sự gắn bó sâu sắc với nông nghiệp và tài nguyên thiên nhiên.
Lào và Việt Nam là hai quốc gia đa sắc tộc với nền văn hóa phong phú và bản sắc truyền thống độc đáo Trong quá trình phát triển văn hóa, cả hai nước đều chịu ảnh hưởng từ văn minh Ấn Độ và Trung Quốc, đặc biệt là Phật giáo và Nho giáo Do đó, nhiều phong tục tập quán của cư dân hai nước có sự tương đồng, thể hiện qua những giá trị như trọng tình nghĩa, lối sống giản dị, hiền hòa và tinh thần yêu thương, đùm bọc lẫn nhau.
Trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc từ cuối thế kỉ 19 đến năm 1975, Lào và Việt Nam đã gắn bó chặt chẽ, cùng nhau kiên cường chống lại thực dân Pháp và đế quốc Mỹ Quân và dân hai nước đã phối hợp xây dựng lực lượng cách mạng mạnh mẽ, tiến hành nhiều chiến dịch lớn nhằm tiêu diệt kẻ thù, giành những thắng lợi quyết định và hoàn thành cuộc cách mạng giải phóng dân tộc.
Bốn là, sau thắng lợi năm 1975, hai nước bước vào thời kỳ cách mạng mới Ở
Việt Nam đã hoàn toàn giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và tiến lên chủ nghĩa xã hội Ngày 2 tháng 12 năm 1975, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào được thành lập, đánh dấu giai đoạn xây dựng chế độ dân chủ và phát triển cơ sở vật chất Cả Lào và Việt Nam đều theo đuổi mô hình kinh tế tập trung, bao cấp với mục tiêu chung là phát triển đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hội.
Vào cuối thập kỷ 80 và đầu thập kỷ 90 của thế kỷ 20, thế giới chứng kiến sự biến động lớn, đặc biệt là sự tan rã của mô hình xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu Cả Lào và Việt Nam đã tiến hành công cuộc đổi mới, chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, dưới sự quản lý của Nhà nước Nhờ vào những cải cách sáng tạo này, hai nước đã vượt qua khủng hoảng kinh tế và xã hội, đạt được tốc độ tăng trưởng GDP ấn tượng, với Việt Nam tăng trưởng bình quân 3,9%/năm và Lào 4,8%/năm trong những năm đầu đổi mới, sau đó tăng lên trên 6% cho Việt Nam và 6,4% cho Lào trong năm nay Cả hai quốc gia vẫn kiên trì mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, hướng tới "Dân giàu hạnh phúc, đất nước cường mạnh, xã hội đoàn kết hòa thuận, dân chủ, công bằng và văn minh", với những đặc trưng tương đồng trong mô hình xã hội chủ nghĩa.
Cả Lào và Việt Nam đều áp dụng chế độ một Đảng lãnh đạo, không công nhận hệ thống đa Đảng, với chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò lãnh đạo tại Việt Nam, trong khi Đảng NDCM Lào là chính Đảng duy nhất ở Lào.
53 http://www.ipcs.vn/vn/tong-quan-kinh-te-xa-hoi-viet-nam-W94.htm, cập nhật ngày 21-07-2013
Báo cáo chính trị của Đảng NDCM Lào tại Đại hội toàn quốc lần thứ 9 vào ngày 19-03-2011 đã trình bày về việc thực hiện kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế – xã hội lần thứ 6 (2006 – 2010) và đề xuất kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế – xã hội lần thứ 7 (2011 – 2015) tại Lào.
55 http://thanhnien.vn/kinh-doanh/tang-truong-vn-kem-campuchia-lao-va-myanmar-573082.html, cập nhật 11:07
Cả hai Đảng đều có nguồn gốc từ Đảng Cộng sản Đông Dương do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, và được các thế hệ lãnh đạo phát triển Hiện nay, Đảng giữ vai trò lãnh đạo toàn diện trong mọi hoạt động của Nhà nước và xã hội.
Mối quan hệ giữa Lào và Việt Nam được xây dựng trên nền tảng tình hữu nghị truyền thống sâu sắc, thủy chung và đoàn kết đặc biệt, do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cayxon Phomvihan khởi xướng Qua các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước, mối quan hệ này đã được vun đắp trong cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc Trong thời kỳ hòa bình, Lào và Việt Nam nhận thức rõ tầm quan trọng của sự gắn bó này, coi nhau vừa là đồng chí, vừa là anh em Hai nước đã cùng ra Tuyên bố chung vào ngày 5 tháng 2 năm 1976 và ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác vào ngày 18 tháng 7.
Vào năm 1977, CHXHCN Việt Nam và CHDCND Lào đã ký kết Hiệp ước Hợp tác quân sự và Hiệp ước Phòng thủ chung, khẳng định mối quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa hai nước Theo Nghị quyết 8 và 9 của Đảng NDCM Lào, Lào cam kết tiếp tục là bạn và đối tác tin cậy của các nước, đồng thời củng cố tình đoàn kết với Việt Nam Để phù hợp với quan hệ chính trị và kinh tế ngày càng phát triển, hai nước đã ký Hiệp định thương mại song phương và Hiệp định thương mại biên giới.
Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam, tính đến cuối năm 2015, Việt Nam đã thu hút 258 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đạt hơn 5,3 tỷ USD, xếp thứ 3 trong khu vực.
Lào hiện đang là quốc gia nhận đầu tư lớn nhất từ Việt Nam, theo cập nhật ngày 05-10-2015 về các nước có hoạt động đầu tư tại Lào.
Sự tương đồng về điều kiện kinh tế - xã hội giữa Lào và Việt Nam thể hiện rõ nét qua nhiều khía cạnh và có bề dày lịch sử Cả hai nước đang tích cực hội nhập sâu rộng vào khu vực và quốc tế, đều là thành viên của Liên hợp quốc, WTO, và ASEAN Điều này là lý do chính để so sánh hai hệ thống pháp luật của Lào và Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực thi hành án dân sự.
- Sự tương đồng về hệ thống pháp luật về thi hành án dân sự của CHDCND Lào và Việt Nam
Hệ thống pháp luật của Lào và Việt Nam có nhiều điểm tương đồng do điều kiện lịch sử và phong tục tập quán chung, đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật thi hành án dân sự (THADS) Cả hai quốc gia đều áp dụng hệ thống pháp luật thành văn, với Hiến pháp là văn bản quy phạm pháp luật cao nhất Nguồn gốc của pháp luật THADS đều xuất phát từ đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn lịch sử Thời điểm xây dựng pháp luật về THADS của hai nước đều diễn ra sau khi thống nhất đất nước Cả hai hệ thống đều có cơ quan quản lý THADS và cơ quan THADS trực thuộc Bộ Tư pháp độc lập với Tòa án, với người tổ chức thi hành án là Chấp hành viên (CHV) Ngoài ra, cấu trúc và nội dung của pháp luật THADS cũng tương đồng, bao gồm quy định về CHV, các thủ tục thi hành án và biện pháp cưỡng chế thi hành án.
Phạm vi so sánh pháp luật thi hành án dân sự giữa CHDCND Lào và Việt Nam
Pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) tại CHDCND Lào và Việt Nam là một lĩnh vực nghiên cứu phong phú Bài viết này sẽ tập trung vào ba vấn đề chính: cơ quan quản lý THADS, cơ quan thi hành án dân sự và quy trình thực hiện THADS.
Một là, về cơ quan quản lý thi hành án dân sự Theo Luật THADS của
CHDCND Lào có hệ thống tư pháp bao gồm Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp tại các tỉnh, thành phố, và Phòng Tư pháp tại các huyện, thị xã Quản lý thi hành án dân sự (THADS) được chia thành ba cấp: trung ương, tỉnh và huyện, với Bộ Tư pháp là cơ quan quản lý cao nhất.
Tại CHDCND Lào, việc tổ chức và quản lý của cơ quan thực hiện án dân sự (THADS) gặp nhiều khó khăn và thiếu sót Sự phân chia thành nhiều cấp và cơ quan quản lý đã dẫn đến tình trạng không thống nhất, làm chậm trễ và giảm hiệu quả trong hoạt động thi hành án Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các đương sự, do đó, cần thiết phải hoàn thiện pháp luật THADS để khắc phục những vấn đề này.
Hai là, về cơ quan thi hành án dân sự Tại CHDCND Lào, chỉ có cơ quan
THA và CHV là hai cơ quan có thẩm quyền tổ chức thi hành các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án Hiện tại, cơ quan THADS tại CHDCND Lào bao gồm các đơn vị chức năng liên quan.
Cơ quan THADS cấp tỉnh và huyện tại CHDCND Lào gặp nhiều hạn chế về thẩm quyền do chỉ là bộ phận nhỏ trong Sở Tư pháp và Phòng Tư pháp, chưa độc lập với cơ quan quản lý chuyên ngành Điều này dẫn đến chức năng và vai trò của cơ quan THADS chưa tương xứng với cơ quan xét xử Nhiều địa phương chưa thành lập cơ quan THADS đầy đủ và kịp thời, trong khi biên chế và phương tiện còn thiếu, gây khó khăn cho việc tổ chức và thi hành pháp luật Hơn nữa, cơ quan THADS còn chịu sự can thiệp không hợp lý từ cơ quan quản lý cùng cấp và cấp trên.
Thủ tục thi hành án dân sự (THADS) tại CHDCND Lào bao gồm các hoạt động cần thiết mà cơ quan THADS và các chủ thể liên quan phải thực hiện theo quy định pháp luật Theo Luật THADS hiện hành, quy trình này gồm ba bước chính: chuẩn bị thi hành án, thực hiện thi hành án và kết thúc thi hành án Tuy nhiên, thủ tục THADS hiện nay còn sơ sài và thiếu đồng bộ, dẫn đến hiệu quả thi hành án chưa cao Các công việc như thẩm định giá, bán đấu giá tài sản, tống đạt giấy tờ và xác minh điều kiện thi hành án đều do cơ quan THADS thực hiện, trong khi nên xem xét giao cho tư nhân để giảm tải công việc cho cơ quan này.
