Nhận thức rõ tầm quan trọng về sự ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ, trong khả năng hữu hạn của bản thân, tác giả đã lựa chọn đề tài “Ảnh hưởng của báo điện tử đối
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
NGUYỄN THỊ HUYỀN CHINH
ẢNH HƯỞNG CỦA BÁO ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI LỐI SỐNG
CỦA GIỚI TRẺ VIỆT NAM HIỆN NAY
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60320101
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Bùi Hoài Sơn
Hà Nội – 2016
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 6
1 Lý do lựa chọn đề tài 6
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 8
2.1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài trên thế giới 8 2.2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài tại Việt Nam 10
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 12
3.1 Mục đích nghiên cứu 12
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 12
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 13
4.1 Đối tượng nghiên cứu 13
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 16
6.1 Ý nghĩa lý luận của đề tài 16
6.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 17
7 Kết cấu của luận văn 17
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VỀ BÁO ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM 18
1.1 Một số khái niệm công cụ liên quan đến luận văn 18
1.1.1 Khái niệm báo điện tử 18
1.1.2 Khái niệm giới trẻ 19
1.1.3 Khái niệm lối sống 22
Trang 31.2 Quan điểm lý thuyết trong nghiên cứu về ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối
sống của giới trẻ ở Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined
1.3 Khái quát về quá trình hình thành và phát triển của báo điện tử ở Việt Nam
Error! Bookmark not defined
1.3.1 Quá trình hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined
1.3.2 Sự khác biệt giữa báo điện tử và trang thông tin điện tử Error! Bookmark not defined
1.3.3 Đặc điểm của báo điện tử Error! Bookmark not defined
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA BÁO ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI LỐI SỐNG CỦA GIỚI TRẺ VIỆT NAM HIỆN NAY Error! Bookmark not defined
2.1 Giới thiệu về các tờ báo trong diện khảo sát Error! Bookmark not defined
2.1.1 Báo điện tử Vietnamnet Error! Bookmark not defined
2.2.2 Báo điện tử VnExpress Error! Bookmark not defined
2.2.3 Báo điện tử Dân trí Error! Bookmark not defined
2.2.4 Báo điện tử Tuổi Trẻ Online Error! Bookmark not defined
2.2.5 Báo điện tử Thanhnien.vn Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng sử dụng báo điện tử trong giới trẻ hiện nay Error! Bookmark not
defined
2.2.1 Mục đích sử dụng báo điện tử Error! Bookmark not defined
2.2.2 Địa điểm và phương tiện sử dụng báo điện tử Error! Bookmark not defined
2.2.3 Thời gian sử dụng báo điện tử Error! Bookmark not defined
2.3 Nhận diện và đánh giá tác động của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ hiện
nay Error! Bookmark not defined
2.3.1 Nhận diện tác động của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ Error!
Bookmark not defined
2.3.2 Đánh giá tác động của báo điện tử đến lối sống của giới trẻ Error! Bookmark
not defined
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined
Trang 4CHƯƠNG 3: XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ TÍCH CỰC CỦA BÁO ĐIỆN TỬ TRONG VIỆC XÂY DỰNG LỐI SỐNG CỦA GIỚI TRẺ VIỆT NAM HIỆN NAY Error! Bookmark not defined
3.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát huy vai trò của báo điện tử trong việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam nói chung, giới trẻ nói riêng
Error! Bookmark not defined
3.2 Xu hướng phát triển và tác động của báo điện tử đến lối sống của giới trẻ trong
tương lai Error! Bookmark not defined
3.3 Giải pháp phát huy vai trò của báo điện tử trong việc xây dựng lối sống của giới trẻ hiện nay Error! Bookmark not defined
3.3.1 Giải pháp phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để nâng cao nhận thức của giới trẻ khi đọc báo điện tử Error! Bookmark not defined
3.3.2 Hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về báo chí
nói chung và báo điện tử nói riêng Error! Bookmark not defined
3.3.3 Một số giải pháp cụ thể khác Error! Bookmark not defined
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 5DANH MỤC VIẾT TẮT
KHXH&NV Khoa học Xã hội và Nhân văn
Trang 6MỞ ĐẦU
1 Lý do lựa chọn đề tài
Báo điện tử là một loại hình báo chí non trẻ, ra đời sau loại hình báo in, báo phát thanh và báo hình nhưng sự ảnh hưởng cũng như phát triển của báo điện tử trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay thì không một loại hình báo chí nào sánh bằng Ngoài những đặc trưng riêng, báo điện tử còn mang những vai trò của báo chí nói chung trong
xã hội như: Là kênh tạo lập, định hướng và hướng dẫn dư luận; Là kênh chủ yếu cung cấp kiến thức thông tin về tình hình thời sự trong nước và quốc tế cho nhân dân; Là một công cụ hữu hiệu để quản lý, điều hành và cải cách xã hội; Là một định chế với những quy tắc và chuẩn mực riêng của mình và có những quan hệ mật thiết với các định chế khác trong xã hội; Là một bộ phận hữu cơ không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của mọi cá nhân, là phương tiện cung cấp thông tin, kiến thức và giải trí cho người dân
Chính những vai trò trên đã làm cho báo điện tử có sự ảnh hưởng vô cùng lớn đối với người dân nói chung, đặc biệt là giới trẻ Đây là những người thường xuyên tiếp cận với internet nói chung và báo điện tử nói riêng do đặc thù về điều kiện sống, công việc, nhận thức và hành vi
Theo báo cáo về tình hình internet tại khu vực Đông Nam Á tính đến cuối tháng 7/2013 của hãng nghiên cứu thị trường comScore, với 16,1 triệu người dùng internet hàng tháng, Việt Nam là quốc gia có dân số trực tuyến lớn nhất tại khu vực ASEAN Cũng theo thống kê của comScore, Việt Nam còn là quốc gia có lượng người dùng internet ở độ tuổi trẻ nhất khu vực, với 42% người sử dụng ở độ tuổi 15 – 24, độ tuổi người dùng internet từ 25 đến 34 chiếm 32% Theo Trung tâm internet Việt Nam (VNNIC), người dùng internet ở nước ta nhìn chung có trình độ học vấn tương đối khá, là học sinh, sinh viên, trí thức, công chức, viên chức Khi ngồi trước máy tính, người đọc thường có nhu cầu học tập, tìm kiếm thông tin bổ ích qua các báo, tạp chí và trang thông tin điện tử chính thống trong nước và các tờ báo điện tử và các trang mạng xã hội (MXH), các trang web nước ngoài
Giới trẻ luôn là một trong những nhóm công chúng đích của truyền thông đại chúng Ngày nay, sự phát triển của khoa học công nghệ và sự ra đời của các sản phẩm
Trang 7công nghệ số đã giúp cho báo điện tử dễ dàng hơn trong việc tiếp cận với giới trẻ Với sự phong phú, đa dạng về mặt thông tin trong mọi lĩnh vực từ chính trị, xã hội, kinh tế, văn hóa, giải trí, thể thao, công nghệ… các báo điện tử đã thu hút hàng triệu lượt truy cập mỗi ngày Với sức lan tỏa nhanh của báo điện tử, mọi thông tin từ các ngõ ngách đời sống, xã hội đều được truyền tải tới bạn đọc từng giây, từng phút Chính vì thế, báo điện tử có những tác động mạnh mẽ, sâu sắc tới sự phát triển trí tuệ, hình thành nhân sinh quan, thế giới quan và bồi đắp tình cảm nhân văn cho giới trẻ
Với thế giới của báo điện tử, giới trẻ được sống trong nhịp đập nóng hổi của thời đại, quốc gia, cộng đồng Thông qua báo điện tử, giới trẻ có cái nhìn tích cực hơn, quan tâm hơn và những phản ứng kịp thời với những sự kiện chính trị - kinh tế - văn hóa – xã hội của thế giới, của đất nước và của địa phương nơi mình đang sống Báo điện tử nói riêng và báo chí nói chung có sức mạnh tập hợp sự quan tâm của cộng đồng vô cùng to lớn
Đặc trưng nổi bật của báo điện tử chính là ở sự đa dạng, phong phú, cập nhật thông tin một cách nhanh chóng, chân thực nên giới trẻ cũng tìm thấy cho mình được nguồn tri thức hữu ích, rèn luyện kỹ năng sống của mình mà không phải bất cứ cuốn sách nào, người thầy nào có thể đáp ứng được Một số những trang báo chuyên ngành còn có vai trò vô cùng quan trọng đối với hoạt động trao đổi, nghiên cứu thông tin khoa học của giới trẻ Chính báo chí nói chung và đặc biệt là báo điện tử nói riêng đã tạo nên một thế hệ
“công dân toàn cầu” (Global citizen) ở Việt Nam
Tuy nhiên, tuổi trẻ thì có sự thông minh, nhanh nhạy trọng việc nắm bắt và cập nhật công nghệ thông tin nhưng lại thiếu kinh nghiệm sống, yếu khả năng giữ vững lập trường và chưa đủ tinh tế để nhận biết những thông tin thiếu chính thống Bởi vậy, sự nhanh nhạy, chân thực một cách không sàng lọc với thông tin của báo điện tử rất dễ khiến giới trẻ như “lạc lối” nếu không được định hướng, giáo dục Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động thực tiễn, chịu sự tác động không nhỏ của kinh tế thị trường và sức ép
từ doanh số, báo điện tử đang dần xuất hiện những dấu hiệu tiêu cực trong việc đưa tin, làm ảnh hưởng tới lối sống, suy nghĩ và hành vi của giới trẻ
Trang 8Tháng 12/2010, một nhóm thiếu niên ở TP Vinh (Nghệ An) bị bắt vì hành vi phá máy ATM để trộm tiền Nguyên nhân là những em này đã học lỏm phương pháp phá máy ATM để trộm tiền được miêu tả rất tỉ mỉ trên các tờ báo Sự việc cho thấy mặt trái của thông tin báo chí đối với giới trẻ
Bên cạnh những tờ báo nghiêm túc, có không ít tờ báo thu hút độc giả bằng những bài báo có nhan đề giật gân, nội dung khai thác những đề tài kịch tính, thị hiếu tầm thường, dục vọng thấp kém của con người Những bạn trẻ không có bản lĩnh, thiếu nền tảng tri thức và nhân cách sẽ dễ dàng bị lôi cuốn bởi những bài báo có tính giải trí rẻ tiền,
vô bổ và thậm chí là độc hại Nhiều nhà báo đã phải tâm sự, đôi khi những bài báo công phu, tâm đắc nhất của họ về một đề tài thời sự nóng hổi thì lượng người đọc không đáng
kể, trong khi đó, một thông tin dạng “chó cắn xe” lại trở thành tin nhiều người đọc nhất Việc các ngôi sao, người mẫu, diễn viên thường xuyên xuất hiện với tần suất dày đặc bằng các chiêu trò lố lăng dễ khiến giới trẻ bị ngộ nhận đó là những giá trị thời thượng được xã hội tôn vinh, kích thích giới trẻ học đòi theo những điều phù phiếm, sao nhãng và coi nhẹ giá trị chân chính của cuộc sống Không ít bạn trẻ bị ảnh hưởng cách sử dụng ngôn ngữ thiếu trong sáng, thiếu chính xác, lạm dụng tiếng nước ngoài trên báo chí
Sự ảnh hưởng, tác động của báo điện tử đối với thế hệ trẻ là một vấn đề rất lớn nhưng lại chưa được quan tâm đúng mực Đến nay cũng chưa có bất cứ công trình nghiên cứu công phu, nghiêm túc nào về nhu cầu, thị hiếu cũng như những ảnh hưởng của báo điện tử đối với việc hình thành lối sống của giới trẻ Lãnh đạo của các tòa soạn cũng chưa nhận thức hết vai trò của báo điện tử trong việc ảnh hưởng tới lối sống của giới trẻ; các phóng viên, BTV cũng chưa làm tốt chức năng, nhiệm vụ và đạo đức trong quá trình sáng tạo tác phẩm
Nhận thức rõ tầm quan trọng về sự ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của
giới trẻ, trong khả năng hữu hạn của bản thân, tác giả đã lựa chọn đề tài “Ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay” làm đề tài cho luận văn thạc
sĩ của mình
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài trên thế giới
Trang 9Sự phát triển của báo điện tử gắn liền với sự bùng nổ mạnh mẽ của mạng internet và các PTTT khác Tất cả đều có sự ảnh hưởng nhất định đối với người dân nói chung và
đặc biệt là người trẻ hoặc trẻ em nói riêng Trong cuốn sách “Bùng nổ truyền thông – Sự
ra đời một ý thức hệ mới” của hai tác giả Philippe Breton và Serge Proulx đã khẳng định,
sự ra đời của điện tử học và sự phát triển của khoa học công nghệ đã có tác động mạnh
mẽ đối với hệ thống truyền thông (hệ thống các media) Nhờ đó mà các media trở nên dễ dàng hơn trong việc tiếp cận công chúng, đồng thời dễ dàng làm ảnh hưởng tới tư tưởng, nhận thức của công chúng Bởi vậy, tùy thuộc vào nền văn hóa khác nhau, thể chế chính trị khác nhau mà hệ thống media được sử dụng một cách linh hoạt, phù hợp với tiêu chí hoạt động của từng tổ chức, cá nhân sử dụng
Bài viết “Study Shows How internet Use Affects Today’s Youth” của tác giả
Michael Harper đăng trên http://www.redorbit.com cho thấy: các thanh thiếu niên ngày nay đang tích cực sử dụng internet thông qua các thiết bị thông tin hiện đại trong cuộc sống của mình Bên cạnh việc cung cấp một lượng thông tin phong phú, internet cũng mang lại sự lạc hướng về thông tin đối với giới trẻ Điều này cho thấy, internet nói chung
và loại hình báo điện tử nói riêng đã có ảnh hưởng nhất định đối với giới trẻ
Ngoài ra còn có thể kể tới một số công trình nghiên cứu, bài viết khác về sự ảnh hưởng của internet, của các phương tiện truyền thông đại chúng đối với lối sống, hành vi
của giới trẻ Đơn cử như: “The Impact of Social Media on Children, Adolescents, and Families” (Tạm dịch: Ảnh hưởng của mạng xã hội đối với trẻ em, thanh thiếu niên và gia đình) của hai tác giả Gwenn Schurgin O'Keeffe, Kathleen Clarke-Pearson (đăng trên
http://pediatrics.aappublications.org/) đã phân tích về thực trạng sử dụng MXH của thanh
thiếu niên Mỹ; “Impact of media use on children and youth” (Tạm dịch: “Tác động của việc sử dụng phương tiện truyền thông đối với trẻ em và thanh thiếu niên) được đăng trên
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ đã có những phân tích sâu sắc về sự ảnh hưởng của các PTTT đại chúng như: tivi, trò chơi điện tử, video âm nhạc, Internet… đối với trẻ em và
thanh thiếu niên; “Effects of Media on Teens: A Look at the Research” (Tạm dịch: Ảnh hưởng của phương tiện truyền thông đối với giới trẻ: Một góc nhìn nghiên cứu) của hai
tác giả Alison Burkhardt và Daniel White Hodge đăng trên website của trường Đại học
Trang 10North Park ngày 01/05/2012, trong đó đã chỉ ra rằng, PTTT đại chúng đã đưa ra những
“chỉ số” để những người trẻ định hình cái gì là “bình thường” và “không bình thường”, củng cố kiến thức, giúp họ nhận thức rõ về bản thân và những người xung quanh mình
2.2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài tại Việt Nam
Tuy ra đời muộn hơn so với các loại hình báo chí khác nhưng báo điện tử lại nhanh chóng có được chỗ đứng nhất định, vững vàng trong lòng bạn đọc Trải qua gần 20 năm hình thành và phát triển, báo điện tử đã có những đóng góp to lớn cho sự phát triển của báo chí nói riêng và đời sống xã hội nói chung Bởi vậy, báo điện tử đã trở thành đề tài nghiên cứu của rất nhiều người từ học sinh – sinh viên cho đến các cử nhân, thạc sĩ, nghiên cứu sinh hay các nhà nghiên cứu, các phóng viên, BTV…
Trước hết, về mặt lý luận và những vấn đề cơ bản của báo điện tử như: sự ra đời và phát triển của báo điện tử, khái niệm và đặc trưng của báo điện tử, phương thức sáng tạo
tác phẩm báo điện tử… phải kể đến các cuốn sách tiêu biểu như:“Báo mạng điện tử những vấn đề cơ bản” – TS Nguyễn Thị Trường Giang chủ biên (Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội – 2011); “Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo” – TS Nguyễn Thị Trường Giang chủ biên (Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội – 2011); “Báo mạng điện tử - Đặc trưng và phương pháp sáng tạo” – TS Nguyễn Trí Nhiệm, TS Nguyễn Thị Trường Giang đồng chủ biên (Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội – 2014); “Các thủ thuật làm báo điện tử” do Vũ Kim Hải, Đinh Thuận biên soạn
Trong cuốn sách “Tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền thông hiện đại” –
TS Nguyễn Thành Lợi, Nxb Thông tin và Truyền thông, tháng 06/2014 đã giới thiệu những nét khái quát nhất về các vấn đề khá mới mẻ đang được nghiên cứu rộng rãi trên thế giới nhiều năm – nhiều thập kỷ qua như: truyền thông xã hội, các lý thuyết về truyền thông, hội tụ truyền thông, xu hướng tòa soạn báo hội tụ và những kỹ năng cần thiết trong viết báo đa phương tiện Cuốn sách đã khẳng định tầm quan trọng của internet và các thiết bị truyền thông hiện đại đối với báo chí
Trong cuốn “Phương tiện truyền thông mới và những thay đổi văn hóa xã hội ở Việt Nam” – Bùi Hoài Sơn, Nxb Khoa học Xã hội năm 2008 đã khẳng định: “Dù biết rằng, công nghệ luôn luôn là công nghệ, nó không hoàn toàn tốt cũng không hoàn toàn xấu, mà
Trang 11chỉ giúp con người trở nên thuận tiện hơn trong cuộc sống hàng ngày, tuy nhiên, các phương tiện truyền thông mới đã khiến nhân loại lo lắng về một khả năng con người trở thành nạn nhân của máy móc” Hay trong cuốn “Ảnh hưởng của internet đối với hành vi của thanh niên Hà Nội”, Nxb Khoa học Xã hội (2006), tác giả trên có viết: “Trên thực tế, đối với bất kỳ một công nghệ mới nào, bản chất của công nghệ đều mang tính trung tính Việc con người sử dụng nó trong những hoàn cảnh cụ thể và vì những mục đích cụ thể sẽ quyết định nó có lợi hay có hại đối với bản thân người sử dụng hay lợi ích của toàn bộ xã hội” Tuy nhiên, cả hai tài liệu nghiên cứu này mới chỉ đề cập tới sự ảnh hưởng của mạng
internet mà vẫn chưa nói tới báo điện tử hay báo chí đối với lối sống của giới trẻ
Trong các đề tài nghiên cứu khóa luận, luận văn và luận án tiến sĩ tại Khoa Báo chí
và Truyền thông – Đại học KHXH&NV cũng đã đề cập tới sự ảnh hưởng của báo chí đối
với giới trẻ ở Việt Nam Cụ thể: “Báo chí với quá trình hình thành nhân cách của học sinh - sinh viên” (Luận văn thạc sĩ Truyền thông đại chúng của Lại Thị Hải Bình, năm
2006) có chỉ ra rằng, báo chí với chức năng và vai trò định hướng dư luận xã hội đã có sự tác động tới quá trình hình thành nhân cách của học sinh – sinh viên, nhất là đối với các loại hình báo chí hiện đại
“Báo chí với việc rèn luyện đạo đức của sinh viên” (Luận văn thạc sĩ Truyền thông
đại chúng của Trương Thị Tuyên, năm 2008) đã trình bày cơ sở lý luận của báo chí với việc rèn luyện đạo đức của sinh viên, mối quan hệ giữa báo chí và sinh viên Tìm hiểu thực trạng báo chí với việc rèn luyện đạo đức của sinh viên qua hệ thống báo chí cho sinh viên; nội dung chuyển tải và hình thức thể hiện của của hệ thống báo chí cho sinh viên
“Công chúng thế hệ Net với các phương tiện truyền thông đại chúng” (Luận văn
thạc sĩ Truyền thông đại chúng của Hoàng Thị Thu Hà, năm 2011) đã chỉ ra được sự ảnh hưởng của các PTTT hiện đại đối với thế hệ trẻ, những người có khả năng tiếp thu công nghệ nhanh chóng
Tuy nhiên, trong các đề tài trên, báo điện tử đóng vai trò như một trong những PTTT nên luận văn không chỉ ra chi tiết, cũng không có những thông tin mang tính chất nghiên cứu chuyên về loại hình này đối với giới trẻ hiện nay
Trang 12Tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng, trong đó cũng có nói tới sự ảnh hưởng của chúng đối
với người trẻ Đơn cử: “Thực trạng tiếp nhận báo mạng điện tử của học sinh phổ thông trung học ở nội thành Hà Nội hiện nay” – Luận văn Thạc sĩ của Phạm Duy Đức, năm 2013; “Báo mạng điện tử đối với việc phát triển hỗ trợ kỹ năng mềm cho sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh” – Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Thị Minh Châu, năm 2014; “Tương tác giữa tòa soạn và công chúng báo mạng điện tử (Khảo sát báo Vietnamnet.vn, VnExpress.net và Tuoitre.com.vn từ 01/2006 đến 01/2011) – Luận văn Thạc sĩ của
Nguyễn Hoàng Quỳnh Hương… Tuy có đề cập tới các vấn đề cơ bản nhất của báo điện
tử và giới trẻ nhưng những luận văn này chưa tập trung đề cập tới sự ảnh hưởng của loại hình này tới lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay
Trong khả năng giới hạn của mình, tác giả luận văn đã cố gắng đọc và tìm hiểu về các tài liệu nghiên cứu trên, coi đó là những kiến thức bổ sung để làm sáng tỏ những ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ hiện nay
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Việc nghiên cứu của luận văn hướng tới làm sáng tỏ các lý thuyết về báo điện tử, nêu bật lên mối quan hệ của loại hình báo chí này đối với lối sống của giới trẻ đặt dưới góc độ báo chí Trên cơ sở khảo sát các tờ báo điện tử: http://vnexpress.net/,
http://dantri.com.vn/, http://vietnamnet.vn/, http://tuoitre.vn/, http://thanhnien.vn/ (để ngắn gọn, tác giả sẽ gọi tên các báo điện tử trên lần lượt là: VnExpress, Dân Trí, Vietnamnet, Tuổi Trẻ Online, Thanh niên Online) trong thời gian 6 tháng, luận văn sẽ chỉ
ra thực trạng ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay; đánh giá về vai trò và đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng ảnh hưởng của báo điện tử đối với giới trẻ
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, tác giả luận văn đã thực hiện những nhiệm
vụ như sau:
- Làm rõ một số vấn đề mang tính lý luận liên quan đến đề tài như: khái niệm về báo điện tử, khái niệm về ảnh hưởng, khái niệm về giới trẻ, khái niệm về lối sống; nội dung về
Trang 13sự ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ; đồng thời phân tích những ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ hiện nay
- Khảo sát thực trạng sử dụng và ảnh hưởng của thông tin trên các tờ báo điện tử:
VnExpress, Dân Trí, Vietnamnet, Tuổi Trẻ Online, Thanh niên Online Từ đó đưa ra những nhận xét, phân tích, đánh giá về ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay
- Thông qua kết quả khảo sát thực tế và những nghiên cứu chuyên sâu, luận văn sẽ
đề xuất những giải pháp cho tòa soạn báo điện tử nhằm nâng cao chất lượng thông tin, nâng cao mức ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ hiện nay, góp phần vào việc định hướng lối sống tích cực cho giới trẻ
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Luận văn xác định đối tượng nghiên cứu chính là những tác động tích cực và tiêu cực của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về mặt không gian: Tác giả tiến hành khảo sát nội dung tin, bài và phản hồi trên các tờ báo điện tử: VnExpress, Dân Trí, Vietnamnet, Tuổi Trẻ Online, Thanh niên Online Lý do tác giả luận văn lựa chọn các báo này là bởi: Đối với ba trang báo
VnExpress, Dân Trí, Vietnamnet đều là những báo điện tử lớn, chính thống, có lượng độc giả đông đảo bao gồm cả độc giả trẻ ở cả trong nước và nước ngoài Đây cũng là những báo có hàm lượng thông tin cao, thông tin có tính xác thực, uy tín và đáng tin cậy
Đối với các báo Tuổi Trẻ Online, Thanh niên Online, luận văn tiến hành khảo sát là bởi đây là hai phiên bản điện tử hoàn hảo, tin cậy của báo in Tuổi Trẻ và Thanh Niên Cả hai báo đều có cơ quan chủ quản lần lượt là Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, cơ quan có liên quan trực tiếp đến người trẻ
Như vậy, với sự lựa chọn gồm cả báo điện tử chính thống, phiên bản điện tử hoàn hảo của báo in, luận văn đã có sự đa dạng trong việc lựa chọn đối tượng khảo sát
- Về mặt thời gian: Luận văn tiến hành khảo sát trên các báo điện tử VnExpress, Vietnamnet, Dân Trí, Tuổi Trẻ Online, Thanh Niên Online từ 01/01/2016 – 30/06/2016
Trang 14Dù thời gian khảo sát không dài nhưng với số lượng tin bài thường xuyên cập nhật lớn cũng giúp cho người thực hiện luận văn có cái nhìn toàn diện về sự tác động của báo điện
tử đối với lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay
Tác giả cũng tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi với những bạn trẻ có độ tuổi từ 15 –
28 tuổi, làm việc ở các lĩnh vực khác nhau như: học sinh – sinh viên, kinh doanh – buôn bán, nhân viên văn phòng,… để làm rõ sự khác biệt trong sở thích tiếp cận thông tin, nhận thức, hành vi của họ sau khi tiếp nhận thông tin Từ đó đi sâu vào nghiên cứu sự tác động của báo điện tử đối với giới trẻ
Trong khả năng giới hạn của mình, cũng như điều kiện thời gian và kinh phí không cho phép, tác giả tập trung khảo sát giới trẻ sinh sống chủ yếu ở thành phố lớn là Hà Nội
Sở dĩ như vậy là bởi, đây là thành phố hiện đại và phát triển bậc nhất cả nước, tập trung đông đảo lực lượng lao động đến từ nhiều tỉnh thành Đây cũng được coi là cái nôi của văn hóa, có nhịp sống sôi động, trẻ trung và thường xuyên đổi mới
Mặc dù công nghệ và internet giờ đã trở nên phổ biến, cập nhật đến từng ngõ nhỏ nhưng để tiếp cận được với báo điện tử thường xuyên, liên tục thì đòi hỏi độc giả phải có trình độ nhất định và biết về công nghệ thông tin Do đó, những người trẻ tuổi sinh sống
và làm việc tại các thành phố lớn sẽ đáp ứng được tiêu chí này nhiều hơn so với những người trẻ ở khu vực khác
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Luận văn đã dựa trên cơ sở lý luận:
- Nền tảng lý luận: Chủ nghĩa Mác – Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về báo chí, truyền thông
- Lý luận báo chí, lý luận truyền thông
5.2 Phương pháp cụ thể
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Phân tích thông tin từ nguồn tài liệu sẵn
có (bao gồm các cuốn sách, tài liệu tham khảo; sử dụng các nguồn tài liệu do tòa soạn báo cung cấp Vận dụng để khái quát hóa và lý thuyết hóa các vấn đề đơn lẻ khảo sát được
Trang 15- Phương pháp phân tích nội dung văn bản trong nghiên cứu báo chí – truyền thông: Luận văn xem xét có hệ thống các tài liệu dưới dạng văn bản viết như: các quy
định, Nghị định, Thông tư, kế hoạch, báo cáo… để lấy thông tin và số liệu cho quá trình viết luận văn Bên cạnh đó, tác giả cũng phân tích nội dung tin, bài trên các báo điện tử khảo sát: VnExpress, Dân Trí, Vietnamnet, Tuổi Trẻ Online, Thanh niên Online Dựa vào kết quả thu được, tác giả đã tiến hành phân tích, đánh giá, tổng kết những kết quả nghiên cứu, từ đó đưa ra những luận cứ, luận điểm giúp hoàn thiện vấn đề nghiên cứu
- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn trực tiếp lãnh đạo tòa soạn, phóng viên
chuyên phụ trách chuyên mục dành cho giới trẻ của một số báo điện tử, chuyên gia văn hóa, học sinh THPT về thực trạng ảnh hưởng của báo điện tử đối với lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay
- Phương pháp định lượng: Thông qua việc lập bảng hỏi và khảo sát đối tượng là
giới trẻ về việc đọc báo điện tử hàng ngày, về cách thức tiếp cận và xử lý thông tin của giới trẻ trên báo điện tử Từ đó, đề tài xác định được phương hướng giải quyết các vấn đề nghiên cứu
5.3 Khung phân tích luận văn
Từ những phương pháp nghiên cứu như trên, tác giả luận văn đã tự xây dựng cho mình một khung phân tích luận văn theo mô hình như sau:
Trang 16Theo khung phân tích này, báo điện tử đóng vai trò là nơi tạo ra thông tin (nguồn)
về các lĩnh vực trong cuộc sống Những thông tin này tiếp cận với giới trẻ thông qua các PTTT đại chúng, giới trẻ cũng tiếp cận thông tin trên báo điện tử dưới nhiều hình thức khác nhau và cũng xử lý thông tin theo cách riêng của mình Những thông tin trên báo điện tử, gián tiếp hoặc trực tiếp tác động đến nhận thức của giới trẻ Chính những nhận thức này là yếu tố tạo nên lối sống cho giới trẻ, được thể hiện qua: Cách thức tiếp nhận thông tin, cách thức thể hiện bản thân, cách thức học tập và làm việc, cách thức giải trí và thói quen sinh hoạt hàng ngày
Khung phân tích luận văn là cái nhìn tổng quan nhất về sự ảnh hưởng của báo điện
tử đối với lối sống của giới trẻ Khung phân tích này sẽ được diễn giải chi tiết trong các chương của luận văn
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
6.1 Ý nghĩa lý luận của đề tài