SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN
Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
1.1.1 Khái niệm cơ bản về kế hoạch
Kế hoạch là sự thể hiện mục đích, kết quả và phương pháp thực hiện cho các hoạt động tương lai Trong quản lý phát triển, kế hoạch đóng vai trò quan trọng nhất, thể hiện ý đồ của người quản lý về sự phát triển tương lai của đối tượng và các giải pháp thực thi Nó bao gồm hệ thống các mục đích, chỉ tiêu, nhiệm vụ, biện pháp và cơ chế vận hành được ghi chép rõ ràng, như một lời tuyên bố hay cam kết.
Kế hoạch Kinh tế quốc dân là sự tổng hợp các mục tiêu, phương hướng, chính sách và biện pháp nhằm phát triển kinh tế quốc dân, được thể hiện qua hệ thống bảng cân đối và đáp ứng các quy luật kinh tế Tại Việt Nam, kế hoạch phát triển hiện nay bao gồm Kế hoạch trung hạn (5 năm) và Kế hoạch ngắn hạn (1 năm), nhằm khai thác hiệu quả mọi tài nguyên của đất nước.
Lập kế hoạch là yếu tố then chốt trong việc thực hiện các chính sách phát triển, giúp quản lý hiệu quả thành tựu trong bối cảnh chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và gia tăng vai trò của khu vực tư nhân Quá trình này không chỉ nâng cao hiệu quả đầu tư công mà còn điều chỉnh kế hoạch phát triển phù hợp với bối cảnh chính trị và phân cấp quản lý, đồng thời tập trung vào phát triển bền vững.
Xây dựng tầm nhìn tương lai cho các vùng lãnh thổ là việc cần thiết để đối phó với thách thức và khai thác cơ hội, dựa trên những luận cứ vững chắc, trong khuôn khổ các chính sách và chiến lược quốc gia.
Chuyển hóa tầm nhìn thành các ưu tiên rõ ràng, chương trình và chính sách cụ thể, cùng với việc phân bổ đất đai và nguồn lực của các ngành trong khu vực công, nhằm cung cấp dịch vụ hiệu quả.
Tạo ra một khuôn khổ đầu tư và cải tạo nhằm thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân sẽ thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội và môi trường của vùng.
Góp phần đạt được phát triển bền vững
Lập kế hoạch hiệu quả đòi hỏi phải trả lời những câu hỏi quan trọng như: mục tiêu trong tương lai là gì? Các bước cần thực hiện là gì? Phương pháp thực hiện ra sao? Công cụ nào sẽ được sử dụng? Thời gian thực hiện và người thực hiện là ai?
1.1.2 Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
Công cụ quản lý kinh tế của nhà nước được thiết lập nhằm đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) trong một khoảng thời gian xác định Điều này bao gồm việc xác định các mục tiêu cụ thể và triển khai các giải pháp, chính sách hiệu quả để thực hiện những mục tiêu đó.
Trong hệ thống kế hoạch hóa ở Việt Nam, kế hoạch đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức triển khai và theo dõi đánh giá các hoạt động kinh tế - xã hội Kế hoạch cụ thể hóa các mục tiêu của Chiến lược và quy hoạch phát triển thông qua hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể, cùng những giải pháp và chính sách phù hợp với từng giai đoạn Đặc trưng của kế hoạch được thể hiện rõ qua sự so sánh với chiến lược phát triển ở các khía cạnh cơ bản.
Thứ nhất, tính phân đoạn trong kế hoạch chặt chẽ hơn: Trong kế hoạch, một yêu cầu mang tính nguyên tắc là phải có khung thời gian rõ ràng
Kế hoạch thường được phân chia theo nhiều mức độ thời gian, bao gồm kế hoạch 5 năm và kế hoạch hàng năm Trong từng khoảng thời gian cụ thể, cần đạt được các mục tiêu và chỉ tiêu rõ ràng để thực hiện các bước đi của chiến lược và quy hoạch.
Kế hoạch và chiến lược bao gồm cả yếu tố định tính và định lượng, nhưng tính định lượng là đặc trưng cơ bản hơn Tính định lượng này được thể hiện qua các hệ thống chỉ tiêu, phản ánh mục tiêu, kết quả, đầu ra và hoạt động cần đạt được trong giai đoạn kế hoạch.
Kế hoạch cần thể hiện rõ ràng tính kết quả và hiệu quả, với các mục tiêu và chỉ tiêu được chi tiết và đầy đủ Ở những quốc gia có nền kinh tế hỗn hợp, điều này còn phản ánh tính pháp lệnh và cam kết nhất định.
Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) ở cấp dưới cần phải đồng bộ với mục tiêu và định hướng phát triển của kế hoạch KT-XH ở cấp trên.
Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương cần phải đồng nhất với mục tiêu và định hướng phát triển quốc gia, đồng thời phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương Hàng năm, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội phải tương thích với kế hoạch phát triển 5 năm của cùng cấp.
Các loại hình và các cấp kế hoạch:
Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (PTKTXH) được phân thành 4 cấp (xem sơđồ 1.1):
- Tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương;
Ba cấp sau thường được gọi chung là kế hoạch địa phương.Riêng cấp xã/phường/thị trấn chỉ có kế hoạch hàng năm, không có kế hoạch 5 năm
Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (PTKTXH) được phân loại theo hai tiêu chí chính: thời gian và phạm vi Về mặt thời gian, kế hoạch PTKTXH được chia thành hai loại: kế hoạch trung hạn kéo dài 5 năm và kế hoạch ngắn hạn diễn ra hàng năm Còn theo phạm vi, kế hoạch PTKTXH có thể được điều chỉnh để phù hợp với các mục tiêu cụ thể của từng khu vực hoặc lĩnh vực.
PTKTXH của tỉnh, thành phố; (iii) Kế hoạch PTKTXH của ngành, lĩnh vực
Về loại hình kế hoạch thì bao gồm: