ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH VĨNH PHÚC Chuyên ngành: Tài chính – N
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG
QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
Hà Nội – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG
QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH VĨNH PHÚC
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 60 34 02 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
Giáo viên hướng dn
Trang 3Hà Nội – 2015
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, nghiên cứu tình hình thực tiễn và dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Mạnh Hùng Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn
là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Một lần nữa, tôi xin khẳng định về sự trung thực của lời cam kết trên
Học viên
Nguyễn Thị Thu Phương
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Mạnh Hùng, đã
tận tình hướng dẫn tôi thực hiện nghiên cứu của mình
Xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô khoa Tài chính ngân hàng, khoa sau đại học đã đem lại cho tôi những kiến thức bổ trợ, vô cùng có ích trong những năm học vừa qua
Cũng xin gửi lời cảm ơn tới anh Nguyễn Tiến Thành – Phòng kế hoạch tổng hợp và các anh chị công tác tại – Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc đã nhiệt tình trao đổi, góp ý và cung cấp thông tin tư liệu để học viên hoàn thiện luận văn
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè, những người đã luôn bên tôi, động viên và khuyến khích tôi trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu của mình
Học viên
Nguyễn Thị Thu Phương
Trang 6MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT……… ……… … i
DANH MỤC BẢNG BIỂU……… … ii
DANH MỤC HÌNH……… iii
I LỜI MỞ ĐẦU……… ……… 2
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 2
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Nhiệm vụ 3
4 Câu hỏi nghiên cứu 3
5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
6 Phương pháp nghiên cứu 4
7 Những đóng góp mới của luận văn 4
8 Kết cấu luận văn 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU……… 6
1.1 Tổng quan về NHTM và hoạt động tín dụng của NHTM 6
1.1.1 Khái niệm về Ngân hàng thương mại: 6
1.1.2 Hoạt động tín dụng của NHTM 6
1.1.3 Đặc trưng của tín dụng 7
1.1.4 Rủi ro tín dụng 8
1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng 10
1.1.6 Tác động của rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.2 Quản lý rủi ro tín dụng của NHTM Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Khái niệm quản lý rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Vai trò của quản trị lý ro tín dụng đối với Ngân hàng thương mại
Error! Bookmark not defined 1.2.3 Các nguyên tắc chung trong quản lý rủi ro tín dụng Error!
Bookmark not defined
1.2.4 Nội dung quản lí rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
Trang 71.2.5 Chuẩn mực quản lý rủi ro tín dụng theo Ủy ban Basel về giám sát
ngân hàng: Error! Bookmark not defined.
1.2.6 Các chỉ tiêu đánh giá quản lý rủi ro tín dụng………
E rror! Bookmark not defined
1.2.7 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng Error!
Bookmark not defined
1.3 Tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU…………
E rror! Bookmark not defined.
2.1 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined.
2.2 Phương pháp thu thập thông tin sơ cấpError! Bookmark not defined.
2.3 Phương pháp thống kê, so sánh Error! Bookmark not defined.
2.4 Phương pháp phân tích tổng hợp số liệuError! Bookmark not defined.
2.5 Phương pháp điều tra khảo sát thực tế Error! Bookmark not defined.
2.5.1 Đề xuất bảng câu hỏi khảo sát Error! Bookmark not defined.
2.5.2 Một số hạn chế khi thực hiện việc khảo sátError! Bookmark not
defined
2.5.3 Kết quả khảo sát thực tế Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG III: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN LÝ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CTVN – CNVP………
E rror! Bookmark not defined.
3.1 Giới thiệu về Ngân hàng TMCP CTVN - CNVPError! Bookmark not defined.
3.1.1 Thông tin chung Error! Bookmark not defined.
3.1.2Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP CTVN –
CNVP……… Error! Bookmark not defined.
3.1.3 Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP CTVN - CNVP Error!
Bookmark not defined
3.2 Khái quát chung về tình hình hoạt động kinh doanh của Chi nhánh
Ngân hàng TMCP Công Thương Vĩnh Phúc: Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Hiệu quả hoạt động kinh doanh của chi nhánhError! Bookmark not
defined
Trang 83.2.2 Hoạt động huy động vốn: Error! Bookmark not defined.
3.3 Hoạt động quản lý rủi ro tại chi nhánh:Error! Bookmark not defined.
3.3.1 Mô hình quản lý rủi ro: Error! Bookmark not defined.
3.3.2 Hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánhError! Bookmark
not defined
3.4 Đánh giá hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại Chi nhánh.Error! Bookmark not defined.
3.4.1 Đánh giá chung tình hình hoạt động của chi nhánh (2012-2014)
Error! Bookmark not defined.
3.4.2 Những tồn tại trong quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh Error!
Bookmark not defined
CHƯƠNG IV: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẨN CÔNG
THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH VĨNH PHÚC
E rror! Bookmark not defined.
4.1 Định hướng phát triển hoạt động Ngân hàng TMCP CTVN – Chi
nhánh Vĩnh Phúc trong thời gian tới Error! Bookmark not defined.
4.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
TMCP CTVN - Chi nhánh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined.
4.2.1 Hoàn thiện và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình cho vay Error!
Bookmark not defined
4.2.2 Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụngError! Bookmark not
defined
4.2.3 Nâng cao hiệu quả quản lý dòng tiềnError! Bookmark not
defined
4.2.4 Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra kiểm soát nội bộ Error!
Bookmark not defined
4.2.5 Tăng cường xử lý nợ quá hạn, nợ tồn đọng một cách triệt để Error!
Bookmark not defined
4.2.6 Tuyển dụng và đào tạo nguồn nhân lực đảm bảo chất lượng Error!
Bookmark not defined
4.2.7 Củng cố và hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng Error!
Bookmark not defined
4.2.8 Tăng cường phát triển công nghệ thông tinError! Bookmark not
defined
4.2.9 Thực hiện bảo hiểm tín dụng Error! Bookmark not defined.
Trang 94.3 Một số kiến nghị Error! Bookmark not defined.
4.3.1 Đối với Ngân hàng Nhà nước……… …… 82
4.3.2 Đối với Chính Phủ Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 15
Trang 105 CTVN Công Thương Việt Nam
6 DNNQD Doanh nghiệp ngoài quốc doanh
7 DNQD Doanh nghiệp quốc doanh
9 KHDN Khách hàng doanh nghiệp
10 KSNB Kiểm soát nội bộ
11 L/C Tín dụng thư
12 NHCT Ngân hàng Công Thương
13 NHCTVN Ngân hàng Công Thương Việt Nam
Trang 11ii
DANH MỤC BẢNG BIỂU S
Trang 12iii
DANH MỤC HÌNH S
Trang 13iv
5 1
Trang 141
Trang 152
I LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động kinh doanh chính mang lại nguồn thu và lợi nhuận chủ yếu cho các Ngân hàng thương mại ở Việt Nam, thu nhập từ tín dụng chiếm tới 60%-70% thu nhập của ngân hàng Tuy nhiên, cùng với việc mang lại nguồn thu nhập đáng kể thì hoạt động tín dụng cũng là lĩnh vực có rủi ro lớn nhất Hậu quả mà rủi ro tín dụng gây ra cũng rất nặng nề như: làm tăng chi phí hoạt động của ngân hàng, thu nhập lãi bị chậm hoặc mất đi cùng với sự thất thoát vốn vay, làm xấu đi tình hình tài chính và cuối cùng làm tổn hại đến uy tín và vị thế của ngân hàng và ảnh hưởng đến sự phát triển của nền kinh tế
Rủi ro tín dụng luôn song hành với hoạt động tín dụng, không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro tín dụng mà chỉ có thể dùng các biện pháp để phòng ngừa hoặc giảm thiểu những thiệt hại khi có rủi ro Nhất là trong những năm gần đây tỷ lệ nợ xấu của toàn hệ thống ngân hàng tăng cao làm ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động kinh doanh của hệ thống ngân hàng và sự phát triển của nền kinh tế Chính vì vậy, yêu cầu cấp bách đặt ra là rủi ro tín dụng phải được quản lý, kiểm soát một cách chặt chẽ và có hiệu quả, đảm bảo rủi ro trong giới hạn chấp nhận được, giảm thiểu các thiệt hại phát sinh từ rủi ro tín dụng
từ đó tăng thêm lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng và thúc đẩy nền kinh tế phát triển
Rủi ro tín dụng tuy không phải là đề tài mới nhưng với quy mô nợ xấu của toàn bộ
hệ thống ngân hàng ngày càng gia tăng như hiện nay thì việc nghiên cứu, đánh giá đúng thực trạng quản lý rủi ro và đề xuất các giải pháp phù hợp, có tính khả thi cao nhằm nâng cao chất lượng quản lý rủi ro góp phần phát triển kinh doanh bền vững là một yêu cầu vô
cùng cấp thiết đối với hệ thống ngân hàng Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài “Quán lý rủi
ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Vĩnh Phúc” làm đề tài nghiên cứu
2 Mục đích nghiên cứu
Phân tích tình hình hoạt động tín dụng của Ngân hàng TMCP CTVN – CNVP; Nguyên nhân dẫn đến rủi ro và các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng
Trang 164 Câu hỏi nghiên cứu
Thế nào là rủi ro tín dụng, nguyên nhân và bản chất của rủi ro tín dụng từ góc độ kinh tế và pháp lý?
Mô hình quản lý rủi ro tín dụng hiện nay đang đƣợc áp dụng trong quản lý rủi ro tín dụng?
Thực trạng quản lý rủi ro tín dụng Ngân hàng TMCP CTVN- CNVP?
Giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP CTVN- CNVP?
5 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là: Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng, các biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng
Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động tín dụng của Ngân hàng TMCP CTVN- CNVP trong giai đoạn từ 2012-2014
Trang 174
6 Phương pháp nghiên cứu
Cùng với việc nghiên cứu các lý luận thuộc chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng, luận văn được thực hiện dựa trên các cơ sở:
Thu thập, tổng hợp các số liệu thực tế về hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP CTVN- CNVP;
Ghi nhận các ý kiến, các nhận định của các cản bộ tín dụng thông qua các mẫu điều tra về nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng và các giải pháp góp phần hạn chế rủi ro tín dụng;
Trao đổi kinh nghiệm giữa các cán bộ tín dụng tại Ngân hàng TMCP CTVN- CNVP, các cán bộ trong hệ thống Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, và các cán
bộ công tác trong ngành tài chính, ngân hàng nói chung;
Trên cơ sở lý luận, các số liệu thực tế tổng hợp được, kết quả các mẫu điều tra, và các ý kiến nhận định của các cán bộ tín dụng, tác giả sử dụng các phương pháp so sánh tương đối, tuyệt đối, phương pháp biểu đồ, phân tích đánh giá tình hình hoạt động tín dụng, xác định những gì đạt được và những mặt tồn tại của Ngân hàng TMCP CTVN- CNVP
7 Những đóng góp mới của luận văn
Phân tích một cách hệ thống, toàn diện và khách quan thực tế tình hình rủi ro tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP CTVN- CNVP để thấy được thực trạng và những khó khăn đối với công tác quản lý rủi ro tín dụng trong 3 năm từ 2012 đến
2014 của Ngân hàng này
Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng để Ngân hàng TMCP CTVN - CNVP có được sự tăng trưởng một cách ổn định, an toàn, bền vững trong hoạt động tín dụng mình
8 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 4 chương:
Trang 185
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý rủi ro tín dụng và tổng quan tình hình nghiên
cứu
Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng rủi ro tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
TMCP CTVN – CNVP
Chương 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
TMCP CTVN- CNVP
Trang 196
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ TỔNG
QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về NHTM và hoạt động tín dụng của NHTM
1.1.1 Khái niệm về Ngân hàng thương mại:
Ngân hàng là một trong những tổ chức tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế,
và thực hiện các chính sách kinh tế,các chính sách tiền tệ vì vâỵ là kênh quan trọng trong chính sách kinh tế của Chính phủ nhằm phát triền kinh tế ổn định
Hiện nay có rất nhiều các khái niệm khác nhau nói về NHTM
Theo Peter S.Rose thì: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất, đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và các dịch vụ thanh toán – và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh
doanh nào trong nền kinh tế” (Peter S.Rose, 2001, trang 18)
Theo luật các Tổ chức tín dụng của nước Việt Nam Số 47/2010/QH12 thì “Hoạt động Ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp
vụ sau đây: nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản” [7, trang 4]
1.1.2 Hoạt động tín dụng của NHTM
Tín dụng là loại tài sản chiếm tỉ trọng lớn nhất ở phần lớn các NHTM vào khoảng 70% tổng tài sản, phản ánh hoạt động đặc trưng của ngân hàng Tín dụng có nghĩa là sự tin tưởng và tín nhiệm lẫn nhau
Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa một bên là ngân hàng và bên kia là các tác nhân (doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức xã hội ) trong nền kinh tế quốc dân.[4,
trang 138]
Có thể nói tín dụng là chức năng quan trọng nhất của các tổ chức trung gian tài chính nói chung và của ngân hàng nói riêng, là dịch vụ sinh lời chủ yếu của các tổ chức này
Trang 207
Theo luật các Tổ chức tín dụng của Việt Nam thì “Hoạt động tín dụng là việc tổ
chức tín dụng sử dụng nguồn vốn tự có, nguồn vốn huy động để cấp tín dụng” [7, trang 5]
“Cấp tín dụng là việc tổ chức tín dụng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một
khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác” [7, trang 3]
1.1.3 Đặc trưng của tín dụng
Quan hệ tín dụng có bốn đặc trưng cơ bản: lòng tin, tính hoàn trả, tính thời hạn và
ẩn chứa khả năng rủi ro
Lòng tin: thể hiện trong quan hệ tín dụng ở việc người cho vay luôn tin
tưởng vào ý định trả nợ, có khả năng trả nợ của người vay cũng như tin rằng người vay sau khi sử dụng một lượng giá trị mà người cho vay cung cấp sẽ đem về một lượng giá trị lớn hơn
Tính hoàn trả: đây là đặc trưng cơ bản nhất trong quan hệ tín dụng Sự
hoàn trả là tiêu chuẩn phân biệt quan hệ tín dụng với các quan hệ khác Nếu không có sự hoàn trả thì đó là quan hệ tín dụng không tốt đẹp Không có sự hoàn trả thì người cho vay
sẽ không thu hồi được vốn và dẫn đến thua lỗ, phá sản, đi ngược lại với lợi ích kinh doanh
Tính thời hạn: xuất phát từ bản chất của tín dụng, đó là sự tín nhiệm, người
cho vay tin tưởng người đi vay hoàn trả vào một ngày trong tương lai đã thoả thuận Người đi vay sẽ chỉ được sử dụng vốn vay trong một khoản thời gian nhất định, sau khi hết thời hạn như đã thoả thuận thì người đi vay phải hoàn trả lại cho người vay
Tính ẩn chứa nhiều khả năng rủi ro: do sự bất cân xứng về thông tin, người
cho vay không biết rõ về người đi vay, điều này có thế dẫn đến rủi ro lựa chọn nghịch hoặc rủi ro đạo đức
Một mối quan hệ tín dụng được gọi là tốt đẹp nếu người đi vay hoàn trả lại được
cả gốc và lãi đúng thời hạn theo hợp đồng hai bên đã ký kết Tuy nhiên trong thực tế lại không hiếm trường hợp người đi vay không thực hiện được nghĩa vụ của mình đối với chủ nợ do các nguyên nhân chủ quan hay khách quan gây ra Đó là trường hợp khi đến