Tài liệu Di truyền học vi sinh vật docx

Su sao chép cua virus - Virus là sinh vật ký sinh nội bào băt buộc: chỉ biểu hiện øen và sinh sản trong một tê bào sông khác.. - Néu bé gen cua virus la DNA mach kép: sự sao chép giống

CHUONG 8

DI TRUYEN HOC VI SINH VAT

1 DITRUYEN HOC VIRUS

- Được phat hién vao cudi thé ky 19

- Dac diém cau tao: acid nucleic duoc g0oi trong mot vỏ

protein

1.1 Cấu tao virus

- BO gen rat da dang: DNA mach kép, DNA mach

don, RNA mach kép hay RNA mach don

- Bo gen thuong la mot phan tu acid nucleic dạng vong tron hay thang

- Virus nhỏ nhất có khoảng 4 øen, virus lớn nhất có khoang vai tram gen

- Vỏ protein (capsid) có dạng hình que, hình ống

xoăn, hình đa diện hay phức tạp

- Vài loài virus có các câu trúc phụ

- Một sô virus (virus cúm, virus động vật) có màng

bao bên ngoài vỏ capsid

Cau tao virus HIV Glygcoprotein

1.2 Su sao chép cua virus

- Virus là sinh vật ký sinh nội bào băt buộc: chỉ

biểu hiện øen và sinh sản trong một tê bào sông khác

- Tạo ra hàng trăm, hàng ngàn virus mới trong mỗi

thê hệ

- Str dung enzyme, chat dinh dưỡng, ribosome và cac nguon khac trong té bao ky chu dé tao ra nhieu ban sao cua bo gen va protein vo

- Các virus mới hình thành do sự ghép các bộ phận

lại với nhau

- Virus mới phá vỡ tê bào ký chủ thoát ra ngoài và

tìm đến những tê bào mới

- Néu bé gen cua virus la DNA mach kép: sự sao

chép giống như sao chép của DNA của tế bào

- Néu b6 gen cua virus la DNA mach don hay RNA mach don: trong bo gen cua virus co gen tao ra

enzyme cho sự sao chép

1.3 Bacteriophage

- La virus cia vi khuan (phage hay thực khuẩn thê)

- Cau tao g6m ba phân:

+ Capsid là một đâu đa diện bọc lấy vật chất di

Ig))VS)Ÿ

+ Bao đuôi hình ông dài làm băng protein

+ Sợi øôc dài bám vào tế bào vi khuẩn khi gây

nhiễm

- Phage được ký hiệu là T;, , T›

- Sinh sản theo chu trình tan hoặc tiêm tan

a Chu trình tan

Phage sinh san theo chu trinh tan la phage lam

chết té bao ky cht (phage độc (virulent))

- Cac soi dudi cua Phage T, bam vao bé mat cua té

bao E colli

: Ông đuôi co lại tạo lỗ thủng trên vách té bao

- Bơm DNA vào tế bào ký chủ

- DNA của tê bào ký chủ bị enzyme của T, phân cắt

thành các nucleotide và được dùng đề sao chép DNA cua I,

- Các protein của capsid được tổng hợp thành 3 phân riêng,

tự ráp lại với nhau và ghép voi DNA moi được sao chép

- Lysozyme duoc tao ra dé pha vách tê bào ký chủ cho các phage mới thoát ra ngoài

- Toàn bộ chu trình diễn ra trong khoảng 20 — 30 phút ở 3/5008

- Số lượng phage Tạ tăng lên hàng trăm lân

b Chu trình tiêm tan

- Virus sinh sản mà khơng làm chết tế bào ký chu (phage

ơn hoa (temperate virus))

- Cĩ khả năng sinh sản theo chu trình tan và chu trình tiềm

tan

+ Phage gan vào bê mặt tê bào và bơm DNA vào tế

bào ký chủ + DNA phàe tạo thành vịng trịn và tham gia vào

chu trình tan của phage T„ hoặc gắn vào nhiễm sắc thể của ký chủ (prophage) để đi vào chu trình tiêm

tan

- DNA của prophage duoc nhan lên khi tế bào ký chủ

sinh san va phân chia về các tê bào con giơng như DNA của ký chủ —> một tê bào vi khuân nhiễm phage

sẽ nhanh chĩng sinh ra nhiêu tế bào vi khuân nhiễm

phàe

- Đơi khi prophage bị tách ra khỏi DNA của ký chủ,

trở nên độc lập và bắt đầu chu trình tan

oh Phage bam vao vi

khuan va bom DNA vao té bao vi khuan

Prophage cé thé tachra

khỏi nhiễm sắc thê vi khuan

đê đi vào chu trình tan

của vi khuân tạo thành prophage

2 DI TRUYEN HOC VI KHUAN

2.1 Hién tuong bién nap

- La hién tuong truyén théng tin di truyén bang DNA

a Diéu kién:

- Tê bào nhận phải có trạng thái sinh lý đặc

biệt để có thể nhận được DNA của thể cho

(khả năng dung nạp)

- DNA của thê cho phải là mạch kép

- Đoạn biên nạp băng khoảng 1/200 bộ gen

vi khuan

b Co ché phén tir

- Sợi DNA mạch kép của vi khuẩn S chui qua mang

tế bào của vi khuẩn R

- Một mạch của S sẽ bị nuclease của tế bào R cắt,

mạch còn lại vẫn giữ nguyên

- DNA của tế bào R tách rời hai mạch ở một đoạn

đề bắt cặp với đoạn DNA còn nguyên vẹn của S

- DNA lai sẽ sao chép tạo ra hai sợi: một sợi R-R

và một sợi có øăn với một đoạn S-S

Hiện tượng Diễn nạp ở ví khuân

2.2 Tai nap (transduction) 6 vi khuan

- Phage bám vào bê mặt của tế bào vi khuan (4 phut)

và bơm DNA vào tê bào

- Enzyme cua phage phân cắt DNA cua té bao ky

chu (vi khuan A)

- DNA ctia phage được sao chép rơi lắp vào trong các

vỏ mới được tổng hợp

- Trong quá trình lắp ráp khoảng 1 — 2% phage vơ tình

mang đoạn DNA của vi khuân

- Phàe mang DNA của vi khuân A xâm nhập vào vi

khuân B và quá trình tái tơ hợp xảy ra làm g4n gen cua

A vào bộ gen của B

2.3 Giao nap (conjugation) 6 vi khuan

a Sự phân hoá giới tính ở vì khuẩn

- Vi khuân được chia thành hai dạng F* (Fertility) (“giông đực”) và F- (“giông cái”)

- F' tiếp xúc với F- một thời gian thì F- sẽ trở

thành F* (nhân tô truyện từ F* sang F- được gọi

là nhân tô di truyền)

- Trường hợp nhân tô di truyền từ F* chuyền

sang F- va gan vao bộ øen của F- sẽ tạo dạng lai

la Hfr (High frequency of recombination)

b Tái tô hợp Điêu kiện để có sư tái tô hợp

- Hai dòng vi khuẩn phải tiếp xúc với nhau: F* x F-

nhân tô F đi đâu

- Quá trình di chuyén DNA tir F* qua F- là một chiêu và có thê bị ngắt quãng

- Dòng Hfr có tân sô lai cao hơn nhiêu (plasmid có

săn trên bộ gen),

Sự ø1ao nạp ở VI khuẩn