* ĐA: Dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp 1897 – 1914, cùng với sự phát triển của đô thị thì xã hội Việt Nam đã xuất hiện các tầng lớp và giai cấp mới với thái đ[r]
Trang 1TUẦN 32.
Ng y so à ạn: 06/04/2013
Tiết 48 - B i 30 à
PHONG TR O YÀ ấU NƯỚC CHỐNG PH P Á
TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN NĂM 1918
A Mục tiờu bài học:
1 Kiến thức :
- Bước đầu hiểu mục đớch, tớnh chất, hỡnh thức của phong trào yờu nước Việt Nam đầu thế kỉ XX: yờu nước mang màu sắc dõn chủ tư sản, hỡnh thức bạo động và cải cỏch
- Nờu nguyờn nhõn, diễn biến của phong trào Đụng du, Đụng Kinh nghĩa thục, cuộc vận động Duy tõn và phong trào chống thuế ở Trung Kỡ
- Nhận thức được những hạn chế của phong trào
2 Tư tưởng:
- Giáo dục học sinh trân trọng sự cố gắng phấn đấu của các sĩ phu yêu nớc tiến bộ, họ luôn vơn tới những cái mới, muốn vận động Cách mạng theo quỹ đạo chung của cách mạng thế giới – chủ nghĩa t bản
- Các sĩ phu tiến bộ đang muốn tìm ra một con đờng mới cứu dân tộc ra khỏi vòng nô lệ
- Hiểu rõ bản chất tàn bạo, xảo quyệt của chủ nghĩa đế quốc: đế quốc phơng Đông và phơng Tây cũng tàn bạo, cớp bóc nh nhau
3 Kỹ năng:
- Rèn luyện kĩ năng so sánh, đối chiếu các sự kiện lịch sử
- Biết nhận định, đánh giá t tởng và hành động của các nhân vật lịch sử
B
Thiết bị đồ dựng, tài liệu dạy học :
- GV chuẩn bị: Chõn dung Phan Bội Chõu, Lương Văn Can, Phan Chõu Trinh; Trụ sở trường Đụng Kinh nghĩa thục (Phố Hàng Đào – Hà Nội); Tũa khõm sứ Trung Kỡ, nơi Bỏc Hồ tham gia phong trào chống thuế
- HS chuẩn bị: Đọc sỏch giỏo khoa – sư tầm tư liệu về cỏc lónh tụ của cỏc phong trào
C
Tiến trỡnh tổ chức dạy học :
1 Tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ.
* CH:
Dưới tỏc động của cuộc khai thỏc thuộc địa của thực dõn Phỏp (1897 – 1914), cựng với sự phỏt triển của đụ thị thỡ xó hội Việt Nam đó xuất hiện cỏc tầng lớp và giai cấp mới nào? Thỏi độ của cỏc tầng lớp và giai cấp với cỏch mạng giải phúng dõn tộc?
* ĐA:
Dưới tỏc động của cuộc khai thỏc thuộc địa của thực dõn Phỏp (1897 – 1914), cựng với sự phỏt triển của đụ thị thỡ xó hội Việt Nam đó xuất hiện cỏc tầng lớp và giai cấp mới với thỏi độ của từng tầng lớp và giai cấp với cỏch mạng giải phúng dõn tộc:
Trang 2+ Tầng lớp tư sản: chưa dám tỏ thái độ hưởng ứng hay tham gia các cuộc vận động cách mạng giải phóng dân tộc đầu thế kỉ XX;
+ Tầng lớp Tiểu tư sản: có ý thức dân tộc, tích cực tham gia vào các cuộc vận động cứu nước đầu thế kỉ XX;
+ Giai cấp công nhân: sớm có thinh thần đấu tranh mạnh mẽ -> tinh thần cách mạng cao
3
Dẫn dắt vào bài mới:
Giới thiệu bài :
Khi phong trào Cần Vương thất bại, cũng là lúc hệ tư tưởng Phong kiến được đoạn tuyệt Được thay vào đó là một xu hướng yêu nước chống Pháp mới – xu hướng Dân chủ tư sản được diễn ra vào đầu thế kỉ XX
Tiêu biểu là những phong trào nào? Có hoạt động ra sao, kết quả của nó như thế nào, để lại bài học và ý nghĩa gì?
Ta vào bài hôm nay
4 Tổ chức các hoạt động dạy học:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS KIẾN THỨC CƠ BẢN HS CẦN NẮM
I Phong trào yêu n ước trước chiến tranh thế giới thứ nhất :
- GV: Dưới tác động của chương trình khai thác thuộc địa của thực dân Pháp xã hội Việt Nam có sự phân hóa sâu sắc Một xu hướng cứu nước mới ra đời Những trí thức Nho học tiến bộ đã theo con đường dân chủ tư sản với tất cả nhiệt tình tuổi trẻ
1 Phong trào Đông du (1905 – 1909):
+ Hoàn cảnh:
? Lãnh tụ của phong trào Đông du là
ai? Ông có quan niệm như thế nào?
- GV:
+ Phan Bội Châu cho rằng: độc lập dân tộc là nhiệm vụ cần làm trước để đi tới phú cường
+ Châu Á có Nhật Bản, là dân tộc có cùng màu da, cùng văn hóa Hán học, đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, thoát khỏi ách thống trị của tư bản Âu – Mĩ
-> Nhật Bản có thể nhờ cậy
- Phan Bội Châu, chọn Nhật Bản để nhờ cậy,
- Năm 1904, Phan Bội Châu lập ra Hội Duy Tân Chủ trương: bạo động vũ trang đánh Pháp, khôi phục độc lập
? Em có nhận xét gì về sự lựa chon
đó của Phan Bội Châu?
(Theo xu thế chung)
- GV: Phục Nhật, sợ Nhật, muốn
nương nhờ vào Nhật là tâm lí phổ
biến của các nước châu Á, trong đó
có Việt Nam
- GV: chiếu chân dung Phan Bội
Trang 3Châu
? Nêu những hiểu biết của em
về Phan Bội Châu?
+ Hoạt động:
? Em hãy nêu những nét chính về các
hoạt động của phong trào Đông du?
- Năm 1905, Phan Bội Châu sang Nhật với mục đích cầu viện, rồi từ cầu viện chuyển sang cầu học
- Từ năm 1905 đến năm 1908, Hội phát động phong trào Đông Du, đưa được khoảng 200 học sinh Việt Nam sang Nhật học tập nhằm đào tạo nhân tài xây dựng lực lượng chống Pháp
? Em có nhận xét gì về việc làm này
của Phan Bội Châu?
- Ông đã có ý thức thời đại, mong
muốn được học tập, hiểu biết những
tiến bộ của nhân loại để củng cố lòng
yêu nước.
- Ngày nay, Đảng và Nhà nước ta
cũng đặc biệt quan tâm đến đào tạo
nhân tài trong nước cũng như khuyến
khích HS đi du học ở các nước để
tiếp cận nguồn tri thức mới của nhân
loại, từ đó đem về phục vụ công cuộc
xây dựng và phát triển đất nước.
- Tháng 9/1908, Pháp – Nhật cấu kết với nhau, trục xuất những người Việt Nam ra khỏi đất Nhật
? Em có nhận xét gì về việc Nhật –
Pháp cấu kết với nhau để trục xuất
những người Việt Nam yêu nước?
(Đó là bản chất chung của chủ nghĩa
đế quốc).
+ Kết quả:
Tháng 3/1909 Phong trào Đông Du tan rã Hội Duy tân ngừng hoạt động
* Thảo luận nhóm trong 2 phút:
? Tuy phong trào thất bại Nhưng đã
để lại ý nghĩa, bài học gì?
+ Ý nghĩa:
- Cách mạng Việt Nam bắt đầu hướng ra thế giới,
- Gắn vấn đề dân tộc với thời đại
+ Bài học:
- Chủ trương bạo động là đúng nhưng tư tưởng cầu ngoại viện là sai
Trang 4- Cần xây dựng thực lực trong nước trên cơ sở thực lực và tranh thủ sử hỗ trợ quốc tế chân chính
- GV: Cùng với Đơng Du theo chủ trương bạo động Thì ở Bắc Kì cĩ cuộc vận động
cải cách văn hố – xã hội theo lối tư sản.
2 Đơng Kinh nghĩa thục (1907):
? Đơng Kinh nghĩa thục được thành
lập trong hồn cảnh nào?
+ Hồn cảnh: Tháng 3/1907, Lương Văn Can,
Nguyễn Quyền, Lê Đại, Vũ Hồnh, mở trường học, lấy tên Đơng Kinh nghĩa thục
- GV: chiếu chân dung Lương Văn
Can
? Nêu những hiểu biết của em
về Lương Văn Can?
- Ơng sinh năm 1854 ,tại Thường Tín - Hà Nội ,
- Năm 17 tuổi Ơng đỗ thi hương, năm 25 tuổi Ơng mở trường dạy học
- Năm 3/1907 Ơng mở trường Đơng Kinh nghĩa thục
- Năm 1913 Ơng bị bắt và đày sang Cao Miên (Cam-pu-Chia)
- Năm 12/1921 Ơng được trả tự do
- Năm 1927 Ơng mất tại Hà Nội
? Đơng Kinh nghĩa thục cĩ những
hoạt động nào?
+ Hoạt động:
- Mở trường dạy học;
- Bình văn;
- Xuất bản sách báo;
=> Mục đích: Truyền bá nếp sống mới, lịng yêu nước
? Em cĩ nhận xét gì về nội dung học
tập của Đơng Kinh nghĩa thục?
- Nội dung tiến bộ, mới, gần với một
số nội dung chúng ta đang được học
ngày nay.
+ Phạm vi: khá rộng (Hà Nội, Hà Đơng, Sơn
Tây, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Thái Bình, )
+ Kết quả: Đến tháng 11/1907, Pháp ra lệnh
giải tán
? Đơng Kinh nghĩa thục cĩ ảnh
hưởng gì đến phong trào yêu nước
chống Pháp ở nước ta?
+ Ý nghĩa:
- Thức tỉnh lịng yêu nước;
- Cổ vũ cách mạng, phát triển văn hĩa và ngơn ngữ dân tộc;
- Truyền bá tư tưởng dân chủ, dân quyền;
- Mở đường cho sự phát triển hệ tư tưởng mới,
tư tưởng tư sản ở Việt Nam
- GV Cùng với ĐKNT ở Bắc Kỳ, ở Trung Kỳ có cuộc vận động Duy Tân (theo cái
Trang 5mới) diễn ra sôi nổi.
3 Cuộc vận động Duy tân và phong trào chống thuế ở Trung Kì (1908):
* Cuộc vận động Duy tân:
- Lãnh đạo: Phan Châu Trinh và Huỳnh Thúc
Kháng
- GV: chiếu chân dung Phan Châu Trinh
? Nêu những hiểu biết của em
về Phan Châu Trinh?
- Phan Châu Trinh (1872 – 1926),
- Quê ơng ở làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kì, tỉnh Quảng Nam,
- Năm 1900, ơng thi đỗ cử nhân cùng Huỳnh Thúc Kháng và Phan Bội Châu,
- Năm 1903, đỗ phĩ bảng và làm Thừa biện Bộ lễ,
- Năm 1905, ơng cáo quan,
- Từ năm 1906, ơng hoạt động trong phong trào Duy tân,
- Sau nhiều năm hoạt động ở Pháp, năm 1925 ơng về nước, năm 1926 ơng mất tại Sài Gịn
? Địa bàn diễn ra cuộc vận động Duy tân mạnh nhất ở đâu?
- Địa bàn hoạt động:
Các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định
? Cuộc vận động duy tân ở Trung Kì diễn ra như thế nào?
- Đả phá hủ tục phong kiến,
- Đua nhau cắt tĩc ngắn,
- Mặc áo ngắn,
-
- Hoạt động chính:
+ Mở trường dạy học theo lối mới:
- Đả phá hủ tục phong kiến,
- Đua nhau cắt tĩc ngắn,
- Mặc áo ngắn,
+ Hơ hào chấn hưng thực nghiệp, + Phổ biến, vận động và làm theo cái mới, cái tiến bộ
* Thảo luận nhĩm trong 2 phút:
(Phát phiếu)
? So sánh điểm giống và khác nhau
về chủ chương giải phĩng dân tộc của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh?
* Phong trào chống thuế ở Trung Kì:
- GV: Khi cuộc vận động Duy tân lan
So sánh Chủ trương giải phĩng dân
tộc của Phan Bội Châu:
Chủ trương giải phĩng dân tộc của Phan Châu Trinh:
Giống nhau: Hai ơng đều là người yêu nước, thương dân, theo khuynh hướngdân chủ tư sản do các sĩ phu trẻ lãnh đạo.
Khác
nhau:
Dùng bạo lực, kết hợp cải cách
XH để giành độc lập dân tộc
Chủ trương tiến hành vận động cải cách mang tính ơn hịa
Trang 6đến vùng nơng thơn, đúng vào lúc
nhân dân Trung Kì đang điêu đứng vì
chính sách áp bức bĩc lột của đế
quốc và phong kiến, đã làm bùng lên
phong trào chống thuế sơi nổi.
- Phong trào bùng nổ (1908), bắt đầu ở Quảng Nam sau đĩ lan ra các tỉnh Trung kì
- GV: Nguyễn Tất Thành, lúc đĩ đang là học sinh Quốc học Huế.
- Chiếu hình ảnh (tồn khâm sứ Trung Kì, nơi Bác Hồ tham gia phong trào chống
thuế ở Trung Kì năm 1908)
? Kết qủa, ý nghĩa của phong trào
chống thuế ở Trung Kì?
- Kết quả: Pháp đàn áp đẫm máu.
- Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần yêu nước, năng
lực cách mạng của nông dân
TĨM LẠI:
Tính chất, hình thức của phong trào yêu nước Việt Nam đầu thế kỉ XX: là phong trào mang màu sắc dân chủ tư sản, hình thức bạo động và cải cách
D.
Kết thúc bài học:
1 Củng cố:
- Gv treo sơ đồ tư duy, gọi Hs điền nội dung; dùng dèn chiếu so sánh, hệ thống lại bài
2 Dặn dị:
- Về nhà học bài và chuẩn bị nội dung phần II Phong trào yêu nước trong thời kì chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918).
./
PHÊ DUYỆT CỦA BGH (TỔ CHUYÊN MƠN)