Phát triển sản phẩm du lịch văn hóa tại tỉnh Quảng Bình

Khách du lịch là yếu tố quan trọng nhất để ngành du lịch hoạt động và phát triển, chỉ khi có khách doanh nghiệp du lịch mới bán được sản phẩm của mình, không có khách thì mọi hoạt động của công ty lữ hành là không có hiệu quả do vậy việc nghiên cứu khách hàng có vai trò vô cùng quan trọng với một doanh nghiệp. Đây là bước vô cùng quan trọng, nếu được làm tốt nó sẽ cung cấp những thông tin cần thiết giúp doanh nghiệp đưa ra các chiến lược phù hợp và mang lại hiệu quả cao. Việc nghiên cứu khách hàng giúp doanh nghiệp hiểu rõ thì trường, dự báo được sự thay đổi của thị trường và nhu cầu của khách hàng, qua đó có thể đề ra các biện pháp để đối phó với những thay đổi đó. Dù với bất kì thị trường, sản phẩm hay phân khúc nào, thấu hiểu khách hàng vẫn luôn là yếu tố cốt lõi để thành công với các doanh nghiệp. Để thực sự tạo lợi thế ở phân khúc khách hàng nào đó thì những am hiểu sâu sắc và tường tận về nhóm khách hàng này càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Quan điểm, lối sống, nhu cầu, kỳ vọng, mức độ hài lòng tin tưởng của khách hàng chính là chìa khóa mở ra những thành công hơn cho doanh nghiệp. Khách hàng quá khứ là những người đã trực tiếp được tải nghiệm dịch vụ của doanh nt

BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ HÀ NỘI

KHOA DU LỊCH

ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN

PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA TỈNH QUẢNG

BÌNH

Giảng viên hướng dẫn: TS Lê Thanh Tú Sinh viên: Trần Phương Linh

Mã sinh viên: 59DLH26051 Lớp: LHHD26A

Hà Nội, 2021

du lịch chính là sự trải nghiệm của khách du lịch về điểm đến du lịch Vì vậy, điểm đếnnào mang lại sự trải nghiệm càng đa dạng, càng thú vị cho khách du lịch sẽ quyết định sựthành công trong cạnh tranh thu hút khách du lịch

Xuất phát từ nhu cầu đa dạng của du khách khi tham gia các chuyến du lịch, tính đadạng của sản phẩm du lịch được xem là một trong những yếu tố mang tính quyết định để

du khách lựa chọn đi du lịch ở một địa điểm nào đó, đồng thời cũng là yếu tố cần thiết đểthúc đẩy sự phát triển ngành du lịch ở mỗi địa phương hay mỗi quốc gia Ngoài ra, tínhliên kết và đồng bộ trong quá trình phát triển sản phẩm du lịch hay nói cách khác là việcphát triển sản phẩm du lịch thành mạng lưới, hệ thống thay vì chỉ co cụm ở khu vực trungtâm cũng là điều kiện không thể thiếu trong chiến lược phát triển du lịch của địa phươnghay quốc gia Điều này vừa giúp du khách có điều kiên thỏa mãn tối đa nhu cầu thamquan, khám phá những điều mới lạ vừa tạo điều kiện cho cư dân địa phương tham gia tíchcực vào hoạt động du lịch, góp phần mang lại lợi ích về kinh tế - xã hội cho cư dân bảnđịa

Dải đất Quảng Bình như một bức tranh hoành tráng, có rừng, có biển với nhiều cảnhquan thiên nhiên đẹp, cũng như nhiều di tích lịch sử - văn hóa nổi tiếng Theo thống kê,đến năm 2020 Quảng Bình có 129 di tích lịch sử được xếp hạng, trong đó có 55 di tíchcấp Quốc gia và 74 di tích cấp tỉnh Ngoài ra, Quảng Bình có bờ biển dài 116,04 km vớirất nhiều bãi tắm đẹp như Nhật Lệ, Đá Nhảy, Bảo Ninh… đặc biệt Vườn quốc gia PhongNha - Kẻ Bàng được công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới, được đánh giá là một trong

238 sinh thái quan trọng trên toàn cầu, với các dãy núi đá vôi phát triển hầu như liên tục

và thành phần tương đối đồng nhất, được đánh giá là vùng Karst rộng nhất với diện tíchtrên 200.000 ha, là một mẫu điển hình của quá trình địa chất về thể loại Karst và hìnhthành hang động đang diễn biến toàn cầu không chỉ ở lĩnh vực đa dạng sinh học mà còn làmột khu vực thắng cảnh hang động bậc nhất thế giới Với tiềm năng du lịch đa dạng,phong phú du lịch Quảng Bình trong những năm gần đây đã có nhiều bước tiến đáng kể

“Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ đến năm 2020, tầm nhìn đếnnăm 2030” đã khẳng định Thành phố Đồng Hới và khu vực Phong Nha-Kẻ Bàng thuộctỉnh Quảng Bình là một trong những trọng điểm phát triển du lịch quan trọng của vùngBắc Trung Bộ Chính những tài nguyên du lịch nổi trội, là yếu tố có thể giúp Quảng Bìnhthu hút được một lượng lớn khách du lịch trong tương lai gần

Tuy nhiên, trên thực tế các sản phẩm du lịch ở Quảng Bình hiện nay vẫn còn kháđơn điệu, sản phẩm du lịch chủ đạo vẫn chỉ có sản phẩm du lịch hang động và sản phẩm

du lịch biển Việc phát triển sản phẩm du lịch biển và du lịch hang động cũng đang tồn tạinhững nhược điểm của riêng của nó ngoài các dịch vụ chính như tham quan, khám phácác dịch vụ khác hầu như chưa được triển khai, hoặc có dịch vụ bổ sung thì cũng còn rấtmanh mún, nhỏ lẻ Mặt khác, các tài nguyên du lịch tự nhiên này chỉ phân bố co cụm ởmột số khu vực nhất định, nên sức lan tỏa của các loại hình du lịch này còn yếu, khả năngthu hút người dân tham gia vào các khu vực du lịch biển và hang động bị hạn chế, lợi ích

xã hội mang lại cho người dân địa phương chưa nhiều Chính vì thế dù có nhiều tiềm

năng nhưng sản phẩm du lịch Quảng Bình vẫn đang khá “mờ nhạt” Trước thực trạng đó,phát triển sản phẩm du lịch văn hóa là giải pháp gia tăng giá trị tổng thể cho các sản phẩm

du lịch Quảng Bình Khi kết hợp với sản phẩm du lịch biển và hang động, sản phẩm dulịch văn hóa sẽ nâng cao tính hấp dẫn, đa dạng cho du lịch Quảng Bình

Căn cứ vào thực trạng đó em đã lựa chọn đề tài “Phát triển sản phẩm du lịch văn hóatỉnh Quảng Bình” làm đề tài tiểu luận với mong muốn đưa ra được những giải pháp pháttriển sản phẩm du lịch văn hóa, xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng củaQuảng Bình nhằm thúc đẩy du lịch vùng đất này phát triển tương xứng với tiềm năng vốn

có

2. Mục đích nghiên cứu

Cho đến nay đã có rất nhiều tác giả, công trình nghiên cứu giới thiệu về văn hóa vàdanh thắng Quảng Bình với rất nhiều góc nhìn và mục đích khác nhau Về phương diện lýluận liên quan trực tiếp đến văn hóa truyền thống Quảng Bình có các nhà nghiên cứu tiêubiểu như:

Tác giả Dương Văn An với “Ô Châu cận lục” ghi lại những tên làng, tên núi, tênsông, những sản vật, những thành thị, chợ búa, danh lam thắng tích, những ngành nghề vàtập quán sinh sống của cư dân Châu Ô xưa (nay là các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, ThừaThiên Huế ) cho ta một cái nhìn khái quát về văn hóa Quảng Bình trong lịch sử

Sau khi tỉnh Bình Trị Thiên được chia tách thành 3 tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị,Thừa Thiên Huế thì các nghiên cứu tập trung vào khai thác những nét độc đáo trong vănhóa , thắng cảnh của Quảng Bình như cuốn “Quảng Bình, nước non và lịch sử”(1997) Và

“Địa chí văn hóa miền biển Quảng Bình”(2001) của tác giả Nguyễn Tú Ngoài ra còn cócác tác giả Lương Duy Tâm với “ Địa Lý- Lịch sử Quảng Bình”(1998) hay Hoàng TấtThắng có công trình nghiên cứu “ Biên soạn địa danh lịch sử - văn hóa Quảng Bình phục

vụ du lịch”(2004) , Trần Hoàng với cuốn sách "Quảng Bình thắng cảnh và văn hoá" donhà xuất bản Lao động phát hành năm 2007

Đặc điểm của những nghiên cứu này là đưa đến cho người đọc cái nhìn hệ thống vềvùng đất, con người Quảng Bình Tuy nhiên, các nghiên cứu này mới chỉ dừng lại ở mứcgiới thiệu sơ lược văn hóa Quảng Bình với việc liệt kê các thắng cảnh, di tích văn hóa -lịch sử ở Quảng Bình, việc miêu tả các cảnh quan ở Quảng Bình trong các công trình nàychỉ ở dưới góc nhìn tiềm năng, các giá trị văn hóa đặc sắc ở Quảng Bình nhưng chưa đưa

ra cách thức, đề xuất để biến các các tiềm năng này thành sản phẩm du lịch phục vụ dukhách để mang lại gía trị kinh tế và góp phần bảo tồn tài nguyên

Như vậy, chưa có một công trình nghiên cứu nào thực sự đưa ra các giải pháp giúpphát huy được các giá trị văn hóa lịch sử vốn có của tỉnh Quảng Bình, biến nó thành sản

phẩm du lịch độc đáo, thu hút khách du lịch Chính vì vậy, mục dích nghiên cứu đề tàinày là phân tích, đánh giá các điều kiện phát triển sản phẩm du lịch văn hóa tỉnh QuảngBình, đưa ra các đề xuất xây dựng và phát triển sản phẩm văn hóa đặc trưng của tỉnhQuảng Bình, giúp du lịch Quảng Bình không còn chỉ nổi tiếng với các hang động, bờ biểndài mà còn thu hút khách du lịch bởi những sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu

Nguồn tài nguyên du lịch văn hóa làm cơ sở cho việc phát triển sản phẩm du lịchvăn hóa tại tỉnh Quảng Bình

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về du lịch văn hóa và sản phẩm du lịch văn hóa

1.1. Các khái niệm cơ bản

1.1.1. Du lịch văn hóa

Du lịch văn hóa (Cultural tourism) là là tập hợp các du lịch liên quan đến sự thamgia của người du lịch với nền văn hóa của một vùng đất khác Hay nói cách khác, du lịchvăn hóa là sự di chuyển của con người đến các điểm du lịch văn hóa ở các quốc gia hayvùng miền không phải nơi họ sống, với mục đích khám phá, mở rộng kiến thức, kinhnghiệm về nhu cầu văn hóa của họ

Du lịch văn hóa chủ yếu dựa vào những sản phẩm văn hóa, những lễ hội truyềnthống dân tộc, kể cả những phong tục tín ngưỡng để tạo sức hút đối với khách du lịchbản địa và từ khắp nơi trên thế giới.

Du lịch văn hóa được tổ chức với mục đích nâng cao hiểu biết cho cá nhân; thỏamãn lòng ham hiểu biết, nâng cao kiến thức về văn hóa thông qua chuyến du lịch đếnnhững nơi khác chỗ ở hàng ngày để tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử, kiến trúc, kinh tế, chế

độ xã hội, cuộc sống và phong tục tập quán của quốc gia, dân tộc khác

1.1.2. Sản phẩm du lịch và sản phẩm du lịch văn hóa

Sản phẩm du lịch bao gồm các dịch vụ du lịch, các hàng hoá và tiện nghi cung ứngcho du khách, nó được tạo nên bởi sự kết hợp các yếu tố tự nhiên, cơ sở vật chất kĩ thuật

và lao động du lịch tại một vùng, một địa phương nào đó

Như vậy sản phẩm du lịch bao gồm những yếu tố hữu hình (hàng hoá) và những yếu

tố vô hình (dịch vụ) để cung cấo cho du khách hay nó bao gồm các hàng hoá, các dịch vụ

và tiện nghi phục vụ khách du lịch

Sản phẩm du lịch văn hóa vốn là một sản phẩm văn hóa, được đưa vào hoạt độngkinh doanh du lịch, là một yếu tố hợp thành của chương trình du lịch văn hóa để thỏa mãnnhu cầu mà du khách tham gia loại hình du lịch này đòi hỏi Xuất xứ là sản phẩm văn hóa,nhưng sản phẩm du lịch văn hóa mang nhiều, thậm chí phần lớn là các đặc trưng của sảnphẩm du lịch Chúng đã trở thành hàng hóa để kinh doanh, đem lại lợi nhuận về kinh tế.Sản phẩm du lịch văn hóa là sản phẩm du lịch được khai thác và sử dụng trong cácchương trình du lịch văn hóa Sản phẩm du lịch văn hóa được cấu thành bởi 3 yếu tốchính là : yếu tố tài nguyên du lịch văn hóa (di tích, lễ hội, truyền thuyết…), yêu tố dịch

vụ (dịch vụ tham quan, dịch vụ vui chơi giải trí, dịch vụ lưu trú ăn uống, vận chuyển…),yếu tố môi trường tự nhiên và môi trường kinh tế xã hội

1.2. Các điều kiện phát triển sản phẩm du lịch văn hóa

1.2.1. Điều kiện cung

Tài nguyên du lịch văn hóa:

Theo khoản 2 (Điều 15, Chương III) Luật Du Lịch Việt Nam năm 2017 quy định:

“Tài nguyên du lịch văn hóa bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, di tích cách mạng, khảo

cổ, kiến trúc; giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian và các giá trị văn hóakhác; công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng cho mục đích dulịch.” Tài nguyên du lịch văn hóa là các đối tượng, hiện tượng do con người tạo ra vàđược con người khai thác để phục vụ cho hoạt động du lịch Nguồn tài nguyên văn hóanày có thể phân tách thành 2 loại: Văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể Văn hóa vật thể

là những sáng tạo của con người, hiện hữu trong không gian mà có thể cảm nhận bằng các

giác quan như tri giác, xúc giác, chẳng hạn như di tích lịch sử văn hóa, hàng thủ công,công cụ sinh hoạt, sản xuất, các món ăn dân tộc… Còn văn hóa phi vật thể như lễ hội, cácloại hình nghệ thuật, cách ứng xử, giao tiếp…, lại được cảm nhận một cách gián tiếp và

“vô hình” Cùng với tài nguyên du lịch tự nhiên, tài nguyên du lịch nhân văn là một trongnhững điều kiện phát triển du lịch của mỗi quốc gia, mỗi vùng, mỗi địa phương Giá trịcủa những di sản văn hóa cùng với các thành tựu kinh tế, chính trị xã hội….là đối tượngcho du khách khám phá, thưởng thức Vì vậy, mỗi địa phương, mỗi quốc gia thường có tàinguyên du lịch nhân văn mang tính đặc sắc, độc đáo để hấp dẫn du khách Du khách đi dulịch để tìm hiểu, hưởng thụ các giá trị về văn hóa, tự nhiên Song do tính kết tinh, đanxen, hội nhập nên trong qua trình khai thác, sử dụng vào hoạt động du lịch, tài nguyên dulịch nhân văn dễ bị mai một, thay đổi, mất đi bản sắc văn hóa Do vậy, trong quá trìnhbảo tồn, tôn tạo khai thác tài nguyên nhân văn vào mục đích du lịch, việc bảo vệ tính đặcsắc, độc đáo, nguyên vẹn của tài nguyên này là bí quyết hấp dẫn du khách và phát triển dulịch bền vững

Cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ du lịch:

Cơ sở vật chất kỹ thuật có vai trò đặc biệt đối với việc cấu thành một sản phẩm dulịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng Theo nghĩa rộng, cơ sở vật chất kỹ thuật dulịch được hiểu là toàn bộ các phương tiện vật chất kỹ thuật được huy động tham gia vàoviệc khai thác tài nguyên du lịch nhằm tạo ra và thực hiện các dịch vụ và hàng hóa, thỏamãn các nhu cầu của du khách trong chuyến hành trình của họ Theo nghĩa hẹp, cơ sở vậtchất kỹ thuật du lịch được hiểu là toàn bộ các phương tiện vật chất kỹ thuật do các tổ chức

du lịch xây dựng nhằm khai thác tiềm năng du lịch, tạo ra và làm mới lại các sản phẩmphẩm dịch vụ và hàng hóa, làm thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch Chúng bao gồm hệthống khách sạn, nhà hàng, khu vui chơi, giải trí, phương tiện vận chuyển…và các côngtrình hỗ trợ Đây chính là yếu tố tác động trực tiếp tới số lượng và chất lượng dịch vụ dulịch Chính vì vậy, sự phát triển du lịch bao giờ cũng gắn liền với việc xây dựng và hoànthiện cơ sở vật chất kỹ thuật Từ cách hiểu chung đó, cơ sở vật chất để phát triển sảnphẩm du lịch văn hóa bao gồm cơ sở vật chất của ngành du lịch nói chung và các ngànhkinh tế khác có liên quan tới du lịch (như nông nghiệp, công nghiệp thực phẩm, kết cấu hạtầng, giao thông vận tải…) cũng như cơ sở vật chất của chính các điểm du lịch văn hóa,các di sản văn hóa, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch văn hóa

trình phục vụ khách du lịch cần có kế hoạch đào tạo, sử dụng và quản lý nguồn nhân lực

du lịch một cách phù hợp Một đội ngũ lao động vừa giỏi chuyên môn, ngoại ngữ vừa amhiểu tình hình văn hóa xã hội, tâm huyết với nghề, có ý thức gìn giữ và bảo vệ tài nguyên

du lịch sẽ là cơ sở vững chắc cho việc phát triển ngành du lịch của một quốc gia

Các điều kiện khác:

Bên cạnh các điều kiện trên, để phát triển sản phẩm du lịch văn hóa còn có sự đóng gópcủa các yếu tố như: Chính sách quản lý, quảng bá và xúc tiến; môi trường văn hóa - xãhội; giá cả

1.2.2. Điều kiện cầu

Nhu cầu và sở thích du lịch của du khách:

Ngoài nhu cầu nghỉ dưỡng, tham quan, ngắm cảnh….thì nhu cầu thẩm nhận các giátrị văn hóa độc đáo, khác lạ là một xu thế nổi bật của khách du lịch trong những năm gầnđây.Thông thường, nếu trình độ dân trí càng cao thì nhu cầu về du lịch văn hóa càng tăng.Những di tích với kiến trúc độc đáo, những lễ hội nhiều màu sắc,những di sản văn hóachứa đựng quá khứ, dấu tích lịch sử…là những điểm đến ưa thích của nhiều du khách.Cuộc sống hiện đại bề bộn, nhiều lo toan, nhàm chán khiến con người ngày càng có nhucầu muốn thay đổi không gian sống, tìm đến những vùng đất mới, những con người mớivới phong tục, tập quán, phong cách sống… khác biệt để được giao lưu, học hỏi và nângcao hiểu biết của bản thân

Mức sống về vật chất:

Thu nhập của nhân dân là chỉ tiêu quan trọng và là tiền đề vật chất để họ có thể thamgia du lịch Đây là yếu tố quyết định nhu cầu có khả năng thanh toán của khách du lịch.Bởi vì khi có khả năng thanh toán thì động cơ, nhu cầu du lịch của du khách mới biếnthành hành vi tiêu dùng du lịch Đối với sản phẩm du lịch văn hóa, mức chi tiêu cho cácdịch vụ du lịch khá đa dạng, nên không đòi hỏi phải là du khách có thu nhập và khả năngthanh toán cao mới có thể mua sản phẩm Điều này cũng là yếu tố thuận lợi cho việc pháttriển sản phẩm du lịch văn hóa

1.3. Các loại hình sản phẩm du lịch văn hóa

Căn cứ vào mục đích của du khách khi lựa chọn sản phẩm, sản phẩm du lịch văn hóađược chia thành các nhóm cơ bản sau:

1.3.1. Sản phẩm du lịch tâm linh

Du lịch tâm linh là những hình thức du lịch dựa trên các tài nguyên du lịch như đền,chùa, các khu lăng mộ, hay các địa điểm linh thiêng… Trong khi du lịch tôn giáo là các

chuyến đi để thõa mãn nhu cầu thực hiện các lễ nghi tôn giáo của các tín đồ Du lịch tâmlinh lại nhằm thõa mãn đức tin của con người, để tìm sự yên ổn về tâm hồn

1.3.2. Sản phẩm tham quan các di tích lịch sử văn hóa

Sản phẩm tham quan các di tích lịch sử văn hóa là loại hình du lịch mà du kháchnhắm đến việc hiểu biết, thẩm nhận các giá trị lịch sử hay quá khứ của một quốc gia haymột địa phương nào đó Hoạt động chủ yếu của hình thức du lịch này là tham quan các ditích lịch sử gắn liền với các cuộc chiến tranh (Làng chiến đấu, trận địa, địa đạo, tượngđài…) Ngoài ra, du khách có thể được tham quan các bảo tàng lịch sử cách mạng vớinhiều hiện vật gắn với những sự kiện, trong quá khứ, hay được chứng kiến hình ảnh táihiện của các cuộc chiến qua các đoạn băng, câu chuyện của các cựu chiến binh

1.3.4. Sản phẩm du lịch lễ hội

Mục đích của du khách khi tham gia du lịch lễ hội là nâng cao hiểu biết về văn hóa

và tăng cường, mở rộng quan hệ về giao tiếp Lễ hội có thể là lễ hội truyền thống, festivalchuyên đề, liên hoan phim, âm nhạc… Hoạt động chủ yếu của hình thức du lịch này làtham quan tìm hiểu phần lễ, tham gia vui chơi ở phần hội Ngoài ra, nhiều nơi du kháchtham gia vào các nghi lễ, tổ chức các trò chơi để được trải nghiệm không khí lễ hội

1.3.5. Các hình thức du lịch khác

Ngoài các hình thức trên đây sản phẩm du lịch văn hóa còn có các hình thức như sảnphẩm du lịch làng nghề, sản phẩm du lịch văn hóa biển đảo…các hình thức du lịch nàydựa trên bản sắc văn hóa làng nghề, quy trình công nghệ và các mặt hàng thủ công, mỹ

nghệ hay các hoạt động của cư dân vùng biển đảo như các lễ hội, ẩm thực, nghề nghiệp…

để phát triển sản phẩm du lịch

Sản phẩm du lịch văn hóa có thể là một sản phẩm du lịch văn hóa chuyên đề (lễ hội,

di tích lịch sử, làng quê, làng nghề…) hoặc là một sản phẩm du lịch văn hóa tổng hợp baogồm nhiều điểm du lịch thuộc nhiều loại hình du lịch khác nhau

1.4. Nội dung và các nguyên tắc khi phát triển sản phẩm du lịch văn hóa

1.4.1. Nội dung phát triển sản phẩm du lịch văn hóa

Phát triển sản phẩm du lịch văn hóa không chỉ phát triển về quy mô, số lượng màphải quan tâm đến chất lượng sản phẩm du lịch Phát triển sản phẩm du lịch văn hóa cóthể là xây dựng sản phẩm mới hay cũng có thể là sự cải tiến các sản phẩm đã có nhưngtrên hết các sản phẩm tạo ra phải vừa có giá trị kinh tế, vừa đảm bảo giá trị văn hóa.Xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm du lịch văn hóa:

Trước khi xây dựng chiến lược hay có kế hoạch phát triển sản phẩm du lịch văn hóaviệc kiểm kê, nghiên cứu và đánh giá giá trị các sản phẩm văn hóa là một công việc hếtsức quan trọng có ý nghĩa quyết định với các bước tiếp theo trong quá trình phát triển sảnphẩm du lịch văn hóa.Vì trên thực tế, không phải sản phẩm du lịch văn hóa nào cũng phục

vụ cho phát triển du lịch, nên kiểm kê, đánh giá tài nguyên là nghiên cứu và xác định mộtcách toàn diện, đầy đủ nhất các giá trị và các thành tố cấu thành của sản phẩm văn hóa.Thông qua đó xác định thị trường mục tiêu thích hợp từng sản phẩm du lịch văn hóa cũngnhư cách thức bảo tồn, gìn giữ để đảm bảo tính bền vững, lâu dài cho các sản phẩm vănhóa

Xác định thị trường mục tiêu và các đặc tính, thị hiếu của thị trường: Mỗi sản phẩmvăn hóa chỉ có sức hấp dẫn đối với một hoặc một số đối tượng khách, rất ít sản phẩm cókhả năng thu hút mọi đối tượng Vì vậy, việc xác định đúng đối tượng khách hướng tớicủa sản phẩm văn hóa sẽ giúp cho việc định hướng khai thác các sản phẩm này cho hoạtđộng du lịch trở nên hiệu quả hơn

Giai đoạn tổ chức, xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa:

Liên kết, thiết lập hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật và nguồn nhân lực: Muốn có mộtsản phẩm du lịch hoàn thiện không thể chỉ có sản phẩm văn hóa mà còn phải có đầy đủđiều kiện về cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật của ngành Du lịch

Hệ thống cơ sở hạ tầng bao gồm nhiều thành tố nhưng để phát triển hoạt động dulịch thì điều kiện tiên quyết cần có là hệ thống giao thông Các cơ sở vật chất kỹ thuật củangành Du lịch bao gồm hệ thống vận chuyển khách, khách sạn, nhà hàng, các khu vuichơi giải trí… Ngoài ra, bản thân các sản phẩm văn hóa trong nhiều trường hợp cũng cần

có những cơ sở vật chất riêng của nó Một sản phẩm văn hóa chỉ có thể trở thành một sảnphẩm du lịch văn hóa hoàn chỉnh khi các yếu tố này được đảm bảo Do vậy, ngay từ trongquá trình lên kế hoạch xây dựng sản phẩm yếu tố này đã phải được tính đến

Nhân tố con người giữ vai trò quyết định tới việc khai thác một cách có hiệu quả cácsản phẩm văn hóa cho hoạt động du lịch Chính vì vậy, việc đào tạo và phát triển nguồnnhân lực là một khâu then chốt trong quy trình xây dựng sản phẩm văn hóa thành sảnphẩm du lịch Nguồn nhân lực này cần được trang bị cả những kiến thức về du lịch và vănhóa cũng như lòng yêu nghề và sự trân trọng các giá trị văn hóa của dân tộc

Tổ chức liên kết với các tuyến điểm du lịch: Để đáp ứng nhu cầu đa dạng và tổnghợp của du khách các sản phẩm du lịch ít khi được khai thác một cách đơn lẻ mà thườngtập hợp và liên kết lại với nhau trở thành những điểm, tuyến du lịch Do vậy, ngay tronggiai đoạn lập kế hoạch cũng như tổ chức khai thác, nếu không tính đến yếu tố này và nằmngoài các điểm, tuyến du lịch chính thì việc khai thác các sản phẩm văn hóa sẽ gặp rấtnhiều khó khăn và đòi hỏi sự đầu tư lớn Để một sản phẩm văn hóa có thể kết hợp với cácsản phẩm khác nhằm tạo những điểm, tuyến du lịch đôi khi cũng cần có sự điều chỉnhtrong hình thức hoặc cách thức tổ chức sản phẩm văn hóa này (như thời gian, khônggian…)

Xúc tiến quảng bá hình ảnh của sản phẩm văn hóa : Việc xúc tiến, quảng bá hìnhảnh của sản phẩm sẽ làm cho đối tượng công chúng rộng rãi nắm được thông tin về sảnphẩm và đặc biệt là những giá trị văn hóa mà nó chứa đựng Chính điều này sẽ tạo nên sựham muốn tìm hiểu, khám phá và thưởng thức - nền tảng phát sinh ra nhu cầu du lịch củacon người Quá trình này bao gồm nhiều giai đoạn trong đó sử dụng nhiều công cụ vàphương tiện từ khâu thiết kế hình ảnh (logo, slogan, hình ảnh đặc trưng…) đến việc thiếtlập và duy trì hoạt động của các kênh truyền thông…

Liên kết với các công ty gửi khách và các nguồn khách chính: Một cách khá thôngdụng để khai thác các sản phẩm văn hóa cho hoạt động du lịch chính là thông qua cáccông ty lữ hành hoặc các đầu mối gửi khách lớn Những đối tác này không chỉ làm nhân

tố trung gian liên kết các sản phẩm và làm cầu nối đưa sản phẩm văn hóa đến với dukhách mà chính họ thông qua các hoạt động của mình còn thực hiện việc xúc tiến quảng

bá cho các sản phẩm văn hóa này

Giai đoạn duy trì và bảo tồn:

Các hoạt động duy trì, bảo tồn: Để có thể khai thác một cách bền vững, các sảnphẩm văn hóa đòi hỏi các hoạt động duy trì và bảo tồn nhằm lưu giữ những giá trị vănhóa nội tại Quá trình này thường được tiến hành song song, đan xen và nhiều lúc khôngtách bạch được giữa việc lưu giữ các giá trị truyền thống (bảo tồn) với việc bổ sung các

nguồn lực (kỹ thuật, công nghệ, nhân lực, cơ sở vật chất…) để đảm bảo sự khai thác cácsản phẩm văn hóa cho hoạt động du lịch được diễn ra một cách thường xuyên, liên tục và

có hiệu quả (duy trì)

Đánh giá và điều chỉnh: Việc đánh giá cần dựa trên những mục tiêu đã đặt ra trongquá trình lên kế hoạch Thông thường một sản phẩm văn hóa được đánh giá là khai thác

có hiệu quả cho hoạt động du lịch phải đạt được những mục tiêu về kinh tế, về sự quảng

bá rộng rãi cũng như uy tín của hình ảnh sản phẩm và đặc biệt là mục tiêu về bảo tồn vàphát huy các giá trị văn hóa

1.4.2. Các yêu cầu và nguyên tắc khi phát triển sản phẩm du lịch văn hóa

Nguyên tắc thị trường: phải xuất phát từ nhu cầu của khách du lịch và tạo ra nhữngsản phẩm du lịch văn hóa thích hợp Đối với các thị trường khác nhau phải có chiến lượcphát triển sản phẩm phù hợp với đặc điểm của thị trường đó Phải tính đến các tuyến điểm

để hình thành trong tour du lịch văn hóa Đảm bảo ba hiệu quả (kinh tế-xã hội-môitrường; bốn giá trị (thưởng thức - lịch sử - khoa học và thực tế); năm điều kiện (giaothông- có đường đi, kinh tế - có vốn đầu tư, tài nguyên nhân văn xã hội - cơ sở ban đầu đểphát triển, khả thi- về điều kiện đầu tư, thị trường - có nguồn khách)

Nguyên tắc kinh tế: phải đảm bảo lợi ích kinh tế cho người kinh doanh du lịch vănhóa, cho người dân địa phương và cho ngân sách Đặc biệt gắn với lợi ích kinh tế củangười dân với lợi ích kinh tế có được từ du lịch văn hóa

Nguyên tắc bảo vệ: nguồn lực văn hóa là hữu hình nên phải vừa khai thác vừa bảo

vệ và làm giàu để khai thác được lâu dài Cần tính đến khả năng về sức chứa và các giảipháp hạn chế sự mai một, hay thậm chí làm mất đi vốn văn hóa phục vụ du lịch văn hóa

Chương 2: Thực trạng sản phẩm du lịch văn hóa tỉnh Quảng Bình

2.1. Hiện trạng phát triển du lịch tỉnh Quảng Bình

Quảng Bình là tỉnh ven biển Bắc Trung bộ Việt Nam với diện tích tự nhiên8.065,27km2.Tỉnh Quảng Bình có bờ biển dài 116,04km ở phía Đông, có vịnh và cảngHòn La, cảng Gianh, cảng Nhật Lệ; có chung biên giới với nước CHDCND Lào201,87km ở phía Tây, phía Bắc tiếp giáp tỉnh Hà Tĩnh với chiều dài địa giới 136,5km,phía Nam giáp tỉnh Quảng Trị với địa giới 78,8km

Quảng Bình là tỉnh có vị trí khá thuận tiện để phát triển du lịch: Địa hình đa dạnggồm địa hình núi cao, đồi và trung du, đồng bằng, cát ven biển đã tạo cho Quảng Bìnhnhiều thắng cảnh đẹp và hùng vĩ Nằm trên tuyến quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh, đườngsắt Bắc Nam đồng thời có đường biên giới tiếp giáp với CHDCND Lào là điều kiện

thuận lợi để Quảng Bình giao lưu phát triển kinh tế nói chung và du lịch nói riêng Mặtkhác, với vị trí nằm trên con đường di sản miền Trung với cụm di tích Cố Đô Huế, ThánhĐịa mỹ Sơn, Phố cổ Hội An, Cồng chiêng Tây Nguyên và là địa bàn sinh sống của cácdân tộc anh em với nhiều bản sắc văn hóa độc đáo Quảng Bình hội đủ các yếu tố thuậnlợi để thu hút khách du lịch Với lợi thế về vị trí địa lý, địa hình và điều kiện tự nhiênQuảng Bình có tài nguyên phong phú gồm cả tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên dulịch nhân văn Đây là cơ sở hình thành và xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa hấp dẫn

và đáp ứng nhu cầu của du khách

Quảng Bình có vùng thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế rộng trên 2 vạn km2 Ngoài khơi có các đảo Hòn La, Hòn Gió, Hòn Nồm, Hòn Cỏ, Hòn Chùa nên đã hìnhthành các ngư trường với trữ lượng 10 vạn tấn hải sản các loại Quảng Bình cũng sở hữunhiều bãi biển đẹp nhất khu vực như Nhật Lệ, Bảo Ninh, Đá Nhảy…với bờ biển dài vớinước biển trong xanh, bãi cát dài, mịn, độ dốc vừa phải thuận lợi cho việc nghỉ dưỡng vàtắm biển

Thiên nhiên còn ban tặng cho Quảng Bình hệ thống hang động kỳ vỹ như Di sảnthiên nhiên Thế Giới Phong Nha- Kẻ Bàng cùng nhiều hang động khác như Động ThiênĐường, gần đây nhất là động Sơn Đòng được xem là khu hang động tự nhiên lớn nhất thếgiới đang trở thành điểm đến khám phá và trải nghiệm đầy hấp dẫn của du khách quốc tế.Đánh giá về các giá trị của hang Sơn Đoòng, báo chí quốc tế và các nhà khoa học đều chorằng, đây là một bảo tàng địa chất và cổ sinh vật học có một không hai, một "báu vật" củaViệt Nam và thế giới cần được đặc biệt quan tâm bảo vệ

Nằm trong khu vực đa dạng sinh học Bắc Trường Sơn đây là nơi có khu hệ động,thực vật đa dạng, độc đáo với nhiều nguồn gen quý hiếm Đặc trưng cho đa dạng sinh học

ở Quảng Bình là vùng Karst Phong Nha-Kẻ Bàng

Khi nhắc đến Quảng Bình người ta còn nhắc tới những thắng cảnh đẹp còn ghi lạitrong thơ ca, sử sách như Đèo Ngang, Vũng Chùa-Đảo Yến, Đèo Lý Hòa, suối nước nóngBang…

Bên cạnh những tài nguyên thiên nhiên có giá trị, Quảng Bình còn có những tàinguyên nhân văn đặc sắc Hiện nay, Quảng Bình có hơn 150 di tích các loại trong đó có

51 di tích cấp quốc gia Di tích Quảng Bình đa dạng về chủng loại là những bằng chứnglịch sử cho quá khứ hào hùng của dân tộc

Mảnh đất nơi đây cũng sinh ra nhiều danh nhân nổi tiếng, những địa điểm gắn với

sự nghiệp và thân thế của họ ngày nay cũng trở thành những điểm du lịch thu hút dukhách như danh nhân Nguyễn Hữu Cảnh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp… Những lễ hội,những hình thức nghệ thuật đặc sắc mang nét đặc trưng của vùng sông nước như lễ hội

bơi trải, lễ hội cầu ngư , hay các điệu hò khoan, hò hụi, múa bông- chèo cạn…là nhữngnét văn hóa tiêu biểu cho tính cách con người Quảng Bình vừa dân dã, mộc mạc

Tận dụng những tiềm năng, thế mạnh về phát triển dịch vụ du lịch ngành du lịch đã

có bước tăng trưởng nhanh về mọi mặt, khách du lịch đến Quảng Bình ngày một tăng

2.2. Tiềm năng và điều kiện phát triển sản phẩm du lịch văn hóa Quảng Bình

.2.1.Điều kiện cung

Tài nguyên du lịch văn hóa:

Di sản văn hóa là kết tinh những giá trị văn hóa đặc sắc, nổi bật, là tài sản vô cùngquý giá của mỗi quốc gia, dân tộc Di sản văn hóa tồn tại dưới dạng vật thể và phi vật thể.Một trong những loại hình di sản vật thể đó là di tích lịch sử - văn hóa Đây là nhữngbằng chứng có ý nghĩa quan trọng, là minh chứng giúp con người hiểu về truyền thốnglịch sử, cội nguồn của dân tộc và đặc trưng văn hóa của đất nước; là cuốn sử ghi chép mộtcách chân thực về những sự kiện, con người tiêu biểu Di tích - lịch sử văn hóa còn lànguồn lực đặc biệt quan trọng trong phát triển du lịch

Qua kiểm kê bước đầu từ năm 1997 đến 2020, Quảng Bình có 129 di tích lịch sửđược xếp hạng, trong đó có 55 di tích cấp Quốc gia và 74 di tích cấp tỉnh Hệ thống di tíchlịch sử Đường Trường Sơn (Đường Hồ Chí Minh) được xếp hạng di tích Quốc gia đặcbiệt; Di sản Thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng Các di tích lịch

sử văn hóa ở Quảng Bình bao gồm nhiều loại hình di tích lịch sử cách mạng, di tích khảo

cổ học, di tích kiến trúc, địa danh văn hóa các di tích lịch sử -văn hóa này có giá trị vềnhiều mặt lịch sử, văn hóa, khoa học và phần lớn trong số chúng có thể khai thác phục vụ

du lịch

Lễ hội dân gian Quảng Bình cũng khá phong phú, có nhiều loại hình lễ hội, tuynhiên, do vị trí địa lý, lịch sử và con người nơi đây đã ít nhiều tác động đến quy mô, tínhtích cực của các loại hình lễ hội, làm cho nó ít có cấu trúc hoành tráng, mà thường trongphạm vi nhỏ, thời gian lễ hội Tuy nhiên, không gian lễ hội Quảng Bình lại lưu giữ đượcnhiều giá trị văn hóa cổ, mà không phải lễ hội ở địa phương nào cũng có được Ngày nay,

lễ hội còn tham gia vào hoạt động du lịch như là một sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn

và thu hút đông đảo du khách đến tự trải nghiệm và tìm hiểu Hàng năm, Quảng Bình cókhoảng 30 lễ hội lớn nhỏ, với đủ mọi loại hình (lễ hội nông nghiệp, lễ hội tôn giáo, lễ hộilịch sử, lễ hội làng nghề ) tiêu biểu: Lễ hội rằm tháng ba (âm lịch), Lễ hội bơi trải ởQuảng Bình, Lễ cầu mùa (cầu ngư) vùng Đồng Hới

Quảng Bình là một tỉnh có nhiều làng nghề thủ công, với đặc trưng của nền sản xuấtnghiệp mùa vụ và chế độ làng xã, nghề thủ công xuất hiện khá sớm và gắn nông liền vớilịch sử thăng trầm của địa phương và của dân tộc Làng nghề ở Quảng Bình gắn liền với