Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Mô tả Góc đặt bánh xe Mô tả Xe phải có tính vận hành ổn định đường thẳng, chạy theo đường vòng khả phục hồi để chạy đường thẳng, khả làm mềm chấn động truyền từ bánh xe đến hệ thống treo Vì vậy, bánh xe lắp đặt với góc độ định so với mặt đất với hệ thống treo riêng Những góc gọi chung góc đặt bánh xe Góc đặt bánh xe có yếu tố sau đây: à Gãc camber · Gãc caster · Gãc nghiªng cđa trơc lái (góc kingpin) à Độ chụm bánh xe (Góc chụm, Độ chụm, Độ choÃi) à Bán kính quay vòng (Góc bánh xe, góc quay vòng) Nếu yếu tố không thích hợp xuất vấn đề sau đây: à Khó lái à Lái không ổn định à Trả lái đường vòng kÐm · Ti thä cđa lèp xe gi¶m (1/1) -1- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc camber Góc đặt bánh xe Mô tả Các bánh xe trước lắp với phía nghiêng vào Góc gọi góc camber, xác định góc nghiêng so với phương thẳng đứng Khi phần bánh xe nghiêng phía gọi Camber dương Ngược lại, bánh xe nghiêng vào gọi Camber âm Trong kiểu xe trước đây, bánh xe thường có Camber dương để tăng độ bền trục trước, lốp xe tiếp xúc thẳng góc với mặt đường nhằm ngăn ngừa tượng mòn không phần tâm đường thường cao phần rìa đường Trong kiểu xe đại, hệ thống treo trục có độ bền cao trước đây, mặt đường lại phẳng nên bánh xe không cần nghiêng dương nhiều trước Vì góc camber giảm xuống gần đến không (một số xe có góc camber không) Trên thực tế, bánh xe có Camber âm áp dụng phổ biến xe du lịch để tăng tính chạy đường vòng xe Gợi ý sửa chữa: Nếu bánh xe có Camber dương âm lớn làm cho lốp xe mòn không Nếu bánh xe có độ Camber âm lớn phần phía lốp xe bị mòn nhanh, bánh xe có độ Camber dương lớn phần phía lốp xe bị mòn nhanh (1/1) Camber âm Khi tải trọng thẳng đứng tác dụng lên bánh xe nghiêng sinh lực theo phương nằm ngang Lực gọi lực đẩy ngang, Nó tác động theo chiều vào bánh xe có Camber âm, theo chiều xe bánh xe có camber dương Khi xe chạy đường vòng, xe có xu hướng nghiêng phía ngoài, nên camber lốp xe trở nên dương hơn, lực đẩy ngang phía xe giảm xuống, lực quay vòng bị giảm xuống Góc camber âm bánh xe giữ cho bánh xe không bị nghiêng dương chạy vào đường vòng trì lực quay vòng thích hợp (1/1) -2- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh xe Camber xe quay vòng Khi xe chạy vào đường vòng, lực đẩy ngang lốp xe phía có tác dụng làm giảm lực quay vòng Lực ly tâm làm cho xe nghiêng tác động lò xo hệ thống treo, làm thay đổi góc camber Gợi ý: Khi xe chạy đường vòng, lực ly tâm luôn xuất có xu hướng buộc xe phải chạy theo cung tròn có bán kính lớn cung theo ý định lái xe, xe có khả tạo đối lực (lực hướng tâm) cân với lực ly tâm Lực ly tâm tạo nhờ biến dạng trượt hoa lốp, ma-sát mặt đường lốp xe Lực gọi lực quay vòng (1/1) -3- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh xe Camber không Camber dương Camber không Lý để chấp nhận camber không giúp cho lốp xe mòn Nếu bánh xe có Camber dương âm góc nghiêng bánh xe so với mặt đường làm cho bán kính quay vòng phần phía phía khác nhau, lốp xe mòn không Camber không giúp ngăn ngừa tượng Camber dương Camber dương có tác dụng sau đây: à Giảm tải trọng thẳng đứng Trong trường hợp góc camber không, tải trọng tác dụng lên trục bánh xe theo hướng F Khi có Camber dương, tải trọng F chuyển thành lực F tác dụng theo hướng cam lái Nhờ thế, mômen tác dụng lên trục bánh xe cam lái giảm xuống à Ngăn ngừa tuột bánh xe khỏi trục tải trọng F tác dụng lên bánh xe phân chia thành hai thành phần F1 vµ F2 F2 lµ lùc theo chiỊu trơc vµ cã xu hướng đẩy bánh xe vào phía trong, giữ cho bánh xe không bị trượt khỏi trục à Ngăn ngừa phát sinh Camber âm muốn tải trọng Giữ cho phía bánh xe không bị nghiêng phía biến dạng phận hệ thống treo bạc lót, gây trọng lượng hàng hành khách à Giảm lực lái Điều giải thích chi tiết phần góc nghiêng trục lái (góc kingpin) (1/1) -4- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc camber khoảng caster Góc đặt bánh xe Mô tả Góc Caster góc nghiêng phía trước phía sau trục xoay đứng Góc caster xác định góc nghiêng trục xoay đứng đường thẳng đứng, nhìn từ cạnh xe Khi trục xoay đứng nghiêng phía sau gọi góc caster dương, trục nghiêng phía trước gọi góc caster âm Khoảng cách từ giao điểm đường tâm trục xoay đứng mặt đường đến tâm điểm tiếp xúc lốp xe với mặt đường gọi khoảng caster trục quay đứng Góc caster có ảnh hưởng đến độ ổn định xe chạy đường thẳng, khoảng caster ảnh hưởng đến tính hồi vị bánh xe sau chạy xe đường vòng Gợi ý sửa chữa: Nếu bánh xe có góc caster dương lớn độ ổn định đường thẳng tăng lên, lại khó chạy đường vòng (1/1) -5- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh xe Độ ổn định chạy thẳng hồi vị bánh xe à Độ ổn định ®­êng th¼ng nhê cã gãc caster Khi trơc xoay ®øng quay để xe chạy vào đường vòng, bánh xe có góc caster lốp bị nghiêng so với mặt đường tạo mômen kích, có xu hướng nâng thân xe lên (xem minh hoạ) Mômen kích đóng vai trò lực hồi vị bánh xe, có xu hướng đưa thân xe trở vị trí nằm ngang trì độ ổn định đường thẳng xe à Hồi vị bánh xe nhờ có khoảng caster Nếu bánh xe có góc caster giao điểm đường tâm trục xoay đứng với mặt đường nằm phía trước tâm điển tiếp xúc lốp xe với mặt đường Vì lốp xe kéo phía trước nên lực kéo lấn ¸t c¸c lùc cã xu h­íng lµm cho b¸nh xe ổn định, giữ cho bánh xe chạy ổn định theo đường thẳng Khi bánh xe chuyển hướng sang bên (do lái trở ngại chạy đường thẳng) phát sinh lực bên F2 F2 Những lực bên có tác dụng làm quay trục xoay đứng (nhờ có khoảng caster) có xu hướng hồi vị bánh xe vị trí ban đầu (lực hồi vị) Vào lúc này, với lực bên nhau, khoảng caster lớn, lực hồi vị bánh xe lớn Vì vậy, khoảng caster lớn độ ổn định đường thẳng lực hồi vị lớn (1/1) -6- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh xe Dạng hình học Nachlauf Vorlauf Nói chung, muốn tăng khoảng caster phải tăng góc caster Tuy nhiên, với góc caster không đổi thay đổi khoảng caster cách đặt lệch trục xoay đứng lên phía trước lùi phía sau tâm bánh xe Dạng hình học Nachlauf cho phép tăng khoảng caster cách đặt lệch trục xoay đứng dịch lên phía trước tâm bánh xe Dạng hình học Vorlauf cho phép giảm khoảng caster cách đặt lệch trục xoay đứng lùi phía sau tâm bánh xe Trên thực tế, dạng hình học Nachlauf Vorlauf áp dụng để đặt khoảng caster phù hợp với đặc tính xe (1/1) Góc nghiêng trục lái/Góc kingpin Mô tả Trục mà bánh xe xoay phía phải trái gọi trục xoay đứng Trục xác định cách vạch đường thăng tưởng tượng qua tâm ổ bi đỡ giảm chấn khớp cầu đòn treo (đối với trường hợp hệ thèng treo kiĨu gi»ng) Nh×n tõ phÝa tr­íc xe, đường thẳng nghiêng phía trong; góc nghiêng gọi góc nghiêng trục lái/góc kingpin, đo độ Khoảng cách L từ giao điểm trục xoay đứng mặt đường đến giao điểm đường tâm bánh xe mặt đường gọi độ lệch, độ lệch kingpin (1/1) -7- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh xe Vai trò góc kingpin Giảm lực đánh lái Vì bánh xe quay sang phải sang trái, với tâm quay trục xoay đứng bán kính quay khoảng lệch, nên khoảng lệch lớn mômen cản quay lớn (do sức cản quay lốp xe), lực lái tăng lên Có thể giảm khoảng lệch để giảm lực đánh lái Có thể áp dụng hai phương pháp sau để giảm khoảng lệch: (1) Lốp có góc camber dương (2) Làm nghiêng trục xoay đứng -8- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh xe Giảm lực phản hồi lực kéo lệch sang bên Nếu khoảng lệch lớn, lực dẫn động (lực đẩy xe) lực hÃm tạo mômen quay quanh trục xoay đứng lớn, tỷ lệ thuận với khoảng lệch Mặt khác, chấn động tác dụng lên bánh xe làm cho vô lăng bị dật lại phản hồi Những tượng cải thiện cách giảm khoảng lệch Nếu góc nghiêng trục xoay đứng bên phải bên trái khác xe bị kéo lệch phía có góc nghiêng nhỏ (có khoảng lệc lớn hơn) Tăng độ ổn định chạy đường thẳng Góc nghiêng trục lái giúp cho bánh xe tự động quay trở vị trí chạy đường thẳng, sau đà chạy vòng Gợi ý: Trong xe FF có động đặt trước bánh trước chủ động, khoảng lệch thường nhỏ (bằng không âm) để ngăn ngừa tượng truyền chấn động từ lốp xe (do phanh chạy qua vật cản) lên vô lăng, giảm thiểu mômen quay quanh trục xoay đứng động lực tạo khởi động nhanh tăng tốc -9- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh xe Gợi ý sửa chữa: Nếu góc quay vô lăng sang bên phải bên trái khác mômen quay quanh trục xoay đứng lái khác (mômen xuất phanh xe lực phanh phát sinh phía có góc quay vô lăng nhỏ hơn) Ngoài ra, khác khoảng lệch bên phải bên trái tạo khác phản lực dẫn động bên phải bên trái Trong hai trường hợp, lực có xu hướng làm quay xe (1/1) -10- ... bulông cam lái Nếu chiều dài giằng trái phải khác điều làm cho góc bánh xe không (1/1) -17- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh sau Góc đặt bánh xe Mô tả Góc đặt bánh xe... chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Kiểm tra điều chỉnh góc đặt bánh trước Góc đặt bánh xe Góc chụm Để điều chỉnh độ chụm, hÃy thay đổi chiều dài lái nối đòn cam lái Đối với kiểu xe có lái lắp... lại tài liệu tìm câu trả lời Khi đà trả lời câu hỏi, bạn chuyển sang chương -19- Kỹ thuật viên chẩn đoán Hệ thống treo Hệ thống lái Góc đặt bánh xe Câu hỏi-1 Minh ho di õy th yếu tố góc đặt bánh