1. Trang chủ
  2. » Luận Văn - Báo Cáo

Luận văn thạc sĩ vận dụng mô hình giáo dục steam trong dạy học chương i chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật

97 55 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Vận Dụng Mô Hình Giáo Dục STEAM Trong Dạy Học Chương I Chuyển Hóa Vật Chất Và Năng Lượng Ở Thực Vật
Tác giả Phạm Thị Huyền
Người hướng dẫn PGS. TS. Mai Văn Hưng
Trường học Đại học Quốc gia Hà Nội
Chuyên ngành Sư phạm Sinh học
Thể loại luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản 2020
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 97
Dung lượng 1,47 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, do đó, học sinh được tiếp cận phương pháp giáo dục này có những ưu thế nổi bật như: kiến th

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ HUYỀN

VẬN DỤNG MÔ HÌNH GIÁO DỤC STEAM TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT SINH HỌC 11 – TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM SINH HỌC

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ HUYỀN

VẬN DỤNG MÔ HÌNH GIÁO DỤC STEAM TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT SINH HỌC 11 – TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

CHUYÊN NGÀNH: LL&PP DẠY HỌC BỘ MÔN SINH HỌC

MÃ SỐ: 8140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM SINH HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Mai Văn Hưng

HÀ NỘI – 2020

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả của luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kì công trình nào khác

Tác giả luận văn

Phạm Thị Huyền

Trang 4

LỜI CẢM ƠN

Luận văn được hoàn thành tại Bộ môn Lý luận và phương pháp dạy học Sinh học, Khoa Sư phạm, Trường Đại học Giáo Dục – Đại học Quốc Gia Hà Nội Trong quá trình nghiên cứu tôi đã nhận được những sự giúp đỡ vô cùng quý báu của các tập thể và cá nhân

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo hướng dẫn khoa học: PGS.TS Mai Văn Hưng đã tận tâm giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới toàn thể các giảng viên, cán bộ trường Đại học Giáo Dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại trường

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo

và các em học sinh trường THPT B Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi điều tra, tiến hành thực nghiệm trong quá trình nghiên cứu luận văn

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và các học viên lớp cao học Sinh QH-2018S, trường Đại học Giáo dục đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài này

Trang 5

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

I Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu 3

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 4

5 Giả thuyết nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Những đóng góp mới của đề tài 5

8 Cấu trúc đề tài 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 9

1.2 Cơ sở lý luận 11

1.2.1 Một số khái niệm 11

1.2.2 Vai trò của giáo dục STEAM 14

1.2.3 Mô hình STEAM 18

1.2.4 Mô hình giáo dục STEAM trong trường THPT 22

1.2.5 Định hướng giáo dục STEAM trong chương trình giáo dục phổ thông mới 26

1.2.6 Lợi ích của giáo dục STEAM 27

1.3 Cơ sở thực tiễn 30

1.3.1 Đặc điểm của đối tượng điều tra nghiên cứu 31

1.3.2 Hiểu biết của GV về STEAM 33

1.3.3 Thực trạng dạy học STEM/STEAM 34

1.3.4 Thực trạng học tập của HS lớp 11 trong dạy học môn Sinh học theo định hướng giáo dục STEAM 36

Tiếu kết chương I 38

CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG MÔ HÌNH GIÁO DỤC STEAM TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I « CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT » SINH HỌC 11 - THPT 39

2.1 Phân tích chương trình và sách giáo khoa 39

Trang 6

2.1.1 Chương trình Sinh học THPT 39

2.1.2 Sách giáo khoa Sinh học 11 41

2.2 Các bước xây dựng chủ đề STEAM 42

2.2.1 Các bước để xây dựng chủ đề STEAM 42

2.2.2 Yêu cầu của chủ đề STEAM 43

2.3 Thiết kế chủ đề STEAM cho phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật – sinh học 11 43

2.3.1 Xây dựng chủ đề STEAM: 43

2.3.2 Quy trình thiết kế bài học STEAM 45

2.3.3 Thiết kế mô hình STEAM dạy học chủ đề “phòng học xanh sáng tạo” 47

2.4 Xây dựng bộ công cụ đánh giá 52

2.4.1 Câu hỏi bài tập 52

2.4.2 Hồ sơ học tập 53

Tiểu kết chương 2 55

CHƯƠNG 3 : THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 56

3.1 Mục đích thực nghiệm 56

3.2 Nội dung thực nghiệm 56

3.3 Phương pháp thực nghiệm 56

3.4 Thời gian và địa điểm thực nghiệm 56

3.6 Kết quả thực nghiệm 60

3.6.1 Kết quả định tính 60

3.6.2 Kết quả định lượng 61

Tiểu kết chương 3 70

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 71

TÀI LIỆU THAM KHẢO 72 PHỤ LỤC

Trang 8

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Phân bố giới tính của GV trong khảo sát thực trạng 31

Bảng 1.2 Phân bố tuổi nghề của giáo viên trong khảo sát 32

Bảng 3.1 Các bài học thực nghiệm sư phạm 56

Bảng 3.2 So sánh giá trị mức độ ảnh hưởng theo tiêu chí Cohen 59

Bảng 3.3 Điểm của các cặp lớp lần 1 61

Bảng 3.4 Các tham số đặc trưng kiểm tra lần 1 62

Bảng 3.5 Tần suất (%) học sinh đạt điểm Xi bài kiểm tra 1 tiết của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 63

Bảng 3.6 Phân bố tần suất tích lũy điểm số bài kiểm tra 63

Bảng 3.7 Điểm của các cặp lớp lần 2 65

Bảng 3.8 Các tham số đặc trưng kiểm tra lần 2 66

Bảng 3.9 Tần suất (%) học sinh đạt điểm Xi bài kiểm tra 1 tiết 67

Bảng 3.10 Phân bố tần suất tích lũy điểm số bài kiểm tra (lần 2) 67

Trang 9

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 Mô hình tháp STEAM 19

Hình 1.2 Mục tiêu giáo dục STEAM 22

Hình 1.3 Phân bố tỷ lệ GV đã được tập huấn STEM/STEAM và đã tham gia giảng dạy 32

Hình 1.4 Vai trò của các môn thành phần trong STEAM 33

Hình 1.5 Mối quan hệ giữa các môn STEAM 33

Hình 1.6 Các khái niệm STEAM và phương pháp giảng dạy 34

Hình 1.7 Sử dụng tình huống thực tiễn trong giảng dạy 34

Hình 1.8 Thầy/ cô có tự tin khi tham gia giảng dạy STEAM 35

Hình 1.9 Hình thức tổ chức STEAM 35

Hình 1.10 Thống kê số lượng HS đã học môn Sinh theo định hướng STEAM 36

Hình 1.11 Thống kê về sự hứng thú của HS sau khi đã được học chủ đề theo định hướng giáo dục STEAM 37

Hình 3.1 Phân bố tần số điểm của HS lần 1 61

Hình 3.2 Phân bố tần số tích lũy kết quả bài kiểm tra (lần 1) 64

Hình 3.3 Tần số phân bố điểm ở các lớp lần 2 65

Hình 3.4 Phân bố tần số tích lũy kết quả bài kiểm tra lần 2 68

Trang 10

giáo dục Và “Dạy học phải gắn liền với thực tế, giải quyết được các vấn đề,

các yêu cầu của thực tế.” [1]

1.2 Xuất phát từ đặc điểm và thực trạng dạy học Sinh học

Trong thời gian gần đây, phương pháp dạy học STEM, giáo dục STEM được nhắc tới nhiều, không chỉ bởi các thầy giáo cô giáo, các chuyên gia giáo dục, mà còn có cả các chính trị gia, lãnh đạo các tập đoàn công nghệ toàn cầu Điều đó cho thấy vai trò và ý nghĩa quan trọng của giáo dục STEM Việc khuyến khích, thúc đẩy giáo dục STEM tại mỗi quốc gia đều hướng tới mục đích sau cùng là phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các ngành nghề liên quan đến khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học Nhờ vậy mà nâng cao được sức cạnh tranh của nền kinh tế của quốc gia đó trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển vượt bậc của khoa học và công nghệ, mà đang hiện hữu là cuộc cách mạng 4.0

Ra đời từ những năm 70 của thế kỷ XX, STEM (viết tắt của Khoa học – Science, Công nghệ – Technology, Kỹ thuật – Engineering, và Toán học – Mathematics) đã luôn là một phương pháp giáo dục hàng đầu tại thời điểm

Trang 11

lúc bấy giờ STEM tập trung vào việc đào tạo cho học sinh về 4 lĩnh vực trên Tuy nhiên, chủ trương của nền giáo dục hiện đại ngày nay lại đánh giá cao tầm quan trọng của Nghệ thuật trong việc thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo, đó cũng chính là lý do tại sao phương pháp giáo dục STEAM ra đời

STEAM là ý tưởng sáng tạo ban đầu của Trường Thiết kế Rhode Island (Mỹ), sau đó được sử dụng bởi nhiều nhà giáo dục và dần dần lan rộng ra cả Hoa Kỳ Đây là một phương pháp tiếp cận giáo dục kiểu mới, trong đó Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật, và Toán học cùng được sử dụng để giảng dạy và hướng dẫn cho học sinh STEAM là một sự chuyển đổi từ cách thức giáo dục truyền thống, dựa vào tiêu chuẩn điểm số

để đánh giá, sang một phương pháp giáo dục hiện đại và lý tưởng, trong đó quá trình học tập và kết quả học tập cùng được xem trọng như nhau

STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, do đó, học sinh được tiếp cận phương pháp giáo dục này có những ưu thế nổi bật như: kiến thức khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học chắc chắn, khả năng sáng tạo, tư duy logic, hiệu suất học tập và làm việc vượt trội và có cơ hội phát triển các kỹ năng mềm toàn diện hơn mà mục tiêu của nền giáo dục Việt Nam đã và đang hướng đến là đào tạo con người : “Sâu sắc về trí tuệ, phong phú về tâm hồn, cường tráng

về thể chất, đậm đà bản sắc dân tộc, và mang tính quốc tế chân chính” [2]Trong bối cảnh hiện nay, chúng ta cần những chương trình đào tạo kết hợp hài hòa giữa các bộ môn Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học và Nghệ thuật để đào tạo ra những thế hệ trẻ toàn diện cả về học thuật, và thúc đẩy sự sáng tạo bên trong của mỗi người Chúng ta cần những ý tưởng mới, những giải pháp mới cho các vấn đề hiện tại và sau này Chúng ta cần đánh thức những “nghệ sĩ” bên trong chính những thế hệ học sinh nhỏ tuổi để các

em có thể trở thành những công dân toàn cầu thực thụ

Chính vì thế, giáo dục STEAM có thể được coi là mô hình giáo dục thích ứng nhất với mục tiêu dạy học phát triển năng lực như hiện nay[7] Song trong bối cảnh giáo dục Việt Nam hiện nay nói chung và đặc thù của

Trang 12

bộ môn Sinh học nói riêng, phương pháp dạy học STEAM dường như chưa được vận dụng một cách thỏa đáng, một số thầy cô còn chưa quan tâm hoặc

có cái nhìn chưa thấu đáo, vẫn còn những khoảng trống cần khai phá về phương pháp này

Từ những lý do trên, với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học môn

Sinh học, nên tôi lựa chọn thực hiên đề tài: “Vận dụng mô hình giáo dục

STEAM trong dạy học Chương I: Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật - Sinh học 11- THPT”

3 Nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

3.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về mô hình giáo dục STEAM trên thế giới và

ở Việt Nam

- Thiết kế phiếu điều tra, bảng hỏi để xác định thực trạng về việc dạy và học theo mô hình giáo dục STEAM cho học sinh ở các trường THPT

- Thiết kế phương án dạy học theo mô hình giáo dục STEAM

- Thiết kế các công cụ và các tiêu chí đánh giá hiệu quả của việc dạy học theo mô hình giáo dục STEAM

- Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm tra giả thuyết khoa học của đề tài

Trang 13

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tổ chức dạy học phần Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật - Sinh học 11 theo mô hình giáo dục STEAM

4.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học phần Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật - Sinh học 11- THPT

5 Giả thuyết nghiên cứu

Nếu tổ chức dạy học Chương I Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở

thực vật - Sinh học 11- THPT theo mô hình giáo dục STEAM thì giúp học

sinh có kỹ năng sử dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, tạo hứng thú, say mê học tập môn học, từ đó góp phần phát triển cho học sinh năng lực giải quyết vấn đề và năng lực vận dụng kiến thức, nâng cao hiệu quả dạy học Sinh học

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

Nghiên cứu các tài liệu có liên quan như văn kiện, nghị quyết của Đảng

và Nhà nước; tài liệu về tâm lý học, lý luận học đại học, và các đề tài liên quan đến vấn đề nghiên cứu để làm cơ sở lí luận cho đề tài

6.2 Phương pháp điều tra

- Khảo sát, điều tra trên các đối tượng: GV, HS

- Phỏng vấn trao đổi trên các đối tượng: chuyên gia, cán bộ quản lý,

GV, HS

6.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Tổ chức giảng dạy thực nghiệm, phát phiếu điều tra; so sánh đối chiếu kết quả trước và sau quá trình thực nghiệm ở từng lớp và giữa các lớp, chiều hướng biến đổi năng lực của học sinh giữa các lớp đối chứng và các lớp thực nghiệm

6.4 Phương pháp phân tích - thống kê

Sử dụng phần mềm excel trong đánh giá số liệu thu thập được trong điều tra

Trang 14

7 Những đóng góp mới của đề tài

- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lí luận của việc dạy học theo mô hình giáo dục STEAM trong dạy học Sinh học phần chuyển hóa vật chất và năng lượng

ở thực vật

- Đề xuất quy trình thiết kế phương án dạy học theo mô hình giáo dục STEAM trong dạy học phần Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật - Sinh học 11- THPT

- Thiết kế được các công cụ nhằm phát triển năng lực cho HS trong dạy học theo mô hình giáo dục STEAM

- Thiết kế các tiêu chí đánh giá năng lực cho HS trong dạy học theo mô

hình giáo dục STEAM

8 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn được dự kiến trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Chương 2: Vận dụng mô hình giáo dục STEAM trong dạy học phần “Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật”- Sinh học 11- THPT

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Trang 15

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Lịch sử nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Khi mỗi quốc gia bắt đầu một năm học mới, các nhà lãnh đạo giáo dục

từ người đứng đầu nhà nước đang phải đối mặt với một cam kết đổi mới giáo dục để tạo ra nguồn nhân lực mới cho nền kinh tế mới Trong những năm 90 của thế kỉ 20, Lo ngại trước sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành nghề liên quan đến khoa học, công nghệ, kĩ thuật và toán học, chính phủ Mỹ đã có nhiều chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành nghề trên Ví dụ như chính sách cấp Visa làm việc cho các sinh viên nước ngoài tốt nghiệp các ngành nghề thuộc các lĩnh vực về: khoa học, kĩ thuật, công nghệ và toán Ban đầu quỹ khoa học quốc gia Mỹ (NSF) đã bắt đầu sử dụng từ viết tắt SMET thay cho khoa học, toán học, kĩ thuật và công nghệ (Science, Mathemetics, Engineering and Technology) (Mark Sanders – The Technology Teacher 2009) Tuy nhiên, các nhân viên của NFS nhận thấy phát âm của SMET rất giống với từ “smut” (điều tục tĩu)

từ đó thuật ngữ STEM ra đời thay thế cho SMET STEM quan tâm đến các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, và chương trình giảng dạy STEM tập trung vào giáo dục trong các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.[21] Kể từ đó, chương trình giảng dạy tập trung vào STEM

đã được mở rộng ra nhiều quốc gia ngoài Hoa Kỳ, với các chương trình được phát triển ở những nơi như Úc, Trung Quốc, Pháp, Hàn Quốc, Đài Loan và Vương quốc Anh

Tại Mỹ

Về chính sách phát triển giáo dục STEM tại Mỹ cũng được hình thành

từ khá sớm, ngay sau thế chiến thứ 2, quỹ Khoa học quốc gia đã được thành lập nhằm tài trợ cho các nghiên cứu và giáo dục STEM cho các trường đại học và phòng thí nghiệm Năm 1957, ngay sau khi Liên Xô phóng thành công

Trang 16

con tàu Spunik lên không gian, cuộc đua về công nghệ hàng không vũ trụ giữa Mỹ và Liên Xô đã công khai diễn ra Điều này đã giúp thúc đẩy giáo dục STEM tại Mỹ bằng việc thành lập cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), cho đến tận ngày nay, NASA đã đóng góp rất lớn vào giáo dục STEM cho khối phổ thông và bậc cao tại Mỹ

Vào đầu những năm 2000, sau khi chính phủ Hoa Kỳ nhận được một

số báo cáo quan trọng Cụ thể, Rising Inside the Gathering Storm (2005), báo cáo của Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Quốc gia Hoa Kỳ, nhấn mạnh mối liên hệ giữa sự thịnh vượng, việc làm phụ thuộc vào khoa học và công nghệ Sinh viên Hoa Kỳ đã không đạt trong các môn học STEM với tỷ lệ tương đương với sinh viên ở các quốc gia khác Báo cáo dự đoán hậu quả thảm khốc nếu đất nước không thể cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu do kết quả của lực lượng lao động được chuẩn bị kém Kết quả của các nghiên cứu quốc tế như TIMSS (Xu hướng nghiên cứu khoa học và toán học quốc tế), so sánh quốc tế định kỳ về kiến thức toán học và khoa học của học sinh lớp bốn và tám, và PISA (Chương trình đánh giá học sinh quốc tế), đánh giá kiến thức và kỹ năng ba năm một lần 15 tuổi Kết quả PISA 2006 chỉ ra rằng Hoa Kỳ có tỷ lệ học sinh kém tương đối lớn và quốc gia này xếp thứ 21 (trong bảng 30 quốc gia) về đánh giá năng lực và kiến thức khoa học, điều này đã làm gia tăng mối quan tâm ở Hoa Kỳ Nếu nước Mỹ muốn tiếp tục duy trì vị trí số một về khoa học công nghệ, chính phủ cần chuẩn bị một nguồn nhân lực mạnh mẽ và dồi dào trong tương lai

Mặt khác theo số liệu của một thống kê ở Mỹ cho thấy việc làm STEM

có tốc độ tăng trưởng gấp 4 lần so với tốc độ tăng trưởng trung bình của các ngành khác nếu tính từ năm 1950 đến 2007 Trong khi đó, từ năm 2004 đến năm 2014 việc làm liên quan đến khoa học và kỹ thuật tăng 26%, gấp hai lần

so với tốc độ tăng trưởng trung bình của các ngành nghề khác Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật thì nhu cầu việc làm liên quan đến STEM ngày

Trang 17

càng lớn, đòi hỏi ngành giáo dục cũng phải thay đổi để đáp ứng nhu cầu của

xã hội

Mặc dù giáo dục STEM được xem là một bước đi quyết liệt của đổi mới giáo dục phổ thông tại Mỹ hiện nay, nhưng nó không chỉ dừng lại ở lĩnh vực khoa học tự nhiên Trong những năm gần đây, các nhà giáo dục đề xuất rằng để cho ra một sản phẩm công nghệ có thể thương mại được, chúng ta không chỉ có tích hợp các kiến thức STEM mà phải cần có tư duy thiết kế, yếu tố nghệ thuật hay thẩm mỹ cần được tính đến trong quá trình sáng tạo sản phẩm và giải quyết vấn đề, nghĩa là STEM sẽ trở thành STEM + Art = STEAM Trường dạy nghề thiết kế Rhode Island được xem là trường đi đầu tại Mỹ xây dựng chương trình giáo dục theo cách tiếp cận STEAM

Tại Canada

Canada đứng thứ 12 trong số 16 nước về tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp theo học các chương trình STEM, với 21,2%, cao hơn Hoa Kỳ, nhưng thấp hơn các nước như Pháp, Đức và Áo Tổ chức hướng đạo sinh Canada đã áp dụng các biện pháp tương tự như đối tác Mỹ để thúc đẩy các lĩnh vực STEM cho thanh thiếu niên Chương trình STEM của họ bắt đầu vào năm 2015 Học bổng Schulich Leader: Trong năm 2011, nhà doanh nghiệp và nhà hảo tâm Canada Seymour Schulich thành lập Học bổng Schulich Leader, học bổng trị giá 100.000.000 đô la với 60.000 đô la cho sinh viên bắt đầu học đại học trong một chương trình STEM tại 20 tổ chức trên khắp Canada Mỗi năm 40 sinh viên Canada sẽ được lựa chọn để nhận giải thưởng, hai ở mỗi tổ chức,

với mục tiêu thu hút thanh thiếu niên có năng khiếu vào các lĩnh vực STEM

Tại Pháp

Giáo dục STEM được bao phủ ở mọi cấp học Trong giai đoạn chính của bậc Tiểu học học sinh được học về Toán học, Khoa học tự nhiên và Công nghệ, học sinh được tham gia các hoạt động trải nghiệm nhằm thúc đẩy sự

Trang 18

quan tâm của các em về khoa học và công nghệ, bên cạnh đó phát triển tư duy phê phán của học sinh

Tại Anh

Giáo dục STEM đã được phát triển thành chương trình quốc gia với mục tiêu tạo ra nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học chất lượng cao Chương trình giáo dục của Anh gồm 4 nội dung chính: một là, tuyển dụng giáo viên giảng dạy STEM Hai là, bồi dưỡng nâng cao trình độ của giáo viên Ba là, cải tiến và làm phong phú chương trình học cả trong và ngoài lớp học Bốn là, phát triển cơ sở vật chất hỗ trợ cho việc dạy học

1.1.2 Ở Việt Nam

Khác với các nước phát triển trên thế giới như Mỹ, giáo dục STEM du nhập vào Việt Nam không phải bắt nguồn từ các nghiên cứu khoa học giáo dục hay từ chính sách vĩ mô về nguồn nhân lực mà bắt nguồn từ các cuộc thi Robot dành cho học sinh từ cấp tiểu học dến phổ thông trung học do các công

ty công nghệ tại Việt Nam triển khai cùng với các tổ chức nước ngoài Ví dụ cuộc thi Robotics make X 2019 của Công ty Cp robot Công nghệ cao STEM Việt Nam hay một số cuộc thi robocon của các hãng như Lego và một số cuộc thi robocon của các hãng khác trong nước Từ đó đến nay giáo dục STEM đã bắt đầu có sự lan toả với nhiều hình thức khác nhau, nhiều cách thức thực hiện khác nhau, nhiều tổ chức hỗ trợ khác nhau

Trong những năm gần đây, phong trào dạy học STEM ngày càng sôi nổi Năm 2011, với sự phối hợp của Hội đồng Anh, Bộ GD&ĐT đã tiến hành

mô hình thí điểm “Phòng lab tích hợp STEM bằng tiếng Anh” - một trong những nội dung của giáo dục STEM tại 14 trường ở Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng Nhiều trường đã bắt đầu có câu lạc bộ STEM và hoạt động khá tích cực, thu hút được sự quan tâm của đông đảo học sinh như trường Hà Nội - Amsterdam, Tạ Quang Bửu, Olympia, (Hà Nội), Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Nguyễn Gia Thiều (TPHCM) Từ ứng dụng của giáo dục STEM, 2

Trang 19

môn học mới là công nghệ thông tin và robotics đã được triển khai ở Hà Nội

và TPHCM Trong đó, với chương trình robotics, học sinh được trang bị kiến thức về khoa học tự nhiên, nguyên lý cơ bản của các loại hình robot trong thực tế.[23]

Để chủ động nắm bắt cơ hội, đưa ra các giải pháp thiết thực tận dụng tối đa các lợi thế, đồng thời giảm thiểu những tác động tiêu cực của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đối với Việt Nam, Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng chính phủ ngày 04/5/2017 với nội dung như sau: " Cần tập trung thúc đẩy đào tạo về Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học, Ngoại Ngữ, Tin Học trong giáo dục phổ thông" Ngoài ra, Thủ tướng yêu cầu bộ Giáo Dục và Đào Tạo thúc đẩy chủ yếu đào tạo các môn giáo dục STEM với mục đích đưa thế hệ trẻ phát triển theo một hướng mới và phát triển như trên

từ khi còn nhỏ Ở bậc trung học, STEAM đòi hỏi và trang bị cho học sinh những kỹ năng đánh giá về nghề nghiệp, sở thích, cơ hội và sự phát triển trong bối cảnh lịch sử, hiện tại và tương lai, từ quy mô địa phương ra đến toàn cầu Các em được học và áp dụng những kiến thức từ nền tảng đến chuyên sâu, những kỹ năng và sự kỷ luật thông qua việc thực hiện các dự án thực tế và việc nghiên cứu những cập nhập mới nhất về các lĩnh vực liên quan Học sinh còn có cơ hội tự đánh giá niềm đam mê, sở thích, trải nghiệm

và tài năng của chính mình nhằm cải thiện sự phát triển của mỗi cá nhân ngày qua ngày Điều này vô cùng hữu ích cho các em khi theo đuổi những khát vọng tương lai sau khi ra trường Với những ưu điểm nổi trội trên, tin

Trang 20

rằng STEAM sẽ giúp đào tạo những đứa trẻ – với đủ mọi trình độ và khả năng, trở thành những công dân toàn cầu trong chính cộng đồng của mình

1.2 Cơ sở lý luận

1.2.1 Một số khái niệm

STEM là thuật ngữ viết tắt của các từ Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kĩ thuật) và Mathematics (Toán học), thường được sử dụng khi bàn đến các chính sách phát triển về Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán học của mỗi quốc gia Trong đó Science là quy trình sáng tạo ra kiến thức khoa học; Engineering là quy trình sử dụng kiến thức khoa học để thiết kế công nghệ mới nhằm giải quyết các vấn đề; Toán là công cụ được sử dụng để thu nhận kết quả và chia sẻ kết quả đó với những người khác

Giáo dục STEM là mô hình giáo dục dựa trên cách tiếp cận liên môn, giúp HS áp dụng các kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học vào giải quyết một số vấn đề thực tiễn trong bối cảnh cụ thể

Giáo dục STEM cũng được quan niệm như là chương trình đào tạo dựa trên ý tưởng giảng dạy cho HS bốn lĩnh vực cụ thể Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán học - trong một liên ngành và phương pháp tiếp cận ứng dụng trong đó:

Science (Khoa học): Là môn học nhằm phát triển khả năng sử dụng các

kiến thức Khoa học (Vật lý, Hóa học, Sinh học và Khoa học trái đất) của HS, không chỉ giúp HS hiểu về thế giới tự nhiên mà còn có thể vận dụng kiến thức

đó để giải quyết các vấn đề khoa học trong cuộc sống hàng ngày

Technology (Công nghệ): Là môn học nhằm phát triển khả năng sử dụng,

quản lý, hiểu và đánh giá công nghệ của HS Nó cung cấp cho HS những cơ hội để hiểu về công nghệ được phát triển như thế nào, cung cấp cho HS những kĩ năng để có thể phân tích được sự ảnh hưởng của công nghệ mới tới cuộc sống hàng ngày của HS và của cộng đồng…

Trang 21

Engineering (Kĩ thuật): Là môn học nhằm phát triển sự hiểu biết ở HS về

cách công nghệ đang phát triển thông qua quá trình thiết kế kĩ thuật Kĩ thuật cung cấp cho HS những cơ hội để tích hợp kiến thức của nhiều môn học, giúp cho những khái niệm liên quan trở nên tường minh trong cuộc sống của họ

Kĩ thuật cũng cung cấp cho HS những kĩ năng để có thể vận dụng sáng tạo cơ

sở Khoa học và Toán học trong quá trình thiết kế các đối tượng, các hệ thống hay xây dựng các quy trình sản xuất

Mathematics (Toán học): Là môn học nhằm phát triển ở HS khả năng

phân tích, biện luận và truyền đạt ý tưởng một cách hiệu quả thông qua việc tính toán, giải thích, các giải pháp giải quyết các vấn đề toán học trong các tình huống đặt ra

Về cơ bản nhất STEAM = STEM + ART

STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, do đó, trẻ được tiếp cận phương pháp giáo dục này có những ưu thế nổi bật như: kiến thức khoa học, kỹ thuật, công nghệ

và toán học chắc chắn, khả năng sáng tạo, tư duy logic, hiệu suất học tập và làm việc vượt trội và có cơ hội phát triển các kỹ năng mềm toàn diện hơn STEAM viết tắt của các từ Science (khoa học), Technology (công nghệ), Engineering (kỹ thuật), Art (nghệ thuật) và Math (toán học) là phương pháp học được áp dụng đầu tiên tại Mỹ với đặc điểm cung cấp kiến thức toàn diện của năm lĩnh vực: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học Điểm nổi bật của STEAM là kết nối, liên hệ thông tin giữa các lĩnh vực vào trong thực tế Các thí nghiệm, hoạt động thực tiễn thường xuyên diễn ra

để các em có thể thảo luận, tự rút ra kết luận và ghi nhớ sâu sắc Chẳng hạn, trong giờ khoa học, để giải thích cho các em vì sao nước sông suối lại trong, giáo viên sẽ cho học sinh thử lọc nước chứa tạp chất bằng các vật liệu tự nhiên như đá, sỏi, cát và rút ra kết luận về tính chất, vai trò của mỗi thành phần.[18]

Trang 22

Học STEAM là tích hợp có ý nghĩa Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học giúp học sinh giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua hoạt động thực hành và các hoạt động sáng tạo

Giáo dục STEAM là một cách tiếp cận học tập sử dụng Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học làm điểm truy cập để hướng dẫn điều tra, đối thoại và tư duy phản biện của học sinh

Khung STEAM là một cách để tất cả các đối tượng liên quan với nhau và đến một thế giới thay đổi nhanh chóng để phát triển các kỹ năng học tập suốt đời dựa trên thực tế Điều này có nghĩa là học và sử dụng ý tưởng rằng Khoa học và Công nghệ được diễn giải thông qua Kỹ thuật và Nghệ thuật (xã hội, ngôn ngữ, thể chất, âm nhạc và mỹ thuật), tất cả đều dựa trên các yếu tố của Toán học

STEAM là một sáng kiến giáo dục được tạo ra bởi Trường Thiết kế Rhode Island, bổ sung nghệ thuật vào khung STEM ban đầu Theo Trường Thiết kế Rhode Island, Mục tiêu là thúc đẩy sự đổi mới thực sự đi kèm với sự kết hợp tâm trí của một nhà khoa học hoặc nhà công nghệ với nghệ sĩ hoặc nhà thiết kế Thay đổi nghệ thuật vào khung STEM ban đầu rất quan trọng như các thực tiễn, chẳng hạn như mô hình hóa, phát triển các giải thích và tham gia phê bình và đánh giá (lập luận), quá thường xuyên được nhấn mạnh trong bối cảnh giáo dục toán học & khoa học

STEAM trao quyền cho giáo viên sử dụng học tập dựa trên dự án vượt qua cả 5 ngành (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật, toán học) và thúc đẩy một môi trường học tập hòa nhập, nơi tất cả học sinh có thể tham gia và đóng góp.[22] Trái ngược với các mô hình giảng dạy truyền thống, các nhà giáo dục sử dụng khung STEAM kết hợp các ngành học, tận dụng sức mạnh tổng hợp năng động giữa quá trình mô hình hóa và nội dung toán học và khoa học để xóa nhòa ranh giới giữa kỹ thuật mô hình hóa và tư duy khoa học /

Trang 23

toán học Thông qua phương pháp toàn diện này, học sinh có thể tập thể dục

cả hai bên não cùng một lúc

Ví dụ: để dạy về các bào quan trong tế bào, vị trí, hình dạng chúng ta

có thể tạo ra một tác phẩm nghệ thuật về tế bào bằng tranh vẽ, hay mô hình đất nặn, hoặc một cái bánh với nhiều màu sắc, hình khối

Ngoài lớp học, cả các nhà khoa học và kỹ sư đều sử dụng các mô hình, bao gồm các bản phác thảo, sơ đồ, các mối quan hệ toán học, mô phỏng và các mô hình vật lý để đưa ra dự đoán về khả năng hoạt động của một hệ thống Họ cũng thu thập dữ liệu để đánh giá dự đoán và có thể sửa đổi mô hình như một kết quả Trong quá trình giảng dạy các thầy cô sẽ gặp những câu: “ồ! Em không thể vẽ”, nhưng hãy thử bắt đầu với một bản phác thảo, các thầy cô sẽ thấy học sinh của mình là một thiên tài!

1.2.2 Vai trò của giáo dục STEAM

Phong trào STEM to STEAM đã bắt đầu phát triển trong nhiều năm qua và đang phát triển mạnh mẽ như một phương thức hành động tích cực để thực sự đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế thế kỷ 21 STEM đại diện cho khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học STEAM đại diện cho STEM cộng với nghệ thuật - nhân văn, nghệ thuật ngôn ngữ, khiêu vũ, kịch, âm nhạc, nghệ thuật thị giác, thiết kế và phương tiện truyền thông mới

Sự khác biệt chính giữa STEM và STEAM là STEM tập trung rõ ràng vào các khái niệm khoa học STEAM điều tra các khái niệm tương tự, nhưng thực hiện điều này thông qua yêu cầu và phương pháp học tập dựa trên vấn đề được sử dụng trong quá trình sáng tạo

Một nền giáo dục STEM tự nó là vô cùng có giá trị Khoa học là tất

cả xung quanh chúng ta Công nghệ luôn phát triển và đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta Kỹ thuật cung cấp các nguyên tắc hướng dẫn của các cấu trúc, máy móc và các phát minh khác của chúng tôi Toán học giúp chúng ta suy nghĩ phân tích về thế giới và giải quyết các

Trang 24

vấn đề phức tạp Cùng nhau, các lĩnh vực này hình thành rất nhiều sự hiểu biết của chúng ta về thế giới và cách nó hoạt động.[20] Thêm vào đó, với sự gia tăng của các cơ hội việc làm trong các lĩnh vực STEM, sinh viên tốt nghiệp chuẩn bị gia nhập lực lượng lao động Tuy nhiên, giáo dục STEM có

xu hướng ít tập trung vào những thứ như sáng tạo và đổi mới

STEAM không phải là một khái niệm mới Những người như Leonardo Da Vinci đã cho chúng ta thấy tầm quan trọng của việc kết hợp khoa học và nghệ thuật để thực hiện những khám phá Các nhà phê bình của

mô hình STEM chỉ ra rằng phần lớn trong số đó được thiết kế để giúp sinh viên có thể làm tốt công việc tốt mà không cần chuẩn bị cho họ những công việc không tồn tại Bằng cách kết hợp các yếu tố của nhân văn với các khóa học STEM, sinh viên sẽ được trang bị tốt hơn để đưa ra và chia sẻ ý tưởng, bất kể cuối cùng họ theo đuổi nghề nghiệp nào

Bằng cách tích hợp nghệ thuật với các chương trình STEM, các nhà giáo dục đang giúp nhào nặn những nhà đổi mới và nhà tư tưởng sáng tạo tuyệt vời vào ngày mai Logic rất đơn giản: làn sóng thịnh vượng kinh tế trong tương lai nằm trong một lực lượng lao động rất thành thạo trong các thị trường việc làm đang lên như khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học Vì vậy, đã có sự đầu tư gia tăng vào các sáng kiến STEM trong trường học Điều này bao gồm:

 Cung cấp thiết bị di động cho sinh viên (đôi khi ở dạng phòng thí nghiệm máy tính và những lần khác ở dạng 1: 1 - một thiết bị duy nhất cho mỗi sinh viên)

 Các câu lạc bộ hoặc chương trình STEM sau giờ học

 Chương trình giảng dạy STEM, nơi các dự án sử dụng thực hành STEM được nhúng

 Sáng kiến BYOD (mang theo thiết bị của riêng bạn)

Trang 25

 Ngày hội STEM để khuyến khích khám phá thực hành trong mỗi ngành này

 Chương trình robot

Trong khi những sáng kiến này là một khởi đầu tuyệt vời để khám phá bốn lĩnh vực nghiên cứu này, quá trình sáng tạo và đổi mới quan trọng còn thiếu Học sinh trong các chương trình STEM có thể có nhiều cơ hội học tập kinh nghiệm hơn, nhưng chúng chỉ giới hạn ở khoa học, công nghệ, kỹ thuật

và toán học Nền kinh tế của chúng ta đòi hỏi nhiều hơn là sự hiểu biết về các lĩnh vực này - nó đòi hỏi phải có ứng dụng, sáng tạo và khéo léo STEM một mình không nuôi dưỡng các chất dinh dưỡng thiết yếu STEAM là một cách

để tận dụng những lợi ích của STEM và hoàn thành nó bằng cách tích hợp các nguyên tắc này trong và thông qua nghệ thuật STEAM đưa STEM lên một tầm cao mới : nó cho phép sinh viên kết nối việc học của họ trong các lĩnh vực quan trọng này cùng với thực tiễn nghệ thuật, các yếu tố, nguyên tắc thiết

kế và tiêu chuẩn để cung cấp toàn bộ việc học theo ý của họ STEAM loại bỏ những hạn chế và thay thế chúng bằng sự ngạc nhiên, phê bình, tìm hiểu và đổi mới

Thiếu hụt kỹ năng toàn cầu trong các lĩnh vực liên quan đến STEAM đang xác định lại các ưu tiên giáo dục Các trường học đang bắt đầu các chương trình học tập dựa trên STEAM để trang bị cho học sinh những kỹ năng và kiến thức cần thiết để phát triển trong thế kỷ 21 Học STEAM sẽ không chỉ sản xuất các nhà thiết kế và kỹ sư của ngày mai; nó sẽ phát triển tư duy đổi mới và khả năng giải quyết vấn đề, đảm bảo rằng học sinh của chúng ta trở thành người sáng tạo công nghệ, mà không chỉ là người tiêu dùng thụ động

Trong thế giới ngày nay, Giáo dục giáo dục đang chịu áp lực phải đối phó với một thế giới đang thay đổi, phải thiết lập cho sinh viên thành công trong tương lai có nghĩa là đưa họ đến những ngành học này một cách toàn diện để phát triển kỹ năng tư duy phê phán của họ, khuyến khích tư duy phản

Trang 26

biện Các nhiệm vụ lặp đi lặp lại bị xói mòn bởi công nghệ và gia công, khả năng giải quyết các vấn đề mới lạ ngày càng trở nên quan trọng Khung STEAM không chỉ dạy cho sinh viên cách suy nghĩ chín chắn, giải quyết vấn

đề và sử dụng sự sáng tạo, nó còn chuẩn bị cho sinh viên làm việc trong một lĩnh vực sẵn sàng cho sự phát triển

Học sinh được dạy theo khung STEAM không chỉ được dạy về chủ đề

mà còn được dạy cách học, cách đặt câu hỏi, cách thử nghiệm và cách sáng tạo.[5] Hệ thống học vẹt, chuẩn hóa đang dạy cho học sinh một bài kiểm tra chính xác là kiểu giáo dục mà chúng ta không cần trong thế giới này Hệ thống giáo dục ngày nay không tập trung đủ vào việc dạy trẻ em giải quyết các vấn đề trong thế giới thực và không liên ngành, cũng không đủ hợp tác trong cách tiếp cận của nó Chuyển từ cách tiếp cận tiêu chuẩn hiện tại sang giảng dạy theo một phương pháp liên ngành toàn diện chỉ có ý nghĩa trong một thế giới đối mặt với rất nhiều thách thức và cơ hội

Giáo dục nghệ thuật cũng giúp sinh viên học các kỹ năng chuyển nhượng, còn được gọi là kỹ năng thế kỷ 21 Những kỹ năng này bao gồm sự sáng tạo và kỹ năng tư duy phê phán, sự tò mò, khả năng phục hồi, giải quyết vấn đề, tháo vát, hợp tác và tự tin Học STEAM là rất quan trọng để phát triển thế hệ tiếp theo vì họ sẽ cần những kỹ năng chuyển nhượng này khi họ gia nhập lực lượng lao động Dù có trở thành kỹ sư, nhà thiết kế hay nhà phân tích hay không, giáo dục STEAM giúp sinh viên thuộc mọi nền tảng phát triển tư duy đổi mới với khả năng sáng tạo và tư duy sáng tạo

Giáo dục STEM giúp chuẩn bị cho sinh viên nền kinh tế tri thức, nơi nhiều công việc hiện tại và tương lai đòi hỏi một nền tảng về khoa học và toán học

Ngay cả đối với những học sinh không chọn nghề nghiệp trong một trong các lĩnh vực STEM hoặc STEAM, các kỹ năng học sinh đạt được từ giáo dục STEAM có thể được dịch sang hầu hết mọi ngành nghề Giáo dục

Trang 27

học sinh trong các môn học STEM (nếu được dạy chính xác) chuẩn bị cho sinh viên sống, bất kể ngành nghề nào họ chọn theo Những môn học đó dạy cho học sinh cách suy nghĩ chín chắn và cách giải quyết vấn đề - những kỹ năng có thể được sử dụng trong suốt cuộc đời để giúp họ vượt qua thời điểm khó khăn và tận dụng cơ hội bất cứ khi nào nó xuất hiện

1.2.3 Mô hình STEAM

Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học (STEAM) là những ngành tương tự nhau, tất cả đều liên quan đến các quy trình sáng tạo và không sử dụng chỉ một phương pháp để tìm hiểu và điều tra Dạy các kỹ năng

có liên quan, theo nhu cầu sẽ chuẩn bị cho sinh viên trở thành nhà đổi mới trong một thế giới không ngừng phát triển là điều tối quan trọng, không chỉ cho tương lai của những sinh viên này mà còn cho tương lai của đất nước

Mô hình STEAM là một mô hình cho chương trình giảng dạy dựa trên học tập tự nhiên và ý tưởng giáo dục học sinh trong tất cả các ngành - cụ thể

là khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học - bằng cách tích hợp từng phương pháp vào một phương pháp áp dụng bao quát

STEAM là một cách tiếp cận tích hợp để học tập đòi hỏi sự kết nối có chủ ý giữa các tiêu chuẩn, đánh giá và thiết kế / thực hiện bài học.[8]

 Kinh nghiệm STEAM thực sự liên quan đến hai hoặc nhiều tiêu chuẩn

từ Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học và Nghệ thuật sẽ được dạy và đánh giá lẫn nhau

 Điều tra, hợp tác và nhấn mạnh vào học tập dựa trên quá trình là cốt lõi của phương pháp STEAM

 Việc tận dụng và tận dụng tính toàn vẹn của nghệ thuật là điều cần thiết cho một sáng kiến STEAM đích thực

Trang 28

Hình 1.1 Mô hình tháp STEAM

Như bạn có thể nhận thấy, kim tự tháp cũng có các nhãn khác dọc theo các mặt của nó Đây là những từ khóa liên kết với các khái niệm với các cấp độ phân loại khác nhau

Học tập suốt đời: Ở trên cùng của kim tự tháp là cấp độ khái quát

Điều này tương quan với khái niệm giáo dục toàn diện Nó không thể được lên kế hoạch hoặc tránh, ngay cả khi ngủ, mọi người không ngừng học hỏi và thích nghi với các ảnh hưởng môi trường của họ Kết quả của những ảnh hưởng này, cả bên trong và bên ngoài, định hình rất lớn những gì mọi người làm với những gì họ tiếp xúc và những gì họ hiểu Vì những lý do này, tôi đã liên kết cấp độ đầu tiên của kim tự tháp này với giáo dục suốt đời

Cấp độ tích hợp: Cấp độ thứ hai của kim tự tháp gọi là cấp độ tích

hợp Ở cấp độ này, nơi sinh viên có thể có được phạm vi rộng của tất cả các lĩnh vực và một cái nhìn tổng quan cơ bản về cách họ liên kết với nhau trong thực tế bằng cách dạy họ với sự phụ thuộc lẫn nhau dựa trên kế hoạch có chủ

Trang 29

đích và thực tế Phương pháp chủ đạo để dạy về quan hệ tương tác tự nhiên trong thực tế là dạy các khái niệm theo chủ đề cho phép chuyển sang lĩnh vực giáo dục Ví dụ, giảng dạy một đơn vị về công nghệ sinh học sẽ cho phép các nghiên cứu sâu hoặc chuyên sâu của;

• Khoa học về các yếu tố sinh học, hóa học và vật lý liên quan,

• Công nghệ của máy móc, khái niệm và kỹ năng cho phép xây dựng, sản xuất, vận chuyển, giao tiếp và sức mạnh và năng lượng của các hệ thống được nghiên cứu,

• Kỹ thuật lập kế hoạch và thiết kế với các cấu trúc nhất định,

• Toán học cần thiết để hiểu và phát triển dự án và kết quả của nó,

• Nghệ thuật vật lý, thủ công, mỹ thuật và tự do được sử dụng cho cả các yếu tố lớn và phức tạp của các chủ đề liên quan bao gồm lịch sử và chính trị và

• Nghệ thuật ngôn ngữ để nghiên cứu, truyền đạt và báo cáo về tất cả các kiến thức này

Chính ở giai đoạn này, học sinh bắt đầu hiểu những gì và làm thế nào

để khám phá tất cả các lĩnh vực cơ hội trong lĩnh vực giáo dục Giáo viên hướng dẫn có sự lựa chọn tập trung chuyên sâu vào các lĩnh vực cụ thể hoặc bao quát phạm vi rộng của chủ đề Các nhóm giáo viên có thể làm việc cùng nhau để cung cấp độ bao phủ chuyên sâu về các lĩnh vực chuyên môn của họ trong khi củng cố những gì học sinh đang học trong các lĩnh vực cụ thể khác

Vì những lý do đó cấp độ thứ hai của kim tự tháp này là phù hợp nhất với giáo dục tiểu học và trung học Tuy nhiên, cách tiếp cận STEAM tích hợp là phù hợp với mọi cấp học

Cấp độ đa ngành: Cấp độ thứ ba của kim tự tháp là cấp độ đa ngành

Ở cấp độ này, nơi sinh viên có thể có được một phạm vi của các lĩnh vực được lựa chọn cụ thể và một cái nhìn tổng quan tập trung về cách họ liên quan đến nhau trong thực tế Phương pháp chủ yếu để dạy về quan hệ tương tác tự

Trang 30

nhiên trong thực tế là dạy các đơn vị dựa trên thực tế / xác thực Khi được lên

kế hoạch một cách có chủ đích để bao quát các lĩnh vực và khái niệm nhất định, người hướng dẫn vẫn có thể dễ dàng sử dụng dạy học theo chủ đề, tuy nhiên, các lĩnh vực không tập trung vào không nên được loại trừ khỏi chương trình giảng dạy, nhưng thay vào đó, ít nhất được giải thích là một yếu tố của phạm vi sẽ xảy ra thực tế Bất kỳ phương pháp nào trong số các phương pháp này, và hơn thế nữa, giúp cho phép chuyển giao việc học từ địa hạt của các chủ đề cụ thể sang tất cả các chủ đề liên quan Xu hướng hiện nay trong giáo dục đã thiết lập STEM như một khối các lĩnh vực cốt lõi có liên quan Xu hướng cũng cho thấy nhiều nhánh của nghệ thuật ngày càng bị thiệt thòi Trong giáo dục công cộng, chỉ có nghệ thuật ngôn ngữ và nghiên cứu xã hội vẫn chính thức được chú ý đáng kể vì có tầm quan trọng bên ngoài các lĩnh vực STEM Do đó, khi sinh viên được tiếp xúc với các lĩnh vực nổi bật và ngoài lề, họ bắt đầu hiểu thứ bậc và chính trị của cả giáo dục và thực tiễn Ở đây, sinh viên có thể bắt đầu có một khái niệm về các lĩnh vực quan tâm cụ thể để khám phá như là con đường sự nghiệp tiềm năng Vì những lý do này, cấp độ thứ ba của kim tự tháp này là phù hợp nhất với giáo dục chuyển tiếp hoặc trung học hiện nay

Kỷ luật cụ thể: Cấp độ thứ tư của kim tự tháp là mức độ cụ thể kỷ

luật Đó là ở cấp độ này, nơi các phân chia kiến thức cơ bản cá nhân của các lĩnh vực, hoặc các ngành, được dạy ở cấp độ tập trung Đó là nơi các môn học riêng lẻ là chủ đề chính của trọng tâm, hoặc kỷ luật cơ sở Điều này không có nghĩa là các đối tượng khác bị loại trừ, các đối tượng vẫn phải được bao quát theo ngữ cảnh, tuy nhiên, đối tượng chính được khám phá sâu hơn đáng kể sau đó là các lĩnh vực liên quan Đây là cấp độ mà các bộ phận cụ thể của từng môn học cơ sở nên được đưa ra một cái nhìn tổng quan Đây là cấp độ để khám phá những lĩnh vực chuyên môn mà một người mong muốn có được

Trang 31

như sự nghiệp và sở thích Vì điều này rất phù hợp với những người trẻ tuổi, cấp độ này của kim tự tháp là phù hợp nhất với giáo dục trung học

Nội dung cụ thể: Cấp độ thứ năm của kim tự tháp là cấp độ cụ thể

của nội dung Ở cấp độ này, các lĩnh vực nội dung cụ thể được nghiên cứu chi tiết Đây là nơi phát triển chuyên nghiệp xảy ra và học sinh đi sâu vào lĩnh vực chặt chẽ hơn của các lĩnh vực nội dung cụ thể mà họ lựa chọn, thường là trong các nghiên cứu sau trung học Các khu vực có thể được nghiên cứu một mình hoặc trong các cụm được nhóm cụ thể từ trong các môn học cơ sở của riêng họ hoặc từ trên các lĩnh vực Một lần nữa, điều này vẫn có liên quan và bối cảnh với thế giới nói chung, nhưng đây là điểm mà thực tiễn giáo dục và chuyên nghiệp liên quan đầy đủ nhất với sự phát triển của nhau

1.2.4 Mô hình giáo dục STEAM trong trường THPT

1.2.4.1 Mục tiêu giáo dục STEAM

Hình 1.2 Mục tiêu giáo dục STEAM

- Phát triển các năng lực đặc thù của các môn học thuộc về STEM cho học sinh

Đó là những kiến thức, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học Trong đó học sinh biết liên kết các kiến thức khoa học, Toán học để giải quyết các vấn

đề thực tiễn HS biết sử dụng, Quản lý và truy cập Công Nghệ Hs biết về quy trình thiết kế và chế tạo ra các sản phẩm

- Phát triển các năng lực cốt lõi cho học sinh

Giáo dục STEAM nhằm chuẩn bị cho học sinh những cơ hội cũng như thách thức trong nền kinh tế cạnh tranh toàn cầu của thế kỷ 21 Bên cạnh

Mục tiêu giáo dục STEAM

Trang 32

những hiểu biết về các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học học sinh sẽ được phát triển tư duy phê phán khả năng hợp tác để thành công.[13]

- Định hướng nghề nghiệp cho học sinh

Giáo dục STEAM sẽ tạo cho học sinh những kiến thức kỹ năng mang tính nền tảng cho việc học tập ở các bậc học cao hơn cũng như cho nghề nghiệp trong tương lai của học sinh Từ đó, góp phần xây dựng lực lượng lao động

có năng lực, phẩm chất đặc biệt là lao động trong lĩnh vực STEAM nhằm đáp ứng mục tiêu xây dựng và phát triển đất nước

- Phát triển tư duy bậc cao cho học sinh

Tư duy bậc cao bao gồm ba loại: (1)Tư duy mang tính chất chuyển đổi nhận thức ở các bậc cao của thang nhận thức Bloom (2) kỹ năng giải quyết vấn đề và đưa ra quyết định (3)tư duy phản biện

(1) Tư duy mang tính chuyển đổi trong thang nhận thức: giáo dục công chỉ dừng lại ở việc giúp người học ghi nhớ các thông tin học gì biết đấy mà hơn thế phải hưởng đến mục đích giúp người học vận dụng các kiến thức vào thực tế cuộc sống giúp người học trong công việc cụ thể 3 mức độ nhận thức sau cùng gồm phân tích đánh giá và sáng tạo được xếp là kỹ năng nhận thức bậc cao để phân biệt bởi kỹ năng nhận thức ở mức thấp hơn gồm nhớ hiểu và áp dụng

(2) Kỹ năng giải quyết vấn đề và đưa ra quyết định: Trong thực tế cuộc sống các vấn đề luôn được đặt ra bất cứ ngành nghề gì, lĩnh vực nào, công việc gì cũng có những vấn đề, có những vấn đề cần ít lời giải, cần

ít kiến thức nhưng cũng có những vấn đề có nhiều cách giải quyết, có nhiều lời giải vì vậy kỹ năng giải quyết vấn đề và đưa ra quyết định thường đi kèm với nhau trong việc giải quyết những vấn đề phức tạp đòi hỏi người học phải vận dụng nhiều tư duy bậc cao

Trang 33

(3) Tư duy phản biện: Tư duy phản biện không chỉ bao gồm những lời chỉ trích, phê phán mà hơn thế nó còn bao gồm cả những suy ngẫm của bản thân dựa trên lý lẽ Việc rèn luyện tư duy phản biện phải gắn liền với nội dung và bối cảnh cụ thể nghĩa là tư duy phản biện rất khó dạy theo kiểu dạy độc lập một bộ môn riêng mà cần phải thích ở trong các môn học hoặc các tình huống học tập cụ thể

1.2.4.2 Các nguyên tắc sử dụng mô hình giáo dục STEAM

1 Đưa ra các lựa chọn thay vì đặt kết quả

Trường học không phải là một nơi, mà là một khung tâm trí sử dụng Nghệ thuật như một đòn bẩy để tăng trưởng bùng nổ, kết nối cảm xúc xã hội

và là nền tảng cho các nhà đổi mới của ngày mai bắt đầu từ hôm nay!

Nền tảng STEAM nằm trong yêu cầu, tư duy phê phán và học tập dựa trên quá trình Điều đó là vô cùng quan trọng Toàn bộ ý tưởng xung quanh các bài học STEAM và phương pháp STEAM là nó dựa trên câu hỏi và câu hỏi thực

sự sâu sắc Thắc mắc, tò mò, có thể tìm ra giải pháp cho một vấn đề và sáng tạo trong việc tìm kiếm các giải pháp là cốt lõi của phương pháp này Điều này có nghĩa là nhân văn được dệt thành STEAM giống như mọi thứ khác

Bằng cách cung cấp cho sinh viên của bạn một phiếu tự đánh giá và

tự do tạo ra sản phẩm cuối cùng của riêng họ, họ sẽ làm bạn ngạc nhiên về khả năng sáng tạo của họ! Cách tiếp cận này chuẩn bị cho sinh viên cho cuộc sống trong thế giới thực, nơi các dự án được kết thúc cởi mở hơn với sự tự do chuyên nghiệp Học sinh, sinh viên sẽ cạnh tranh trong thử thách truyền thông

xã hội rất có động lực Họ đã tham gia vào dự án và họ được thể hiện sự sáng tạo của mình, được khẳng định mình

2 Đưa ra khoảng thời gian hoàn thành phù hợp

Một trong những khía cạnh khó khăn nhất của việc giám sát một bài học STEAM là thời gian Trong chương trình của chúng ta GV buộc phải hoàn thành khung chương trình trong một thời gian nhất định nên việc phải

Trang 34

đưa ra mốc thời hợp lý và có những gợi ý cần thiết cho phép học sinh đấu tranh hiệu quả để đề xuất một chiến lược nhất định Ví dụ, nhắc nhở học sinh của bạn về các công cụ mà chúng có xung quanh lớp học Khuyến khích họ truyền đạt ý tưởng hoặc câu hỏi của họ cho đối tác Tuy nhiên, hãy cố gắng tránh sự trợ giúp có hướng dẫn hoặc nhắc nhở thêm vào thời điểm học sinh của bạn bắt đầu vật lộn Nên có một cuộc thảo luận với lớp của bạn sau đó về những thách thức họ gặp phải và những gì họ thích về loại bài học này có thể giúp họ xử lý nó vì chúng có thể là mới đối với phương pháp STEAM này

3 Làm cho mục tiêu bài học cụ thể, không trừu tượng

Nhiều học sinh, sinh viên có năng lực nhận thức hạn chế, đặc biệt là những người mắc chứng tự kỷ, có xu hướng đấu tranh với ngôn ngữ tượng hình Trong một chủ đề nhận thức sẽ có những học sinh, sinh viên gặp khó khăn với những khái niệm hoặc ngôn ngữ tượng hình Hiện thân văn bản để

có thể làm cho ý nghĩa cá nhân đòi hỏi phải chuyển từ trừu tượng sang nghĩa đen Nhiều khu vực STEM liên quan đến các khái niệm trừu tượng khó hình dung hoặc cảm nhận Điều này có thể được thực hiện nhanh chóng và dễ dàng thông qua các hoạt động Sử dụng nghệ thuật (vẽ tranh, động tác hình thể,…) như một công cụ để khám phá một khái niệm và sau đó dịch nó thành một giải thích nghĩa đen là một hình thức viết

4 Sử dụng bản đồ tư duy một cách hiệu quả

Trong giai đoạn lập kế hoạch ban đầu của một dự án, nhiều sinh viên cần sắp xếp suy nghĩ của họ, sắp xếp các ghi chú đọc và hình dung ra bức tranh lớn hơn Điều này đặc biệt đúng đối với những sinh viên gặp khó khăn với lý luận suy luận Suy nghĩ bản đồ và tổ chức đồ họa có thể giúp thu hẹp sự phân chia này Bản đồ dòng chảy (tương tự như các hộp từng bước của phim hoạt hình) có thể giúp sinh viên nhận ra hoặc lên kế hoạch cho các bước để thực hiện dự án nghiên cứu hoặc nghiên cứu

5 Sắp xếp các nhiệm vụ và số nhóm HS phù hợp với mục tiêu bài học

Trang 35

Các bản IEP của học sinh (Kế hoạch giáo dục cá nhân) có thể có các mục tiêu về toán, đọc các kỹ năng nền tảng, đọc hiểu, ngôn ngữ viết, hành vi /

tự quản lý và xã hội / cảm xúc (trong số những thứ khác) có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các nhóm học sinh và trọng tâm bài học của bạn Chẳng hạn, bạn có thể cần dạy trước từ vựng, khung bài học và mô hình hóa bất kỳ bài viết nào, tích hợp chiến lược toán học Trao đổi với giáo viên dạy cùng lớp nếu bạn cần thông tin của bất kỳ học sinh nào, có bất kỳ câu hỏi nào hoặc muốn hợp tác để lên kế hoạch cho một bài học sắp tới

1.2.5 Định hướng giáo dục STEAM trong chương trình giáo dục phổ thông mới

Ở cấp độ chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục STEM vừa mang nghĩa đào tạo nguồn nhân lực (định hướng nghề nghiệp STEM) vừa thể hiện định hướng giáo dục tích hợp phát triển năng lực và phẩm chất người học; Trong dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, giáo dục STEAM đã được chú trọng thông qua các biểu hiện:

- Chương trình giáo dục phổ thông mới có đầy đủ các môn học STEAM Đó

là các môn Toán học; khoa học tự nhiên; công nghệ; tin học; Nghệ thuật (âm nhạc,)

- Vị trí, vai trò của giáo dục tin học và giáo dục công nghệ trong chương trình giáo dục phổ thông mới đã được nâng cao rõ rệt Điều này không chỉ thể hiện

rõ tư tưởng giáo dục STEAM mà còn là sự điểu chỉnh kịp thời của giáo dục phổ thông trước cuộc cách mạng công nghiệp 4.0;

- Có các chủ đề STEAM trong chương trình môn học tích hợp ở giai đoạn giáo dục cơ bản như môn tìm hiểu tự nhiên (ở tiểu học), môn khoa học tự nhiên (ở trung học cơ sở);

- Định hướng đổi mới phương pháp dạy nêu trong chương trình giáo dục phổ thông tổng thể phù hợp với giáo dục STEAM ở cấp độ dạy học tích hợp theo chủ đề liên môn, vận dụng kiến thức liên môn giải quyết các vấn đề thực tiễn;

Trang 36

- Các chuyên đề dạy học về giáo dục STEAM ở lớp 11, 12; các hoạt động trải nghiệm sáng tạo dưới hình thức câu lạc bộ nghiên cứu khoa học, trong đó có các hoạt động nghiên cứu STEAM;

- Tính mở của chương trình cho phép một số nội dung giáo dục STEAM có thể được xây dựng thông qua chương trình địa phương, kế hoạch giáo dục nhà trường; qua những chương trình, hoạt động STEAM được triển khai, tổ chức thông qua hoạt động xã hội hóa giáo dục;

1.2.6 Lợi ích của giáo dục STEAM

Chúng ta dường như quên rằng sự đổi mới thực sự không đến từ một phương trình toán học, công nghệ hay các loại hóa chất mới, nó đến từ những nơi như nghệ thuật, thiết kế, hay đơn giản hơn nó đến từ chính con người chúng ta Đổi mới trong cuộc sống của mọi người nói chung và trong các ngành khoa học nói riêng luôn gắn liền với những trải nghiệm của con người, bằng một phương thức nào đó, dù trực tiếp hay gián tiếp Những trải nghiệm của con người có được thông qua việc tương tác với những gì liên quan đến nghệ thuật như nghe nhạc, hay chiêm ngưỡng một tác phẩm nghệ thuật… Chính nghệ thuật giúp bạn nhìn nhận sự việc bằng một cách thức tự nhiên, dễ tiếp nhận hơn, và trong một không gian cởi mở hơn Thế giới của chúng ta được xây dựng nên bởi những nhà tư duy phân tích Tuy nhiên, những nghệ sĩ hay nhà thiết kế – những nhà tư duy trực giác lại là người mở

ra cho chúng ta vô vàn khả năng Những sự đổi mới to lớn ra đời khi chúng

ta biết kết hợp lối tư duy phân tích và tư duy trực giác lại với nhau

Việc đưa STEAM vào trường trung học mang lại nhiều lời ích, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục Học sinh tham gia học tập STEAM ngoài những lợi ích mà STEM mang lại còn có thêm những lợi ích nổi trội:

Suy nghĩ vượt khuôn khổ: Sự khéo léo và khả năng sáng tạo của các

HS được STEAM khơi dậy, giúp các em phát minh ra những ý tưởng

và dự án mang tính đổi mới Nếu không nhờ vào sự sáng tạo, những

Trang 37

bước phát triển vượt bậc gần đây trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và giáo dục kỹ thuật số sẽ không thể xảy ra Chỉ những người sáng tạo mới

có thể nghĩ ra những công nghệ đột phá này, họ hiểu rằng trí não con người có thể nghĩ ra việc gì, thì việc đó sẽ có khả năng trở thành hiện thực Khi học sinh tham gia vào các hoạt động kết hợp các yếu tố khác nhau của STEAM, bản thân mỗi học sinh luôn đặt ra các câu hỏi để khám phá câu trả lời, áp dụng những gì đã học và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo Học sinh học cách tạo ra một tác phẩm nên phải đặt câu hỏi về cách thức hoạt động, thử các kỹ thuật khác nhau để làm cho sản phẩm đạt yêu cầu, trải nghiệm quá trình sáng tạo

Cảm thấy an toàn để thể hiện ý tưởng sáng tạo và sáng tạo: Trong

các hoạt động giáo dục STEAM, học sinh được học trong một môi trường an toàn, nơi mà các em có thể thoải mái thất bại rồi thử lại lần nữa Phương pháp STEAM đề cao giá trị của sự thất bại như một công

cụ giảng dạy quý giá, nó cho các em biết coi trọng thất bại, và chấp nhận nó như một phần tất yếu của quá trình học Điều này giúp học sinh rèn luyện sự tự tin và tính bền bỉ, hai đức tính không thể thiếu để các em có thể vượt qua những khó khăn sau này Bởi dù sao đi nữa, khó khăn và thất bại là một phần tất yếu trên con đường dẫn đến thành công

Cảm thấy thoải mái khi học thực hành: Trong khi một số học sinh

lớn lên được dạy cách xây dựng và sửa chữa mọi thứ và được học nhiều thao tác để làm điều đó, thì những học sinh khác lại không được tiếp xúc với những cơ hội học tập quan trọng này Các chương trình STEAM cung cấp cho học sinh cơ hội tham gia học tập thực hành, trải nghiệm Học sinh thường sử dụng các vật liệu và công cụ khác nhau để khám phá cách thức hoạt động của một cái gì đó, cách xây dựng và cách khắc phục Phương pháp giáo dục STEAM cân bằng để tất cả học

Trang 38

sinh có được những kỹ năng quan trọng này, bất kể giới tính, tình trạng kinh tế xã hội…

Làm chủ việc học tập của mình: Việc đặt các học sinh lại với nhau

trong các nhóm có thể tạo ra các nhóm mạnh mẽ trong đó các học sinh học cách giúp đỡ lẫn nhau để tìm ra cách sử dụng các thế mạnh và kỹ năng khác nhau của mỗi người Với kiến thức, sự nhiệt tình và kỹ năng của mỗi học sinh có thể giúp cho mục tiêu của nhóm được hoàn thành

Tăng cường kỹ năng chuyển nhượng: Giúp học sinh kết nối, hợp tác

với nhau, nhiều chương trình, dự án STEAM liên quan đến làm việc nhóm, học sinh trao đổi ý tưởng và thảo luận về cách giải quyết vấn đề Thông qua các hoạt động này, học sinh học cách phân chia trách nhiệm, thỏa hiệp, lắng nghe và khuyến khích lẫn nhau Một số học sinh và đặc biệt ở lứa tuổi nhỏ có thể tiếp cận STEAM với sự phấn khích hơn những học sinh khác

Hiểu những cách mà khoa học, toán học, nghệ thuật và công nghệ phối hợp với nhau: Các dự án STEAM đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ

một cách có hệ thống các vấn đề, áp dụng thông tin học được để tìm ra các giải pháp tốt nhất Các chương trình cũng thu hút học sinh nhìn nhận qua các góc nhìn khác nhau, tập trung vào các chi tiết trong khi học cách lùi lại và nhìn vào bức tranh lớn hơn

Ngày càng tò mò về thế giới xung quanh và cảm thấy được trao quyền để thay đổi nó tốt hơn: Giải quyết vấn đề không phải chỉ với

một phương pháp duy nhất Các học sinh/sinh viên Mỹ không có xu hướng làm tốt như các quốc gia khác khi đặt trong trường hợp đánh giá

đo lường các kỹ năng toán học, khoa học và giải quyết vấn đề Các bài học STEAM cung cấp cho học sinh cơ hội giải quyết vấn đề theo những cách độc đáo bởi vì buộc phải sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để giải quyết các vấn đề xuất hiện Bằng cách trải nghiệm, thử và

Trang 39

sai, học cách chấp nhận rủi ro và tìm ra cách \xử lý, học sinh thoát khỏi cách tiếp cận thường được sử dụng là áp dụng một phương pháp hoặc công thức đã biết để giải quyết một vấn đề theo từng bước Với STEAM, học sinh phải giải quyết theo những cách sáng tạo hơn

Khuyến khích học sinh nữ khám phá các lĩnh vực STEAM: Một

trong những hạn chế của STEM là có sự chênh lệch giữa tỷ lệ HS nam

và nữ tương đối lớn Với chương trình STEAM, các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, phát triển các dự án STEAM giúp các học sinh nữ làm quen với các lĩnh vực này ngay từ khi còn nhỏ Tiếp xúc sớm có thể tăng cơ hội khám phá những lĩnh vực này hơn nữa khi lớn lên và các chương trình STEAM chất lượng cao vẫn sẽ mang lại lợi ích cho tất cả học sinh có thể có được những kỹ năng cần thiết thế kỷ

21 này

Học tập về nghệ thuật: Sử dụng nghệ thuật trong các dự án STEAM

giúp học sinh hiểu được sự đa dạng nghệ thuật, một phần không thể thiếu của các sản phẩm liên quan đến kỹ thuật, công nghệ và toán học Nghệ thuật có thể giúp tăng sự tham gia của học sinh với chương trình STEAM vì học sinh có thể kết nối các loại hình nghệ thuật yêu thích (như nghệ thuật hội họa và âm nhạc) với các chương trình kỹ thuật như xây dựng, ứng dụng hoặc lập trình robot và liên tục đổi mới

1.3 Cơ sở thực tiễn

Để tiến hành nghiên cứu về thực trạng việc ứng dụng STEAM trong

DH môn Sinh học ở trường THPT, tôi đã tiến hành hồi cứu tư liệu, điều tra, khảo sát bằng phiếu hỏi đối với các GV và HS ở trường THPT B Nghĩa Hưng, Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định với mục đích: Thu thập thông tin, phân tích thuận lợi, khó khăn của thực trạng ứng dụng STEAM trong DH môn Sinh học ở trường THPT

Trang 40

Phương pháp phân loại, hệ thống hóa: Xem xét việc thể hiện yêu cầu tích hợp trong DH môn Sinh học ở SGK môn Sinh học cấp THPT mới

Phương pháp điều tra, khảo sát: Dự giờ, quan sát những biểu hiện của GVvà HS trong hoạt động dạy và học Xây dựng mẫu phiếu khảo sát và tiến hành điều tra về tình hình dạy - học của GV, HS về dạy học STEAM trong

DH môn Sinh học ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định

Mục đích khảo sát nhằm đánh giá thực trạng của việc ứng dụng phương pháp STEAM trong DH môn Sinh học ở trường THPT

Nội dung khảo sát tìm hiểu nhận thức, sự hiểu biết của GV về dạy học STEAM

Đối tượng khảo sát là 30 GV và 120 HS ở trường THPT Địa điểm khảo sát là trường THPT B Nghĩa Hưng, Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định

Thời gian khảo sát Tháng 11, 12 năm 2019

Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi với GV dạy bộ môn Sinh học ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định về tình hình dạy học STEAM Chúng tôi đã phỏng vấn qua 9 câu hỏi để biết được hiểu biết của GV

về dạy học STEAM, những căn cứ để GV dạy học STEAM, phương pháp DH khi dạy học STEAM, những khó khăn mà GV thường gặp khi dạy học STEAM

Hỏi trực tiếp một số HS ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định về việc ứng dụng tri thức Sinh học học vào giải quyết một số vấn đề thực tiễn

1.3.1 Đặc điểm của đối tượng điều tra nghiên cứu

Bảng 1.1 Phân bố giới tính của GV trong khảo sát thực trạng

Ngày đăng: 10/07/2021, 18:12

Nguồn tham khảo

Tài liệu tham khảo Loại Chi tiết
1. Ban Chấp hành Trung ƣơng (2013), Nghị quyết số 29 – NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Sách, tạp chí
Tiêu đề: Nghị quyết số 29 – NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ" nghĩa
Tác giả: Ban Chấp hành Trung ƣơng
Năm: 2013
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018), Trương trình phổ thông môn Sinh học 3. Nguyễn Thành Đạt (tổng chủ biên) – Lê Đình Tuấn (chủ biên) – Nguyễn Sách, tạp chí
Tiêu đề: Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018), "Trương trình phổ thông môn Sinh học
Tác giả: Bộ Giáo dục và Đào tạo
Năm: 2018
4. Nguyễn Thành Đạt (tổng chủ biên) – Lê Đình Tuấn (chủ biên) – Nguyễn Nhƣ Khanh (2012). Sinh học 11 (sách giáo viên). Nxb giáo dục Việt Nam Sách, tạp chí
Tiêu đề: Sinh học 11 (sách giáo viên)
Tác giả: Nguyễn Thành Đạt (tổng chủ biên) – Lê Đình Tuấn (chủ biên) – Nguyễn Nhƣ Khanh
Nhà XB: Nxb giáo dục Việt Nam
Năm: 2012
5. Nguyễn Thành Hải – Giáo dục STEM/STEAM từ trải nghiệm thực hành đến tư duy sáng tạo - Nhà xuất bản trẻ Sách, tạp chí
Tiêu đề: Giáo dục STEM/STEAM từ trải nghiệm thực hành đến tư duy sáng tạo
Nhà XB: Nhà xuất bản trẻ
6. Trần Bá Hoành (2008). Dạy học tích hợp. Kỷ yếu hội thảo khoa học: Dạy học tích hợp và khả năng áp dụng vào thực tiễn giáo dục Việt Nam. Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Dạy học tích hợp
Tác giả: Trần Bá Hoành
Năm: 2008
7. Mai Văn Hƣng (2019). “Giáo dục STEM: Để học sinh thích ứng với môi trường lao động 4.0”. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam; số 7 (724), Tr.43-45. ISSN 1859-4794 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Giáo dục STEM: Để học sinh thích ứng với môi trường lao động 4.0
Tác giả: Mai Văn Hƣng
Năm: 2019
8. Mai Văn Hƣng (2017). “Giáo dục STEM, TEAM, STREAM và những đề xuất đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam hiện nay”. Hội thảo Giáo dục 2017, Ủy ban Văn hóa Giáo dục, Thanh niên, thiếu niên và nhi đồng Quốc hội khóa XIV.Tr. 56-62 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Giáo dục STEM, TEAM, STREAM và những đề xuất đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam hiện nay”
Tác giả: Mai Văn Hƣng
Năm: 2017
9. Hà Thị Lan Hương (2013). Xu hướng tích hợp trong xây dựng chương trình các môn khoa học tự nhiên của các nước trên thế giới và khả năng áp dụng vào thực tiễn giáo dục Việt Nam. Tạp chí Giáo dục và xã hội. Số 29 (90), tháng 8 năm 2013 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Xu hướng tích hợp trong xây dựng chương trình các môn khoa học tự nhiên của các nước trên thế giới và khả năng áp dụng vào thực tiễn giáo dục Việt Nam
Tác giả: Hà Thị Lan Hương
Năm: 2013
10. Nguyễn Văn Khải (2008), Vận dụng TTSPTH vào DH vật lí ở trường THPT để nâng cao chấ lượng giáo dục HS, Báo cáo tổng kết đề tài khoa học cấp Bộ tháng 1/2008 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Vận dụng TTSPTH vào DH vật lí ở trường THPT để nâng cao chấ lượng giáo dục HS
Tác giả: Nguyễn Văn Khải
Năm: 2008
11. TS. Nguyễn Thanh Nga (chủ biên) – Ths Hoàng Phước Muội – TS Phùng Việt Hải. dạy học chủ đề STEM dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Nhà xuất bản Đại học Sƣ phạm TP Hồ Chí Minh Sách, tạp chí
Tiêu đề: dạy học chủ đề STEM dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông
Nhà XB: Nhà xuất bản Đại học Sƣ phạm TP Hồ Chí Minh
12. TS. Nguyễn Thanh Nga (chủ biên) dạy học tích hợp phát triển năng lực giải quyêt vấn đề thực tiễn cho học sinh trung học phổ thông. Nhà xuất bản Đại học Sƣ phạm TP Hồ Chí Minh Sách, tạp chí
Tiêu đề: dạy học tích hợp phát triển năng lực giải quyêt vấn đề thực tiễn cho học sinh trung học phổ thông
Nhà XB: Nhà xuất bản Đại học Sƣ phạm TP Hồ Chí Minh
13. TS. Nguyễn Thanh Nga (chủ biên) thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề STEM cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Nhà xuất bản Đại học Sƣ phạm TP Hồ Chí Minh Sách, tạp chí
Tiêu đề: thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề STEM cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông
Nhà XB: Nhà xuất bản Đại học Sƣ phạm TP Hồ Chí Minh
15. Lê Xuân Quang (2017), Dạy học môn công nghệ phổ thông theo định hướng giáo dục STEM, Luận án tiến sỹ Khoa học giáo dục, Trường Đại học sƣ phạm Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Dạy học môn công nghệ phổ thông theo định hướng giáo dục STEM
Tác giả: Lê Xuân Quang
Năm: 2017
16. Đỗ Hương Trà (2007), Dạy học dự án và tiến trình thực hiện, Tạp chí giáo dục số 157, trang 12 – 14.Tài liệu tiếng Anh Sách, tạp chí
Tiêu đề: Đỗ Hương Trà (2007), "Dạy học dự án và tiến trình thực hiện
Tác giả: Đỗ Hương Trà
Năm: 2007
17. Bybee, R. W., Taylor, J. A., Gardner, A., Van Scotter, P., Powell, J. C., Westbrook, A., & Landes, N. (2006). The BSCS 5E instructional model:Origins and effectiveness, Colorado Springs, Co: BSCS, 5, 88-98 Sách, tạp chí
Tiêu đề: The BSCS 5E instructional model: Origins and effectiveness", Colorado Springs, Co: BSCS, 5
Tác giả: Bybee, R. W., Taylor, J. A., Gardner, A., Van Scotter, P., Powell, J. C., Westbrook, A., & Landes, N
Năm: 2006
19. Frank Banks and David Barlex, Teaching stem in the secondary school 20. Mary Margaret Capraro, Jennifer G. Whitfield, Matthew J. Etchells,Robert M. Capraro eds, A Companion to Interdisciplinary STEM Project- based learning Sách, tạp chí
Tiêu đề: Teaching stem in the secondary school" 20. Mary Margaret Capraro, Jennifer G. Whitfield, Matthew J. Etchells, Robert M. Capraro eds
18. National Council of Teachers of Mathematics. Principles and Standards for School mathematics, Reston, VA.page of 60 Khác
21. Tsupros, N., R. Kohler, & Hallinen, J. (2009). STEM education: A project to identify the missing components. Intermediate Unit 1: Center forSTEM Education and Leonard Gelfand Center for Sevice Learning and Outreach, Carnegie Mellon University, Pennsylvania.Tài liệu điện tử Khác

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w