Kiến thức : - Những diễn biến chính từ khi TD Pháp xâm lược Đà Nẵng- mở đầu cuộc xâm lược nước ta và phong trào kháng chiến của nhân dân ĐN - Những thắng lợi của quân dân ĐN trong cuộc k[r]
Trang 1Tuần: 20
Tiết: 36
Phần hai: LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ
1858-1918 Chương I: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP TỪ 1858-THẾ
KỈ XIX Bài 24: CUỘC KHÁNG CHIẾN TƯ NĂM
1858-1873
Ngày soạn: 21/08/2012Ngày dạy: 23/08/2012
I/ Mục t iêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nguyên nhân sâu xa của các cuộc chiến tranh xâm lược thực dân thế kỉ XIX.Nguyên nhân và tiến trình xâm lược Việt Nam của Tư bản Pháp
- Cuộc kháng chiến anh dũng của nhân dân Việt Nam chống xâm lược Pháp nổ
ra ngay từ những ngày đầu tiên, thể hiện rõ ở mặt trận Đà Nẵng (1858), Gia Định(1859) và các tỉnh Nam kì
2 Tư tưởng: HS thấy được:
- Bản chất tham lam, tàn bạo, hiếu chiến của chủ nghĩa thực dân
- Tinh thần bất khuất, kiên cường chống ngoại xâm của nhân dân ta trongnhững ngày đầu chống Pháp xâm lược, cũng như thái độ yếu đuối, bạc nhược củagiai cấp phong kiến nhà Nguyễn
- Ý chí thống nhất đất nước của nhân dân ta
3 Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh phương pháp quan sát tranh ảnh, sử dụng
bản đồ, các tư liệu LS, văn học để minh hoạ, khắc sâu những nội dung cơ bản của bàitrên lớp
II/ Đồ dùng dạy-học:
- Bản đồ Đông Nam Á, lược đồ chiến trường Đà Nẵng-Gia Định (1958-1961)
- Tranh ảnh về trang bị vũ khí thời Nguyễn, quân lính thời Nguyễn
- Thơ văn yêu nước cuối thế kỉ XIX
III/ Hoạt động dạy và học:
1 KTBC: (5’) Nhận xét kết quả HK I.
2 Bài mới: Vào giữa thế kỉ XIX, ở Việt Nam nhà Nguyễn còn tồn tại với tư
cách là một nhà nước độc lập, có chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, thì ở xung quanh tanạn bành trướng của chủ nghĩa thực dân đã lan tràn Thực dân Pháp lợi dụng quan hệ
từ trước để chuẩn bị xâm lược nước ta như thế nào qua bài học sẽ rõ
18’ Mục tiêu 1:Nguyên nhân thực dân Pháp xâm
lược nước ta Chiến sự ở Đà Nẵng 1858-1859
? Tình hình nhà Nguyễn nửa đầu thế kỉ XIX?
(HS nhớ lại kiến thức lớp 7)
GV: Trong khi đó các nước phương Tây,
CMTS hoàn thành, đẩy mạnh xâm chiếm các
nước Phương Đông Dùng bản đồ Đông Nam Á
gọi HS chỉ các thuộc địa của cấc đế quốc
? Pháp có âm mưu xâm lược Việt Nam từ khi
nào? Nêu những thể hiện đó? (có từ lâu-sử
dụng các phần tử Công giáo truyền đạo đi
trước)
? Vì sao Pháp chọn Đà Nẵng làm mục tiêu tấn
I/ THỰC DÂN PHÁP XÂM LƯỢC VIỆT NAM:
1 Chiến sự ở Đà Nẵng những năm 1958-1959:
a/ Nguyên nhân:
- CNTB phát triển nguyênliệu, thị trường
- Việt Nam có vị trí quantrọng , giàu tài nguyên, chế
kiến suy yếu
* Duyên cớ: Lấy cớ bảo vệđạo Gia tô -> xâm lược
Trang 2công nước ta? (gần Huế, cảng nước sâu, chiếm
Đà Nẵng kéo quân ra Huế buộc triều đình đầu
hàng, kết thúc chiến tranh : “đánh nhanh, thắng
nhanh”)
GV xác định vị trí Đà Nẵng trên lược đồ, tầm
quan trọng của ĐN đối với Huế và khu vực
biển Đông
- HS đọc đoạn cuối – GV trình bày kế hoạch
tấn công của Pháp và cuộc chiến đấu của nhân
dân ta dưới sự chỉ huy của Nguyễn Tri Phương
(SGV/159)
? Tại sao Pháp xâm lược nước ta? Bước đầu
quân Pháp đã thất bại như thế nào?(Pháp xl
nước ta vì mục tiêu mở rộng thị trường, thuộc
địa Quân dân ta đã đánh trả quyết liệt, trong 5
tháng, Pháp chỉ chiếm được bán đảo Sơn Trà,
kế hoạch thất bại)
GV: thất bại ở ĐN Pháp buộc chuyển quân vào
Gia Định, thay đổi kế hoạch chuyển sang đánh
lâu dài
b/ Diễn biến:
- 1/9/1858, 3000 quân Tây Ban Nha tấn công ĐàNẵng mở đầu cuộc xâm lượcnước ta
Pháp Nhân dân ta do Nguyễn TriPhương chỉ huy anh dũngchống trả-> kế hoạch “đánhnhanh thắng nhanh” của Phápthất bại
17’ Mục tiêu 2: Chiến sự ở Gia Định triều đình
? Vì sap Pháp lại chọn Gia Định làm mục tiêu
tấn công? (chiếm vựa lúa, cắt nguồn lương thực
của triều đình Huế, chiếm các cảng biển quan
trọng ở miền Nam trước Anh-> chiếm Cao
Miên-> dò đường sang Trung Quốc)
? Thái độ của nhân dân ta trước sự xâm lược
của thực dân Pháp? Thái độ của triều đình nhà
Nguyễn?
GV trình bày chiến sự ở Gia Định
(SGV/160-161)
HS đọc đoạn tư liệu:
? Khi chiếm được thành giặc Pháp gặp khó
khăn gì? (sự kháng cự của nhân dân ta, thế
quân mỏng vì lo 4/1859, bận đối phó cuộc
chiến tranh với Áo trên đất I-ta-li-a không thể
đem quân tiếp viện; Pháp ><Anh căng thẳng,
7/1860, quân Pháp ở GĐ bị điều động sang
Trung Quốc, chỉ để lại 1000 quân…)
? Em có nhận xét gì về thái độ chống Pháp xâm
lược của triều đình Huế? (không kiên quyết, sai
lầm của Nguyễn Tri Phương: “thủ để hoà”,
2 Chiến sự ở Gia Định 1859:
- 17/2/1859, Pháp tấn côngthành Gia Định, quân triềuđình tan rã nhanh chóng
- Nhân dân Gia Định tự độngkháng chiến
- Triều đình không cươngquyết chống Pháp
- 2/1861, Pháp tấn công đồnChí Hoà chiếm ba tỉnh miềnĐông và Vĩnh Long
Trang 3không năm thời cơ để hành động, bỏ lỡ cơ hội
giữ độc lập)
? Tại sao Pháp vẫn vững trước những khó khăn
đó? (Kí hiệp ước Bắc Kinh 24/10/1860, tạm
thời kết thúc CT ở TQ, Pháp tập trung lực
lượng ở Viễn Đông về Gia Định…)
GV trình bày tiếp chiến sự vào những năm
1860-1862, thái độ và sách lược sai lầm của các
tướng lĩnh nhà Nguyễn để mất 3 tỉnh miền
Đông và Vĩnh Long
? Trong khi triều đình Huế nhu nhược như vậy
nhân dân Nam kì như thế nào? Chứng minh?
(Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc-NGuyễn Đình
Chiểu)
? Vì sao Nhà Nguyễn kí hiệp ước Nhâm Tuất
(1862) với Pháp? (vì quyền lợi của dòng họ,
rảnh tay phía Nam để đối phó với phong trào
nông dân phía Bắc)
-HS đọc đoạn tư liệu để nắm nội dung của Hiệp
ước 1862:
? Em hãy đánh giá về Hiệp ước 1862? (Vi
phạm chủ quyền của nước ta: cắt đất cho Pháp,
là văn kiện bán nước và cướp nước-> nhà
Nguyễn phải chịu trách nhiệm về việc này)
? Thái độ của nhân dân ta về việc triều đình kí
Hiệp ước?(không nản chí tiếp tục tự động
chống Pháp, bảo vệ độc lập dân tộc)
- 5/6/1862 nhà Nguyễn kíHiệp ước Nhâm Tuất nhượngcho Pháp nhiều quyền lợi.Nội dung: (SGK)
=> Độc lập dân tộc bị xâmphạm
Dặn dò:(1’) Học bài theo nội dung câu hỏi cuối mục 1, 2 SGK/ 115-116
Sưu tầm thơ ca viết về thời kì này ở Nam Kì
Soạn phần II: nghiên cứu câu hỏi cuối mục 1,2 và cuối bài
Trang 4I/ Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Cuộc kháng chiến anh dũng của nhân dân Việt Nam chống xâm lược Pháp nổ
ra ngay từ những ngày đầu tiên, thể hiện rõ ở mặt trận Đà Nẵng (1858), Gia Định(1859) và các tỉnh Nam kì
2 Tư tưởng: HS thấy được:
- Tinh thần bất khuất, kiên cường chống ngoại xâm của nhân dân ta trongnhững ngày đầu chống Pháp xâm lược, cũng như thái độ yếu đuối, bạc nhược củagiai cấp phong kiến nhà Nguyễn
- Ý chí thống nhất đất nước của nhân dân ta
3 Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh phương pháp quan sát tranh ảnh, sử dụng
bản đồ, các tư liệu LS, văn học để minh hoạ, khắc sâu những nội dung cơ bản của bàitrên lớp
II/ Đồ dùng dạy-học:
- Bản đồ Đông Nam Á, lược đồ chiến trường Gia Định
- Tranh ảnh về trang bị vũ khí thời Nguyễn, quân lính thời Nguyễn
- Thơ văn yêu nước cuối thế kỉ XIX
III/ Hoạt động dạy và học:
1 KTBC: (5’)Thực dân Pháp đã đánh chiếm và thất bại trên chiến trường Đà
Nẵng như thế nào?
Vì sao triều đình Huế kí với Pháp Hiệp ước năm 1862 Nội dung của Hiệpước?
2 Bài mới: Trong khi triều đình Huế nhượng với Pháp để bảo vệ quyền lợi
dòng họ và giai cấp thì nhân dân ta quyết chống Pháp bảo vệ chủ quyền dân tộc Tinhthần đấu tranh của nhân dân ta được thể hiện qua bài học hôm nay
18’ Mục tiêu 1:Tinh thần chiến đấu bất khuất của nhân
dân ta trong việc bảo vệ chủ quyền dân tộc
HS đọc đoạn 1,2/tr.16:
? Nêu những phong trào chống Pháp tiêu biểu của
nhân dân ta ở Đà Nẵng và 3 tỉnh miền Đông Nam
kì?
(Đà Nẵng: nghĩa quân Phạm Gia Vĩnh phối hợp với
quân triều đình đánh giặc; Gia Định: nghĩa quân
Nguyễn Trung Trực đốt cháy tàu Pháp trên sông
Vàm Cỏ Đông 10/12/1961; Trương Định tại căn cứ
Gò Công)
HS đọc đoạn tư liệu-GV: giảng thêm về khởi nghĩa
của Trương Định, Nguyễn Đình Chiểu; “Văn tế
nghĩa sĩ Cần Giuộc”-HS quan sát H85
* HS thảo luận:
So sánh thái độ và hành động của nhân dân và của
triều đình phong kiến trước cuộc xâm lược của thực
dân Pháp?(nhân dân căm phẫn, tự động nổi dậy
chống Pháp, bảo vệ chủ quyền dân tộc, gây cho
II/ CUỘC KHÁNG
PHÁP TỪ NĂM 1873:
1858-1 Kháng chiến ở Đà Nẵng và 3 tỉnh miền Đông Nam kì:
- Tại Đà Nẵng: nghĩaquân Phạm Gia Vĩnh phốihợp với quân triều đìnhđánh giặc
- Tại Gia Định: nghĩaquân Trương Định hoạtđộng ở căn cứ Gò Công,nghĩa quân NguyễnTrung Trực đốt cháy tàuPháp trên sông Vàm CỏĐông
Trang 5địch nhiều khó khăn, thiệt hại.Triều đình yếu đuối
bạc nhược, sợ dân hơn sợ giặc nên đã hoà hoãn, kí
Hiệp ước 1862 để bảo vệ quyền lợi dòng họ, rãnh
tay đàn áp phong trào nhân dân
=> Ngọn cờ kháng chiến về tay nhân dân không cần
triều đình
17’ Mục tiêu 2: Pháp chiếm luôn 3 tỉnh miền
Tây-kháng chiến lan rộng toàn Nam kì
? Bối cảnh lịch sử nước ta sau Hiệp ước 1862?(thái
độ triều đình Huế đối với nhân dân, đối với Pháp?)
? Lợi dụng sự bạc nhược của triều đình Huế Pháp
đã làm gì? (…việc Phan Thanh Giản để mất thành
Vĩnh Long và giao nộp các tỉnh An Giang, Hà
Tiên…)
HS đọc phần chữ nhỏ - quan sát lược đồ H86:
? Trước tình hình đó thái độ của nhân dân ta như
thế nào?
?Các hình thức dấu tranh của nhân dân ta?(văn học
– vũ trang) Đọc 1 số đoạn thơ của NĐC: “Chạy
Tây”, “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”
? Dựa vào lược đồ trình bày những nét chính cuộc
kháng chiến chống Pháp của nhân dân Nam kì?
GV: tập trung giới thiệu cuộc khởi nghĩa của
Nguyễn Trung Trực (từ trận đốt cháy tàu-> tiêu diệt
đồn Kiên Giang 6/1868):
“Hoả hồng Nhật Tảo oanh thiên địa
Kiếm bạc Kiên Giang khóc quỉ thần”
- Giới thiệu câu nói bất khuất của NTT: “Bao
giờ….đánh Tây”-> bất chấp mọi thủ đoạn độc ác
thâm độc của kẻ thù, phong trào yêu nước vẫn liên
- Ngăn cản phong tràochống Pháp
- Chủ trương điều đìnhchuộc đất
b.Pháp:
- Lợi dụng sự nhu nhượccủa triều đình Nguyễn -
>6/1867 chiếm luôn 3tỉnh miền Tây
c Cuộc chiến đấu của nhân dân:
- Nổ ra rất mạnh mẽ->nêu cao tinh thần chốnggiặc
- Hình thức đấu tranhbằng vũ khí văn học vàđấu tranh vũ trang
3 Củng cố: (4’)
Nhận xét về phong trào chống Pháp của nhân dân ta?
Bài tập: Dựa vào lược đồ H86 nêu địa điểm diễn ra các cuộc khởi nghĩa chốngPháp, tên người lãnh đạo phong trào
Dặn dò:(1’) Học bài theo nội dung câu hỏi cuối mục 1, 2 , cuối bài /SGK/ upload.123doc.net
116-Soạn bài 25 phần I: nghiên cứu câu hỏi cuối mục 1,2, 3/tr120-121
Trang 6BẰNG BẮC KÌ:
Ngày soạn: 21/08/2012Ngày dạy: 23/08/2012
I/ Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nắm được diễn biến cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp sau khichúng đã làm chủ 6 tỉnh Nam Kì và cuộc kháng chiến của nhân dân Bắc kì lần 1 và2
- Thông qua các sự kiện lịch sử từ năm 1874-1884 hiểu thêm những cơ sở dữkiện về quá trình nước ta từ một quốc gia độc lập thành thuộc địa của Pháp
- Giải thích vì sao đến 1883 Pháp quyết tâm chiếm bằng được Việt Nam
- Nắm được cơ bản 2 Hiệp ước 1883-1884
- Thấy được nhân dân ta dù chiến đấu dũng cảm nhưng do nhà nước PK khôngbiết tổ chức, vận động không có đường lối đấu tranh, thiếu quyết tâm thiên về tưtưởng đầu hàng nên không thể thắng được
2 Tư tưởng: Có thái độ đúng khi xem xét sự kiện lịch sử nhất là về công, tội
của triều đình nhà Nguyễn
- Củng cố lòng tự hào dân tộc trước những chiến công hiển hách của cha ông
- Trân trọng lịch sử, tôn kính các vị anh hùng dân tộc
3 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng tường thuật sự kiện hấp dẫn, sôi động, sử dụng
bản đồ tranh ảnh LS
II/ Đồ dùng dạy-học:
- Bản đồ hàmh chính Việt Nam và Hà Nội
- Tranh ảnh về: Cầu Giấy, cửa ô Thanh Hà, chân dung Nguyễn Tri Phương
- Bảng phụ
III/ Hoạt động dạy và học:
1 KTBC: (5’)Thực dân Pháp thực hiện âm mưu xâm lược Việt Nam như thế
nào? Tinh thần kháng chiến chống Pháp xâm lược của nhân dân ta được thrể hiệnnhư thế nào?
2 Bài mới: Chiếm được 6 tỉnh Nam Kì.Thực dân Pháp không dừng lại âm
mưu mở rộng đánh chiếm -> đưa quân đánh chiếm miền Bắc
12’ Mục tiêu 1:Những nét cơ bản của tình hình Việt
Nam sau 1867
? Âm mưu của Pháp sau năm 1867?
Gọi HS đọc phần chữ nhỏ tr.119SGK :
?Để thực hiện âm mưu này Pháp đã làm gì?(về
chính trị-quân sự, kinh tế, văn hoá)=>Pháp âm
mưu gấp rút chuẩn bị đánh Bắc Kì
- HS đọc đoạn chữ nhỏ/tr.120SGK
? Trước tình hình đó, nhà Nguyễn đã thi hành
chính sách đối nội, đối ngoại như thế nào?Nhận
xét?(chính sách bảo thủ của nhà Nguyễn làm cho
đất nước bị suy yếu, đời sống nhân dân cực khổ,
họ nổi dậy đấu tranh khắp nơi)
1.Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh chiếm Bắc kì:
a Âm mưu và hành độngcủa Pháp:
Biến miền Nam thành bàn đạp để đánh ra Trung, Bắc kì:
- Thiết lập bộ máy thống trị, quân đội.
- Tiến hành bóc lột nhân dân Nam kì.
- Tuyên truyền báo chí,
Trang 7GV dùng bản đồ giới thiệu các cuộc khởi nghĩa
của nông dân
? Tình hình đó có lợi gì cho Pháp?(tấn công ra
miền Bắc)
Sơ kết: Sau khi chiếm Nam kì Pháp gấp rút chuẩn
bị đánh Bắc kì Triều đình vẫn bảo thủ -> đất nước
suy yếu-> Pháp dễ dàng thực hiện am mưu mở
rộng chiến tranh
đào tạo tay sai
b Thái độ của nhàNguyễn:
Không tỉnh ngộ, tiếp tụcchính sách đối nội, đốingoại lỗi thời
c Nhân dân: Nổi dậy đấutranh khắp nơi
12’ Mục tiêu 2: Sự đánh chiếm Bắc kì lần 1, tinh thần
chiến đấu của nhân dân ta
? Vì sao đến năm 1873 Pháp quyết tâm đánh
chiếm Bắc kì?(Nam kì đã được củng cố, triều đình
Huế suy yếu, nhu nhược)
? Để dọn đường xâm lược Pháp đã làm gì? (dựng
lên vụ Đuy-puy)
? Vì sao Pháp đem quân ra Bắc?
? Hành động của Gac-ni-ê ở Bác kì?(giở trò khiêu
khích: cướp phá, đánh đạp quân linh và dân
thương, khước từ thương thuyết của Nguyễn Tri
Phương, đến khi được viện binh tự ý mở cửa sông
Hồng (16/11), lập chế độ thuế quan mới, gởi tối
hậu thư cho Nguyễn Tri Phương yêu cầu giải pháp
? Cuộc chiến đấu diễn ra như thế nào?
GV phân tích việc cha con Nguyễn Tri Phương đã
chiến đấu anh dũng, thà chết không chịu hàng
giặc…
Kết quả ? Nguyên nhân thất bại?( đường lối
chính trị bạc nhược, chính ách quân sự bảo thủ
của nhà Nguyễn, những sai lầm chủ quan của
Nguyễn Tri Phương)
2 Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc kì lần thứ nhất:
b Kết quả: Pháp chiếm HàNội và một số tỉnh Bắc kì
c Nguyên nhân thất bại:đường lối chính trị bạcnhược, chính ách quân sựbảo thủ nặng về thươngthuyết của nhà Nguyễn
11’ Mục tiêu 3:Tinh tần phản kháng của nhân dân ta ở
Hà Nội và các tỉnh lân cận Hiệp ước 1874
- GV dùng bản đồ giới thiệu Hà Nội và các tỉnh
lân cận
- HS đọc phần chữ nhỏ
? Nhân dân Bắc kì đã chống Pháp như thế nào?
? Nhận xét về thái độ của nhà Nguyễn và của nhân
dân ta khi Pháp đánh chiếm Hà Nội?(cầm chừng,
thiên về thương thuyết nhà Nguyễn- Sự kiên quyết
chống giặc của nhân dân)
GV dùng bảng đồ trình bày về trận Cầu Giấy
? Chiến thắng Cầu Giấy có ý nghĩa gì?(Pháp
hoang mang, nhân dân phấn khởi, tinh thần chống
3 Kháng chiến ở Hà Nội
và các tỉnh đồng bằng Bắc kì:
Nhân dân anh dũng đứng lên chống giặc:
- Chiến thắng Cầu Giấy21/12/1873
Trang 8Pháp lên cao)
? Trước tình hình đó, thái độ nhà Nguyễn như thế
nào? (lợi dụng cuộc đấu tranh của nhân dân mặc
cả với quân Pháp thương thuyết với Pháp đi đến
Hiệp ước Giáp Tuất 15/3/1874)
GV dùng bảng phụ cung cấp một số nội dung Hiệp
ước 1874
HS thảo luận:
? Nhận xét về Hiệp ước 1874, so sánh với Hiệp
ước 1862? (ta mất thêm 3 tỉnh Nam kì, triều đình
Huế một lần nữa phạm sai lầm)
? Vì sao trều đình Nguyễn kí HƯ 1874? Hậu quả?(
Để bảo vệ quyền lợi giai cấp và dòng họ-> đi đến
đầu hàng hoàn toàn-> chủ quyền dân tộc bị xâm
phạm nhièu hơn-> tạo điều kiện để Pháp thực hiện
âm mưu xâm lược tiếp theo)
- Ý nghĩa:
+ Pháp hoang mang
+ Nhân dân phấn khởi
- Triều đình muốn thươnglượng, kí Hiệp ước GiápTuất 15/3/1874
- Nội dung: Thừa nhận 6tỉnh Nam kì thuộc Pháp-Pháp rút khỏi Bắc kì
So sánh Hiệp ước 1862 và 1874 => nhận xét thái độ của nhà Nguyễn?
Dặn dò:(1’) Học bài cũ theo nội dung câu hỏi cuối mục phần I
Soạn phần II: Vì sao đến 1882 Pháp mới đánh chiếm miền Bắc? Tình hình nước PK Việt Nam sau năm 1874? Cuộc chiến đấu bảo vệ thành Hà Nội năm
1883 có khác gì so với năm 1873?
Trang 9Tuần: 23
Tiết: 39
Bài25: KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA
TOÀN QUỐC (tt) II/ THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ HAI, NHÂN DÂN BẮC KÌ TIẾP TỤC KHÁNG CHIẾN TRONG
NHỮNG NĂM 1882-1884.
Ngày soạn: 21/08/2012Ngày dạy: 23/08/2012
I/ Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nắm được diễn biến cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp sau khichúng đã làm chủ 6 tỉnh Nam Kì và cuộc kháng chiến của nhân dân Bắc kì lần 1 và2
- Thông qua các sự kiện lịch sử từ năm 1874-1884 hiểu thêm những cơ sở dữkiện về quá trình nước ta từ một quốc gia độc lập thành thuộc địa của Pháp
- Giải thích vì sao đến 1883 Pháp quyết tâm chiếm bằng được Việt Nam
- Nắm được cơ bản 2 Hiệp ước 1883-1884
- Thấy được nhân dân ta dù chiến đấu dũng cảm nhưng do nhà nước PK khôngbiết tổ chức, vận động không có đường lối đấu tranh, thiếu quyết tâm thiên về tưtưởng đầu hàng nên không thể thắng được
2 Tư tưởng: Có thái độ đúng khi xem xét sự kiện lịch sử nhất là về công, tội
của triều đình nhà Nguyễn
- Củng cố lòng tự hào dân tộc trước những chiến công hiển hách của cha ông
- Trân trọng lịch sử, tôn kính các vị anh hùng dân tộc
3 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng tường thuật sự kiện hấp dẫn, sôi động, sử dụng
bản đồ tranh ảnh LS
II/ Đồ dùng dạy-học:
- Bản đồ Hà Nội
- Bảng phụ ghi nội dung coe bant Hiệp ước 1883-1884
III/ Hoạt động dạy và học:
1 KTBC: (5’)Tình hình Việt nam trước khi Pháp đánh Hà Nội? Ý nghĩa của
chiến thắng Cầu Giấy? Nêu nội dung cơ bản của Hiệp ước Giáp Tuất 1874?
2 Bài mới: Sau một thời gian (10 năm) thực dân Pháp lại đánh chiếm Bắc kì
lần thứ hai.Triều đình nhà Nguyễn chiến đấu như thế nào ? nhân dân Bắc kì chiếnđấu ra sao? Nhà nước PK Việt Nam rơi vào tình cảnh như thế nào? Chúng ta tìm hiểuqua bài học hôm nay:
12’ Mục tiêu 1: Thực dân Pháp đánh chiếm Hà
Nội.Sự kháng cự của triều đình
GV: Hiệp ước 1874 đã làm mất một phần quan
trọng về chủ quyền lảnh thổ, ngoại giao, thương
mại của Việt Nam-> gây nên làn sóng mạnh mẽ
trong nhân dân cả nước: khởi nghĩa Trần Tấn,
Đặng Như Mai ở Nghệ Tĩnh => phong trào
kháng chiến cả nước chống thực dân và PK
? Tình hình nước ta sau Hiệp ước 1874? Thái độ
triều đình Huế ra sao? (Kinh tế kiệt quệ, nhân
dân đói khổ )
? Về phía thực dân Pháp như thế nào?(Pháp tiếp
1 Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc kì lần thứ hai (1882):
a.Tình hình đất nước: Kinh tế kiệt quệ, nhân dân đói khổ, xã hội rối loạn.
Trang 10tục chiếm toàn bộ lãnh thổ nước ta)
? Vì sao phải mất gần 10 năm sau Pháp mới đánh
lại Bắc kì?(sau điều tra tình hình về tài nguyên,
giao thông, củng cố nền thống trị ở MN, CNTB
Pháp đã phát triển mạnh cần nguồn tài
nguyên…-> xúc tiến mạnh việc xâm lược)
? Pháp tiến hành đánh chiếm Hà Nội và Bắc kì
lần thứ hai như thế nào?
- HS quan sát chân dung Hoàng Diệu-GV giáo
dục tư tưởng HS đối với nhân vật LS
? Cuộc chiến đấu bảo vệ thành có gì khác so với
năm 1873?(Tăng cường phòng thủ, phối hợp
trong ngoài, 1số người thực hiện chiến đấu lâu
dài, dựa vào rừng núi (nhưng không được chấp
nhận)
- GV: sau khi thành Hà Nội mất, Hoàng Diệu tự
vẫn, Pháp thừa cơ chiếm các tỉnh đồng bằng
Quân Thanh với danh nghĩa “Thiên triều”kéo
sang Việt Nam-> tình hình cành thêm phức tạp
b Thực dân Pháp đánhchiếm Bắc kỳ lần thứ hai:
- Lấy cớ triều đình nhàNguyễn vi phạm Hiệpước,3/4/1882 Ri-vi-e đưaquân ra Bắc
- 25/4/1882, Ri-vi-e gửi tốihậu thư đòi Hoàng Diệu nộpthành Hà Nội
- Trưa 25/4/1882, thành HàNội thất thủ, Hoàng Diệu tựvẫn
- Pháp toả đi chiếm HònGai, Nam Định và 1 số tỉnhkhác
11’ Mục tiêu 2:Chiến thắng Cầu Giấy lần thứ hai Ý
nghĩa
? Trước sự tấn tới của thực dân Pháp nnhân dân
Bắc kỳ có thái độ như thế nào?(Vẫn tiếp tục chủ
động chống Pháp)
Dùng bản đồ thuật lại trận CG lần thứ hai:
? Trận Cầu Giấy lần thứ hai diễn ra như thế nào?
Có ý nghĩa gì? (làm cho Pháp hoang mang, dao
động, náo nức lòng quân dân ta)
? Sau khi Ri-vi-e chết tình hình Bắc kì như thế
nảo? (Pháp càng lấn tới)
? Vì sao chúng không nhượng mà lấn tới ?
2 Nhân dân Bắc kì tiếp tục kháng Pháp:
- Nhân dân Bắc kì tiếp tụcchống Pháp
- Chiến thắng cầu Giấy lầnthứ hai
- Triều đình Huế bạc nhược,khủng hoảng -> Pháp lấntới, tấn công Thuận An
12’ Mục tiêu 3: Hiệp ước Pa-to-nôt, sự sụp đổ của
nhà nước PKVN (1884)
? Thực dân Pháp đánh chiếm Thuận An như thế
nào? Thái độ triều đình đối phó ra sao?(hoảng
hốt xin đình chiến , chấp nhận Hiệp ước
Hac-măng 25/8/1883)
? Nội dung Hiệp ước?
GV dùng bản đồ chỉ 3 miền theo qui định của
Hiệp ước.Phân tích các điều khoản nặng nề của
Hiệp ước: mất độc lập, lệ thuộc Pháp: chính trị,
kinh tế, ngoại giao
? Quân dân ta có phản ứng gì qua bản Hiệp ước?
Tình hình chiến sự diễn ra như thế nào?
? Để xoa dịu tình hình này thực dân Pháp đã làm
3 Hiệp ước Pa-tơ-nốt Nhà nước Phong kiến Việt Nam sụp đổ (1884):
- 18/8/1883, Pháp tấn công cửa biển Thuận An
- Triều đình hoảng hốt xinđình chiến
- 25/8/1883, kí Hiệp ướcHác măng
- 6/61884 kí Hiệp ước tơ-nốt
Pa-* Nội dung: (SGK)
=> Nhà Nguyễn đầu hànghoàn toàn
Trang 11gì?(Sửa đổi Hiệp ước Hac-măng thành Hiệp ước
Lập bảng nêu nội dung chủ yếu của các Hiệp ước 1883 và 1884
Dặn dò(1’) Học bài cũ theo nội dung câu hỏi cuối bài.
Soạn bài 26: trả lời các câu hỏi cuối mục phần I.Vẽ lược đồ hình 88 vào vở Tìm đọc các tài liệu về triều đình nhà Nguyễn trong giai đoạn này
Trang 12I/ Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nguyên nhân của cuộc phản công quân Pháp ở kinh thành Huế 7/1885
- Diễn biến cơ bản của cuộc phản công và sự mở đầu của phong trào Cần Vương chống Pháp
- Quy mô, tính chất của phong trào Cần vương
- Học sinh thấy rõ vai trò của các sĩ phu, văn thân yêu nước trong phong trào vũ trangchống Pháp cuối thế kỉ XIX, cũng như ý chí quật khởi của nhân dân khi tham gia phong trào Cần Vương Nguyên nhân thất bại của phong trào nói chung và ngọn cờ phong kiến nói riêng
- Diễn biến cơ bản của cuộc phản công và sự mở đầu của phong trào Cần Vương chống Pháp
- Quy mô, tính chất của phong trào Cần vương
- Học sinh thấy rõ vai trò của các sĩ phu, văn thân yêu nước trong phong trào vũ trangchống Pháp cuối thế kỉ XIX, cũng như ý chí quật khởi của nhân dân khi tham gia phong trào Cần Vương Nguyên nhân thất bại của phong trào nói chung và ngọn cờ phong kiến nói riêng
2 Tư tưởng: Bồi dưỡng, nâng cao lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, trân trọng và
biết ơn những vị anh hùng dân tộc
3 Kĩ năng: Sử dụng kĩ năng tổng hợp, phân tích, mô tả những nét chính của mộtt
cuộc khởi nghĩa vũ trang
- Sử dụng bản đồ, các tri thức phụ trợ (tranh ảnh) và lối so sánh, liên hệ thực tế (di tích lịch sử, bảo tàng…) để trả lời câu hỏi, làm nổi bật ý chính
II/ Đồ dùng dạy-học:
- Lược đồ cuộc phản công kinh thành Huế 7/1885
- Chân dung những nhân vật liên quan
- Bản đồ phong trào Cần Vương cuối thế kỉ XIX
III/ Hoạt động dạy và học:
1 KTBC: (5’)Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc kì lần thứ hai như thế nào?
Nhân dân đã phối hợp với triều đình kháng Pháp như thế nào? Thái độ của nhân dân
ta khi triều đình kí hiệp ước đầu hàng Pháp?
2 Bài mới: Sau 2 Hiệp ước Hac-măng và Pa-tơ-nôt, phạm vi cai trị của triều đình
Nguyễn chỉ còn lại ở Trung kì, phái chủ chiến quyết tâm giành lại chủ quyền dựa vàoquần chúng nhân dân và cuộc tấn công đêm 4 rạng ngày 5/7/1885 đã mở đầu cho phong trào kháng Pháp sôi nỗi cuối thế kỉ XIX Chúng ta sẽ tìm hiểu về phong trào kháng Pháp đó và sự bùng nổ của phong trào Cần Vương
Trang 13TG Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
12’ Mục tiêu 1: Nguyên nhân dẫn đến cuộc phản
công của pháu chủ chiiến Sơ lược diễn biến.
GV: Với Hiệp ước Hác-măng, triều đình Huế hầu
như không còn vai trò chính trị của mình
HS đọc mục 1SGK:
? Trình bày bối cảnh của triều đình Huế sau Hiệp
ước Hac-măng? (Triều đình Huế phân hoá thành
2 bộ phận: Đa phần phái chủ hoà và một số ít
hình thành phái chủ
chiến đứng đầu là Tôn Thất Thuyết muôn đánh
Pháp tới cùng)
? Vì sao phe chủ chiến chiếm số ít mà dám chống
lại Pháp?Họ chuẩn bị cơ sở để chống Pháp như
thế nào?(Vì Tôn Thất Thuyết là Thượng Thư Bộ
binh, nắm binh quyền, được nột số quan lại và
nhân dân ủng hộ, ra sức xây dựng lực lượng tích
trữ lương thực, khí giới, trừng trị bọn thân Pháp
đưa Hàm Nghi còn nhỏ tuổi lên làm vua để dễ
điều khiển)
? Những việc làm đó của TTT thể hiện điều gì?
? Thái độ của Pháp trước hành động của phe chủ
chiến? (Lo sợ, tìm mọi cách tiêu diệt bằng được
phe chủ chiến)
GV: Lấy cơ triều đình đưa vua Hàm Nghi lên
ngôi mà không hỏi ý kiến, Pháp cho quân vào
đóng ở đồn Mang Cá, Toà Khâm sứ định bắt cóc
Tôn Thất Thuyết, việc không thành
? Trước thái độ của Pháp, TTT xử trí ra sao? Vì
sao ông làm thế?(Quyết định tấn công trước để
giành thế chủ động)
GV dùng lược đồ giới thiệu vị trí kinh thành Huế,
đồn Mang Cá, toà Khâm sứ -> vị trí này kinh
thành Huế bất lợi và tường thuật diễn biến của
cuộc phản công trên lược đồ
- Gọi HS trình bày lại diễn biến
? Ý nghĩa cuộc phản công của phái chủ chiến?
(Mở đầu thời kỳ chống Pháp mang tính chất
phong trào giải phóng dân tộc)
GV: Sau thất bại TTT đưa Hàm Nghi ra khỏi
kinh thành, Pháp chiếm kinh thành, cướp bóc giết
hại dân thường dã man HS thảo- luận:
? Vì sao cuộc phản công diễn ra quyết liệt nhưng
thất bại?(ta chưa chuẩn bị kỹ, chưa sẵn sàng để
chiến đấu, Pháp có vũ khí, binh lính mạnh)
I/ CUỘC PHẢN CÔNG CỦA PHÁI CHỦ CHIẾN TẠI KINH THÀNH HUẾ VUA HÀM NGHI RA
“CHIẾU CẦN VƯƠNG” 1.Cuộc phản công của phái chủ chiến ở Huế 7/1885:
a Nguyên nhân:
- Phe chủ chiến đứng đàu là Tôn Thất Thuyết quyết tâm giành lại chủ quyền đất nước
- Pháp muốn tiêu diệt phe chủ chiến
b Diễn biến:
- Đêm ngày 4 rạng ngày 5/7/1885 phe chủ chiến tấn công đồn Khâm sứ và đồn Mang Cá
- Kết quả cuộc phản công thất bại
12’ Mục tiêu 2: Sự phát triển phong trào Cần vương.
? Sau cuộc phản công TTT đã làm gì? (Đưa Hàm
Nghi ra Tân Sở, ra “Chiếu Cần vương”…)
2 Phong trào Cần vương bùng nổ và lan rộng:
- 13/7/1885, Tôn Thhát
Trang 14GV dùng lược đồ phong trào Cần vương trình
bày sơ lược diễn biến của phong trào GV giải
thích “Cần vương”và dùng bảng phụ cho HS đọc
1 đoạn của chiếu Cần vương HS quan sát chân
dung vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết
? Mục đích của Chiếu Cần vương? (SGK -> thúc
đẩy cổ vũ nhân dân tham gia kháng chiến)
? Vì sao hành động đó của vua Hàm Nghi và Tôn
Thất Thuyết là hành động yêu nước được đánh
giá cao?(trong bối cảnh đa số các quan lại đã đầu
hàng, một ông vua tre dám từ bỏ vinh hoa, phú
quí, chịu đựng gian khổ để đánh giặc)
GV: Cuộc sống của vua Hàm Nghi ở Tân Sở rất
khổ cực băng rừng, băng suối…Dùng bản đồ chỉ
những nơi có phong trào
HS thảo luận:
? Nhận xét về địa bàn hoạt động của phong trào?
(từ Trung kì đến Bắc kì)
? Thành phần lãnh đạo? (Văn thân, sĩ phu yêu
nước)Lực lượng tham gia?(quần chúng nhân dân)
? Vì sao ở Nam kì không có phong trào Cần
Vương?(vì nơi đây đã thuộc Pháp, phong trào
không đến được)
? Vì sao lực lượng tham gia chỉ có văn thân, sĩ
phu yêu nước mà không có binh lính?(vì triều
đình đã đầu hàng Pháp)
GV: trước sự lớn mạnh của phong trào, Pháp tìm
cách dập tắt 1886, TTT sang Trung Quốc cầu
viện 11/1888 Hàm Nghi bị bắt vì sự phản cội của
Trương Quang Ngọc-> phong trào vần tiếp tục
Thuyết nhân danh vua Hàm Nghi ra “Chiếu Cần vương”.
- Mục đích: Kêu gọi nhân dân giúp vua cứu nước
- Phong trào Cần vương bùng nổ và lan rộng sôi nổi
1 Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887): (Không dạy) 1’ 2 Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892): (Không
dạy)
2 Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892): (Không dạy) 9’ Mục 3: Cuộc khởi nghĩa tiêu biểu của phong
trào Cần vương.
? Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hương Khê? Ông
người như thế nào? (nói về Phan Đình Phùng,
Cao Thắng…)
GV dùng lược đồ mô tả căn cứ Hương Khê
HS thảo luận: ? Điểm mạnh của Hương Khê so
với Ba Định và Bãi Sậy?( Đại bàn rừng níu, hiểm
trở, rộng lớn có thể ra Bắc vào Nam dễ dàng cho
việc tiếp ứng có đại bản doanh Lực lương nghĩa
3 Khởi nghĩa Hư ơ ng Khê (1885-1895):
- Lãnh đạo: Phan Đình Phùng, Cao Thắng.
- Căn cứ: Hương Khê (Hà Tĩnh)
- Cách đánh: linh hoạt, cơ động
- Diễn biến:
+ 1885-1888: xây dựng lực
Trang 15quân đông gồm nhiều dân tộc, có chỉ huy tài giỏi)
Dùng lược đồ thuật diễn biến của khởi nghĩa
?Để dập tắt cuộc khởi nghĩa quân Pháp đã làm
gì?(xây dựng hệ thống đồn bốt dày đặt xung
quanh, dùng lực lượng tán công vào Ngàn Trươi)
GV nói thêm về trận đánh của nghĩa quân ở Vụ
Quang
HS thảo luận:
Qui mô, tính chất, thời gian, người lãnh đạo cuộc
khởi nghĩa Hương Khê? Ý nghĩa của cuộc khởi
nghĩa?
? Nhận xét?
lượng+ 1889-1896: Chiến đấu ác liệt
+ Để lại bài học quí báu về khởi nghĩa vũ trang
=> Khởi nghĩa Hương Khê
là bước phát triển cao nhất của phong trào Cần vương
Sơ kết: PTCV là phong trào kháng chiến lớn mạnh thể hiện khí phách anh hùng của dân tộc mở đầu cho giai đoạn kháng chiến để giải phóng dân tộc
3 Củng cố: (4’)
Viết Đ (đúng) hoặc S (sai) cào các ô dưới đây:
Ngày 13/7/1885, TTT ra “chiếu Cần vương”
“Chiếu Cần vương” kêu gọi văn thân, sĩ phu yêu nước và nhân dân đứng lên giúp vua cứu nước
Phong trào Cần vương thực chất là phong trào đấu tranh chống Pháp của nhân dân dưới ngọn cờ của nhà vua yêu nước
Cho HS chơi trò giải đáp ô chữ (bảng phụ)
Dặn dò:(1’) Học bài cũ theo nội dung câu hỏi cuối mục phần I
I/ Mục tiêu bài học:
Trang 161 Kiến thức: Giúp HS nắm được đặc điểm của một loại hình đấu tranh vũ trang
chống Pháp cuối thế kỉ XIX – Phong trào không có sự chi phối của tư tưởng Cần Vương mà trước đây thường gọi là đấu tranh “tự động”, “tự phát”:
- Hoàn cảnh bùng nổ phong trào
- Quy mô diễn biến của phong trào nông dân Yên Thế
- Nguyên nhân thất bại, ý nghĩa lịch sử
2 Tư tưởng: Khắc sâu hình ảnh người nông dân Việt Nam: cần cù, chất phát, yêu
nước, yêu tự do, căm thù quân xâm lược
- Những hạn chế của nông dân khi tiến hành đấu tranh giai cấp và dân tộc
- Sự cần thiết phải có một giai cấp lãnh đạo tiên tiến trong cách mạng Việt Nam để dẫn dắt nông dân đến thắng lợi
3 Kĩ năng: Miêu tả, tường thuật một sự kiện lịch sử.
- Sử dụng bản đồ, đối chiếu, so sánh, phân tích, đánh giá lịch sử
II/ Đồ dùng dạy-học:
Lược đồ khởi nghĩa Yên Thế
Tranh ảnh, tư liệu về các thủ lĩnh và đồng bào các dân tộc ít người chống Pháp trong khởi nghĩa Yên Thế
III/ Hoạt động dạy và học:
1 KTBC: (5’) Qui mô, tính chất, thời gian, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hương
Khê? Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa?
2 Bài mới: Cuối thế kỉ XIX, nhằm ổn định tình hình chính trị, chuẩn bị cho một
cuộc khai thác trên quy mô lớn, Pháp đẩy mạnh chính sách Bình Định quân sự đối với trung du và miền núi Chúng đã vấp phải sự kháng cự quyết liệt của nhân dân cácđịa phương Tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Yên Thế
TG Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt 35’ Mục tiêu 1: Diễn biến của cuộc khởi nghĩa,những
điểm khác với phong trào Cần vương.( Hướng dẫn
học sinh lập bản thống kê các giai đoạn của cuộc
khởi nghĩa, mỗi giai đoạn chỉ nêu khái quát không
cần chi tiết)
- GV dùng lược đồ xác định vị trí Yên Thế
- HS đọc đoạn 1, 2 mục 1 SGK tìm hiểu địa hình,
phong thổ, vị trí, con người của căn cứ Yên Thế
? Em biết gì về căn cứ Yên Thế?
? Dân cư Yên Thế có đặc điểm gì? ( Nhân dân Yên
Thế căm ghét thực dân phong kiến Họ gan góc, dũng
? Vì sao nổ ra cuộc khởi nghĩa Yên Thế? (Thực dân
Pháp bình định Yên Thế, để bảo vệ cuộc sống của
mình nhân dân Yên Thế đấu tranh)
- HS đọc đoạn còn lại mục 1 SGK
? Nhận xét về thành phần lãnh đạo? (Khác với các
cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần vương không
phải do cá nhân văn thân, sĩ phu phát động mà nhiều
cuộc khởi nghĩa nhỏ, lẻ do nhiều thủ lĩnh địa phương
đều xuất thân từ nông dân, ít chịu ảnh hưởng phong
kiến, họ mong có tự do bình đẳng về kinh tế-> tính tự
phát của nông dân-> khắc sâu hình ảnh nông dân Việt b Diễn biến: Gồm 3
Trang 17Nam)
? Diễn biến của cuộc khởi nghĩa ở giai đoạn
1884-1892? (do Đề Nắm lãnh đạo)
? Tr ình bày diễn biến giai đoạn 1893-1908?
+ - HS quan sát H9 - GV giảng về tiểu sử Hoàng Hoa
Thám
? Nhận xét cách đánh của Đề Thám? (Thông minh,
sáng tạo: bắt con tin ra điều kiện trao đổi )
? Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến các cuộc giảng hoà
lần nhất và hai? Kết quả của các cuộc giảng hoà đó?
GV: Nghĩa quân chủ yếu dùng chiến thụât du kích:
tập kích đồn lẻ, chắn đánh xe mặc dù có nhiều thắng
lợi nhưng nghĩa quân bị thiệt hại nhiều, địch lập đồn
bốt, càn quét -> lực lượng nghĩa quân hao mòn->
giảng hoà lần II, trong giai đoạn này có sự gặp gỡ
của các nhà yêu nước mang tư tưởng mới: Phan Bội
Châu, Phan Châu Trinh
+ Ở giai đoạn 1909-1913 nghĩa quân gặp khó khăn
gì?
- Tổ chức HS thảo luận nhóm: Nhận xét về khởi
nghĩa Yên Thế:
? Thời gian tồn tại? (tồn tại lâu hơn các cuộc khởi
nghĩa Cần vương vì tập hợp được lực lượng đông đảo
là nông dân trên 1 địa bàn rộng lớn, dưới sự lãnh đạo
của một thủ lĩnh độc đáo, mưu trí, dũng cảm, trung
thành, tận tuỵ với nguyện vọng nhân dân, đồng cam
cộng khổ, thương yêu đùm bọc nghĩa quân, giản dị
hoà mình với quần chúng.)
? Tính chất, nguyên nhân thất bại?(mang tính dân tộc,
yêu nước Nguyên nhân: bó hẹp trong một địa
phương, bị cô lập, lực lượng chênh lệch, bị Pháp và
PK cấu kết, đàn áp-> sự thất bại chứng tỏ sức mạnh
to lớn của phong trào nông dân bị hạn chế vì chưa có
giai cấp tiên tiến lãnh đạo)
giai đoạn:
- Giai đoạn 1884-1892:Hoạt động riêng lẻ, không có sự thống nhất
do Đề Nắm lãnh đạo
- Giai đoạn 1893-1908:Chiến đấu xây dựng cơ
sở dưới sự chỉ huy của
Đề Thám
- Giai đoạn 1909-1913:Pháp tấn công, phong trào suy yếu rồi tan rã
c Tính chất: Là phong trào tự phát của nông dân mang tính dân tộc, yêu nước
1’ II Phong trào chống Pháp của đồng bào miền núi:
(không dạy)
II Phong trào chống Pháp của đồng bào miền núi: (không dạy)
3 Củng cố: (3’)
Khởi nghĩa Yên Thế có điểm gì khác so với các cuộc khởi nghĩa cùng thời?
a Mục tiêu chiến đấu không phải để khôi phục chế độ phong kiến
b Nghĩa quân là những người cần cù, chất phát, yêu tự do
c Địa bàn hoạt động ở trung du
d Thời gian tồn tại lâu
Trang 18Sưu tầm tranh ảnh về Hoàng Hoa Thám và khởi nghĩa Yên Thế.
Soạn bài 28: Trào lưu cải cách Duy Tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX, nghiên cứutrả lời các câu hỏi cuối mục cuối bài
Tuần: 26
Ngày soạn: / /2013Ngày dạy: //2013
I MỤC TIÊU:
Trang 191.Kiến thức
Học sinh tiềm hiểu về lịch sử địa phương mình đang sinh sống
2.Kỹ năng : khắc sâu kiến thức về lịch sử địa phương.
3.Thái độ : có thái độ tự hào về truyền thống địa phương.
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Học sinh chuẩn bị ở nhà trước.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1.Ổn định : 1’
2 KTBC ( không)
3 Bài mới:41’
- Giáo viên chia lớp thành 6 nhóm tìm hiểu về lịch sử
- Làm xong gv mời nhóm trưởng đọc kết quả của nhóm mình
Trang 20A MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1 Kiến thức
- HS nắm được cách vẽ và vẽ được lược đồ “căn cứ Yên Thế”
- HS lập bảng thống kê các sự kiện lịch sử của giai đoạn lịch sử
2 Tư tưởng, tình cảm, thái độ
- Giáo dục học sinh lòng tự hào về truyền thống đấu tranh giữ nước qua các cuộckhởi nghĩa
- Trò sgk, vở ghi, giấy A4, bút vẽ, màu
C TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
1 Kiểm tra bài cũ không
2.Bài mới: (40’)
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
HĐ 1: Hãy vẽ lược đồ căn cứ Yên Thế
* Hướng dẫn học sinh làm
bài tập 1:
- Giới thiệu cho HS lược đồ
cần vẽ
+ Đây là lược đồ của cuộc
khởi nghĩa nào ?
+ Trước khi vẽ ta phải làm
gì ?
- Yêu cầu HSvẽ lược đồ
vào vở
- Quan sát, theo dõi HS vẽ
và sửa sai cho HS
HĐ 2: Lập bảng thống kê quá trình xâm lược VN của thực dân Pháp và cuộc đấu tranh chống xâm lược của nhân dân ta từ năm 1858 – 1884.
* Hướng dẫn học sinh làm bài
- Làm bài tập
- Trình bày
Bài tập 2: Lập bảng thống kê quá trình xâm lược VN của thực dân Pháp và cuộc đấu tranh chống xâm lược của nhân dân ta từ năm
nước ta.Sau 5 tháng xâmlược chúng chỉ chiếm được bán đảo Sơn Trà
Triều đình chống trả yếu
ớt, nhân dân kiên quyếtchống Pháp
Trang 21Ngày 17/2/1859 Pháp tấn công Gia Định
và chiếm được các tỉnh miền Đông Nam Kì
Phong trào kháng chiếncủa nhân dân diễn ra sôinổi như khởi nghĩa củaTrương Định, NguyễnTrung Trực
Ngày 24/6/1867 Pháp đánh chiếm các
tỉnh miền Tây Nam Kì
Nhân dân sáu tỉnh Nam
Kì kiên quyết chốngPháp họ nổi lên khởinghĩa ở khắp nơi, nhiềutrung tâm kháng chiếnđược lập ra
thứ nhất Triều đình Huế
kí với Pháp Hiệp ướcGiáp Tuất ,Pháp rút khỏiBắc Kì
Nhân dân Hà Nội và cáctỉnh Bắc Kì anh dũngđứng lên kháng chiến.Ngày 21/12/1873 ta phụckích đánh Pháp ở CầuGiấy và giành thắng lợi
HĐ 3: Khởi nghĩa Yên Thế có đặc điểm gì khác so với các cuộc khởi nghĩa cùng thời
* Hướng dẫn học sinh làm bài
- Trình bày, nhận xét
Bài tập 3: Khởi nghĩa Yên Thế có đặc điểm gì khác so với các cuộc khởi nghĩa cùng thời?
- Mục tiêu: không phải
để khôi phục lại chế độphong kiến như phongtrào Cần Vương
- Lãnh tụ Hoàng HoaThám là một ngời nôngdân dũng cảm mưu trí,yêu thương nghĩa quân
- Lực lượng tham gia đều
là nông dân
- Địa bàn: nổ ra ở vùngmiền núi Yên Thế
Trang 22GV kết luận đánh giá.
- Tồn tại dai dẳng suốt 30năm gây cho địch nhiềutổn thất
3 Củng cố bài học : (4’)
- Thu 1 số vở HS chấm điểm
4 Hướng dẫn về nhà :(1’)
- Hoàn thiện phần bài tập còn lại
- Soạn trước bài 28:
“Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX”.
Trang 23I/ Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: Giúp học sinh nhận thấy:
- Những nét chính về phong trào đòi cải cách kinh tế - xã hội ở Việt nam vào nửa cuối thế kỉ XIX
- Hiểu rõ một số nhân vật tiêu biểu của trào lưu đòi cải cách duy tân, những nguyên nhân chủ yếu khiến cho các đề nghị cải cách của thế kỉ XIX không thực hiện được
2 Tư tưởng:
- Nhận thức đây là một hiện tượng mới trong lịch sử, thể hiện một khía cạnh của truyền thống yêu nước
- Khâm phục lòng dũng cảm, cương trực thẳng thắn của các nhà duy tân ở Việt nam
- Trân trọng những giá trị đích thực, trí tuệ của con người trong quá khứ, hiện tại và tương lai
3 Kĩ năng: Rèn luyện cho HS kĩ năng phân tích, đánh giá, nhận định, liên hệ lý luận
với thực tiễn
II/ Đồ dùng dạy-học:
Tài liệu về các nhân vật Phan Thanh Giản, Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Lộ Trạch.Nguyên văn đề nghị cải cách của Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Lộ Trạch
III/ Hoạt động dạy và học:
1 KTBC: (5’) Nguyên nhân bùng nổ khởi nghĩa Yên Thế? Khởi nghĩa Yên Thế có
gì khác so với các khởi nghĩa cùng thời?
Nhận xét phòng trào chống Pháp của đồng bào miền núi cuối thế kỉ XIX?
2 Bài mới: Thực dân Pháp âm mưu xâm lược nước ta, nhân dân ta đã đứng lên
chống sách xâm lược, bên cạnh còn có những đề xuất để cải cách duy tân đất nước như thế nào chúng ta tìm hiểu qua bài học hôm nay
Trang 24Tg Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
12’ Mục tiêu 1: Bối cảnh xã hội Việt Nam
nửa cuối thế kỉ XIX => yêu cầu phải có
các cuộc cải cách duy tân để đưa đất
nước thoát khỏi bế tắc
? Tình hình nước ta vào những năm 60
của thế kỉ XIX như thế nào? (Pháp mưu
mô thôn tính cả nước ta, triều đình Huế
thực hiện chính sách nội trị, ngoại giao
lối thời lạc hậu; kinh tế, xã hội khủng
hoảng nghiêm trọng=> mâu thuẩn giai
cấp và mâu thuẩn dân tộc gay gắt)
GV: trước tình hình đó, một bộ phận
nhân dân
do không chịu đựng nổi đã dứng lên khởi
nghĩa HS đọc tư liệu sách GK/134
? Trước yêu cầu của lịch sử nhân dân
Việt Nam lúc bấy giờ phải làm gì?(Pháp
thay đổi chế độ hoặc tiến hành cải cách
xã hội cho phù hợp, đưa đất nước thoát
khỏi bế tắc.)
GV: như vậy, cải cách là một yêu cầu
khách quan tất yếu vàonửa cuối thế kỉ
XIX ở nước ta một số quan lại, sĩ phu
b Kinh tế: Đình trệ, tài chánh kiệt quệ
c Xã hội: Mâu thuẩn giai cấp, mâuthuẩn dân tộc sâu sắc
=>Các trào lưu cải cách duy tân ra đời
12’ Mục tiêu 2: Các nhà cải cách tiêu biểu
và nội dung của các đề nghị cải cách
- HS đọc mục 2 SGK
? Vì sao các quan lại, sĩ phu đưa ra
những đề nghị cải cách? (Để giải quyết
tình trạng khủng hoảng, suy yếu của
nền kinh tế, xã hội nước ta bấy giờ)
- HS đọc đoạn tư liệu SGK/185
? Những nhà cải cách tiêu biểu trong thời
kì này là ai?
GV: Các nhà cải cách này là những nhà
thông thái, đi nhiều, biết nhiều, đã từng
chứng kiến sự phồn thịnh của tư bản
Âu-Mỹ và văn hóa phương Tây Nguyễn
Trường Tộ là một trí thức Thiên chúa
giáo yêu nước ở làng Bùi Chu-Hưng
- Các nhà cải cách tiêu biểu:
Nguyễn Huy Tế, Nguyễn Trường
Trang 25? Nêu những mặt tiến bộ của cải cách?
(Đáp ứng phần nào yêu cầu của nước ta
lúc đó, có tác động đến cách nghĩ, cách
làm của một bộ phận quan lại triều đình
Huế)
? Cải cách có hạn chế gì?( Các đề nghị
cải cách mang tính rời rạc, chưa giải
quyết được >< cơ bản của xã hội Việt
Nam lúc bấy giờ)
? Kết quả của cải cách? (Không thực
hiện được do chưa phù hợp)
? Nguyên nhân cơ bản dẫn đến các cải
cách không thực hiện được?(Triều đình
Huế bảo thủ, cự tuyệt không chấp nhận
các thay đổi, cải cách)
? Mặc dù chưa thực hiện được nhưng
nhũng đề nghị cải cách có ý nghĩa gì?
(Tấn công vào tư tưởng bảo thủ, phản
ánh trình độ nhận thức mới của những
người Việt Nam hiểu biết, thức thời.)
? Nếu các đề nghị cải cách trên được
thực hiện thì tình hình đất nước ta sẽ ra
sao?
GV: liên hệ công cuộc đổi mới đất nước
trong quá trình đi lên CNXH hiện nay
- Kết cục: các cải cách không đượcthực hiện, do chưa phù hợp, nhà Nguyễn bảo thủ
-Ý nghĩa: có tiến vang lớn, phản ánh trình độ nhận thức mới của những người Việt Nam hiểu biết, thức thời
3 Củng cố: (4’) Nguyên nhân nào dẫn đến trào lưu cải cách duy tân ở nước ta cuối
thế kỉ XIX Kết cục của các đề nghị cải cách đó?
Dặn dò: (1’) Học bài câu hỏi 1, 2/136/SGK
Sưu tầm tài liệu về các nhà cải cách cuối thế kỉ XIX Soạn bài29: Chính sách khai thác thuộc địa của TD Pháp và những chuyển biến về KT, XH ở Việt Nam, trả lời các câu hỏi cuối mục, cuối bài
Rút kinh nghiệm: