Giáo trình Thực tập Máy điện: Phần 2 - CĐ Giao thông Vận tải

Tiếp nội dung phần 1, Giáo trình Thực tập Máy điện: Phần 2 cung cấp cho người học những kiến thức như: Tháo lắp động cơ điện xoay chiều; Quấn dây Stator động cơ điện; Lòng dây Stator động cơ điện ba pha; Lòng dây Stator động cơ điện một pha; Tháo lắp máy điện một chiều; Kiểm tra máy điện một chiều;...

Trang 1

Bài 8: Tháo lắp động cơ điện xoay chiều

BÀI 8: THÁO LẮP ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU

8.1 Mục tiêu

Học xong bài này sinh viên đạt được:

- Nhận dạng được động cơ điện xoay chiều

- Nhận biết các chi tiết trong động cơ

- Tháo lắp được động cơ điện xoay chiều

- Tháo lắp xong, động cơ phải hoạt động bình thường

 Qui trình tháo động cơ

Bước 1: Tháo nắp hộp đấu dây

Trang 2

Dùng dụng cụ thích hợp vặn đai ốc giữ nắp hộp sau đĩ tháo nắp khỏi hộp đấu dây (xem Hình 8.1)

Hinh 8.1: Tháo nắp hộp đấu dây

Trang 3

Bước 2: Tháo cánh quạt

Dùng dụng cụ tua-vít vặn đai ốc giữ cách quạt, sau đĩ tháo cánh quạt ra khỏi trục (xem Hình 8.2)

Hình 8.2: Tháo cánh quạt

Trang 4

Bước 3: Tháo bu lơng giữ nắp động cơ

Dùng cờ lê thích hợp (thường 12 hay 13) vặn theo chiều ngược chiều kim đồng hồ Nếu máy sử dụng lâu các bu lơng cĩ thể rỉ sét, gặp trường hợp này dùng búa gõ nhẹ lên đầu bu lơng cho dễ mở hay dùng RP7 xịt vừa đủ để rã rỉ sét (xem Hình 8.3)

Bước 4: Tháo nắp động cơ

Dùng dụng cụ đục và búa để tháo nắp ra khỏi trục (xem Hình 8.4)

Hình 8.3: Tháo bu lông giữ nắp động cơ

Trang 5

Hình 8.4: Tháo nắp động cơ

Trang 6

Bước 5: Nâng rotor ra khỏi stator của động cơ

- Dùng tay nâng nhẹ roto ra khỏi stator, tránh rotor chạm vào dây quấn Stator vì cĩ

thể làm dây quấn bị mất lớp cách điện (xem Hình 8.5)

- Đối với động cơ cĩ kích thước lớn cĩ thể dùng tời kéo lên

Hình 8.5: Nâng rotor ra khỏi stator của động cơ

Trang 7

- Chú ý khi lắp nắp máy không được dùng búa gõ lên phần giữa của nắp, vì có thể làm bể nắp máy

- Dùng cờ lê xiết chặt các bulông, các bulông khi xiết vào chú ý đến ren có đều chưa rồi mới xiết tráng trường hợp bị chèo ren làm hỏng ren

- Động cơ sau khi lắp xong, cốt máy phải quay thật nhẹ và êm (tiếng động rất nhỏ)

8.4 Nhiệm vụ

- Đạt được mục tiêu của bài học

- Tuân thủ đúng quy trình

- Sử dụng dụng cụ hợp lý

- Thao tác chính xác

- Đảm bảo an toàn điện

- Đảm bảo an toàn lao động

- Vệ sinh công nghiệp

Trang 8

Bài 9: Quấn dây stator động cơ điện

BÀI 9: QUẤN DÂY STATOR ĐỘNG CƠ ĐIỆN

9.1 Mục tiêu

- Nhận biết được vị trí rãnh stator

- Đo và lấy mẫu làm khuôn cho bối dây

- Quấn các nhóm bối dây cho bộ dây quấn stator

- Thực hiện quấn theo đúng số liệu

- Máy quấn dây

- Khuôn đồng tâm, đồng khuôn

- Dây điện từ

- Ống gen

- Giấy cách điện

- Các dụng cụ khác

9.3 Nội dung thực tập

Bước 1: Lấy mẫu khuôn bối dây

- Tuỳ theo dạng dây quấn mà thực hiện khuôn cuộn dây cho phù hợp, sao cho

Trang 9

cuộn dây dễ lắp đặt vào rãnh và đầu cuộn dâykhông bị chạm vào các nắp đậy ở

2 đầu của động cơ

- Dùng một sợi dây đồng đo kích cỡ của bối dây theo sơ đồ khai triển dây quấn (xem Hình 9.1)

Hình 9.1: Lấy mẫu khuôn

Bước 2: Lắp khuôn vào máy quấn dây

Sau khi lấy mẫu khuôn xong, ráp khuôn vào máy quấn dây (xem Hình 9.2)

Trang 10

Bước 3: Quấn các bối dây

- Trước khi bắt đầu quấn dây, đều chỉnh tay quay lên phía trên để có tỉ lệ quấn là 1:1, tay quay đặt ở vị trí thấp nhất, đẩy cần gạt số xuống dưới để dãy số trở về số 0(xem Hình 9.3)

Hình 9.3: Gạt cần gạt để dãy số trở về 0

Hình 9.4: Dãy số trở về 0

Trang 11

- Trong khi quấn dây cố gắng giữ dây được song song (xem Hình 9.5), tránh quấn dây tréo nhau để dễ dàng vô dây sau này

Hình 9.5: Các vòng dây quấn phải song song nhau

- Sau khi đã đủ số vòng, dùng một sợi đồng nhỏ đường kính khoảng 0.40mm buộc hai cạnh tác dụng để tiếp tục chuyển sang bối dây khác (xem Hình 9.6)

- Kéo dây qua rãnh đã chọn tiếp theo của khuôn và tiếp tục quấn đủ số vòng dây cho cuộn thứ hai Cứ như thế cho đến khi hoàn thành hết bộ dây quấn

Trang 12

Hình 9.6: Dùng sợi đồng nhỏ cột các bối dây lại

Chú ý:

 Trừ hao đầu đầu và đầu cuối khoảng 20 cm để tiện lợi cho bước đấu dây

 Đầu dây nên bắt đầu từ phía xa máy quấn dây

 Nếu trường hợp bộ dây đồng tâm thì đầu đầu nên bắt đầu từ bối nhỏ nhất

Bước 4: Lấy bộ dây quấn xong ra khỏi khuôn quấn

- Sau khi hoàn thành bộ dây, điều chỉnh bộ khuôn về mức thất nhất để có thể lấy bộ dây ra khỏi khuôn (xem Hình 9.7)

Trang 13

Hình 9.7: Điều chỉnh khuôn nhỏ lại đề có thể lấy bộ dây ra khỏi khuôn

- Sau khi lấy bộ dây ra khỏi khuôn, điều chỉnh khuôn trở lại kích thước ban đầu để tiếp tục quấn bộ dây khác

Trang 14

Bài 10: Lồng dây stator động cơ điện ba pha

BÀI 10: LỒNG DÂY STATOR ĐỘNG CƠ ĐIỆN

BA PHA

10.1 Mục tiêu

- Nhận dạng được các dạng sơ đồ khai triển dây quấn động cơ điện ba pha

- Lồng dây theo đúng sơ đồ

- Lót cách điện đầu nối

- Hàn dây ra và đai giữ đầu nối

- Lắp ráp và vận hành động cơ

- Đo và kiểm tra động cơ

10.2 Dụng cụ, thiết bị

- Stator động cơ 3 pha

- Bối dây quấn

Trang 15

- Dây điện

Bước 1: Chuẩn bị bối dây lồng dây vào rãnh stator

- Khi bắt đầu lồng dây vào rãnh stator, chúng ta bắt đầu từ nhóm bối dây mang số thứ tự 1, kế tiếp chúng ta lồng nhóm bối dây mang số thứ tự 2 và sau đó tiếp tục lồng các nhóm bối dây khác theo số thứ tự nhóm Cách đánh số thứ tự nhóm bối dây tùy thuộc vào từng dạng sơ đồ khai triển dây quấn

- Các thao tác chuẩn bị trước khi bắt đầu lồng dây gồm : xới dây và sắp các cạnh dây song song (xem Hình 10.3 và Hình 10.4)

Hình 10.1: Tháo các dây cột giữ các cạnh tác dụng của bối dây

Trang 16

Hình 10.2: Thao tác căng hai đầu nối của bối dây

Hình 10.3: Thao tác xới từng vòng dây

Trang 17

Hình 10.4: Thao tác sắp xếp song song các vòng dây

Bước 2: Lồng dây vào rãnh stator

- Thực hiện thao tác lồng các bối dây vào rãnh stator (xem Hình 10.5, Hình 10.6, Hình 10.7, Hình 10.8, Hình 10.9)

Hình 10.5: Quay bối dây 1800 để chuẩn bị lồng dây vào rãnh stator

Trang 18

Hình 10.6: Dùng giấy cách điện lót cạnh dây chờ chưa lồng vào rãnh

Hình 10.7: Căng cạnh tác dụng để giữ song song các vòng dây

Trang 19

Hình 10.8: Thao tác lồng dây vào rãnh

Hình 10.9: Thao tác xếp song song các cạnh dây trong rãnh

Trang 20

- Lót giấy nêm miệng rãnh để giữ cho các vòng dây quấn đã lồng vào rãnh không thoát ra khỏi rãnh (xem Hình 10.10 và Hình 10.11)

Hình 10.10: Đưa giấy nêm miệng rãnh từ một phía vào rãnh

Hình 10.11: Đẩy từ từ giấy nêm vào rãnh

Trang 21

- Sau khi lót xong giấy nêm miệng rãnh chúng ta tiến hành lồng bối dây kế tiếp vào rãnh (xem Hình 10.12 và Hình 10.13)

Hình 10.12: Chuẩn bị đưa bối dây kế tiếp vào rãnh stator

Hình 10.13: Lồng bối dây tiếp theo vào rãnh stator

Trang 22

- Trong quá trình lồng dây vào rãnh stato cần chú ý:

+ Thứ tự lồng dây của các các bối dây, các nhóm bối dây phải theo đúng sơ đồ khai triển dây quấn

+ Không làm đứt hoặc trầy các vòng dây

+ Nêm bối dây phải đảm bảo các bối dây không tiếp xúc với lõi thép stator

Bước 3: Lót cách điện đầu nối, hàn dây ra và đai giữ đầu nối

- Sau khi đã lồng toàn bộ dây quấn vào rãnh, chúng ta lót cách điện đầu nối giữa từng nhóm bối dây (xem Hình 10.14)

- Hàn nối 6 dây ra của bộ dây 3 pha Bọc gen cách điện cho các mối hàn nối dây

ra Dây gen bọc phải dài che phủ mối hàn và dây dẫn cho đến hộp ra dây trên vỏ động cơ (xem Hình 10.15)

- Sắp xếp các dây ra gọn gàng, và dùng băng đai vải giữ chặt các phần đầu nối Công dụng của dây đai là xếp gọn đầu nối, giữ giấy cách điện lớp giữa các nhóm, phương pháp đai dây phải tạo các gút có tính chất mỹ thuật và thực hiện cho cả hai phía đầu nối

Hình 10.14: Lĩt cách điện giữa các pha

Trang 23

Hình 10.15: Hàn dây ra và đai giữ đầu nối

Bước 4: Lắp ráp và vận hành

- Lắp ráp hoàn chỉnh động cơ, tiến hành đo liên lạc giữa các pha, đo chạm vỏ với các pha dây quấn, đo cách điện giữa các pha

- Đấu dây động cơ vào nguồn điện và vận hành (xem Hình 10.16)

Trang 24

Hình 10.16: Động cơ hoàn chỉnh

- Đo và kiểm tra các thơng số chính của động cơ:

ĐIỆN TRỞ

DÂY QUẤN

(Ω)

DỊNG ĐIỆN KHƠNG TẢI (A)

TỐC ĐỘ KHƠNG TẢI (Vịng/phút)

KIỂU DÂY QUẤN

SỐ VỊNG DÂY 1 BỐI

ĐƯỜNG KÍNH DÂY (mm)

- Nếu các bước thử nghiệm trên hoàn tất và đạt yêu cầu Khi thi công thực tế, chúng ta tháo rời stator và rotor sau đó tiến hành qui trình tẩm sấy cách điện cho dây quấn

Trang 25

Trang 26

Bài 11: Lồng dây stator động cơ điện một pha

BÀI 11: LỒNG DÂY STATOR ĐỘNG CƠ ĐIỆN

MỘT PHA

- Nhận dạng được các dạng sơ đồ khai triển dây quấn động cơ điện một pha

- Lồng dây theo đúng sơ đồ

- Lót cách điện đầu nối

- Hàn dây ra và đai giữ đầu nối

- Lắp ráp và vận hành động cơ

- Đo và kiểm tra động cơ

- Stator động cơ 1 pha

- Bối dây quấn

Trang 27

- Dây điện

Bước 1: Tương tự như lồng dây stator động cơ ba pha

Bước 2: Tương tự như lồng dây stator động cơ ba pha

Bước 3: Lót cách điện đầu nối, hàn dây ra và đai giữ đầu nối

- Sau khi đã lồng toàn bộ dây quấn vào rãnh, chúng ta lót cách điện đầu nối giữa từng nhóm bối dây (xem Hình 11.1)

- Hàn nối 4 dây ra của bộ dây 1 pha Bọc gen cách điện cho các mối hàn nối dây

ra Dây gen bọc phải dài che phủ mối hàn và dây dẫn cho đến hộp ra dây trên vỏ động cơ (xem Hình 11.2)

- Sắp xếp các dây ra gọn gàng, và dùng băng đai vải giữ chặt các phần đầu nối Công dụng của dây đai là xếp gọn đầu nối, giữ giấy cách điện lớp giữa các nhóm, phương pháp đai dây phải tạo các gút có tính chất mỹ thuật và thực hiện cho cả hai phía đầu nối

Trang 28

Hình 11.1: Lĩt cách điện

Hình 11.2: Hàn dây ra và đai dây

Bước 4: Lắp ráp và vận hành

- Lắp ráp hoàn chỉnh động, đo chạm vỏ với các pha dây quấn, đo cách điện giữa các pha

- Đấu dây động cơ vào nguồn điện và vận hành (xem Hình 11.3)

Trang 29

Hình 11.3: Động cơ hoàn chỉnh

- Đo và kiểm tra các thơng số chính của động cơ:

ĐIỆN TRỞ

DÂY QUẤN

(Ω)

DỊNG ĐIỆN KHƠNG TẢI (A)

TỐC ĐỘ KHƠNG TẢI (Vịng/phút)

KIỂU DÂY QUẤN

SỐ VỊNG

1 BỐI PHA CHÍNH

ĐƯỜNG KÍNH DÂY PHA CHÍNH (mm)

SỐ VỊNG

1 BỐI PHA PHỤ

ĐƯỜNG KÍNH DÂY PHA PHỤ (mm)

R CHÍNH R PHỤ I 0 n 0

- Nếu các bước thử nghiệm trên hoàn tất và đạt yêu cầu Khi thi công thực tế, chúng ta tháo rời stator và rotor sau đó tiến hành qui trình tẩm sấy cách điện cho dây quấn

Trang 30

Trang 31

Bài 12: Tháo lắp máy điện một chiều

BÀI 12: THÁO LẮP MÁY ĐIỆN MỘT CHIỀU

- Nhận dạng được động cơ điện một chiều

- Nhận biết các chi tiết trong động cơ

- Tháo lắp được động cơ điện một chiều

- Tháo lắp xong, động cơ phải hoạt động bình thường

 Qui trình tháo máy điện một chiều

Bước 1: Tháo nắp hộp đấu dây

Dùng dụng cụ thích hợp vặn đai ốc giữ nắp hộp sau đĩ tháo nắp khỏi hộp đấu dây (xem Hình 12.1)

Trang 32

Bước 2: Tháo dây điện nối stator với chổi than

Dùng dụng cụ thích hợp vặn đai ốc giữ dây dẫn nối stator với chổi than (xem Hình 12.2)

Hình 12.1: Tháo nắp hộp đấu dây

Hình 12.2: Tháo dây điện nối stator với chổi than

Trang 33

Bước 3: Tháo chổi than

Dùng dụng cụ vít dẹp hoặc kìm mỏ nhọn kéo lị xo giữ chổi than tiếp xúc với phiến đồng rồi lấy chổi than ra ngồi, bước này được thực hiện cho 2 chổi than 2 bên (xem Hình 12.3)

Bước 4: Tháo bu lơng giữ nắp

Dùng cờ lê thích hợp (thường 12 hay 13) vặn theo chiều ngược chiều kim đồng hồ Nếu máy sử dụng lâu các bu lơng cĩ thể rỉ sét, gặp trường hợp này dùng búa gõ nhẹ lên đầu bu lơng cho dễ mở hay dùng RP7 xịt vừa đủ để rã rỉ sét (xem Hình 12.4)

Hình 12.3: Tháo chổi than

Trang 34

Trang 35

Bước 6: Nâng roto ra khỏi Stator

- Dùng tay nâng nhẹ roto ra khỏi Stator, tránh roto chạm vào dây quấn Stator vì cĩ

thể làm dây quấn bị mất lớp cách điện (xem Hình 12.6)

- Đối với loại cĩ kích thước lớn cĩ thể dùng tời kéo lên

 Qui trình lắp máy điện một chiều

- Ngược với bước tháo máy điện một chiều, ta lắp các chi tiết từ nơi xa nhất trở vào nơi gần nhất

- Dùng thanh gỗ đặt nằm ngang nắp rồi dùng búa gõ lên thanh gỗ hoặc dùng ống sắt đặt lên phần nắp có chứa vòng bi bên trong rồi dùng búa gõ lên ống sắt

Hình 12.6: Nâng rotor ra khỏi stator

Trang 36

- Chú ý khi lắp nắp máy không được dùng búa gõ lên phần giữa của nắp, vì có thể làm bể nắp máy

- Dùng cờ-lê xiết chặt các bulông, các bulông khi xiết vào chú ý đến ren có đều chưa rồi mới xiết tráng trường hợp bị chèo ren làm hỏng ren

- Máy điện một chiều sau khi lắp xong, cốt máy phải quay thật nhẹ và êm (tiếng động rất nhỏ)

- Sử dụng dụng cụ đúng chức năng

Trang 37

Bài 13: Kiểm tra máy điện một chiều

BÀI 13: KIỂM TRA MÁY ĐIỆN MỘT CHIỀU

- Xác định vị trí của các chi tiết của máy điện một chiều

- Đo và kiểm tra các bộ phận, chi tiết

- Xác định được các hư hỏng thường gặp và đưa ra phương pháp khắc phục hợp lý

- Máy điện một chiều

- Đồng hồ VOM

- Thước kẹp

13.3.1 Kiểm tra rotor

- Kiểm tra cổ góp không bị chạm mass: sử dụng ôm kế để kiểm tra không có sự thông mạch giữa cổ góp và lõi rôtô, nếu thông mạch thì quấn lại (xem Hình 13.1)

Trang 38

Trang 39

13.3.2 Kiểm tra cổ góp

- Kiểm tra cổ góp bị bẩn hay bị cháy bề mặt Nếu bề mặt bị bẩn hay bị cháy thì sửa lại bằng giấy nhám hay tiện lại

- Kiểm tra độ méo của cổ góp: gá trục roto trên hai khối chữ V dùng so kế để kiểm tra độ méo Giá trị cho phép độ méo tối đa của nhà chế tạo là 0.05mm

13.3.3 Kiểm tra cuộn dây kích từ

- Dùng ôm kế thông mạch giữa các cuộn dây kích từ Nếu không thông mạch

ta hàn hoặc thay mới

- Dùng ôm kế kiểm tra giữa vỏ và đầu cuộn dây Nếu thông mạch, cách điện lại hoặc thay mới(xem Hình 13.3)

Hình 13.3: Kiểm tra cuộn dây kích từ

Định dạng
Số trang	48
Dung lượng	4,14 MB